KK L HYGIËNECODE MOUTERIJEN EN BROUWERIJEN

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "KK L-03-00112 HYGIËNECODE MOUTERIJEN EN BROUWERIJEN"

Transcriptie

1 KK L HYGIËNECODE VOOR MOUTERIJEN EN BROUWERIJEN Uitgave Societeit der Nederlandse Mouters Centraal Brouwerij Kantoor Herengracht BX Amsterdam Societeit der Nederlandse Mouters Bavaria Holland Malt Cargill B.V. Malt Division Mouterij Kloosterzande B.V. Centraal Brouwerij Kantoor Alfa Brouwerij (Meens Bierbrouwerij B.V.) Bavaria N.V. Budelse Brouwerij B.V. Grolsche Bierbrouwerij Nederland B.V. B.V. Gulpener Bierbrouwerij Heineken Nederland B.V. Interbrew Nederland N.V. Bierbrouwerij De Leeuw B.V. Lindeboom Bierbrouwerij B.V. HACCP code Versie 1.4

2 INHOUDSOPGAVE 1 INLEIDING p Doel van de hygiënecode; wettelijke basis p Reikwijdte van deze hygiënecode p Aansluiting bij andere hygiënecodes p De erkenningsregeling GMP Diervoedersector 2000 p Aanvullende wet- en regelgeving p Opbouw van de hygiënecode p Definities en afkortingen p PRODUCTSPECIFICATIES p PROCESBESCHRIJVING p Stroomschema's en beknopte procesbeschrijvingen p Het bedrijfsbasisprogramma p Open en gesloten processen p HACCP ANALYSE p Potentiële gevaren p Risicoanalyse p Beheersmaatregelen; CCP's en BV's p Overzicht van CCP s en BV's p BORGING VAN BEHEERSMAATREGELEN p DOCUMENTEREN EN REGISTREREN p VERIFICATIE; MANAGEMENT REVIEW p. 25 BIJLAGEN DEEL 1 ALGEMEEN p. 26 Bijlage 1.1 Bierverordening 1997 p. 27 Bijlage 1.2 Wet- en regelgeving p. 29 Bijlage 1.3 Wettelijk vereiste productnormen p. 31 Bijlage 1.4 Procedure risicoanalyse; CCP beslisboom p. 32 Bijlage 1.5 Algemene hygiënemaatregelen behorende tot het BBP p. 35 Bijlage 1.6 Procedure Verzoek om ontheffing voor de toepassing van een nieuw kruid p. 38 Bijlage 1.7 Samenstelling HACCP werkgroepen p. 39 DEEL 2 MOUTERIJEN p. 40 Bijlage 2.1 Processchema's mouterij p. 41 Bijlage 2.2 Potentiële gevaren, toelichting p. 47 Bijlage 2.3 HACCP analyse mouterij p. 55 Bijlage 2.4 Borgingstabel CCP's mouterij p. 59 Societeit der Nederlandse Mouters / Centraal Brouwerij Kantoor blz. 2/99

3 DEEL 3 BROUWERIJEN p. 60 Bijlage 3.1 Processchema's brouwerij p. 61 Bijlage 3.2 Potentiële gevaren, toelichting p. 82 Bijlage 3.3 HACCP analyse brouwerij p. 90 Bijlage 3.4 Borgingstabel CCP's brouwerij p. 98 Versiebeheer van dit document De Hygiënecode voor Mouterijen en Brouwerijen wordt uitgegeven door het Centraal Brouwerij Kantoor / de Societeit der Nederlandse Mouters. Enkel deze organisaties zullen wijzigingen in dit document aanbrengen, tenzij anders wordt afgesproken. In onderstaande tabel wordt het versienummer met de wijzigingen t.o.v. de voorgaande versie gedocumenteerd. Document Datum Auteur Status Modificatie versie KK Concept JKM Concept Aanwijzingen Keuringsdienst van Waren aangebracht KK Concept Tekstuele verbeteringen, lay-out Tabellen, voetnoten, verwijzingen gecontroleerd JKM Concept Aanvullende onderbouwing CCP, BV, EWS JKM/KK Concept Commentaar ROW verwerkt KK Definitief Goedkeuringsbrief Ministerie VWS toegevoegd. Societeit der Nederlandse Mouters / Centraal Brouwerij Kantoor blz. 3/99

4 1 INLEIDING 1.1 DOEL VAN DE HYGIËNECODE; WETTELIJKE BASIS In navolging van de aanbevelingen van de Codex Alimentarius Commission van de WHO (World Health Organization) en de FAO (Food and Agricultural Organization) 1, hebben vrijwel alle landen (waaronder de USA (USDA en FDA) en de Europese Unie 2 ) HACCP (Hazard Analysis Critical Control Points) in hun wetgeving geïmplementeerd. Op 14 december 1995 is de toepassing van HACCP met de Warenwetregeling Hygiëne van levensmiddelen (WHL) in Nederland van kracht geworden. Sindsdien is ieder levensmiddelenbedrijf verplicht een managementsysteem op te zetten, te implementeren, te handhaven en te onderhouden waarmee de veiligheid van eet- en drinkwaren kan worden gewaarborgd 3,4. De WHL stelt dat een levensmiddelenbedrijf elk aspect van haar werkzaamheden moet identificeren dat bepalend is voor de voedselveiligheid en ervoor moet zorgen dat passende veiligheidsprocedures worden vastgesteld op basis van de beginselen van HACCP. De WHL stelt ook dat vertegenwoordigers van daarvoor in aanmerking komende sectoren van de levensmiddelenindustrie hygiënecodes kunnen opstellen waarin beschreven is op welke wijze bepaalde eet- of drinkwaren op zodanige hygiënische wijze bereid en behandeld kunnen worden, dat zij voldoen aan deze regeling. Men kan dus kiezen uit twee opties, ofwel 1) Het levensmiddelenbedrijf identificeert zelf ieder aspect van zijn werkzaamheden dat bepalend is voor de veiligheid van de eigen producten en ontwikkelt zelf passende veiligheidsprocedures, gebruik makend van de HACCP principes (WHL art. 30), ofwel 2) Het levensmiddelenbedrijf volgt de aanwijzingen in de hygiënecode die ministerieel is goedgekeurd voor de betreffende sector. Deze aanwijzingen zijn door deskundigen zodanig opgesteld dat wordt voldaan aan de Warenwetregeling (WHL art. 31). De in deze Hygiënecode omschreven procedures zijn een uitwerking van de wettelijke voorschriften, gericht op de bescherming van de volksgezondheid. Wanneer niet aan die voorschriften wordt voldaan, dan is er sprake van een overtreding van wettelijke voorschriften, namelijk de Warenwetregeling Hygiëne van levensmiddelen, waartegen door de keuringsdienst van Waren strafrechtelijk kan worden opgetreden. Wanneer overeenkomstig de in de Hygiënecode omschreven procedures wordt gehandeld, wordt er in principe van uitgegaan, dat ook aan de wettelijke voorschriften wordt voldaan. De voorliggende hygiënecode is bedoeld voor mouterijen en brouwerijen. Bij gebruik ervan moet de mouter of brouwer nagaan of de processen binnen zijn bedrijf en de producten die worden geproduceerd overeenkomen met de in deze hygiënecode opgenomen beschrijvingen. Als dit het geval is, moet de mouter en/of brouwer de in deze hygiënecode genoemde aanwijzingen zonder meer volgen. Indien hij hieraan invulling geeft voldoet hij aan het bepaalde van art. 30 WHL. Is er sprake van afwijkende processen en/of producten dan dient de mouter en/of brouwer voor die onderdelen zelf een HACCP analyse uit te voeren om 1 Codex Alimentarius, Alinorrn 97/13, Guidelines for the Application of the HACCP system. 2 De Raad van de Europese Unie, Richtlijn 93/43/EG inzake Levensmiddelenhygiëne, 16 juni Een levensmiddelenbedrijf is elke onderneming die eet- of drinkwaren bereidt, verwerkt, behandelt, verpakt, vervoert, distribueert of verhandelt (WHL, Artikel 1). 4 Hygiënemaatregelen zijn alle maatregelen die noodzakelijk zijn om de veiligheid en deugdelijkheid van eet- en drinkwaren te waarborgen tijdens bereiding, verwerking, behandeling, verpakking, vervoer, distributie en verhandeling daarvan (WHL, Artikel 1). Societeit der Nederlandse Mouters / Centraal Brouwerij Kantoor blz. 4/99

5 eventueel aanvullende beheersmaatregelen vast te stellen. De hygiënecode is geen kwaliteitshandboek, maar een richtlijn die bij het opstellen daarvan kan worden gebruikt. Verspreiding code Teneinde te bevorderen dat bedoelde processen en producten daadwerkelijk onder de werkingssfeer van onderhavige code wordt gebracht draagt het Centraal Brouwerij Kantoor er zorg voor dat op verzoek van een niet bij het CBK aangesloten brouwerij de onderhavige code terstond wordt toegezonden, zonder dat hiervoor kosten in rekening worden gebracht. 1.2 REIKWIJDTE VAN DEZE HYGIËNECODE De reikwijdte van de hygiënecode wordt bepaald door de processen en de producten. De processen variëren van het inkopen van grond- en hulpstoffen tot en met het opslaan van de eindproducten. In de code moeten de diverse deelprocessen worden benoemd. Dit betekent voor: Mouterijen beginnend bij het inkopen van grond- en hulpstoffen (met name gerst en tarwe) tot het verladen van mout en co-producten. Hierbij zijn processen als opslaan, schonen en sorteren alsmede weken, kiemen en eesten, en polieren en poetsen van belang. Brouwerijen beginnend bij het inkopen van grond-, hulpstoffen en verpakkingsmaterialen tot en met het opslaan van verpakt bier, in glazen fles, fust, blik en tankauto. Mocht gebruik worden gemaakt van een andere verpakkingsvorm, bijvoorbeeld een kunststof fles, dan valt dit niet binnen de reikwijdte van deze code, zodat voor die gevallen een eigen gevarenanalyse moet worden uitgevoerd. Onder brouwen wordt verstaan de productie van bieren zoals bedoeld in de Bierverordening Hiermee wordt bedoeld de drank verkregen na alcoholische gisting van wort, hoofdzakelijk bereid uit zetmeel- en suikerhoudende grondstoffen, hop -eventueel in verwerkte vorm- en brouwwater, met dien verstande dat tenminste 60% van het extract van de wort afkomstig is van gerst- en/of tarwemout. De reikwijdte van de hygiënecode omvat qua producten: Mout als bedoeld voor de productie van bieren en moutextracten. Eveneens vallen coproducten, enkelvoudige of enkelvoudig gepelletteerde diervoeders, binnen de reikwijdte van deze hygiënecode. Mout voor humane consumptie (bijv. broodverbeteraars of ontbijtmeel componenten) valt buiten de reikwijdte van deze hygiënecode. Worden deze producten geproduceerd dan moeten aparte HACCP analyses worden uitgevoerd en indien nodig maatregelen getroffen. Bier als bedoeld in Bierverordening 1997, evenals de co-producten die terugkeren in de humane of dierlijke voedselketen. Het betreft bostel, eiwitcoagulaat, voerbier en gist. Het transport van bier in tankauto s, alsmede de HACCP maatregelen bij horecabedrijven en drankengroothandels (ook de bedrijven die eigendom zijn van de brouwerij) vallen buiten deze hygiënecode. Zij vereisen afzonderlijke analyses en maatregelen, waarbij de richtlijnen (hygiënecodes) van de betreffende branches dienen te worden gevolgd. 1.3 AANSLUITING BIJ ANDERE HYGIËNECODES Inmiddels zijn voor diverse sectoren van de levensmiddelenindustrie hygiënecodes opgesteld en ministerieel goedgekeurd. Bij het uitvoeren van de HACCP analyse en het beslissen welke beheersmaatregelen kunnen en/of moeten worden toegepast, mogen die hygiënecodes ook worden geraadpleegd. Het betreft met name die processen welke grote overeenkomst vertonen Societeit der Nederlandse Mouters / Centraal Brouwerij Kantoor blz. 5/99

