Dementie Radboud universitair medisch centrum

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Dementie Radboud universitair medisch centrum"

Transcriptie

1 Dementie

2

3 Bij u, uw partner of familielid is dementie vastgesteld. In deze folder kunt u lezen wat dementie is en waar u voor verdere vragen en informatie terecht kunt. Vanwege de leesbaarheid wordt in deze folder de term familie gebruikt. Hiermee worden alle direct betrokkenen, ook niet familieleden bedoeld. Waar hij staat, kunt u uiteraard ook zij lezen. Wat is dementie? Dementie is de verzamelnaam van een aantal ziekteverschijnselen die veroorzaakt worden door niet-aangeboren afwijkingen aan de hersenen. Dementie kenmerkt zich door een geleidelijke of een stapsgewijze achteruitgang van het geestelijk functioneren. Het is een aandoening die bestaat uit meerdere stoornissen, waarbij geheugenverlies op de voorgrond kan staan. Tegelijkertijd zijn er vaak beperkingen in het uitvoeren van allerlei dagelijkse vaardigheden zoals wassen, aankleden of het huishouden. Ook de spraak of het besef van tijd kunnen veranderen. Er kunnen veranderingen optreden in karakter en gedrag. Ook traagheid in denken en handelen kunnen aanwezig zijn. Als deze problemen samen of in combinatie voorkomen en zo ernstig zijn dat ze het functioneren van een persoon in het dagelijks leven belemmeren, is er sprake van dementie. Dementie verschilt van normale vergeetachtigheid of verstrooidheid. De geheugenproblemen bestaan vooral uit het vergeten van dingen die kort geleden zijn gebeurd of gezegd. Niet alleen de details worden vergeten, maar ook de grote lijnen of zelfs de hele gebeurtenis. 1

4 Gevolgen Dementie heeft niet alleen gevolgen voor degene die de aandoening heeft maar ook voor de mensen in de directe omgeving, zoals partners of kinderen. Zowel voor de patiënt als ook voor de mensen in de omgeving is het ziektebeeld moeilijk te begrijpen en accepteren. Het inschakelen van hulp of zorg kan zowel voor de patiënt als de familie nodig zijn. Oorzaken Er zijn verschillende oorzaken van dementie bekend. De meest voorkomende zijn: De ziekte van Alzheimer, waarbij bepaalde delen van de hersenen niet meer werken. Dit begint meestal na het zeventigste levensjaar. Vasculaire dementie, waarbij door stoornissen in de doorbloeding hersencellen verloren gaan. Mengvorm van de ziekte van Alzheimer en vasculaire dementie. Lewy body dementie, waarbij de aandoening begint met loopstoornissen, valneiging en visuele hallucinaties. Frontotemporale dementie, waaronder de ziekte van Pick. Hierbij staan met name gedragsstoornissen op de voorgrond. Andere, zeldzamere vormen van dementie zijn de dementie bij de ziekte van Parkinson, door hersenletsel bij ongelukken, door AIDS, door vergiftigingen, door medicijnen of alcoholmisbruik en de ziekte van Creutzfeldt-Jakob. 2

5 Verschijnselen De functies die tijdens het ziekteproces van dementie gestoord raken of verloren kunnen gaan zijn aangeleerde functies: Denken, oordelen en begrijpen. Lezen, schrijven en rekenen. Oriënteren in tijd, plaats en persoon. Herinneren wat recent en vroeger heeft plaats gevonden. Vermogen om nieuwe informatie op te nemen of te onthouden. Uitvoeren van eenvoudige handelingen, plannen en organiseren. zoals bijvoorbeeld koffie zetten, televisie aan of uit zetten, telefoneren. Het voeren van een gesprek. Sociale vaardigheden. Ontstaan van gedragsstoornissen met initiatiefverlies, somberheid en/of agitatie. Behandeling Dementie is op dit moment nog ongeneeslijk. Omdat de oorzaak van dementie niet kan worden aangepakt, richt de behandeling zich voornamelijk op het bestrijden van de verschijnselen zoals angst of slapeloosheid. Naast deze verschijnselen hebben mensen met dementie regelmatig last van klachten die niet door de dementie worden veroorzaakt, maar bijvoorbeeld samenhangen met andere klachten. Voorbeelden hiervan zijn: slecht zien of horen, incontinentie en moeilijkheden met lopen. De behandeling van dementie is ook gericht op het voorkomen en zonodig behandelen van deze klachten en op de hele lichamelijke gezondheid. Tevens is begeleiding van de personen die voor de dementerende zorgen belangrijk. 3

6 Medicijnen Sinds kort zijn er medicijnen beschikbaar om de verschijnselen van dementie te verminderen. Deze medicijnen lijken bij sommige patiënten met de ziekte van Alzheimer het ziekteproces in het beginstadium te vertragen en het dagelijks functioneren en de zelfredzaamheid langer op hetzelfde niveau te houden. Andere geneesmiddelen kunnen de angst, onrust, achterdocht, agressie en slaapproblemen verminderen. Welk medicijn geschikt is voor uw familielid kunt u bespreken met uw huisarts of specialist. Onderzoek De wetenschap doet onderzoek naar nieuwe medicijnen of andere behandelmogelijkheden. Binnen afdeling Geriatrie van het Radboudumc worden verschillende studies uitgevoerd. Bespreek met uw specialist of uw familielid voor een van deze studies in aanmerking komt. 4

