Emissie van NH 3 door de veeteelt

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Emissie van NH 3 door de veeteelt"

Transcriptie

1 Emissie van NH 3 door de veeteelt Indicatorgegevens Naam Definitie Meeteenheid Situering Beleidsdomein Bekommernis Emissie van ammoniak door de veeteelt Ammoniak is een gas dat op natuurlijke wijze ontstaat door de afbraak van organisch materiaal, maar vooral bij de ontbinding van dierlijke mest. Intensieve veeteelt, opslag en verspreiding van dierlijke meststoffen zonder injectie zijn de voornaamste bronnen van ammoniak in de lucht. Ton en kg/ha Leefmilieu/Lucht Luchtverontreiniging, verzuring, vermesting. Het ammoniakgas (NH 3 ) zelf is een basisch gas dat in de eerste instantie zorgt voor een beperkte neutralisatie van de verzuring in de atmosfeer. Hierbij wordt ammoniak evenwel omgezet in het zure ammonium (NH 4 + ). Wanneer ammonium de bodem bereikt (vb. via neerslag), wordt het daar omgezet in salpeterzuur (HNO 3 ) en leidt dus onrechtstreeks tot een verzuring. Er bestaat een sterke interactie tussen verzuring en vermesting. De depositie van NH 3 en van geneutraliseerd NH 4 + is immers een belangrijke stikstofbron, wat kan resulteren in een accumulatie van stikstof in de bodem. Bij neerslagoverschot kan een gedeelte van deze stikstof onder vorm van nitraat uitspoelen naar de diepere bodemlagen en het grondwater bereiken. Te hoge deposities van zuur en stikstof zorgen voor een afname van de bodemkwaliteit, wortelaantasting van planten en bomen, verhoogde stressgevoeligheid van bomen, te hoge concentraties van aluminium en nitraat in het grondwater en verandering van de soortensamenstelling (biodiversiteit). In tegenstelling tot de verzurende stoffen NO x en SO 2 heeft NH 3 slechts een korte verblijftijd in de atmosfeer. Hierdoor beperkt de invloed van de NH 3 -emissie zich voornamelijk tot enkele kilometers van de bron en zullen de effecten vooral lokaal optreden. Gezien de relatief hoge NH 3 - emissie, is het aandeel van NH 3 in de verzurende depositie dan ook groot. Ammoniakemissies zijn voor het overgrote deel te wijten aan land- en tuinbouwactiviteiten, met name aan de intensieve veeteelt en de opslag en verspreiding van dierlijk mest. Een kleine fractie van de ammoniakemissies wordt veroorzaakt door industriële activiteiten. Relatie tot de SO Situering in het lokaal/provinciaal beleid Bron: Mira - Achtergronddocumenten 'Verzuring' en 'Vermesting' Hinder/luchtverontreiniging De landbouwsector, meer bepaald de intensieve veeteelt, is in West- Vlaanderen goed vertegenwoordigd. Verschillende land- en tuinbouwactiviteiten kunnen druk op het milieu uitoefenen. Landbouw is dus een belangrijke doelgroep in het kader van het provinciaal milieubeleid. - Om overleg tussen de milieu- en de landbouwsector te stimuleren is in 1993 het Provinciaal Centrum voor Landbouw en Milieu opgericht (doel: de zorg voor het milieu in de landbouwbedrijfsvoering te integreren). - In de provincie is ook INAGRO (het voormalige Provinciaal Centrum voor Onderzoek en Voorlichting) gevestigd. Dit centrum legt zich ondermeer toe op info-verschaffing en vernieuwing voor de landbouwsector, o.a. rond bemesting. - De deputatie beschikt over een belangrijke bevoegdheid inzake het Milieubarometer West-Vlaanderen 2013 Fiche Emissie van NH 3 door de veeteelt pg.1/6