6 of zelfs identiek zijn met de eigen processen (bijv. hygiëne bij het transport van granen, hygiëne in de horeca). De volgende hygiënecodes kunnen, voor zover zij ministerieel zijn goedgekeurd, van toepassing zijn: Hygiënecode voor de graan-, zaden- en peulvruchten collecterende, verwerkende en afleverende industrie 5 Hygiënecode voor de groothandel in dranken en horecabenodigdheden 6 Hygiënecode voor de horeca 7 Code voor hygiënisch werken bij transport, opslag en distributie van levensmiddelen 8. Bij het opstellen van het bedrijfsspecifieke HACCP plan zal, indien naar één van hiervoor genoemde codes wordt verwezen, worden aangegeven welke onderdelen uit vorengenoemde hygiënecodes van toepassing zijn. 1.4 DE ERKENNINGSREGELING GMP DIERVOEDERSECTOR 2000 Bij de productie van mout en bier worden co-producten gevormd die veelal als diervoeder (of als pet-food) worden gebruikt of verwerkt. Deze co-producten moeten voldoen aan de eisen die in de diervoeder wetgeving worden gesteld. Het Productschap Diervoeder heeft in juni 1999 besloten het bestaande GMPkwaliteitssysteem voor diervoeder uit te breiden naar alle voorliggende schakels in de diervoederketen tot en met de toeleveranciers van grondstoffen voor diervoeders. Als zodanig zijn generieke beheersmaatregelen vastgesteld met betrekking tot het gebruik van additieven, geneesmiddelen, ongewenste stoffen en hygiëne (pathogene micro-organismen) voor alle productieprocessen in de diervoederketen, bestaande uit de productie en levering van mengvoeders, voormengsels, enkelvoudige voedermiddelen en diervoedergrondstoffen, voedervetten (naast die voor voedergrondstoffen), op- en overslag van voedermiddelen, alsmede voor het transport ervan. Sinds 1 oktober 2000 zijn GMP erkende leveranciers van mengvoeders en enkelvoudige voedermiddelen verplicht om diervoedergrondstoffen alleen in te kopen bij toeleveranciers die de productveiligheid van deze grondstoffen aantoonbaar kunnen garanderen. Deze toeleveranciers moeten sindsdien voldoen aan de volgende eisen 9 : 1) De leverancier is GMP erkend; 2) De leverancier heeft een gecertificeerd, aan GMP gelijkwaardig kwaliteitssysteem; 3) Als de leverancier een akkerbouwer is, neemt hij deel aan het Kwaliteitsproject Akkerbouw (KPA), waarbij aan alle GMP-eisen wordt voldaan; 4) Als de leverancier in het buitenland gevestigd is, kan deze volstaan met het opstellen van een zgn. International Suppliers Manual. In zo n handboek beschrijft de leverancier een op HACCP gebaseerd kwaliteitssysteem, dat aan bepaalde voorwaarden moet voldoen. 5 Federatie G.Z.P., Moerkapelle 6 Vereniging Nederlandse Frisdrankenindustrie, Rotterdam 7 Bedrijfschap Horeca en Catering, Zoetermeer 8 Transport en Logistiek Nederland, Zoetermeer 9 Productschap Diervoeder, Protocol GMP-gelijkwaardigheid leveranciers van diervoedergrondstoffen, februari Dit protocol gaat in op de optie GMP-gelijkwaardigheid. Het protocol is bedoeld voor certificerende instellingen, die verklaringen van GMP-gelijkwaardigheid willen afgeven. Ook bedrijven die in aanmerking willen komen voor een GMP-gelijkwaardigheidsverklaring kunnen in dit document nuttige informatie vinden. Societeit der Nederlandse Mouters / Centraal Brouwerij Kantoor blz. 6/99

7 Levensmiddelenbedrijven die co-producten afzetten in de diervoedersector vormen een belangrijke doelgroep. Deze levensmiddelenbedrijven kunnen beslissen of zijzelf stappen willen ondernemen om GMP erkend te worden, dan wel of zij willen beschikken over een gecertificeerd, aan GMP gelijkwaardig kwaliteitssysteem. De Keuringsdienst Diervoedersector (KDD) speelt bij de erkenning en certificering een belangrijke rol (www.pdv.nl). Vaak beschikken levensmiddelenbedrijven reeds over een kwaliteitssysteem dat aan de vigerende ISO- of HACCP normen voldoet. Met betrekking tot de co-producten moeten soms enkele extra beheersmaatregelen worden doorgevoerd. De algemene GMP-code diervoedersector 10 zegt daarover onder meer: De organisatie moet de potentiële gevaren identificeren en analyseren van alle voortbrengingsprocessen. Deze identificatie en gevaren analyse moet alle aspecten van het productieproces omvatten die de productveiligheid negatief kunnen beïnvloeden door (micro-) biologische, (bio-)chemische en fysische gevaren 11. De maximaal toelaatbare concentraties die in de co-producten mogen voorkomen alsmede de borging van het productieproces zijn door het Productschap Diervoeder vastgesteld en beschreven 12. In de Hygiënecode voor Mouterijen en Brouwerijen is een aparte HACCP analyse uitgevoerd voor de co-producten van zowel de mouterijen als brouwerijen. Voor de co-producten geldt dat als de hoofdproducten veilig zijn voor humane consumptie, de coproducten dit dan ook zijn, mits zij na het moment van afscheiding hygiënisch worden behandeld. Bovendien zullen, veelal in overleg met de afnemers, de specificaties voor de betrokken co-producten worden vastgesteld. Het in deze Hygiënecode beschreven kwaliteitmanagementsysteem waarborgt dat ook de coproducten aan de gestelde specificaties voldoen. Deze extra beheersmaatregelen zijn in deze code opgenomen en worden in bijlage 2.2 (mouterijen) en 3.2 (brouwerijen) toegelicht. 1.5 AANVULLENDE WET- EN REGELGEVING Bij het opstellen van het HACCP systeem resp. deze hygiënecode moet in eerste instantie worden voldaan aan de eisen welke in de Warenwetregeling hygiëne van levensmiddelen (en de EU richtlijn 93/43 resp. de EU verordening COM(2000) 438) worden gesteld. Naast de directe eisen inzake levensmiddelenhygiëne worden ook eisen gesteld aan bijv. etikettering, het gebruik van additieven, maximaal toelaatbare concentraties van contaminanten (verontreinigingen zoals bestrijdingsmiddelen, mycotoxinen, radioactieve verbindingen, stoffen die kunnen migreren uit verpakkingsmiddelen, etc.) en de officiële controle op voedselveiligheid. Bovendien is er sprake van aanverwante wet- en regelgeving, zoals eisen die worden gesteld aan de kwaliteit van drinkwater, reinigings- en desinfectiemiddelen, GMO s, bioproducten, machine richtlijn (CE markering), etc. Bij het opstellen van deze hygiënecode is met alle relevante wet- en regelgeving rekening gehouden. Het voert te ver om deze wetgeving uitputtend te bespreken. Voor nadere informatie wordt verwezen naar bijlage Productschap Diervoeder, Protocol GMP-gelijkwaardigheid leveranciers van diervoedergrondstoffen, februari Richtlijn 1999/29/EG van de Raad van 22 april 1999 inzake ongewenste stoffen en producten in diervoeding. 12 Productschap Diervoeder, Protocol GMP-gelijkwaardigheid leveranciers van diervoedergrondstoffen, februari Societeit der Nederlandse Mouters / Centraal Brouwerij Kantoor blz. 7/99

8 In verband met de co-producten is ook de wetgeving inzake diervoeder van belang. Bijv. richtlijn 1999/29/EEG van de Raad (22 april 1999) inzake ongewenste stoffen en producten in diervoeding en de Nederlandse diervoederwetgeving. 1.6 OPBOUW VAN DE HYGIËNECODE De Hygiënecode voor Mouterijen en Brouwerijen volgt in haar opbouw het stappenplan zoals dat wereldwijd, conform de adviezen van de Codex Alimentarius (WHO, FAO) gebruikelijk is: HOOFDSTUK INHOUD Doel en reikwijdte van de hygiënecode met betrekking tot het bereiden van mout en het brouwen en verpakken van bier. De producten met bijbehorende eisen die aan specificaties worden gesteld en waarvoor deze hygiënecode is geschreven. De processchema s, inclusief een beknopte beschrijving van de processen die tijdens het mouten, en het brouwen en verpakken van bier worden toegepast. De HACCP analyse: identificatie van potentiële gevaren, uitvoering van een risico analyse, vaststellen van beheersmaatregelen, en aanwijzen (motiveren) van kritische beheerspunten en van basisvoorwaarden. De HACCP analyse is uitgevoerd door een tweetal werkgroepen met deskundigen uit beide sectoren. Borging van de beheersmaatregelen. Voor een effectieve bewaking van de beheersmaatregelen moeten streef- en grenswaarden worden vastgesteld en gevalideerd. De processen kunnen dan worden beheerst door middel van monitoring en het nemen van corrigerende acties wanneer dit onverhoopt toch nodig blijkt te zijn. Het opstellen van nodige documenten en registratieformulieren (kwaliteitshandboek). Het uitvoeren van verificatie activiteiten, waarmee wordt vastgesteld dat het HACCP systeem functioneert zoals wordt bedoeld. Via het management review worden het kwaliteitsbeleid van de onderneming en de concrete doelstellingen inzake voedselveiligheid waar nodig aangepast. Societeit der Nederlandse Mouters / Centraal Brouwerij Kantoor blz. 8/99

9 1.7 DEFINITIES EN AFKORTINGEN DEFINITIES Audit (intern en extern): Een systematisch en onafhankelijk onderzoek om na te gaan of het HACCP systeem effectief is ingevoerd, wordt uitgevoerd zoals staat beschreven en geschikt is voor het bereiken van het doel. Audit-team: Een groep personen die gekwalificeerd is en wordt aangewezen voor het uitvoeren van een HACCP audit binnen een bedrijf. Het team staat onder leiding van een hoofdauditor. Basisvoorwaarde: Een algemene beheersmaatregel, inhoudende instructies en werkmethoden zoals schoonmaak, ongediertebestrijding, training en persoonlijke hygiëne. Indien een basisvoorwaarde niet of onvoldoende beheerst is, heeft dit geen directe gevolgen voor de voedselveiligheid. Bedrijfsbasisprogramma (BBP): Het totaal aan basisvoorwaarden binnen het bedrijf, zoals een inkoopplan met grondstofspecificaties, regels voor persoonlijke hygiëne, (preventief) onderhoudsplan, schoonmaakplan, kalibratie van meetinstrumenten, etc. Dit gehele pakket aan maatregelen wordt ook wel aangeduid met GHP of GMP genoemd. Beheersmaatregelen (preventieve maatregelen): Die acties of activiteiten die nodig zijn om een potentieel gevaar te elimineren of het risico te reduceren en te beheersen op een aanvaardbaar niveau. Bedoeld gebruik (intended use): Het gebruiken of consumeren van het product (voedingsmiddel) op de door de producent aangegeven wijze (gebruiksaanwijzing) of op de algemeen gangbare wijze. Critical Control Point: Zie kritisch beheerspunt. Contaminanten: Chemische stoffen, vreemde bestanddelen (fysische verontreinigingen) of besmettingen met micro-organismen die ongewild of anderszins in het product terechtkomen en daarmee een gevaar introduceren. Corrigerende acties: Actie(s) die moet(en) worden ondernomen indien het bewakingssysteem (monitoring) aangeeft dat een kritische grenswaarde wordt overschreden en het kritische beheerspunt niet meer wordt beheerst. Corrigerende maatregel: Een maatregel die wordt genomen om herhaling te voorkomen door de oorzaken van bestaande afwijkingen (het treden buiten specificaties) te elimineren. Societeit der Nederlandse Mouters / Centraal Brouwerij Kantoor blz. 9/99