7 Waar kunt u terecht met vragen? Huisarts De huisarts is de hulpverlener die tijdens het gehele proces van de dementie betrokken is bij de patiënt en naaste familie. Hij kan een rol spelen bij het stellen van de diagnose of doorverwijzen naar meer gespecialiseerde instanties zoals RIO (voor indicatiestellingen voor zorg), geestelijke gezondheidszorg (GGZ of RIAGG), thuiszorg, dagbehandeling, dagopvang. Stichting Alzheimer Nederland Bij de stichting Alzheimer Nederland kunt u brochures en folders krijgen over dementie en de gevolgen daarvan voor patiënt en verzorger. U kunt over de diverse vormen van dementie lezen op de website Hier kunt u materiaal downloaden en bestellen en ziet u een agenda met de activiteiten van Alzheimer Nederland. Op meer dan 40 plaatsen in Nederland zijn afdelingen actief om regionaal voorlichting te geven, bijeenkomsten te organiseren om ervaringen uit te wisselen en voor praktisch advies aan verzorgers. Als u wilt weten of er bij u in de buurt ook zo n afdeling is, belt u dan met Alzheimer Nederland: Alzheimertelefoon: De Alzheimertelefoon is de hulplijn van Alzheimer Nederland en 24 uur bereikbaar. De vrijwilligers die de telefoon beantwoorden weten uit eigen ervaring wat het betekent om voor een persoon met dementie te zorgen. 5

8 Alzheimer Café In verschillende plaatsen worden Alzheimer café s georganiseerd. Dit zijn zijn informele bijeenkomsten voor patiënten, partners, familieleden, hulpverleners en andere belangstellenden. In het café krijgen zij onder begeleiding van een gespreksleider met behulp van gastdeskundigen voorlichting over verschillende aspecten van dementie. Informeer bij Alzheimer Nederland waar bij u in de buurt een Alzheimer café wordt georganiseerd Mantelzorger LOT, een vereniging voor mantelzorgers, voor praktische en sociaaljuridische informatie, steun en advies Tel of Veelal is er ook regionaal een steunpunt mantelzorg, vraag ernaar bij u in de buurt. 6

9 Meer lezen: Stichting Alzheimer Nederland Diverse brochures en een uitgebreide literatuurlijst kunt u bestellen via of via Dementie zorgmap In de zorgmap vindt u duidelijke antwoorden op veel vragen mbt dementie en de omgang met mensen met een dementie. De zorgmap is te koop bij de apotheek. E.H. Coene, 2001 Bohn, Stafleu Van Loghum, Houten ISBN x De heldere eenvoud van dementie: een gids voor de familie. H. Buijssen, Tred, Tilburg. ISBN Jezelf vergeten: het gevecht van een gezin met de ziekte van Alzheimer (roman) Anifantakis, H. & Tyler, J. Utrecht: Bruna, p. ISBN x Weten van vergeten Tips en adviezen bij het omgaan met dementie Marco Blom e.a. NIZW uitgeverij, bestelnummer: E31144 ISBN

10 Noteer hier uw vragen 8

11

12 Adres Dagcentrum NNGR Ingang oost Reinier Postlaan 4, route 913 Nijmegen Postadres Radboudumc 913 Dagcentrum NNGR Postbus HB Nijmegen Contact Radboud universitair medisch centrum

Wat is dementie? Radboud universitair medisch centrum

Wat is dementie? Radboud universitair medisch centrum Wat is dementie? Bij de diagnostiek en behandeling van mensen met dementie werkt het Jeroen Bosch Ziekenhuis nauw samen met het Radboud Alzheimer Centrum in het Radboudumc te Nijmegen. We wisselen voortdurend

Nadere informatie

Wat is dementie? 2 Gevolgen 2. Ziekteverloop bij verschillende vormen van dementie

Wat is dementie? 2 Gevolgen 2. Ziekteverloop bij verschillende vormen van dementie Wat is dementie? 2 Gevolgen 2 Ziekteverloop bij verschillende vormen van dementie Mogelijke gevolgen van de dementie 4 Behandeling 4 Medicijnen 4 Autorijden 5 Zorgen voor iemand met dementie 5 Levenstestament/Volmacht

Nadere informatie

Dementie. Als het geheugen vervaagt... Verschijnselen van dementie

Dementie. Als het geheugen vervaagt... Verschijnselen van dementie Dementie Als het geheugen vervaagt... Iedereen is wel eens wat kwijt, bijvoorbeeld de huissleutels of zijn bril. En dat iemand zich even niet kan herinneren waarvan hij die persoon toch kent, is ook gewone

Nadere informatie

Depressie bij ouderen

Depressie bij ouderen Depressie bij ouderen Bij u, uw partner of familielid is een depressie vastgesteld. In deze folder kunt u lezen wat een depressie is en waar u voor verdere vragen en informatie terecht kunt. Vanwege de

Nadere informatie

Stoornis in praktisch handelen. Dit bemoeilijkt de uitvoering van bijvoorbeeld koken, autorijden of hobby s.

Stoornis in praktisch handelen. Dit bemoeilijkt de uitvoering van bijvoorbeeld koken, autorijden of hobby s. Dementie 2 Dementie in de Nederlandse bevolking Dementie is een aandoening die vooral ouderen treft, maar het kan ook voorkomen op jongere leeftijd. In Nederland zijn er naar schatting ongeveer 300.000

Nadere informatie

Geheugenstoornissen Hulpverlenende instanties. Ziekenhuis Gelderse Vallei

Geheugenstoornissen Hulpverlenende instanties. Ziekenhuis Gelderse Vallei Geheugenstoornissen Hulpverlenende instanties Ziekenhuis Gelderse Vallei Inhoud Inleiding 2 Casemanager 2 Praktische zorgverlening 2 CIZ (Centrum Indicatiestelling Zorg) 3 WMO 3 Psychosociale hulpverlening

Nadere informatie

Ketenzorg dementie. Ketenzorg dementie in Zoetermeer

Ketenzorg dementie. Ketenzorg dementie in Zoetermeer Ketenzorg dementie Wat is dementie? Dementie is niet één bepaalde aandoening, maar een ziektebeeld (syndroom) waarvan meer dan 60 oorzaken bekend zijn. Kenmerkend voor dit ziektebeeld is een combinatie

Nadere informatie

Dementiepoli. Ouderen

Dementiepoli. Ouderen Dementiepoli Ouderen Dementiepoli Informatie voor cliënten, familie en betrokkenen Met deze folder willen we u en uw familieleden en/of verzorgers graag informeren over de gang van zaken bij de dementiepoli.

Nadere informatie

DE ZIEKTE VAN ALZHEIMER ONTSTAAT MEESTAL SPONTAAN.