10 Ernst: Het gevolg voor de consument indien deze aan normaal gangbare doses van het betreffende gevaar wordt blootgesteld. Early warning systeem (EWS): Een werkwijze welke vroegtijdig waarschuwt dat wellicht buiten specificaties wordt geproduceerd, opdat men dit vermoeden tijdig kan bevestigen en men zonodig kan corrigeren. Gevaar, potentieel (Hazard): Een biologische, chemische of fysische eigenschap die een levensmiddel onveilig maakt of kan maken voor consumptie. Gevarenidentificatie: Het identificeren van alle potentiële gevaren die het levensmiddel onveilig kunnen maken voor consumptie. Good Manufacturing Practice (GMP), Good Hygiene Practice (GHP): Een wijze van produceren, gericht op het verkrijgen van veilige en deugdelijke voedingsmiddelen door het handhaven van hygiëne en het correct uitvoeren van voorschriften. HACCP systeem: De organisatiestructuur, procedures, processen, specifieke beheersmaatregelen, voorzieningen en middelen die nodig zijn voor het ten uitvoer brengen van het HACCP plan. HACCP team: Groep mensen (multidisciplinair en -functioneel) binnen een bedrijf die het HACCP systeem ontwikkelen, invoeren en onderhouden. Hazard Analysis Critical Control Point: Concept voor het op systematische wijze identificeren, evalueren en beheersen van significante risico's met betrekking tot de voedselveiligheid. Instructie (werk-, bediening- of controle-instructie): Een op schrift gestelde afspraak over de wijze waarop op de werkplek een samenstel van handelingen moet worden uitgevoerd. Kans: De waarschijnlijkheid dat het gevaar voorkomt in het eindproduct op het moment van consumptie, wanneer geen beheersmaatregelen aanwezig zouden zijn of als bestaande beheersmaatregelen falen. De kans is gebaseerd op metingen, waarnemingen of verwachtingen in de bedrijfsspecifieke situatie. Kritisch beheerspunt (CCP, Critical Control Point): Een punt, stap of procedure waarvoor tijdens de risicoanalyse (gevarenevaluatie) is vastgesteld dat beheersing ervan essentieel is om uit het oogpunt van voedselveiligheid het gevaar te elimineren of het risico te reduceren en te beheersen op een aanvaardbaar niveau. Societeit der Nederlandse Mouters / Centraal Brouwerij Kantoor blz. 10/99

11 Kritische grenswaarde (critical limit): De waarde (van een proces- of productparameter) die de grens aanduidt tussen aanvaardbaar en onaanvaardbaar qua voedselveiligheid. Levensmiddelenbedrijf: Elke organisatie die eet- of drinkwaren bereidt, verwerkt, behandelt, verpakt, vervoert, distribueert of verhandelt. Monitoren (bewaken): Het planmatig meten of observeren van de kritische proces- of productparameters teneinde te kunnen vaststellen of de organisatie de betreffende CCP of BV onder controle heeft/beheerst. Norm (streefwaarde, target value): De norm is de streefwaarde; binnen de kritische grenswaarden mogen de monitoringsresultaten (meetgegevens) van de proces- en productparameters variëren om zeker te zijn dat een veilig product wordt verkregen. Procedure: Op schrift gestelde afspraken over de samenwerking tussen diensten en afdelingen van het bedrijf om een proces op de raakvlakken of overdrachtsmomenten doeltreffend uit te voeren. Risico (voedselveiligheid): De waarschijnlijkheid dat een bepaald potentieel gevaar (Hazard) een negatief effect heeft. Risico-analyse / taxatie: Het geheel aan activiteiten waarmee voor ieder geïdentificeerd potentieel gevaar het risico wordt ingeschat (getaxeerd) dat het product op het moment van consumptie niet veilig is. Stroomschema (flow chart): Een schematische weergave van alle opeenvolgende processtappen middels (internationaal afgesproken) symbolen. Valideren: Het vooraf nagaan of de processen en/of beheersmaatregelen onder praktijkomstandigheden inderdaad het beoogde effect hebben, namelijk gevaren voldoende elimineren of risico's reduceren en beheersen op een aanvaardbaar niveau. Verifiëren: Het met regelmaat achteraf toepassen van methoden, procedures, keuringen (analyses) en beproevingen om vast te stellen of het HACCP systeem functioneert als wordt bedoeld, en of modificaties nodig zijn. AFKORTINGEN BV: CCP: FAO: FDA: GMP: GRAS: Basisvoorwaarde Critical Control Point (= kritisch beheerspunt) Food and Agricultural Organisation Food and Drug Administration (USA) Good Manufacturing Practice Generally Recognised as Safe Societeit der Nederlandse Mouters / Centraal Brouwerij Kantoor blz. 11/99

12 HACCP: TVB: VGB: WBBL: WHL: WHO: Micro-organismen, zoals melkzuurbacteriën en gisten, worden tot deze groep gerekend omdat ze reeds gedurende lange tijd worden toegepast in het bereiden van levensmiddelen (brood, yoghurt, bier, wijn, etc.) Hazard Analysis Critical Control Point Taken, Verantwoordelijkheden en Bevoegdheden Warenwet, Verpakkingen en gebruiksartikelenbesluit Warenwetbesluit Bereiding en Behandeling van Levensmiddelen Warenwetregeling Hygiëne van Levensmiddelen World Health Organisation Societeit der Nederlandse Mouters / Centraal Brouwerij Kantoor blz. 12/99

13 2 PRODUCTSPECIFICATIES Ieder bedrijf gebruikt grond-, hulpstoffen en verpakkingsmaterialen, geleverd door geselecteerde toeleveranciers. Deze worden door ieder bedrijf verwerkt met eigen receptuur en apparatuur en onder eigen productieomstandigheden (processpecificaties). Om vast te kunnen stellen welke eigenschappen de grond-, hulpstoffen en verpakkingsmaterialen moeten hebben om te kunnen waarborgen dat de eindproducten veilig zijn voor consumptie moet ieder bedrijf beschikken over twee type productspecificaties, te weten specificaties van grond, hulpstoffen en verpakkingsmaterialen en specificaties van eindproducten. Zij moeten kunnen aantonen dat aan de eindproductspecificaties wordt voldaan mits de grond-, hulpstoffen en verpakkingsmaterialen de gespecificeerde, maximaal toelaatbare concentraties niet overschrijden. De eisen die aan deze concentraties worden gesteld, zijn afhankelijk van de wettelijke eisen en de toepassing van het product. In bijlage 1.3 zijn enkele wettelijke normen vermeld die voor de verschillende grond- en hulpstoffen (granen, hop), tussenproducten (mout), co-producten (veevoeder) en eindproducten (bier) gelden. In genoemde specificaties moeten kritische zaken worden benoemd. Daarnaast ziet het bedrijf erop toe dat het voldoen aan de specificaties in voldoende mate gewaarborgd wordt. Voor zover daartoe aanleiding bestaat kan daarbij gebruik gemaakt worden van een toetsing van de leverancier, steekproefsgewijze analyses, ketenafspraken etc. De mouterijen kopen granen (gerst, tarwe) in en produceren mout. Co-producten, enkelvoudige of enkelvoudige gepelleteerde diervoeders, zijn o.a. mouterij pellets (moutkiemen, moutdeeltjes, gerstdeeltjes en het kaf van gerst worden met water tot pellets geperst) en orgetten (gerstkorrels die te klein zijn om te worden vermouten). Zwemgerst en uitgesorteerde materialen (zaden) worden afgevoerd voor compostbereiding. De brouwerijen kopen grond- en hulpstoffen in en produceren bieren als bedoeld in Bierverordening Daarnaast worden co-producten geproduceerd, zoals bostel, eiwitcoagulaat (trub, inclusief hopresten wanneer hopbellen of pellets worden gebruikt), moutdeeltjes, voerbier (restbier) en biergist. Diensten van derden Diensten van derden (loonbotteling, externe transporteurs, etc.) moeten evenals de grond- en hulpstoffen op specificatie worden ingekocht. Indien de derde partij een dienst levert die binnen de scope van deze code valt, dan moet de opdrachtgever overeenkomen dat de dienst wordt geleverd en geborgd conform de eisen en richtlijnen die in deze code zijn vastgelegd. Onderhouden van specificaties Omdat samenstelling, receptuur, procesvoering en wettelijke eisen kunnen wijzigen, moet de juistheid van de specificaties van grond- en hulpstoffen en van de eindproducten met regelmaat worden geverifieerd. Bij tussentijdse veranderingen moet direct de invloed ervan op het HACCP systeem vooraf worden gevalideerd. Societeit der Nederlandse Mouters / Centraal Brouwerij Kantoor blz. 13/99

14 3 PROCESBESCHRIJVING 3.1 STROOMSCHEMA S EN BEKNOPTE PROCESBESCHRIJVINGEN De twee hoofdprocessen worden onderverdeeld in de volgende deelprocessen: 1. Het produceren van mout: Inkopen, ontvangen en opslaan van moutgrondstoffen Mouten en opslaan van mout 2. Het brouwen en verpakken van bier: Inkopen en ontvangen van grond- en hulpstoffen Opslaan en voorbewerken Brouwen Vergisten, lageren Filtreren en pasteuriseren Bottelen van fles- en blikbier Afvullen van fustbier Afvullen van tank- en kelderbier Opslag gereed product Maken gist reincultuur De stroomschema s voor de hoofd- en deelprocessen zijn weergegeven in de bijlagen 2.1 en 3.1 (mouterijen resp. brouwerijen). Daarbij is de ISO-systematiek aangehouden, d.w.z. de processen zijn van boven naar beneden weergegeven, de grond- en hulpstoffen die aan het proces worden toegevoegd zijn links van de proceskolom opgenomen en de producten die worden gevormd (eindproducten, co-producten, afval) zijn aan de rechterkant weergegeven. Het is uitermate belangrijk dat de stroomschema s de actuele situatie weergeven. Zij vormen immers de input voor de HACCP analyse. 3.2 HET BEDRIJFSBASISPROGRAMMA De omstandigheden, waarin de productie van levensmiddelen plaatsvindt, zijn van groot belang. Het betreft de hygiëne van de infrastructuur (de inrichting) van het bedrijf en de middelen die voor de productie beschikbaar zijn. De Codex Alimentarius 13 zegt hierover: Prior to the application of HACCP to any sector of the food chain, that sector should be operating according to the Codex General Principles of Food Hygiene, the appropriate Codes of Practise and appropriate food safety legislation. Zowel in de EU verordening COM(2000) 438 als in de Warenwetregeling Hygiëne van Levensmiddelen zijn eisen met betrekking tot de algemene hygiëne (Algemene Hygiënemaatregelen 14 ) opgenomen die door alle levensmiddelenbedrijven in acht moeten worden genomen. In deze code zijn deze maatregelen alle tezamen aangeduid met de term BedrijfsBasisProgramma (BBP). 13 Codex Alimentarius, Hazard Analysis Critical Control Point (HACCP) system and Guidelines for its Application, Alinorm 97/13A, Appendix II, p De algemene hygiënemaatregelen worden vaak aangeduid met de begrippen GMP (Goede Manier van Produceren), GHP (Goede Hygiëne Praktijken) of BBP (Bedrijfsbasisprogramma). Societeit der Nederlandse Mouters / Centraal Brouwerij Kantoor blz. 14/99

15 Voor de infrastructuur en inrichting gaat het om eisen met betrekking tot: Gebouwen, terreinen WHL, artt. 6 t/m 11 en artt. 14 t/m 21 Productieruimten, faciliteiten, machines, apparatuur WHL, artt. 6 t/m 11, artt. 14 t/m 21 en art. 25 Routing (van producten, mensen, afval door het bedrijf in verband met kruisbesmetting) WHL, artt. 28 en 29 Intern transport en opslag Sanitair, afvoer, riolering WHL, artt. 8, 9, 10, 11 Afvalbeheersing WHL, artt. 28 en 29 Ongediertebestrijding WHL, art. 6 Met betrekking tot de operationele middelen betreft het eisen inzake: Beheer van grond- en hulpstoffen, tussenproducten en eindproducten WHL, art. 2 Water (proceswater, ijs, stoom, condens, etc.) 15 Lucht (ventilatie, perslucht) Licht (glasbreuk, lampen) Processtappen (verwarmen, etc.) Verpakken Bedrijfshygiëne (schoonmaken, reinigen, desinfecteren en spoelen) WHL, artt. 7, 20 en 25 Onderhoud, smeren, koelen en kalibreren Persoonlijke hygiëne (handen, kleding, haar, ziekte, etc.) WHL, artt. 4 en 39 Opleiding en training (hygiënebewustzijn) WHL, art. 4 Algemene hygiënemaatregelen kunnen enkel voor de beheersing of voorkoming van gevaren voor de voedselveiligheid worden gebruikt, wanneer een niet volledige beheersing van het gevaar geen direct gevaar oplevert voor de voedselveiligheid. De HACCP analyse zal uitwijzen wanneer een maatregel van deze categorie daarvoor in aanmerking komt. In bijlage 1.5 worden enkele algemene hygiënemaatregelen beschreven die tot het BBP behoren. 3.3 OPEN EN GESLOTEN PROCESSEN De productie bij mouterijen en brouwerijen vindt plaats in open en gesloten processen. Bij een gesloten proces vindt de productie plaats in een voor mens en omgeving afgesloten ruimte, zoals ketels, pijpleidingen, tanks, etc. Hierbij is geen direct contact van de mens met het product mogelijk, er is geen invloed van de omgeving op het product. De binnenzijde van de apparatuur en de koppelingen tussen de pompen, pijpen, leidingen, slangen, kleppen, afsluiters, etc. zijn van belang voor de veiligheid en deugdelijkheid van het product en moeten voldoen aan de (Nederlandse equivalenten van de) EU machinerichtlijn, aangeduid met CE- 15 EU richtlijn 98/83/EC betreffende de kwaliteit van voor menselijke consumptie bestemd water Societeit der Nederlandse Mouters / Centraal Brouwerij Kantoor blz. 15/99