DE ZIEKTE VAN ALZHEIMER ONTSTAAT MEESTAL SPONTAAN. Aubaine tekstproef CAPS_ZVZO 24-09-10 15:29 Pagina 4 VOOR U LIGT EEN EXEMPLAAR VAN HOUVAST VOOR MENSEN DIE OP ZOEK ZIJN NAAR MEER INFORMATIE OVER DEMENTIE EN DE VOORZIENINGEN EN MOGELIJKHEDEN DIE IN ZEEUWS-VLAANDEREN

Nadere informatie

Antonius College: Dementie

Antonius College: Dementie Antonius College: Dementie Sprekers Karel van Wieringen internist ouderengeneeskunde Doetie Visser verpleegkundig specialist geriatrie Polikliniek Klinische Geriatrie Specifiek gericht op ouderen, maar

Nadere informatie

Dementie. Havenziekenhuis

Dementie. Havenziekenhuis Dementie Uw arts heeft met u en uw naasten besproken dat er (waarschijnlijk) sprake is van dementie. Mogelijk bent u hiervan geschrokken. Het kan ook zijn dat u of uw omgeving hier al op voorbereid was.

Nadere informatie

Delirium of delier (acuut optredende verwardheid)

Delirium of delier (acuut optredende verwardheid) Delirium of delier (acuut optredende verwardheid) In deze folder leest u wat een delirium is, wat de verschijnselen van een delirium zijn en leest u informatie over de behandeling en tips voor patiënten

Nadere informatie

Geheugenklachten als bijwerking van Electroconvulsieve Therapie (ECT) Informatie voor patiënten en hun naaste(n)

Geheugenklachten als bijwerking van Electroconvulsieve Therapie (ECT) Informatie voor patiënten en hun naaste(n) Geheugenklachten als bijwerking van Electroconvulsieve Therapie (ECT) Informatie voor patiënten en hun naaste(n) Patiënten die een electroconvulsieve therapie (ECT) ondergaan, kunnen last krijgen van

Nadere informatie

Dementiepoli. Ouderen

Dementiepoli. Ouderen Dementiepoli Ouderen Dementiepoli Informatie voor cliënten, familie en betrokkenen Met deze folder willen we u en uw familieleden en/of verzorgers graag informeren over de gang van zaken bij de dementiepoli.

Nadere informatie

Dementie Zorg voor zilver ga voor goud. Wim van den Dool, sociaal geriater 20 november 2012

Dementie Zorg voor zilver ga voor goud. Wim van den Dool, sociaal geriater 20 november 2012 Dementie Zorg voor zilver ga voor goud Wim van den Dool, sociaal geriater 20 november 2012 Programma Signaleren van cognitieve achteruitgang Geheugenklachten vs dementie Verschillende vormen van dementie

Nadere informatie

Autorijden en dementie

Autorijden en dementie Dementie Bij u of bij uw naaste is een vorm van dementie vastgesteld. In deze folder vindt u informatie over dementie en de gevolgen ervan. Er bestaan zeer veel verschillende vormen van dementie, die elk

Nadere informatie

TYPE QUIZ MOCKS FAUX OBLIQUE

TYPE QUIZ MOCKS FAUX OBLIQUE abcdefghijklmnopqrstuvwxyz ABCDEFGHIJKLMNOPQRSTUVWXYZ the quick brown fox jumps over a lazy dog de pas wijze lynx bezag vroom het fikse aquaduct zwei boxkämpfer jagen eva durch sylt type quiz mocks faux

Nadere informatie

Geheugenklachten als bijwerking van Electroconvulsieve Therapie (ECT)

Geheugenklachten als bijwerking van Electroconvulsieve Therapie (ECT) Geheugenklachten als bijwerking van Electroconvulsieve Therapie (ECT) Informatie voor patiënten en hun naaste(n) Samenvatting van de informatie in de folder Patiënten die een electroconvulsieve therapie

Nadere informatie

Informatiebijeenkomst. Dementie

Informatiebijeenkomst. Dementie Informatiebijeenkomst Dementie KBO Bergeijk - November 2016 Kristien Jansen, Specialist Ouderengeneeskunde Ellen Rozel, GZ-psycholoog Valkenhof Vergeetachtigheid is niet altijd een teken van dementie!

Nadere informatie

Depressie bij verpleeghuiscliënten

Depressie bij verpleeghuiscliënten Doen bij Depressie zorgprogramma Informatiefolder voor cliënt en naasten Depressie bij verpleeghuiscliënten Folder 3 Inleiding Deze folder bevat informatie over de klachten die bij een depressie horen

Nadere informatie

Verschil tussen Alzheimer en Dementie

Verschil tussen Alzheimer en Dementie Verschil tussen Alzheimer en Dementie Vaak wordt de vraag gesteld wat precies het verschil is tussen dementie en Alzheimer. Kort gezegd is dementie een verzamelnaam voor een aantal verschijnselen. Deze

Nadere informatie

Behandeling met galantamine

Behandeling met galantamine Uw arts heeft u galantamine voorgeschreven. In deze brochure staat informatie over de behandeling met galantamine en de begeleiding. Deze brochure vervangt niet de adviezen van uw behandelend arts of die

Nadere informatie

De Transmurale Zorgbrug voor de oudere ziekenhuis patient

De Transmurale Zorgbrug voor de oudere ziekenhuis patient De Transmurale Zorgbrug voor de oudere ziekenhuis patient Als u zeventig jaar of ouder bent, is de kans groter dat u plotseling wordt opgenomen in het ziekenhuis. Dat is een ingrijpende gebeurtenis voor

Nadere informatie

150 Help me even herinneren. Nawoord

150 Help me even herinneren. Nawoord 150 Help me even herinneren Nawoord U bent aan het einde gekomen van dit boek. U hebt gelezen over milde geheugenproblemen, over de bijkomende veranderingen en over het geheugen zelf. U hebt tips gekregen

Nadere informatie

Laurens in t Slag. Ontmoetingscentrum voor mensen met dementie en hun mantelzorgers LAURENS IN T SLAG

Laurens in t Slag. Ontmoetingscentrum voor mensen met dementie en hun mantelzorgers LAURENS IN T SLAG Laurens in t Slag Ontmoetingscentrum voor mensen met dementie en hun mantelzorgers LAURENS IN T SLAG Laurens in t Slag opent haar deuren in september 2012 Wat is een ontmoetingscentrum? Een ontmoetingscentrum

Nadere informatie

Dementie. Wat is dementie?

Dementie. Wat is dementie? Dementie Dementie is een ernstige aandoening, die het leven van mensen ingrijpend verandert. In Nederland zijn er ongeveer 250.000 mensen met dementie. De meesten krijgen dementie wanneer ze al op leeftijd

Nadere informatie

Opbouw praatje. Wat is dementie? Vormen van dementie Diagnose dementie Behandeling van dementie De verloop van dementie Conclusie

Opbouw praatje. Wat is dementie? Vormen van dementie Diagnose dementie Behandeling van dementie De verloop van dementie Conclusie DEMENTIE Opbouw praatje Wat is dementie? Vormen van dementie Diagnose dementie Behandeling van dementie De verloop van dementie Conclusie Definitie dementie Dementie is een syndromale diagnose, een ziekte

Nadere informatie

Wat is nou het verschil tussen dementie en Alzheimer?? Fasen tijdens het dementeren:

Wat is nou het verschil tussen dementie en Alzheimer?? Fasen tijdens het dementeren: Inhoudsopgave Voorkant Inhoudsopgave Versschil tussen dementie en Alzheimer Fasen tijden dementeren Verschijnselen van dementie Hersenen Gedicht over dementie Opname verpleeghuis Juiste benaderingswijzen

Nadere informatie

Depressie. Informatiefolder voor cliënt en naasten. Zorgprogramma Doen bij Depressie UKON. Versie 2013-oktober

Depressie. Informatiefolder voor cliënt en naasten. Zorgprogramma Doen bij Depressie UKON. Versie 2013-oktober Depressie Informatiefolder voor cliënt en naasten Zorgprogramma Doen bij Depressie Versie 2013-oktober Inleiding Deze folder bevat informatie over de klachten die bij een depressie horen en welke oorzaken

Nadere informatie

Poliklinieken Neurologie en Cardiologie: combinatieafspraak voor myotone dystrofie

Poliklinieken Neurologie en Cardiologie: combinatieafspraak voor myotone dystrofie Poliklinieken Neurologie en Cardiologie: combinatieafspraak voor myotone dystrofie U heeft myotone dystrofie type 1. In overleg met uw behandelend arts heeft u afspraken gekregen op de poliklinieken Neurologie

Nadere informatie

Dementie, hoe verder?

Dementie, hoe verder? Dementie, hoe verder? Informatie voor familie en mantelzorgers Voorwoord 3 Wat is dementie 3 Soorten 3 Verloop 4 Behandelingsmogelijkheden 5 Omgangsadviezen 6 Tips voor de omgeving 7 Hoe verder? 7 Meer

Nadere informatie

Centrum voor Vroege Hart en Vaatziekten (CVHV)

Centrum voor Vroege Hart en Vaatziekten (CVHV) Centrum voor Vroege Hart en Vaatziekten (CVHV) Het Centrum voor Vroege Hart- en Vaatziekten (CVHV) is een multidisciplinaire spreekuur voor patiënten die al op jonge leeftijd (onder de 50 jaar) te maken

Nadere informatie

Vrijheidsbeperkende maatregelen op de afdeling Geriatrie

Vrijheidsbeperkende maatregelen op de afdeling Geriatrie Vrijheidsbeperkende maatregelen op de afdeling Geriatrie Bij uzelf, uw partner of uw familielid worden maatregelen genomen om de bewegingsvrijheid te beperken. Dit is om te beschermen tegen letsel. Deze

Nadere informatie

Geriatrisch Diagnostisch Dagcentrum (GDD)

Geriatrisch Diagnostisch Dagcentrum (GDD) Geriatrisch Diagnostisch Dagcentrum (GDD) In overleg met uw huisarts of behandelend arts is er besloten tot een bezoek aan het Geriatrisch Diagnostisch Dagcentrum (GDD) van het Radboudumc te Nijmegen.

Nadere informatie

Geheugenklachten? Wat te doen als er stukjes gaan ontbreken

Geheugenklachten? Wat te doen als er stukjes gaan ontbreken Geheugenklachten? Wat te doen als er stukjes gaan ontbreken Geheugenproblemen en/of veranderingen in gedrag Vooral oudere mensen kunnen last hebben van vergeetachtigheid. Op zich is dat niet zo erg. Maar

Nadere informatie

Geriatrie. Dementie. Uitleg over het ziektebeeld, de symptomen en de gevolgen voor de patiënt en zijn omgeving

Geriatrie. Dementie. Uitleg over het ziektebeeld, de symptomen en de gevolgen voor de patiënt en zijn omgeving Geriatrie Dementie Uitleg over het ziektebeeld, de symptomen en de gevolgen voor de patiënt en zijn omgeving Inhoudsopgave Pagina Dementie 1 Klinische geriatrie 1 Vormen en oorzaken van dementie 2 De

Nadere informatie

dementie ZorgSaam Ziekenhuis ZorgSaam Ziekenhuis ZorgSaam Ziekenhuis

dementie ZorgSaam Ziekenhuis ZorgSaam Ziekenhuis ZorgSaam Ziekenhuis dementie ZorgSaam 1 2 Inleiding Dementie is een ernstige aandoening, die het leven van mensen ingrijpend verandert. In Nederland zijn er ongeveer 250.000 mensen met dementie. De meesten krijgen dementie

Nadere informatie

Het neuropsychologisch onderzoek. Informatie voor de patiënt en verwijzer

Het neuropsychologisch onderzoek. Informatie voor de patiënt en verwijzer Het neuropsychologisch onderzoek Informatie voor de patiënt en verwijzer Wat is neuropsychologie en wat is een neuropsycholoog? De neuropsychologie is het vakgebied dat de relatie bestudeert tussen het