16 markering. Zo dient de binnenkant van de leiding bij gesloten systemen als wand te worden aangemerkt, hetgeen betekent dat deze glad, afwasbaar etc. dient te zijn. In tegenstelling tot de gesloten processen is in open productieprocessen wel direct contact van de producten met de mens en de omgeving mogelijk. Bijvoorbeeld tanks die open zijn (permanent, dan wel geopend tijdens het proces) of ruimtes waar met slangen en koppelingen gewerkt wordt. Er moet (aantoonbaar) met andere risicofactoren worden rekening gehouden; de algemene hygiënemaatregelen (bijlage 1.5) zijn van belang. Zo moet onder meer worden gezorgd voor: een correcte bouwkundige staat van de productieruimten met wanden en plafonds, die goed reinigbaar zijn (zie paragraaf 3.2) WHL, artt. 15 en 16 hygiënemaatregelen waarmee wordt voorkomen dat verontreinigingen in de producten terechtkunnen komen, bijvoorbeeld glasdeeltjes bij glasbreuk zodanige constructies en/of werkafspraken dat mout op de moutlosplaats niet verontreinigd kan raken, ook niet bij bijzondere weersituaties dat bierleidingen, slangen en koppelstukken die buiten gebruik zijn niet kunnen vervuilen (liggend op de grond, of omhoog hangende uiteinden, etc.) dat koppelstukken aan de buitenmuren bij het laden en lossen van producten niet tot vervuiling kunnen leiden Er moet worden gezorgd voor orde en netheid in het bedrijf. In ruimten met open productieprocessen is het verboden te roken, te eten en te drinken. Met name na onderhoud en schoonmaakwerkzaamheden dient er op te worden toegezien dat materialen, bouten en moeren e.d. niet blijven slingeren. De mouterij of brouwerij bepaalt zelf in welke bedrijfsruimten processen worden uitgevoerd die binnen de definitie van open of van gesloten processen vallen. Bij de HACCP analyse zal blijken waar aanwijzingen zoals bovengenoemde voorbeelden van belang zijn. Societeit der Nederlandse Mouters / Centraal Brouwerij Kantoor blz. 16/99

17 4 HACCP ANALYSE 4.1 POTENTIËLE GEVAREN De HACCP analyse begint met het identificeren van alle potentiële gevaren. Alle fysische, chemische en microbiologische verontreinigingen moeten worden aangewezen die, indien zij in het eindproduct terechtkomen, daar een risico kunnen vormen voor de voedselveiligheid. Dit betekent dat het volgende moet worden nagegaan: Welke gevaren kunnen in de (hulp-, grondstoffen en verpakkingsmaterialen voorkomen, als insleep uit voorgaande stadia in de voedingsketen cq. productieprocessen? Welke verontreinigingen kan men er tijdens het eigen verwerkingsproces (processtappen, productieomstandigheden) zelf aan toevoegen of onvoldoende uit verwijderen? Welke gevaren kunnen er optreden bij het bedoelde gebruik van het eindproduct? Drie typen gevaren onderscheiden, te weten: Fysische gevaren (F) ook wel vreemde bestanddelen genoemd, zoals zand, steentjes, glas, houtsplinters, metalen spijkers, etc. Chemische gevaren (C), zoals residuen van gewasbeschermingsmiddelen (pesticiden, etc), kunstmest, restanten van voorgaande ladingen, mycotoxinen, zware metalen (uit milieuverontreinigde gebieden), reiniging- en desinfecteermiddelen, smeer- en koelmiddelen, etc. en (micro-)biologische gevaren (MB), zoals pathogenen, toxinen- en sporenvormende bacteriën, gisten en schimmels De omschrijving van elk potentieel gevaar wordt bij voorkeur opgebouwd uit drie elementen. Deze opbouw is verkregen door bij elk gevaar drie vragen te stellen: Waar is de aanwezigheid het gevolg van? Bijvoorbeeld: uitgroei van, verontreiniging met of besmetting met, insleep van, onvoldoende afdoding / verwijdering van Wat is de gevaarlijke besmetting of verontreiniging? Bijvoorbeeld: vreemde bestanddelen (glas, hout, zand, ijzerdeeltjes), micro-organismen, reinigingsmiddelen, etc. Wat was de oorzaak? Bijvoorbeeld: door te lage temperatuur, door te hoge temperatuur, door onvoldoende persoonlijke hygiëne, door toepassing van verkeerde reinigingsprocedures, etc. De leden van de werkgroepen hebben de gevaren geïdentificeerd die typisch zijn voor de beschouwde grond- en hulpstoffen, de mout- en brouwprocessen en enkele algemene productievoorzieningen. Een en ander altijd in relatie tot het bedoelde gebruik van de eindproducten. De volgende algemene voorzieningen zijn separaat geëvalueerd. Voor de mouterijen: wateren lucht beheer, intern transport, reinigen en desinfecteren, en begassen. Voor de brouwerijen: waterbeheer, inclusief stoomgeneratie, intern en extern transport, reinigen en desinfecteren en restbier. In de bijlagen 2.2 (mouterijen) en 3.2 (brouwerijen) worden aanvullende opmerkingen gemaakt die van belang zijn voor de identificatie van potentiële gevaren, het inschatten van de risico s, het vaststellen van de beheersmaatregelen en die de keuze van het type beheersmaatregel nader motiveren. Societeit der Nederlandse Mouters / Centraal Brouwerij Kantoor blz. 17/99

18 4.2 RISICOANALYSE In tweede instantie wordt het risico van het potentiële gevaar ingeschat. Hoe gevaarlijk is het gevaar? En hoe vaak komt het potentiële gevaar voor in het eindproduct op het moment van consumptie, als er geen maatregelen zouden zijn getroffen of als de getroffen maatregelen zouden falen? De leden van de werkgroepen hebben het risico (= kans x ernst) voor ieder potentieel gevaar vastgesteld op basis van de eigen ervaringen in de praktijk. Daarbij is de procedure gevolgd die in bijlage 1.4 is beschreven. Zowel de kans op aanwezigheid als de ernst van het gevaar en de daaruit volgende risicoklassen worden in de HACCP analysetabellen vermeld. 4.3 BEHEERSMAATREGELEN; CCP S EN BV S In de HACCP analyse (zie bijlage 1.4) worden risico s in verschillende klassen ingedeeld, te weten de klassen 1 tot en met 4. Met betrekking tot de beheersmaatregelen die hieruit voortvloeien worden echter slechts 3 niveau s onderscheiden, te weten: de geringe risico s (klasse 1 en 2), waarvoor geen maatregelen hoeven worden genomen, de risico s (klasse 3), die geen directe gevolgen hebben voor de voedselveiligheid, waarvoor algemene beheersmaatregelen dienen te worden genomen, èn de significante risico s (klasse 4). Voor deze groep van risico s is het noodzakelijk dat zij met maatregelen worden beheerst en op correcte wijze, als kritisch controlepunt worden geborgd. Het vaststellen of een risico moet worden beheerst met een CCP of een BV vloeit voort uit de risicoanalyse en kan worden gecontroleerd met de beslisboom uit bijlage 1.4. Alle maatregelen (CCP s en BV s) dienen effectief te zijn en dienen met regelmaat te worden geverifieerd. De volledige HACCP analyses zijn weergegeven in bijlage 2.3 (mouterijen) en 3.3 (brouwerijen). In de verschillende kolommen is de volgende informatie vastgelegd: Kolom 1: grond- en hulpstoffen, algemene voorzieningen en processtappen (nummer, omschrijving) Kolom 2: geïdentificeerde, potentiële gevaren (omschrijving, type gevaar) Kolom 3: risicoanalyse (kans, ernst, risicoklasse) Kolom 4: beheersmaatregel(en) die operationeel zijn Kolom 5: vaststelling of er sprake is van een CCP (nummer) Societeit der Nederlandse Mouters / Centraal Brouwerij Kantoor blz. 18/99

19 4.4 OVERZICHT VAN CCP S EN BV S MOUTERIJEN CCP TREFWOORD BEHEERSMAATREGELEN DIE MOETEN WORDEN BEWAAKT 1 EWS mycotoxinen Organoleptische controle, vochtgehalte, kiemkracht. Indien nodig ontvangstcontrole (granen) wordt het gehalte aan mycotoxine in de mout gemeten. Meetresultaten worden in een voor de afnemers toegankelijke database opgenomen (bijlage ). 2 Eestlucht, nitrosaminen Eestlucht indirect verwarmen, onderdruk in rookgas meten en/of zwavelen door S te verbranden of SO2 te doseren, onderhoud (corrosie) of bedrijfsspecifieke maatregelen. Database (bijlage 2.2.5). 3 Begassen Toelatingsnummers (K-otrine, protecon, fosfine), voorgeschreven 4 Radioactiviteit (alleen als wordt gekocht uit een verdacht gebied) procedures (ARBO en milieurestricties). In de Hygiënecode van december 1995 is de radioactiviteit van de grondstoffen bij het inkopen als CCP1 vastgesteld. Op dit moment is dit niet urgent. Zodra dit wel het geval is, wordt EU verordening 3954/87 van kracht, waarin de maximaal toelaatbare niveaus van radioactieve besmetting voor levensmiddelen en diervoeders is gepubliceerd. BV TREFWOORD BEHEERSMAATREGELEN DIE MOETEN WORDEN GEVERIFIEERD 1 Inkoopplan De volgende aspecten worden waar nodig in het inkoopplan vastgesteld (bijlage 1.5.1): opstellen specificaties (fysische, chemische en microbiologische eigenschappen conform wet- en regelgeving), selectie van leveranciers, leveranciersaudits, productidentificatie, etc. 2 Controle bij ontvangst In tegenstelling tot CCP 1 wordt hier bedoeld het uitvoeren van de meer algemene controlemaatregelen, zoals het vergelijken van bestellingen met ontvangen artikelen (nummers), toekennen van uniek (productidentificatie)nummer, registreren van meegeleverde analyse certificaten, ladingdocumenten en reinigingscertificaten, uitvoeren van steekproeven zoals organoleptische controle, monstername voor onderzoek, bepalen van vochtgehalte, etc. 3 Onderhoudsplan Onderhoud apparatuur (visuele controle slijtage, hygiënisch repareren), food grade smeer- en koelmiddelen, kalibratie meetinstrumenten, voorkomen van waterinslag en condensatie, etc. (bijlage 1.5.8). 4a Schoonmaakplan Het schoonmaken van werkomgeving, kleding, gereedschappen, etc. wordt conform schoonmaakprocedures uitgevoerd (bijlage 1.5.2, 1.5.3). 4b Reinigings- en desinfectieplan Reinigen en desinfecteren van machines en apparatuur; correcte keuze van reinigings- en desinfectiemiddelen en procedures (bijlage 1.5.4). 5 Opleidingsplan Hygiënebewustzijn, wet- en regelgeving inzake grondstoffen en eindproducten / HACCP (bijlage 1.5.5, 1.5.9). 6 Ongediertebestrijding Weren, monitoren, bestrijden van ongedierte (bijlage 1.5.7). 7 Beheersing co- GMP-code. Bij de productie van mout en bier worden Societeit der Nederlandse Mouters / Centraal Brouwerij Kantoor blz. 19/99