Nadere informatie

WIJZER OVER GEHEUGEN. over hersenen, vergeten & dementie GEORGIE DOM

WIJZER OVER GEHEUGEN. over hersenen, vergeten & dementie GEORGIE DOM WIJZER OVER GEHEUGEN over hersenen, vergeten & dementie GEORGIE DOM Wijzer over geheugen GEORGIE DOM WIJZER OVER GEHEUGEN 1 e druk, september 2013 2013 Consumentenbond en Alzheimer Nederland Auteursrechten

Nadere informatie

Spreekuur medisch psycholoog Dermatologie

Spreekuur medisch psycholoog Dermatologie Spreekuur medisch psycholoog Dermatologie In overleg met uw behandelend arts bent u doorverwezen naar de medisch psycholoog op de polikliniek Dermatologie. In deze folder leest u over de manier van werken

Nadere informatie

Postprandiale hypotensie (PPH)

Postprandiale hypotensie (PPH) Postprandiale hypotensie (PPH) 2 Inleiding Bij u, uw partner of familielid is post prandiale hypotensie vastgesteld. In deze folder kunt u lezen wat dit is, wat er tegen te doen is en waar u voor verdere

Nadere informatie

Dementie. Als het geheugen vervaagt

Dementie. Als het geheugen vervaagt Als het geheugen vervaagt Vergeetachtigheid als signaal Iedereen is wel eens wat kwijt, bijvoorbeeld de huissleutels of zijn bril. En dat iemand zich even niet kan herinneren waarvan hij die persoon toch

Nadere informatie

omgaan met dementie ZorgSaam

omgaan met dementie ZorgSaam omgaan met dementie ZorgSaam 1 2 Omgaan met dementie Deze folder is gemaakt voor mensen zoals u, die zorgen voor een dementerende naaste. Dit kan uw partner, een ouder of bijvoorbeeld een buurman zijn.

Nadere informatie

Doen bij Depressie Alzheimer café Maarheeze, 11 juni 2014. Dr. Roeslan Leontjevas

Doen bij Depressie Alzheimer café Maarheeze, 11 juni 2014. Dr. Roeslan Leontjevas Doen bij Depressie Alzheimer café Maarheeze, 11 juni 2014 Dr. Roeslan Leontjevas Doen bij Depressie: effectief depressie aanpakken Dr. Roeslan Leontjevas - psycholoog - onderzoek aan Radboud Universitair

Nadere informatie

in gesprek over: Dementie

in gesprek over: Dementie in gesprek over: Dementie Colofon Uitgave 2010 (herziene druk) met dank aan auteurs R.M. Kok en F.R.J.Verhey Redactie: L.H.M. van Lin (eindredacteur) E.A.M. Knoppert van der Klein E. van Meekeren A.W.M.M.

Nadere informatie

Voor mantelzorgers en vrijwilligers

Voor mantelzorgers en vrijwilligers Voor mantelzorgers en vrijwilligers Cursus en Thema 2014 VRIJWILLIGERS Basiscursus (voor nieuwe vrijwilligers) Aantal bijeenkomsten: 3 In drie bijeenkomsten maken nieuwe vrijwilligers kennis met diverse

Nadere informatie

Informatiefolder delier

Informatiefolder delier Informatiefolder delier Informatiefolder delier Het gedrag en de reactie van uw partner, familielid, vriend(in) of kennis zijn anders dan u gewend bent. Hij of zij is onrustig, begrijpt u niet, geeft vreemde

Nadere informatie

Electro Convulsie Therapie (ECT)

Electro Convulsie Therapie (ECT) Electro Convulsie Therapie (ECT) In overleg met uw psychiater heeft u besloten voor Electro Convulsie Therapie (ECT) als behandeling. Deze vorm van behandeling wordt toegepast bij verschillende, over

Nadere informatie

Cursus en Thema 2015. voor mantelzorgers en vrijwilligers

Cursus en Thema 2015. voor mantelzorgers en vrijwilligers Cursus en Thema 2015 voor mantelzorgers en vrijwilligers VRIJWILLIGERS Basiscursus (voor nieuwe vrijwilligers) Aantal bijeenkomsten: 4 In vier bijeenkomsten maken nieuwe vrijwilligers kennis met diverse

Nadere informatie

Acute verwardheid (delirium) op de Intensive Care

Acute verwardheid (delirium) op de Intensive Care Acute verwardheid (delirium) op de Intensive Care Op dit moment verblijft uw partner of familielid op de afdeling Intensive Care. Dit is een afdeling waar (ernstig) zieke mensen worden behandeld en verzorgd.

Nadere informatie

Sensire Dementie op jonge leeftijd

Sensire Dementie op jonge leeftijd Sensire Dementie op jonge leeftijd is onderdeel van Sensire. Dementie op jonge leeftijd Van dementie wordt vaak gedacht dat dit alleen bij ouderen voorkomt. Als mensen op jongere leeftijd gedragsveranderingen

Nadere informatie

Leergang ouderen. Module: dementie en mantelzorgondersteuning Docent: Jacqueline de Groot, specialist ouderengeneeskunde

Leergang ouderen. Module: dementie en mantelzorgondersteuning Docent: Jacqueline de Groot, specialist ouderengeneeskunde Leergang ouderen Module: dementie en mantelzorgondersteuning Docent: Jacqueline de Groot, specialist ouderengeneeskunde Inhoud van de scholing Epidemiologie Vormen van dementie Diagnostiek Behandeling

Nadere informatie

Patiënteninformatie. Medische Psychologie. Informatie over neuropsychologisch onderzoek

Patiënteninformatie. Medische Psychologie. Informatie over neuropsychologisch onderzoek Patiënteninformatie Medische Psychologie Informatie over neuropsychologisch onderzoek Medische Psychologie Informatie over neuropsychologisch onderzoek U bent door een specialist van het ziekenhuis verwezen