20 producten bijproducten gevormd die veelal als diervoeder (of als pet-food) worden gebruikt of verwerkt. Deze co-producten moeten voldoen aan de eisen die in de diervoederwetgeving worden gesteld. De maximaal toelaatbare concentraties die in de co-producten mogen voorkomen alsmede de borging van het productieproces zijn door het Productschap Diervoeder vastgesteld en beschreven. Conform de GMP-regeling (zie toelichting stroomschema 2) moet bij het pelleteren de T en p worden beheerst en moeten de Enterobacteriaceae regelmatig worden gemeten (bijlage 2.2.7). 8 Organisatie, TVB Taken, verantwoordelijkheden en bevoegdheden 9 Productidentificatie Het eenduidig en correct identificeren en registreren van grond- en hulpstoffen, halffabrikaten (co-producten) en eindproducten in alle processtadia. Opdat men kan traceren waardoor een onveilige situatie (onverhoopt) is ontstaan en kan naspeuren of er ook nog andere (onveilige) producten zijn gemaakt of uitgeleverd. 10 Silobeheer Vochtinslag verhinderen en condens (vocht) vermijden zodat het 11 Intern waterbeheer (proceswater) vochtgehalte van de gerst < 15% blijft. Daar waar proceswater van drinkwaterkwaliteit moet worden gebruikt (Drinkwaterbesluit), kan worden volstaan met het uitvoeren van standaardvoorschriften (bijv. verificatie van kwaliteit op de plaats van gebruik). Wanneer het water (zeker als het uit eigen bron komt) wordt onderworpen aan een waterbehandeling moet de drinkwaterkwaliteit zelf worden gewaarborgd. 12 Weken en Kiemen Visuele controle, doseren van additieven (o.a. startercultures) 13 Eesten Tijdens het eesten (45 à 100 C) wordt de groenmout gedroogd (vochtgehalte ca 5%), waardoor micro-organismen niet kunnen uitgroeien (bijlage 2.2.4). 14 Poetsen Controle toestand zeven, etc. BROUWERIJEN CCP TREFWOORD BEHEERSMAATREGELEN DIE MOETEN WORDEN BEWAAKT 1 Inkoopplan, controle bij ontvangst voor mycotoxinen in ongemoute granen Gangbare praktijk is dat producten worden ingekocht op specificaties, waarbij de inkopende partij voedselveiligheidseisen opstelt, desgewenst aangevuld met audits. Analyse van alle leveringen geeft inzicht in de veiligheid van de producten van die leverancier (bijlage 3.2.1). en tarwemout 2 Desinfecteren Veel procesonderdelen worden gedesinfecteerd: Procesinstallaties (zoals vergistingtanks, pasteurisatie/steriel filtratie, gistfiltratie, opslag helder bier, etc.), de betrokken toe- en afvoerleidingen (inclusief pompen, slangen, verdeelkranen, vulkoppen van afvulmachines, etc.) en verpakkingsmiddelen (zoals retourflessen, fust, tankwagens). Bedoeld wordt dat de desinfectie als kritisch beheerspunt wordt gemonitord (ph, µs, Temp, etc.) tijdens de uitvoering ervan (bijlage 3.2.3). Societeit der Nederlandse Mouters / Centraal Brouwerij Kantoor blz. 20/99

FTN. 621302005 HERZIENING inclusief aanbevelingen 08052014. Certex Industrie Food

FTN. 621302005 HERZIENING inclusief aanbevelingen 08052014. Certex Industrie Food Certex Industrie Food Uitgangspunt Dit document is een aanvulling/supplement van/op het Certex Kwaliteitshandboek versie 2013. De eisen en richtlijnen die in dit document beschreven worden, gelden als

Nadere informatie

Informatieblad Transport van levensmiddelen, diervoeders en dierlijke bijproducten.

Informatieblad Transport van levensmiddelen, diervoeders en dierlijke bijproducten. Informatieblad Transport van levensmiddelen, diervoeders en dierlijke bijproducten. Nadere uitwerking van de Hygiënecode Transport Opslag en Distributie en de Hygiënecode Diervoedersector Wegtransport

Nadere informatie

Borging van voedselveiligheid in de levensmiddelenketen met betrekking tot de gevaren verbonden aan grondstoffen

Borging van voedselveiligheid in de levensmiddelenketen met betrekking tot de gevaren verbonden aan grondstoffen Contact info@vwa.nl 64 Titel Borging van voedselveiligheid in de levensmiddelenketen met betrekking tot de gevaren verbonden aan grondstoffen Inleiding Volgens Verordening (EG) 852/2004 zijn levensmiddelenbedrijven

Nadere informatie

Hygiënecode voor de Bierbrouwerijen 2014

Hygiënecode voor de Bierbrouwerijen 2014 Introductie van de Hygiënecode voor de Bierbrouwerijen 2014 door het Klein Brouwerij Collectief (KBC) in oktober 2014 Inhoudsopgave Wat is een Hygiënecode? Voor wie is de Hygiënecode van toepassing? Wat

Nadere informatie

2.7 Eisen aan de bedrijfsomgeving (IFS5 ; 4.6) 2.9 Beheersing van vreemde materialen (IFS5 ; 4.9) 2.11 Ontvangst van goederen en opslag (IFS5 ; 4.

2.7 Eisen aan de bedrijfsomgeving (IFS5 ; 4.6) 2.9 Beheersing van vreemde materialen (IFS5 ; 4.9) 2.11 Ontvangst van goederen en opslag (IFS5 ; 4. Belangrijkste wijzigingen IFS Versie 5 tov versie 4 IFS Versie 5 03/01/2008 1/9 1. Algemene wijzigingen 1.1 Auditfrequentie 1.2 Audit scope 1.3 Niveau van de vereisten 1.4 KO 2. Belangrijkste wijzigingen

Nadere informatie

Protocol voor acceptatie Nederlandse hygiënecodes voor levensmiddelensectoren

Protocol voor acceptatie Nederlandse hygiënecodes voor levensmiddelensectoren Productschap Diervoeder Protocol voor acceptatie Nederlandse hygiënecodes voor levensmiddelensectoren Productschap Diervoeder (Den Haag, Nederland) februari 2004 Alle rechten voorbehouden. Niets uit deze

Nadere informatie

TUSSENHANDEL IN DIERVOEDERS (HYGIËNECODE/GMP + B 3.2)

TUSSENHANDEL IN DIERVOEDERS (HYGIËNECODE/GMP + B 3.2) TUSSENHANDEL IN DIERVOEDERS (HYGIËNECODE/GMP + B 3.2) 1 juli 2008 1 Toepassing in uw onderneming HTP Advies B.V. Begeleiding bij o.a. ISO (9001, 22000), GMP +, HACCP (www.htp-advies.nl) Praktijkervaring

Nadere informatie

Borging van voedselveiligheid in de levensmiddelenketen met betrekking tot de gevaren verbonden aan inkoop van consumptiegerede producten

Borging van voedselveiligheid in de levensmiddelenketen met betrekking tot de gevaren verbonden aan inkoop van consumptiegerede producten Contact info@vwa.nl 65 Titel Borging van voedselveiligheid in de levensmiddelenketen met betrekking tot de gevaren verbonden aan inkoop van consumptiegerede producten Inleiding Volgens de Algemene Levensmiddelenverordening

Nadere informatie

HACCP-stappenplan. Aan de slag met HACCP 24-09-08. Stap 6 Basisvoorwaardenprogramma. Stap 6 Basisvoorwaardenprogramma. Govert Schouten.

HACCP-stappenplan. Aan de slag met HACCP 24-09-08. Stap 6 Basisvoorwaardenprogramma. Stap 6 Basisvoorwaardenprogramma. Govert Schouten. HACCP-stappenplan Aan de slag met HACCP Govert Schouten Schouten Advies B.V. Giessen www.schoutenadvies.nl Stap 1 HACCP-team en validatie-team samenstellen Stap 2 Beschrijven van producten Stap 3 Bedoeld

Nadere informatie

Leveranciersvragenlijst

Leveranciersvragenlijst Pagina : 1 van 5 Ten behoeve van ons Kwaliteit Management Systeem (HACCP), en de borging van de voedselveiligheid binnen ons bedrijf, verzoeken wij u onderstaande vragenlijst zo volledig mogelijk in te

Nadere informatie

De beste kwaliteitsborging voor vlees én diervoeder komt uit Nederland

De beste kwaliteitsborging voor vlees én diervoeder komt uit Nederland De beste kwaliteitsborging voor vlees én diervoeder komt uit Nederland De Nederlandse vee- en vleessector heeft wereldwijd een naam hoog te houden als betrouwbare leverancier van kwaliteitsproducten. Alle

Nadere informatie

NCAE. Toelichting handelsnormen voor eieren - verzamelaars november 2013

NCAE. Toelichting handelsnormen voor eieren - verzamelaars november 2013 1 TOELICHTING HANDELSNORMEN VOOR EIEREN VERZAMELAARS Inhoud 1 Algemeen 2 Vergunning / registratie 3 Ontvangst, transportverpakking, begeleidend document eieren 4 Intraverkeer van eieren 5 Merken van de

Nadere informatie

Europa 14 juni 1993: hygiënerichtlijn 93/94/EEG. België 7 februari 1997: KB inzake de algemene voedingsmiddelenhygiëne

Europa 14 juni 1993: hygiënerichtlijn 93/94/EEG. België 7 februari 1997: KB inzake de algemene voedingsmiddelenhygiëne WAAROM? Voor VEILIGHEID van de consument Jaarlijks 1.5 miljoen vergiftigingen in Nederland 1993 Duitsland: > 1000 mensen ziek na eten van chips (salmonella) 1996 15- jarige jongen sterft door botulisme

Nadere informatie

Beoordelingsrapport Construction Product Regulation* * CPR - REGULATION (EU) No 305/2011

Beoordelingsrapport Construction Product Regulation* * CPR - REGULATION (EU) No 305/2011 1. Auditplan 1) Doelstelling: Onderzoek: Beoordeling en verificatie van de prestatiebestendigheid van de producten zoals de fabrikant deze in zijn Declaration of Performance heeft omschreven door middel

Nadere informatie

(Niet-wetgevingshandelingen) VERORDENINGEN

(Niet-wetgevingshandelingen) VERORDENINGEN 16.3.2012 Publicatieblad van de Europese Unie L 77/1 II (Niet-wetgevingshandelingen) VERORDENINGEN VERORDENING (EU) Nr. 225/2012 VAN DE COMMISSIE van 15 maart 2012 tot wijziging van bijlage II bij Verordening

Nadere informatie

In het belang van sector en samenleving

In het belang van sector en samenleving In het belang van sector en samenleving Productschap Diervoeder Productschap Diervoeder Het Productschap Diervoeder (PDV) is een publiekrechtelijke bedrijfsorganisatie. Het is ingesteld op verzoek van

Nadere informatie

voor een op HACCP gebaseerd

voor een op HACCP gebaseerd gebaseerd S P E C I F I C A T I E EISEN voor een op HACCP gebaseerd VOEDSELVEILIGHEIDSSYSTEEM Samengesteld door het Centraal College van Deskundigen HACCP Nederland. s Gravenhage, Nederland: september

Nadere informatie

GMP+ Feed Safety Assurance scheme. Dioxine-monitoring in leghennen(opfok)voeders

GMP+ Feed Safety Assurance scheme. Dioxine-monitoring in leghennen(opfok)voeders GMP+ Feed Safety Assurance scheme Dioxine-monitoring in leghennen(opfok)voeders GMP+ BCN-NL2 BCN NL2 NL B.V. Alle rechten voorbehouden. De informatie uit deze publicatie mag worden geraadpleegd op het

Nadere informatie

Leveranciersverklaring van EBC golfkarton bv Naaldwijk

Leveranciersverklaring van EBC golfkarton bv Naaldwijk Leveranciersverklaring van EBC golfkarton bv Naaldwijk Leveranciersverklaring met betrekking tot de kartonnen verpakkingen, in relatie tot de geldende wetgeving op het gebied van milieu, verpakken en verpakkingsafval.

Nadere informatie

Deel 10. Inkoop en ontvangst grondstoffen

Deel 10. Inkoop en ontvangst grondstoffen Goedgekeurd door: Pagina 1 van 6 Deel 10 Inkoop en ontvangst grondstoffen Goedgekeurd door: Pagina 2 van 6 Inhoudsopgave deel 10 Inkoop en ontvangst grondstoffen Pagina 1. DEFINITIE... 3 2. DOEL... 3 3.

Nadere informatie

WORKSHOPS & LEERGANGEN VOEDSELVEILIGHEID

WORKSHOPS & LEERGANGEN VOEDSELVEILIGHEID KBBL Kenniscentrum organiseert: WORKSHOPS & LEERGANGEN VOEDSELVEILIGHEID Open inschrijvingen, voorjaar 2007 Workshop Levensmiddelen Etikettering & Allergenen Leergang voor alle levensmiddelen bedrijven

Nadere informatie

Documentatie Food Contact Materials in de levensmiddelenindustrie. Datum februari 2014

Documentatie Food Contact Materials in de levensmiddelenindustrie. Datum februari 2014 Documentatie Food Contact Materials in de levensmiddelenindustrie Datum februari 2014 Documentatiecontrole FCM in levensmiddelenindustrie januari 2014 Colofon Projectnaam Projectnummer Versienummer Documentatiecontrole

Nadere informatie

voor een op HACCP gebaseerd

voor een op HACCP gebaseerd gebaseerd S P E C I F I C A T I E EISEN voor een op HACCP gebaseerd VOEDSELVEILIGHEIDSSYSTEEM OPTIE A: Managementsysteemcertificatie Samengesteld door het Centraal College van Deskundigen HACCP Nederland.

Nadere informatie

REGELING van de Minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport van 12 december 1994, nr. DGVgz/VVP/L942587, Stcrt. 245

REGELING van de Minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport van 12 december 1994, nr. DGVgz/VVP/L942587, Stcrt. 245 REGELING van de Minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport van 12 december 1994, nr. DGVgz/VVP/L942587, Stcrt. 245 1 (Warenwetregeling hygiëne van levensmiddelen), zoals laatstelijk gewijzigd bij regeling

Nadere informatie

Op de voordracht van de Staatssecretaris van Economische Zaken, Landbouw en Innovatie van (datum), nr., Directie Wetgeving en Juridische Zaken;

Op de voordracht van de Staatssecretaris van Economische Zaken, Landbouw en Innovatie van (datum), nr., Directie Wetgeving en Juridische Zaken; WIJ BEATRIX, BIJ DE GRATIE GODS, KONINGIN DER NEDERLANDEN, PRINSES VAN ORANJE- NASSAU, ENZ. ENZ. ENZ. Besluit van... houdende regels inzake diervoeders (Besluit diervoeders 2012) Besluit van Op de voordracht

Nadere informatie

Speciale aspecten van Europese Verordeningen met betrekking tot Reiniging en Desinfectie van Gebieden waar voedingswaren worden verwerkt

Speciale aspecten van Europese Verordeningen met betrekking tot Reiniging en Desinfectie van Gebieden waar voedingswaren worden verwerkt Module 6 Speciale aspecten van Europese Verordeningen met betrekking tot Reiniging en Desinfectie van Gebieden waar voedingswaren worden verwerkt Dit project werd gefinancierd met de steun van de Europese

Nadere informatie

HA HA GM CCP CCP CCP P +

HA HA GM CCP CCP CCP P + + HACCP HACCP HACCP certificatie schema Handleiding Handleiding Handleiding diervoeder sector 2006 Meer weten Meer weten over HACCP? over HACCP? www.pdv.nl/nederland/kwaliteit www.pdv.nl/nederland/kwaliteit

Nadere informatie

HACCP Controle Checklist Horeca

HACCP Controle Checklist Horeca HACCP, een risico-inventarisatie voor voedingsmiddelen. Alle onder-nemingen die eet- en drinkwaren bereiden, verwerken, behandelen of vervoeren, moeten veilig met voedsel omgaan. Wettelijke voor-schriften

Nadere informatie

Federaal Agentschap voor de Veiligheid van de Voedselketen

Federaal Agentschap voor de Veiligheid van de Voedselketen PB 07 FAQ (G-019) REV 3 2009-1/9 Federaal Agentschap voor de Veiligheid van de Voedselketen FAQ - Gids voor het ontwikkelen van autocontrolesystemen bij de productie van voedingsmiddelen in de sectoren:

Nadere informatie

General Food Law. T&T, meldplicht en aansprakelijkheid definitieve interpretatie EU. d.d. 25 en 27 januari 2005. Anneke van de Kamp

General Food Law. T&T, meldplicht en aansprakelijkheid definitieve interpretatie EU. d.d. 25 en 27 januari 2005. Anneke van de Kamp General Food Law T&T, meldplicht en aansprakelijkheid definitieve interpretatie EU d.d. 25 en 27 januari 2005 Anneke van de Kamp Afdelingshoofd Voedsel en Voeding Hoofdproductschap Akkerbouw Inhoud Wat

Nadere informatie

PRODUCTSCHAP DRANKEN VERPAKKINGSVERORDENING PRODUCTSCHAP DRANKEN 2003

PRODUCTSCHAP DRANKEN VERPAKKINGSVERORDENING PRODUCTSCHAP DRANKEN 2003 PRODUCTSCHAP DRANKEN VERPAKKINGSVERORDENING PRODUCTSCHAP DRANKEN 2003 Verordening d.d. 13 november 2002 van het Productschap Dranken, houdende regels terzake van de aan de onder het Productschap Dranken

Nadere informatie

Duidelijkheid in jungle van normen en richtlijnen. Huidige regelgeving

Duidelijkheid in jungle van normen en richtlijnen. Huidige regelgeving ygienic esign Norm Duidelijkheid in jungle van normen en richtlijnen Huidige regelgeving! Vooral globale invulling Veel eigen interpretaties Veel onbekendheid Praktische invulling Onvoldoende match normen

Nadere informatie

ISO 9000:2000 en ISO 9001:2000. Een introductie. Algemene informatie voor medewerkers van: SYSQA B.V.

ISO 9000:2000 en ISO 9001:2000. Een introductie. Algemene informatie voor medewerkers van: SYSQA B.V. ISO 9000:2000 en ISO 9001:2000 Een introductie Algemene informatie voor medewerkers van: SYSQA B.V. Organisatie SYSQA B.V. Pagina 2 van 11 Inhoudsopgave 1 INLEIDING... 3 1.1 ALGEMEEN... 3 1.2 VERSIEBEHEER...

Nadere informatie

INHOUDSOPGAVE VAN DE AUTOCONTROLEGIDS VAN CHOPRABISCO/FENACO

INHOUDSOPGAVE VAN DE AUTOCONTROLEGIDS VAN CHOPRABISCO/FENACO INHOUDSOPGAVE VAN DE AUTOCONTROLEGIDS VAN CHOPRABISCO/FENACO DEEL 1 : INLEIDING...8 1.1 DOELSTELLING... 8 1.2 INITIATIEF EN REPRESENTATIVITEIT... 8 1.2.1 Representativiteit voor de vervaardiging van beschuiten

Nadere informatie

Introductie LRQA 2003

Introductie LRQA 2003 ! Introductie ! Lloyd s Register Quality Assurance(LRQA) " Onderdeel van de Lloyd s Register group " Wereldwijd marktleider in certificatie " + 1 300 assessors " + 33 000 certificaten " Geaccrediteerd

Nadere informatie

FAQ - Gids voor de invoering van een autocontrolesysteem voor de brood- en banketbakkerij in de sector transformatie

FAQ - Gids voor de invoering van een autocontrolesysteem voor de brood- en banketbakkerij in de sector transformatie PB 07 FAQ (G-026 B2B) REV0 2014-1/7 Federaal Agentschap voor de Veiligheid van de Voedselketen FAQ - Gids voor de invoering van een autocontrolesysteem voor de brood- en banketbakkerij in de sector transformatie

Nadere informatie

4.3 Het toepassingsgebied van het kwaliteitsmanagement systeem vaststellen. 4.4 Kwaliteitsmanagementsysteem en de processen ervan.

4.3 Het toepassingsgebied van het kwaliteitsmanagement systeem vaststellen. 4.4 Kwaliteitsmanagementsysteem en de processen ervan. ISO 9001:2015 ISO 9001:2008 Toelichting van de verschillen. 1 Scope 1 Scope 1.1 Algemeen 4 Context van de organisatie 4 Kwaliteitsmanagementsysteem 4.1 Inzicht in de organisatie en haar context. 4 Kwaliteitsmanagementsysteem

Nadere informatie

Provinciale dienst van:... Datum:... Verantwoordelijke Controleur:... Nr:... Operator :... N uniek... Adres :... C NC Punten NA

Provinciale dienst van:... Datum:... Verantwoordelijke Controleur:... Nr:... Operator :... N uniek... Adres :... C NC Punten NA Provinciale dienst van:... Datum:... Verantwoordelijke Controleur:... Nr:... Operator :... N uniek... Adres :...... 209: Groothandel van materialen bestemd om direct met levensmiddelen in aanraking te

Nadere informatie

Federaal Agentschap voor de Veiligheid van de Voedselketen

Federaal Agentschap voor de Veiligheid van de Voedselketen PB 07 FAQ (G-019) REV 2 2009-1/10 Federaal Agentschap voor de Veiligheid van de Voedselketen FAQ - Gids voor het ontwikkelen van autocontrolesystemen bij de productie van voedingsmiddelen in de sectoren:

Nadere informatie

Staatsblad van het Koninkrijk der Nederlanden

Staatsblad van het Koninkrijk der Nederlanden Staatsblad van het Koninkrijk der Nederlanden Jaargang 1999 429 Besluit van 23 september 1999, houdende wijziging van het Warenwetbesluit Bereiding en behandeling van levensmiddelen en van het Warenwetbesluit

Nadere informatie

Duidelijkheid in jungle van normen en richtlijnen

Duidelijkheid in jungle van normen en richtlijnen ygienic esign Norm Duidelijkheid in jungle van normen en richtlijnen Actuele situatie Concrete eisen!!! E.Colie Levensmiddelenproducent Concrete eisen!!! Huidige regelgeving Vooral globale invulling Veel

Nadere informatie

Gelijkwaardigheid van niet-geaccrediteerde laboratoria (conform NEN-EN ISO/IEC 17025)

Gelijkwaardigheid van niet-geaccrediteerde laboratoria (conform NEN-EN ISO/IEC 17025) Gelijkwaardigheid van niet-geaccrediteerde laboratoria (conform NEN-EN ISO/IEC 17025) NEa, 20-07-2012, versie 1.0 INTRODUCTIE In artikel 34 van de Monitoring en Rapportage Verordening (MRV) is beschreven

Nadere informatie

A.Z. Sint Jan A.V. - apotheek. procedure. interne audit

A.Z. Sint Jan A.V. - apotheek. procedure. interne audit A.Z. Sint Jan A.V. - apotheek procedure interne audit nummer : ORG-00050 blz 1 van 3 eerste uitgiftedatum : 14.01.2000 datum herziening : 05.07.2007 verantwoordelijke : W. Renders uitgegeven door : apotheek

Nadere informatie

HACCP CERTIFICATIESCHEMA DE EISEN VOOR EEN OP HACCP JUNI 2012 MANAGEMENTSYSTEEMCERTIFICATIE BETREFFENDE GEBASEERD VOEDSELVEILIGHEIDSSYSTEEM

HACCP CERTIFICATIESCHEMA DE EISEN VOOR EEN OP HACCP JUNI 2012 MANAGEMENTSYSTEEMCERTIFICATIE BETREFFENDE GEBASEERD VOEDSELVEILIGHEIDSSYSTEEM HACCP CERTIFICATIESCHEMA BETREFFENDE DE EISEN VOOR EEN OP HACCP GEBASEERD VOEDSELVEILIGHEIDSSYSTEEM JUNI 2012 MANAGEMENTSYSTEEMCERTIFICATIE Stichting Certificatie Voedselveiligheid JUNI 2012 HACCP CERTIFICATIESCHEMA

Nadere informatie

Casussen Harmonisatiedagen auditoren HACCP.