Nadere informatie

Bijeenkomst LND. 14 oktober 2015

Bijeenkomst LND. 14 oktober 2015 Bijeenkomst LND 14 oktober 2015 JONGE MENSEN MET DEMENTIE Marian Salari en Monique Hertogs Doelgroep Mensen met dementie, waarbij de ziekte begint vóór 65 jaar. 15.000-25.000 mensen Meer sprake van erfelijkheid

Nadere informatie

Dementie. Ilse Masselis regionaal expertisecentrum dementie Sophia Kortrijk

Dementie. Ilse Masselis regionaal expertisecentrum dementie Sophia Kortrijk Dementie Ilse Masselis regionaal expertisecentrum dementie Sophia Kortrijk Expertisecentra dementie Vlaanderen Visie Het Expertisecentrum Dementie Vlaanderen en de negen regionale expertisecentra dementie

Nadere informatie

Ouderenpsychiatrie. Algemene informatie voor patiënten

Ouderenpsychiatrie. Algemene informatie voor patiënten Ouderenpsychiatrie Algemene informatie voor patiënten 2 In deze folder staat wat u van Altrecht Ouderenpsychiatrie kunt verwachten. Wanneer kunt u bij ons terecht? U kunt bij ons terecht als u een oudere

Nadere informatie

Verschil tussen Alzheimer en dementie

Verschil tussen Alzheimer en dementie Inhoudsopgave Verschil tussen Alzheimer en Dementie blz. 1 De fasen van Dementie blz. 2 Verschijnselen van Dementie blz. 3 Verschil tussen gezond en dementerend, waardoor? Blz. 4 Benaderingswijze blz.

Nadere informatie

Neuropsychologisch onderzoek

Neuropsychologisch onderzoek Neuropsychologisch onderzoek Inhoudsopgave Wat is neuropsychologie? 3 Wat doet de neuropsycholoog? 3 Hersenletsel 3 Waarom een neuropsychologisch onderzoek? 4 Neuropsychologisch onderzoek 5 Wat gebeurt

Nadere informatie

Vroegsignalering bij dementie

Vroegsignalering bij dementie Vroegsignalering bij dementie Docentenhandleiding voor mbo-zorg onderwijs en bijscholing Docentenhandleiding voor mbo-zorg onderwijs en bijscholing Contact: Connie Klingeman, Hogeschool Rotterdam c.a.klingeman@hr.nl

Nadere informatie

Informatiefolder. ParC Dagcentrum

Informatiefolder. ParC Dagcentrum Informatiefolder ParC Dagcentrum Achtergrond Het Parkinson Centrum Nijmegen (ParC) is een onderdeel van het Radboud Universitair Medisch Centrum te Nijmegen. Het ParC wil de kwaliteit van leven voor de

Nadere informatie

Dementie, ook u ziet het?! Hanny Bloemen Klinisch Geriater Elkerliek Ziekenhuis Helmond 22 mei 2013

Dementie, ook u ziet het?! Hanny Bloemen Klinisch Geriater Elkerliek Ziekenhuis Helmond 22 mei 2013 Dementie, ook u ziet het?! Hanny Bloemen Klinisch Geriater Elkerliek Ziekenhuis Helmond 22 mei 2013 Hoeveel mensen in Nederland hebben dementie? 16.5 miljoen Nederlanders; 2.5 miljoen hiervan is 65+ (15%)

Nadere informatie

Lastmeter Radboud universitair medisch centrum

Lastmeter Radboud universitair medisch centrum Lastmeter Kanker is een ziekte die uw leven ingrijpend kan verstoren. De ziekte en de behandeling kunnen niet alleen lichamelijke klachten met zich meebrengen, maar ook psychische, praktische of sociale.

Nadere informatie

In gesprek over uw behandeling op de afdeling Medische Oncologie

In gesprek over uw behandeling op de afdeling Medische Oncologie In gesprek over uw behandeling op de afdeling Medische Oncologie Bron: Weert JCM van, Jansen J, Best A de, Posma E, Noordman J, Groot J de, Meulen N van der, Ouwerkerk J, Dulmen S van. In gesprek over

Nadere informatie

Behandeling met galantamine

Behandeling met galantamine Behandeling met galantamine Behandeling bij dementie De geriater heeft bij u een vorm van dementie vastgesteld. Voor deze hersenziekte kan de arts u medicatie voorschrijven. In uw geval is dit galantamine

Nadere informatie

De geheugenpolikliniek

De geheugenpolikliniek De geheugenpolikliniek Afdeling neurologie Locatie Veldhoven De geheugenpolikliniek is bedoeld voor mensen met geheugenproblemen. Oorzaken van deze problemen kunnen zeer divers zijn. Denk aan (beginnende)

Nadere informatie

Func/onele achteruitgang

Func/onele achteruitgang Veroudering Vergeetach/gheid Func/onele achteruitgang DEMENTIE Leeftijdsafhankelijk geheugenverlies 0 Lee?ijd 30 35 40 45 50 55 60 65 70 75 80 85 % Geheugen - 5-10 - 15-20 - 25 Leeftijdsafhankelijk

Nadere informatie

Onderzoek en behandeling door de medisch psycholoog

Onderzoek en behandeling door de medisch psycholoog Onderzoek en behandeling door de medisch psycholoog Inleiding In overleg met uw behandelend arts heeft u informatie gekregen over het maken van een afspraak met een medisch psycholoog van de afdeling

Nadere informatie

Patiënteninformatie. Acuut optredende verwardheid. (delier) Acuut optredende verwardheid (delier)

Patiënteninformatie. Acuut optredende verwardheid. (delier) Acuut optredende verwardheid (delier) Patiënteninformatie Acuut optredende verwardheid (delier) Acuut optredende verwardheid (delier) 1 Acuut optredende verwardheid (delier) Intensive Care, route 3.3 Telefoon (050) 524 6540 Inleiding Uw familielid

Nadere informatie

Psychologisch onderzoek

Psychologisch onderzoek Psychologisch onderzoek U bent door uw behandelaar verwezen voor een psychologisch onderzoek. Het psychologisch onderzoek is een diagnostisch onderzoek. Hieronder staat uitgelegd wat een psychologisch

Nadere informatie

Ziekte van Parkinson

Ziekte van Parkinson Ziekte van Parkinson De ziekte van Parkinson is een chronische aandoening van de hersenen die progressief is. In deze folder leest u meer over deze ziekte en over de polikliniek Neurologie van het Havenziekenhuis.

Nadere informatie

Ouderenpsychiatrie, Ambulant. Algemene informatie voor patiënten

Ouderenpsychiatrie, Ambulant. Algemene informatie voor patiënten Ouderenpsychiatrie, Ambulant Algemene informatie voor patiënten 2 In deze folder staat wat u van de ambulante afdeling van Altrecht Ouderenpsychiatrie kunt verwachten. Wanneer kunt u bij ons terecht? U

Nadere informatie

Neuropsychologisch onderzoek en behandeling door de psycholoog in het ziekenhuis

Neuropsychologisch onderzoek en behandeling door de psycholoog in het ziekenhuis Neuropsychologisch onderzoek en behandeling door de psycholoog in het ziekenhuis Inleiding In deze folder kunt u lezen over neuropsychologie in het Gemini Ziekenhuis. Aan de orde komen onder meer: met

Nadere informatie

SPANkracht Zinvolle activiteiten voor jonge mensen met dementie

SPANkracht Zinvolle activiteiten voor jonge mensen met dementie SPANkracht Zinvolle activiteiten voor jonge mensen met dementie Brabantse Inspiratie en Kennisdag 5 november 2015 Deliane van Vliet Ben Janssen Inhoud Doelgroep jonge mensen met dementie Ontwikkeling Spankracht-pakket

Nadere informatie

De Kopgroep in Nieuwegein. Praten over en omgaan met uw dementie

De Kopgroep in Nieuwegein. Praten over en omgaan met uw dementie De Kopgroep in Nieuwegein Praten over en omgaan met uw dementie "In het begin vond ik het eng", vertelt Pieter. "Nu zeg ik het gewoon tegen iedereen: Ik heb Alzheimer." Omgaan met dementie Sinds de diagnose

Nadere informatie

Patiënteninformatie. Medische Psychologie. Informatie over neuropsychologisch onderzoek

Patiënteninformatie. Medische Psychologie. Informatie over neuropsychologisch onderzoek Patiënteninformatie Medische Psychologie Informatie over neuropsychologisch onderzoek Medische Psychologie Informatie over neuropsychologisch onderzoek U bent door een specialist van het ziekenhuis verwezen

Nadere informatie

Uw naaste op de polikliniek of dagcentrum Informatie voor mantelzorgers

Uw naaste op de polikliniek of dagcentrum Informatie voor mantelzorgers Uw naaste op de polikliniek of dagcentrum Informatie voor mantelzorgers Zorgt u voor uw zoon of dochter? Is uw partner langdurig ziek? Is uw vader of moeder (ineens) hulpbehoevend? Dat heeft ook voor

Nadere informatie

De behandelaren van Archipel

De behandelaren van Archipel De behandelaren van Archipel Arts, psycholoog, fysio- en ergotherapeut, logopedist, diëtist, muziektherapeut, maatschappelijk werker het gevoel van samen 'Oók als u behandeling nodig heeft wilt u zelf

Nadere informatie

Verpleegafdeling Geriatrie

Verpleegafdeling Geriatrie Verpleegafdeling Geriatrie In overleg met uw behandelend arts heeft u besloten tot opname op de afdeling Geriatrie van het Radboudumc. Op deze afdeling verblijven oudere mensen met verschillende lichamelijke

Nadere informatie

Delier. Informatie voor familie en betrokkenen

Delier. Informatie voor familie en betrokkenen Delier Informatie voor familie en betrokkenen Inleiding Op onze verpleegafdeling is een familielid, vriend(in) of kennis van u opgenomen. Tijdens uw bezoek aan de patiënt heeft u waarschijnlijk gemerkt

Nadere informatie

Pleyade Thuiszorg Verpleging & Verzorging

Pleyade Thuiszorg Verpleging & Verzorging Pleyade Thuiszorg Verpleging & Verzorging www.pleyade.nl Zorg op maat Pleyade biedt professionele zorg aan ouderen in Arnhem, Elst en De Liemers. Wij zijn betrokken, respectvol en hebben oprechte aandacht

Nadere informatie

Neuropsychologisch onderzoek bij ouderen

Neuropsychologisch onderzoek bij ouderen Neuropsychologisch onderzoek bij ouderen Inhoudsopgave Inleiding... 1 Wat is neuropsychologie en wat is een neuropsycholoog... 1 Mogelijke gevolgen van een hersenbeschadiging... 1 Wat is een neuropsychologisch

Nadere informatie

Een zoektocht voor cliënten met dementie en de mantelzorgers.

Een zoektocht voor cliënten met dementie en de mantelzorgers. PRESENTATIE KETEN DEMENTIE EN PALLIATIEVE ZORG. Een zoektocht voor cliënten met dementie en de mantelzorgers. Inhoud bijeenkomst Betekenis van dementie voor cliënten en hun naasten. Ondersteuning van dementieconsulent.

Nadere informatie

GeheugenCentrum Parkstad. Een multidisciplinaire benadering

GeheugenCentrum Parkstad. Een multidisciplinaire benadering GeheugenCentrum Parkstad Een multidisciplinaire benadering Inhoud Voorwoord 3 Inleiding 3 Oorzaken 3 Verschillende problemen 3 Diagnose 4 GeheugenCentrum Parkstad bundelt zorg 4 Doelstellingen 5 Vroege

Nadere informatie

Factsheet dementie. Hoe herken je dementie. Doelgroep. Ouderen. Jonge mensen

Factsheet dementie. Hoe herken je dementie. Doelgroep. Ouderen. Jonge mensen Factsheet dementie Wat is dementie Dementie is een verzamelnaam voor ruim vijftig ziektes, waaronder Alzheimer en vasculaire dementie. Bij dementie gaan steeds meer zenuwcellen kapot, waardoor de verwerking