Casussen Harmonisatiedagen auditoren HACCP. RI = Risico-inventarisatie tkk = tekortkoming BVP = basisvoorwaardenprogramma CI = certificerende instantie - Norm. Dit is het nummer van de norm. 2009 Een kruidenmengerij heeft het risico metaaldeeltjes

Nadere informatie

Kwaliteitshandboek zelfmengers. Ir. Herman Diricks FAQ.consult Prof. Dr. Piet Vanthemsche

Kwaliteitshandboek zelfmengers. Ir. Herman Diricks FAQ.consult Prof. Dr. Piet Vanthemsche Kwaliteitshandboek zelfmengers Ir. Herman Diricks FAQ.consult Prof. Dr. Piet Vanthemsche Voor wie is het handboek bestemd? Doelgroep zijn de zelfmengers die ofwel een registratie nodig hebben ofwel aanvullende

Nadere informatie

Duidelijkheid in de jungle van normen en richtlijnen

Duidelijkheid in de jungle van normen en richtlijnen Duidelijkheid in de jungle van normen en richtlijnen Er zijn in het recente verleden diverse gevallen van recalls n.a.v. gezondheidsklachten als gevolg van het eten van besmette producten. De retail bedrijven

Nadere informatie

N O T I T I E V O E D S E L V E I L I G H E I D/H A C C P

N O T I T I E V O E D S E L V E I L I G H E I D/H A C C P N O T I T I E V O E D S E L V E I L I G H E I D/H A C C P Lichtenvoorde, juni 2015 W. Warmerdam, sectormanager Wlz 1 Status Beleidsnotitie Auteur(s) Voedselveiligheid/Haccp W. Warmerdam, sectormanager

Nadere informatie

Federaal Agentschap voor de Veiligheid van de Voedselketen

Federaal Agentschap voor de Veiligheid van de Voedselketen Federaal Agentschap voor de Veiligheid van de Voedselketen Omzendbrief met betrekking tot erkenning-/registratievoorwaarden van opslagbedrijven van dierlijke bijproducten en afgeleide producten die niet

Nadere informatie

Total Food Care Trainingen 2013-2014 Cursus Hygiëne en voedselveiligheid (non food industrie - verpakkingen levensmiddelen)

Total Food Care Trainingen 2013-2014 Cursus Hygiëne en voedselveiligheid (non food industrie - verpakkingen levensmiddelen) 1 Ir. M.A.N. van der Veen Food Quality Plus Statenhof 19 4463 TV Goes 0113 563917 informatie@fqp.nl http://www.haccppagina.nl http://www.fqp.nl november 2013, Copyright Food Quality Plus Alle rechten voorbehouden.

Nadere informatie

betreffende met GGO's geproduceerde levensmiddelen

betreffende met GGO's geproduceerde levensmiddelen L 268/24 VERORDENING (EG) Nr. 1830/2003 VAN HET EUROPEES PARLEMENT EN DE RAAD van 22 september 2003 betreffende de traceerbaarheid en etikettering van genetisch gemodificeerde organismen en de traceerbaarheid

Nadere informatie

Bevindingen inspecties in centrale keukens en afdelingskeukens in ziekenhuizen 2007-2008

Bevindingen inspecties in centrale keukens en afdelingskeukens in ziekenhuizen 2007-2008 Bevindingen inspecties in centrale keukens en afdelingskeukens in ziekenhuizen 2007-2008 Factsheet Domein Ziekenhuizen Voedsel en Waren Autoriteit Juni 2008 (Deel)projectnummer: Thema: ZD07C270 Veilig

Nadere informatie

NOVI Product Recall Cost Estimator

NOVI Product Recall Cost Estimator Welkom bij de NOVI Product Recall Cost Estimator. Deze procedure duurt ongeveer 30 minuten. Hou de volgende informatie bij de hand om u te helpen bij het volgen van de procedure: Jaaromzet van de productielocatie.

Nadere informatie

VERORDENINGEN. (Voor de EER relevante tekst)

VERORDENINGEN. (Voor de EER relevante tekst) L 125/10 VERORDENINGEN VERORDENING (EU) 2015/786 VAN DE COMMISSIE van 19 mei 2015 tot vaststelling van criteria voor de aanvaardbaarheid van zuiveringsprocedés die worden toegepast op producten die bedoeld

Nadere informatie

LES 14 Leerjaar 3: HACCP en Pitaburgers

LES 14 Leerjaar 3: HACCP en Pitaburgers [1] VERWERKING van AGRARISCHE PRODUCTEN LES 14 Leerjaar 3: HACCP en Pitaburgers INLEIDING In de praktijklessen van VAP leer je dat het erg belangrijk is om hygiënisch te werken. HACCP is een voedselveiligheidssysteem

Nadere informatie

Deel 5. Reiniging en desinfectie

Deel 5. Reiniging en desinfectie Goedgekeurd door: Pagina 1 van 12 Deel 5 Reiniging en desinfectie Goedgekeurd door: Pagina 2 van 12 Inhoudsopgave deel 5 Reiniging en desinfectie Pagina 1 DEFINITIE... 3 2 DOEL... 3 3 RICHTLIJNEN... 3

Nadere informatie

Kunststof recycling ten behoeve van het maken van levensmiddelenverpakkingen

Kunststof recycling ten behoeve van het maken van levensmiddelenverpakkingen Kunststof recycling ten behoeve van het maken van levensmiddelenverpakkingen Controle van bedrijven die gebruikt kunststof verwerken dat in contact komt met voeding 4 juni 2015 Colofon Projectnaam Kunststof

Nadere informatie

Basisvoorwaarde Risico Tips Hulpmiddelen. Versleping door de lucht of materialen en werkgereedschappen. Bouw en inrichting

Basisvoorwaarde Risico Tips Hulpmiddelen. Versleping door de lucht of materialen en werkgereedschappen. Bouw en inrichting Risico s op allergenen bij basisvoorwaarden Basisvoorwaarden zijn onderwerpen die te maken hebben met hygiënisch werken en die voor het hele productieproces van belang zijn. In onderstaand overzicht zijn

Nadere informatie

Hygiëne en productcontaminatie - risicobeoordeling Bedrijfsgegevens Naam bedrijf: Naam zaakvoerder:

Hygiëne en productcontaminatie - risicobeoordeling Bedrijfsgegevens Naam bedrijf: Naam zaakvoerder: Hygiëne en productcontaminatie - risicobeoordeling Bedrijfsgegevens Naam bedrijf: Naam zaakvoerder: CP: AF 3.2.1, FV 4.1.1, 5.1.1 & 5.5.1 Datum: De risicobeoordeling betreft de primaire productie van plantaardige

Nadere informatie

TOELICHTING HYGIËNEPAKKET LEGEINDPLUIMVEEHOUDERIJ

TOELICHTING HYGIËNEPAKKET LEGEINDPLUIMVEEHOUDERIJ 1 TOELICHTING HYGIËNEPAKKET LEGEINDPLUIMVEEHOUDERIJ Inhoud: 1 Algemeen 2 Administratie 3 Diervoeders 4 Diergeneesmiddelen 5 Diergezondheid 6 Huisvesting 7 Ongediertebestrijdingsmiddelen/gewasbeschermingsmiddelen

Nadere informatie

Samenvatting wetgeving omtrent Machines en Arbeidsmiddelen

Samenvatting wetgeving omtrent Machines en Arbeidsmiddelen Samenvatting wetgeving omtrent Machines en Arbeidsmiddelen De wetgeving met betrekking tot machines en arbeidsmiddelen is niet eenvoudig. Er zijn diverse richtlijnen en wetten binnen de Europese Unie en

Nadere informatie

Intitulé : MINISTERIËLE REGELING van 23 november 2004 ter uitvoering van artikel 12, tweede lid, van de Slacht- en keuringsverordening

Intitulé : MINISTERIËLE REGELING van 23 november 2004 ter uitvoering van artikel 12, tweede lid, van de Slacht- en keuringsverordening Intitulé : MINISTERIËLE REGELING van 23 november 2004 ter uitvoering van artikel 12, tweede lid, van de Slacht- en keuringsverordening (AB 1996 no. GT 4) Citeertitel: Regeling eisen slagerijen Vindplaats

Nadere informatie

November 2013. Infoblad dierlijke bijproducten in de zuivelsector. Wettelijk kader

November 2013. Infoblad dierlijke bijproducten in de zuivelsector. Wettelijk kader Infoblad dierlijke bijproducten in de zuivelsector Wettelijk kader Verordening (EG) nr. 1069/2009, tot vaststelling van gezondheidsvoorschriften inzake niet voor menselijke consumptie bestemde dierlijke

Nadere informatie

Generieke systeemeisen

Generieke systeemeisen Bijlage Generieke Systeem in kader van LAT-RB, versie 27 maart 2012 Generieke systeem NTA 8620 BRZO (VBS elementen) Arbowet Bevb / NTA 8000 OHSAS 18001 ISO 14001 Compliance competence checklist 1. Algemene

Nadere informatie

Factsheet HACCP. 1) Ongediertebestrijding

Factsheet HACCP. 1) Ongediertebestrijding Factsheet HACCP Werken met HACCP HACCP is een preventief systeem om voedselveiligheid te waarborgen. Het systeem is gebaseerd op 7 stappen: 1. Bepaal alle mogelijke gevaren van de processen die binnen

Nadere informatie

Infoblad dierlijke bijproducten in de eiersector

Infoblad dierlijke bijproducten in de eiersector Infoblad dierlijke bijproducten in de eiersector Wettelijk kader Verordening (EG) nr. 1069/2009, tot vaststelling van gezondheidsvoorschriften inzake niet voor menselijke consumptie bestemde dierlijke

Nadere informatie

(G.I.4.2.) Zijn de taken / verantwoordelijkheden / bevoegdheden vastgelegd? KB 14-11-2003, art. 3, 1 VO 852/2004, art. 3

(G.I.4.2.) Zijn de taken / verantwoordelijkheden / bevoegdheden vastgelegd? KB 14-11-2003, art. 3, 1 VO 852/2004, art. 3 Documentatie Implementatie Besluit Na corr. Actie Volgnummer PB 03 - CL 16 - REV 2-2008 - 1/8 SPECIFIEKE CHECKLIST VOOR DE VALIDATIE VAN HET AUTOCONTROLESYSTEEM IN DE BROOD- EN BANKETBAKKERIJEN (SECTOR

Nadere informatie

1. kwaliteitssystemen en voedselveiligheid 2. organiseren 3. projecten. 1 Kwaliteitssystemen & voedselveiligheid

1. kwaliteitssystemen en voedselveiligheid 2. organiseren 3. projecten. 1 Kwaliteitssystemen & voedselveiligheid nr Tekst 0 Home Thielen Consult is de partner voor bedrijven en organisaties in de voedselketen. Samen met onze klanten bouwen wij aan veilig en eerlijk voedsel. We begeleiden onze klanten en organiseren

Nadere informatie

RIKILT Institute of Food Safety

RIKILT Institute of Food Safety RIKILT Institute of Food Safety In het kort Referentie instituut Metingen & Advies Onderzoek RIKILT Institute of Food Safety RIKILT Institute of Food Safety is onderdeel van de internationale kennisorganisatie

Nadere informatie

Stappenplan Veilig omgaan met gassen in zeecontainers

Stappenplan Veilig omgaan met gassen in zeecontainers BIJLAGE 1 Stappenplan Veilig omgaan met gassen in zeecontainers Inleiding Het risico Gevaarlijke gassen in zeecontainers is relevant voor alle bedrijven, die zeecontainers behandelen, zoals distributiebedrijven,

Nadere informatie

1. Belang Hygiënecode

1. Belang Hygiënecode 1. Belang Hygiënecode 1. Waarom wordt er in de slagerij met een Hygiënecode gewerkt? Om op een structurele manier hygiënisch en veilig met voedsel te werken. Om mensen te leren om gezonder en gevarieerder

Nadere informatie

CO 2 Managementplan Energie meetplan 2.C.2 & 3.B.2 & 4.A.2. Jade Beheer B.V. OFN OFS 2C. Autorisatiedatum: 19-03-2016 Versie: 1.0

CO 2 Managementplan Energie meetplan 2.C.2 & 3.B.2 & 4.A.2. Jade Beheer B.V. OFN OFS 2C. Autorisatiedatum: 19-03-2016 Versie: 1.0 CO 2 Managementplan Energie meetplan 2.C.2 & 3.B.2 & 4.A.2 Jade Beheer B.V. OFN OFS 2C Auteur: Coert van Maren Autorisatiedatum: 19-03-2016 Versie: 1.0 CO 2 management plan 2.C.2 & 3.B.2 & 4.A.2 1 Inhoud

Nadere informatie

TOELATINGSAKTE Nieuwe toelating/identiek product/hetzelfde gebruik. Gelet op de aanvraag ingediend op: 11/06/2009. De Minister van Leefmilieu beslist:

TOELATINGSAKTE Nieuwe toelating/identiek product/hetzelfde gebruik. Gelet op de aanvraag ingediend op: 11/06/2009. De Minister van Leefmilieu beslist: Dienst Risicobeheersing Uw brief van: Uw kenmerk: Ons kenmerk: Datum: FOD Volksgezondheid, Veiligheid van de Voedselketen en Leefmilieu EUROSTATION Bloc II Victor Hortaplein, 40 bus 15 B 1060 BRUSSEL MRB/HC/2009/1168/

Nadere informatie

Inhoudsopgave I. BASISREGELS. A. Substantiële regels

Inhoudsopgave I. BASISREGELS. A. Substantiële regels Inhoudsopgave I. BASISREGELS A. Substantiële regels Verord. (EG) nr. 178/2002 E.P. en de Raad 28 JANUARI 2002 tot vaststelling van de algemene beginselen en voorschriften van de levensmiddelenwetgeving,

Nadere informatie

De Inspecteur-directeur van het leefmilieu, R. HUYSMAN.

De Inspecteur-directeur van het leefmilieu, R. HUYSMAN. Dienst Risicobeheersing Uw brief van: Uw kenmerk: Ons kenmerk: Datum: Bijlage(n): 0001443 Telefoon: 02/524.95.83 Fax : 02/524.96.03 FOD Volksgezondheid, Veiligheid van de Voedselketen en Leefmilieu Betreft:

Nadere informatie

Water in AGF koelvers industrie problematiek rondom water in de wereld. Joyce Schroot Adviseur AGF verwerkende industrie 2 december 2014

Water in AGF koelvers industrie problematiek rondom water in de wereld. Joyce Schroot Adviseur AGF verwerkende industrie 2 december 2014 Water in AGF koelvers industrie problematiek rondom water in de wereld Joyce Schroot Adviseur AGF verwerkende industrie 2 december 2014 Inhoudsopgave Intro aardappelen, groente en fruit verwerkende industrie

Nadere informatie

Purita bvba Grootreesdijk 52 BE 2460 Kasterlee. Geachte mevrouw, Geachte heer,

Purita bvba Grootreesdijk 52 BE 2460 Kasterlee. Geachte mevrouw, Geachte heer, Dienst Risicobeheersing Uw brief van: Uw kenmerk: Ons kenmerk: Datum: FOD Volksgezondheid, Veiligheid van de Voedselketen en Leefmilieu EUROSTATION Bloc II Victor Hortaplein, 40 bus 15 B 1060 BRUSSEL MRB/KDN/2009/1104/

Nadere informatie

FAQ. 2. Op wie heeft de Europese Verordening 183/2005 betrekking?

FAQ. 2. Op wie heeft de Europese Verordening 183/2005 betrekking? FAQ 1. Waaruit bestaat de Europese Verordening 183/2005? Deze nieuwe Verordening bepaalt de voorschriften voor diervoederhygiëne. Alle verschillende activiteiten in de diervoederketen worden onderverdeeld

Nadere informatie

Branchetoetsdocument: Hygiëne en voedselveiligheid 2

Branchetoetsdocument: Hygiëne en voedselveiligheid 2 pagina 1 van 5 10--014 Branchetoetsdocument: Hygiëne en voedselveiligheid Versie 4., per 1-10-09 samengevoegd met Hygiëne en voedselveiligheid 1, vervallen per 1-01-011 Deelbranche(s) Tankstation Algemene

Nadere informatie

HET COLLEGE VOOR DE TOELATING VAN GEWASBESCHERMINGSMIDDELEN EN BIOCIDEN

HET COLLEGE VOOR DE TOELATING VAN GEWASBESCHERMINGSMIDDELEN EN BIOCIDEN Toelatingsnummer HET COLLEGE VOOR DE TOELATING VAN GEWASBESCHERMINGSMIDDELEN EN BIOCIDEN 1 AFGELEIDE TOELATING Gelet op de aanvraag d.d. 28 september 2014 (20146102 AB) van Asito B.V. Plesmanweg 24 7602

Nadere informatie

REINIGING VAN CLEANROOMS

REINIGING VAN CLEANROOMS REINIGING VAN CLEANROOMS Het reinigen van cleanrooms is een van de voorwaarden om een cleanroom in de conditie te houden waarvoor zij is bestemd. Reinigen betekent dat alle personen die een cleanroom betreden

Nadere informatie

FEDERAAL AGENTSCHAP VOOR DE VEILIGHEID VAN DE VOEDSELKETEN

FEDERAAL AGENTSCHAP VOOR DE VEILIGHEID VAN DE VOEDSELKETEN FEDERAAL AGENTSCHAP VOOR DE VEILIGHEID VAN DE VOEDSELKETEN 22 MAART 2013. - Ministerieel besluit betreffende de van de toepassingsmodaliteiten van de en de traceerbaarheid

Nadere informatie

Protocol monitoring bietenpulp. GMP regeling diervoedersector

Protocol monitoring bietenpulp. GMP regeling diervoedersector Productschap Diervoeder Protocol monitoring bietenpulp GMP regeling diervoedersector Den Haag, 24 november 2004 Versie 2 (25-11-2004) Protocol monitoring bietenpulp 1 van 7 Inhoudsopgave 1 INLEIDING...3

Nadere informatie

Transfertoets blok 5 BIER VAPRO B

Transfertoets blok 5 BIER VAPRO B Transfertoets blok 5 BIER VAPRO B Versie: november 2008 Werkwijze transfertoets Aan het einde van je VAPRO A opleiding dien je zo mogelijk het totale dan wel een deel van het productieproces van je bedrijf

Nadere informatie

Samen werken aan voedselveiligheid

Samen werken aan voedselveiligheid Samen werken aan voedselveiligheid Een eerste kennismaking Roel Robbertsen, voorzitter SecureFeed Jaarvergadering Comité van Graanhandelaren Rotterdam, 20-11-2014 Inhoud presentatie Wie en wat is SecureFeed

Nadere informatie

FAQ - Gids Autocontrole: aardappelen, groenten, fruit verwerkende industrie en handel

FAQ - Gids Autocontrole: aardappelen, groenten, fruit verwerkende industrie en handel PB 07 FAQ (G-014) REV 2 2009-1/11 Federaal Agentschap voor de Veiligheid van de Voedselketen FAQ - Gids Autocontrole: aardappelen, groenten, fruit verwerkende industrie en handel Van toepassing vanaf:

Nadere informatie

Minimum bepaalbaarheidsgrens

Minimum bepaalbaarheidsgrens Stofnaam Type methode Te onderzoeken in Minimum bepaalbaarheidsgrens Vocht Gravimetrisch Mengvoeders uitgezonderd mineralenmengsels; diervoedergrondstoffen en enkelvoudige diervoeders uitgezonderd minerale

Nadere informatie

Tank Cleaning Food Transport

Tank Cleaning Food Transport Tank Cleaning Food Transport Reiniging en desinfectie volgens: HACCP, GMP, ISO 22000, BRC/IFS Tank Cleaning & voedselveiligheid Bedrijven die levensmiddelen produceren, vervoeren, verhandelen, bewerken,

Nadere informatie

Voorschriften IKB Ei voor pakstations, versie 3.2

Voorschriften IKB Ei voor pakstations, versie 3.2 BIJLAGE VI: VOORSCHRIFTEN PAKSTATIONS (BEHORENDE BIJ BIJLAGE 1 VOORSCHRIFTEN IKB EI) Het bestuur van de Stichting IKB Ei heeft, gelet op Artikel 12 van de Algemene Voorwaarden IKB Ei, ter zake de voorschriften

Nadere informatie

Toetsmatrijs Geconditioneerd Vervoer, Productkennis en voedselveiligheid

Toetsmatrijs Geconditioneerd Vervoer, Productkennis en voedselveiligheid Opgesteld door: CCV Categoriecode: KPV Toetsvorm: Schriftelijk Totaal aantal vragen: 45 Dekkingsgraad toetstermen: 75% Cesuur: 80% ijzonderheden: Voor het vakdiploma chauffeur geconditioneerd vervoer moet

Nadere informatie

onze heldere kijk op hygiëne in tank cleaning in food transport

onze heldere kijk op hygiëne in tank cleaning in food transport onze heldere kijk op hygiëne in tank cleaning in food transport Reiniging en desinfectie volgens de hygiënenormen WWW.QLEANTEC.COM Tank Cleaning & voedselveiligheid Bedrijven die levensmiddelen produceren,

Nadere informatie

Inhoud. Cahier Voedselveiligheid. 1 Wetgevend kader 6. 2 Voedselveiligheid en voedselbesmetting 9

Inhoud. Cahier Voedselveiligheid. 1 Wetgevend kader 6. 2 Voedselveiligheid en voedselbesmetting 9 Inhoud Cahier Voedselveiligheid Inleiding 5 1 Wetgevend kader 6 2 Voedselveiligheid en voedselbesmetting 9 3 Aandachtspunten voor de keukens en omliggende lokalen 12 4 Algemene en persoonlijke hygiëne-eisen

Nadere informatie

Algemeen. Bedrijfsnaam. KvK nummer. KvK vestigingsnummer. Straatnaam. Huisnummer. Huisnummertoevoeging. Postcode. Plaats. Straatnaam/Postbus

Algemeen. Bedrijfsnaam. KvK nummer. KvK vestigingsnummer. Straatnaam. Huisnummer. Huisnummertoevoeging. Postcode. Plaats. Straatnaam/Postbus Algemene toelichting De Vragenlijst Digitale Inspectie bij LED lampen Fabrikanten en Importeurs is een vragenlijst van drie inspectiediensten: Agentschap Telecom (AT), Inspectie Leefomgeving en Transport

Nadere informatie

Reglement Specialisatie Distributievervoer Versie 1.2, augustus 2007

Reglement Specialisatie Distributievervoer Versie 1.2, augustus 2007 Reglement Specialisatie Distributievervoer Versie 1.2, augustus 2007 Reglement Specialisatie Distributievervoer, versie 1,2 augustus 2007 1 Reglement voor de toekenning van de Specialisatie Distributievervoer

Nadere informatie

Risico s Vallen van hoogte. Collectieve beschermingsmiddelen Niet van toepassing.

Risico s Vallen van hoogte. Collectieve beschermingsmiddelen Niet van toepassing. Toolbox: Veilig werken met persoonlijke valbeveiliging Het doel van een toolboxmeeting is om de aandacht en motivatie voor veiligheid en gezondheid binnen het bedrijf te verbeteren. Wat is persoonlijke

Nadere informatie

Toezicht attractieparken Inspectieresultaten 2014. Productveiligheid Divisie Consument & Veiligheid NVWA

Toezicht attractieparken Inspectieresultaten 2014. Productveiligheid Divisie Consument & Veiligheid NVWA Toezicht attractieparken Inspectieresultaten 2014 Productveiligheid Divisie Consument & Veiligheid NVWA Opgesteld door : ir. C.J.T.M. Postma-Koolen. Datum : mei 2015 Toezicht attractieparken inspectieresultaten

Nadere informatie

Labanalyse in de voedingsmiddelenindustrie, ook een kwestie van chemie. Ron Davidse Cargill B.V. Rotterdam, 31 maart 2011 www.cargill.

Labanalyse in de voedingsmiddelenindustrie, ook een kwestie van chemie. Ron Davidse Cargill B.V. Rotterdam, 31 maart 2011 www.cargill. Labanalyse in de voedingsmiddelenindustrie, ook een kwestie van chemie. Ron Davidse Cargill B.V. Rotterdam, 31 maart 2011 www.cargill.com Waarom analyseren we voedingsmiddelen? Eisen van overheidswege

Nadere informatie

23.3.2011 Publicatieblad van de Europese Unie L 77/25

23.3.2011 Publicatieblad van de Europese Unie L 77/25 23.3.2011 Publicatieblad van de Europese Unie L 77/25 VERORDENING (EU) Nr. 284/2011 VAN DE COMMISSIE van 22 maart 2011 tot vaststelling van specifieke voorwaarden en gedetailleerde procedures voor de invoer

Nadere informatie

CO 2 managementplan. Jan Knijnenburg B.V. Auteur: Adviseur MVO Consultants. Versie: 1.0. Handtekening autoriserend verantwoordelijk manager

CO 2 managementplan. Jan Knijnenburg B.V. Auteur: Adviseur MVO Consultants. Versie: 1.0. Handtekening autoriserend verantwoordelijk manager CO 2 managementplan Jan Knijnenburg B.V. Auteur: Adviseur MVO Consultants Versie: 1.0 Datum: xx-xx-2015 Handtekening autoriserend verantwoordelijk manager Authorisatiedatum: Naam:.. Inhoud 1 Inleiding...

Nadere informatie