Nadere informatie

Behandeling met rivastagmine capsules

Behandeling met rivastagmine capsules Behandeling met rivastagmine capsules Behandeling bij dementie De geriater heeft bij u een vorm van dementie vastgesteld. Voor deze hersenziekte kan de dokter u medicijnen voorschrijven. In uw geval is

Nadere informatie

Dienst geriatrie Dementie. Informatiebrochure voor de patiënt en de familie

Dienst geriatrie Dementie. Informatiebrochure voor de patiënt en de familie Dienst geriatrie Dementie Informatiebrochure voor de patiënt en de familie WAT IS DEMENTIE? Dementie is een hersenaandoening, geen normaal hersenverouderingsproces. Het is een geleidelijk evoluerende,

Nadere informatie

Verwijzing naar de klinisch psycholoog

Verwijzing naar de klinisch psycholoog Verwijzing naar de klinisch psycholoog Deze folder geeft u informatie over de manier van werken van de klinisch psycholoog. Waar in deze folder gesproken wordt over u, kan het ook om uw kind gaan. Aan

Nadere informatie

Naar huis na een beroerte Informatie voor mensen die een beroerte hebben doorgemaakt

Naar huis na een beroerte Informatie voor mensen die een beroerte hebben doorgemaakt Naar huis na een beroerte Informatie voor mensen die een beroerte hebben doorgemaakt U bent opgenomen geweest in het Radboudumc omdat u een beroerte of een TIA heeft gehad. Het blijkt dat veel patiënten

Nadere informatie

Behandeling bij u thuis

Behandeling bij u thuis www.zge.nl Behandeling bij u thuis In deze folder maakt u kennis met de behandelaars van Zorggroep Elde: de specialist ouderengeneeskunde, fysiotherapeut, ergotherapeut, logopedist, psycholoog en diëtist.

Nadere informatie

Verpleegkundig consulent

Verpleegkundig consulent Geriatrie Verpleegkundig consulent www.catharinaziekenhuis.nl Patiëntenvoorlichting: patienten.voorlichting@catharinaziekenhuis.nl GER008 / Verpleegkundig consulent / 01-07-2013 2 Verpleegkundig consulent

Nadere informatie

Jaarcongres veilige zorg voor ouderen 11 okt Workshop agressiehantering bij ouderen met dementie

Jaarcongres veilige zorg voor ouderen 11 okt Workshop agressiehantering bij ouderen met dementie Jaarcongres veilige zorg voor ouderen 11 okt 2016 Workshop agressiehantering bij ouderen met dementie Programma workshop agressiehantering bij ouderen met dementie Wat is dementie? Wat is agressie? Beinvloedbare

Nadere informatie

Parkinsonismen Vereniging. Parkinson en Psychose

Parkinsonismen Vereniging. Parkinson en Psychose Parkinsonismen Vereniging Parkinson en Psychose Inhoudsopgave Inleiding 4 Psychose 4 Oorzaak 5 Door de ziekte van Parkinson 5 Door het gebruik van anti-parkinsonmedicatie 5 Door een lichamelijke aandoening

Nadere informatie

Medicatie bij dementie

Medicatie bij dementie Medicatie bij dementie Dementie Dementie is een ernstige ziekte die de duur van het leven bekort Tijdens beloop kunnen allerlei problemen ontstaan Een behandeling die gericht is op herstel bestaat niet

Nadere informatie

Inhoud Dementie: Symptomen en vroegsignalering

Inhoud Dementie: Symptomen en vroegsignalering Inhoud Dementie: Symptomen en vroegsignalering Marian Maaskant Stg. Pergamijn Universiteit Maastricht / GKC Rianne Meeusen Geestelijke Gezondheidszorg Eindhoven en De Kempen Marian Maaskant Casus Wat is

Nadere informatie

POP poli Radboud universitair medisch centrum

POP poli Radboud universitair medisch centrum POP poli Zwanger zijn en moeder worden zijn meestal mooie ervaringen. Helaas geldt dit niet voor alle vrouwen. In de zwangerschap en na de bevalling zijn vrouwen kwetsbaarder en krijgen daardoor makkelijker

Nadere informatie

Probleemgedrag bij ouderen

Probleemgedrag bij ouderen Probleemgedrag bij ouderen Machteloos, bang of geïrriteerd. Zo kunnen medewerkers en cliënten in de thuiszorg zich voelen in situaties waarin sprake is van probleemgedrag. Bijvoorbeeld als een cliënt alleen

Nadere informatie

Depressie bij verpleeghuiscliënten

Depressie bij verpleeghuiscliënten Doen bij Depressie zorgprogramma Informatiefolder voor afdelingsmedewerkers Depressie bij verpleeghuiscliënten Folder 4 Inleiding Deze folder is bedoeld voor afdelingsmedewerkers die betrokken zijn bij

Nadere informatie

Dementievriendelijke samenleving. Kenniscirkel Dementievriendelijke Gemeente Wijchen, 8 maart 2016 Jo Robeerst, voorzitter Regio Nijmegen

Dementievriendelijke samenleving. Kenniscirkel Dementievriendelijke Gemeente Wijchen, 8 maart 2016 Jo Robeerst, voorzitter Regio Nijmegen Dementievriendelijke samenleving Kenniscirkel Dementievriendelijke Gemeente Wijchen, 8 maart 2016 Jo Robeerst, voorzitter Regio Nijmegen Prognose groei Inleiding Dementie Wat is dementie? Dementie in beeld

Nadere informatie

Mindfulness bij ADHD. Onderzoek naar mindfulnesstraining

Mindfulness bij ADHD. Onderzoek naar mindfulnesstraining Mindfulness bij ADHD Onderzoek naar mindfulnesstraining Deze informatie gaat over wetenschappelijk onderzoek over de werkzaamheid van een nieuwe behandeling voor volwassenen met de diagnose aandachtstekortstoornis

Nadere informatie

Activiteiten in uw regio

Activiteiten in uw regio Activiteiten in uw regio Activiteiten van Parkstad Limburg Als u of uw naaste met dementie te maken krijgt of twijfelt of er sprake is van dementie, komt er heel veel in een keer op u af. U hebt allerlei

Nadere informatie