2 verlenen van milieuvergunningen voor alles wat met veeteelt en mestverwerking te maken heeft. - Op initiatief van de Provincie en de GOM is het Vlaams Coördinatiecentrum Mestverwerking opgericht (doel: organiseren van het overleg tussen de betrokken overheid en de verschillende actoren in de mestverwerking, het coördineren, ondersteunen en stimuleren van initiatieven inzake mestverwerking en mestbewerking). In het provinciaal milieubeleidsplan zijn er geen directe beleidsdoelstellingen opgenomen met betrekking tot de emissie van ammoniak. Bron Provinciaal Milieubeleidsplan Relatie tot het gewestelijke beleid Indicator op gewestelijk niveau Beleidsdoelstelling op gewestelijk niveau Emissie van ammoniak (1) De totale NH3-emissie verminderen tot maximum 45 kton tegen 2010, er wordt gestreefd naar een verdere reductie tot 40,7 kton (2) De totale uitstoot van verzurende stoffen daalt : totale emissie NH3 daalt tot 45 kton Bron (1) MINA-plan 3+ ( ) (2) MINA-plan 4 ( ) Data Dataleverancier Vergelijkbaarheid in de tijd en ruimte Validiteit Primaire databron: Vlaamse Landmaatschappij Secundaire databron : de berekening van de ammoniakemissie wordt uitgevoerd door de VMM. Het berekenen van de ammoniakemissie door de veeteelt in Vlaanderen gebeurt aan de hand van het Emissiemodel Ammoniak Vlaanderen (EMAV). Deze methodologie werd in 2007 door het Instituut voor Landbouw- en Visserijonderzoek (ILVO) ontwikkeld en omvat de ammoniakemissie in de verschillende stadia: de stal, de mestopslag, mestuitspreiding, weiden en grazen. Het model berekent eveneens de ammoniakemissie ten gevolge van het kunstmestgebruik, ook het luik mestverwerking wordt in rekening gebracht. Opmerkingen : - De cijfers van vroegere fiches (gegevens 2007 en vroeger) mogen niet vergeleken worden met deze fiche gezien nu de berekende emissies volgens het EMAV model gebruikt worden. - De cijfers van de emissie per diersoort in West- Vlaanderen zijn enkel beschikbaar vanaf het jaar Het betreft de ammoniakemissies in de stal, de weide en bij opslag en toediening van de mest. Het kunstmestgebruik en mestverwerking worden niet in rekening gebracht. Ook de industrie en het wegverkeer dragen bij tot de emissie van NH 3. De landbouwsector blijft evenwel de belangrijkste bron (>90% van de totale NH 3 -emissie). Complementaire indicatoren Volgende indicatoren geven aanvullende informatie: totale emissie van ammoniak, depositie van verzurende stoffen, aandeel van ammoniak in de zuurdepositie Rapporteringfrequentie Jaarlijks Nulmeting 2001 Laatste rapportering 2011 Milieubarometer West-Vlaanderen 2013 Fiche Emissie van NH 3 door de veeteelt pg.2/6

3 Feitelijke data : Tabel 1: Emissie van ammoniak door de verschillende diersoorten in ton Rundvee Varkens Pluimvee Overig vee Totaal W-Vl Vl W-Vl Vl W-Vl Vl W-Vl Vl W-Vl Vl Grafiek 1: Emissie van ammoniak door de verschillende diersoorten in ton 2011 Milieubarometer West-Vlaanderen 2013 Fiche Emissie van NH 3 door de veeteelt pg.3/6

4 Kaart 1: Emissie van ammoniak door de veeteelt per gemeente (kg/ha) 2011 Kaart 2: Verschil in emissie van ammoniak door de veeteelt per gemeente (kg/ha) Milieubarometer West-Vlaanderen 2013 Fiche Emissie van NH 3 door de veeteelt pg.4/6

5 Toelichting In 2011 werd in West-Vlaanderen ton NH 3 geëmitteerd door de veeteelt (excl. kunstmestgebruik en mestverwerking). Dit komt neer op 44% van de Vlaamse NH 3 -emissie door de veeteelt ( ton). West-Vlaanderen is dus verantwoordelijk voor bijna de helft van de Vlaamse NH3-emissie door de veeteelt. In West-Vlaanderen is 64,8 % van de NH 3 -emissie door de veeteelt afkomstig van varkens, 26,5% van rundvee, 7,9% van pluimvee en 0,8 % van overig vee. Het hoge aantal varkens in de provincie is duidelijk de belangrijkste oorzaak van de hoge NH 3 -emissies in West-Vlaanderen. 53% van de totale Vlaamse NH 3 -emissie van varkens is afkomstig van emissies van varkens uit West-Vlaanderen. In Vlaanderen zijn de NH 3 -emissies van alle diersoorten gedaald in de periode met 28%. In West-Vlaanderen varieert de NH 3 -emissie door de veeteelt in 2011 tussen 8 en 783 ton per gemeente. De gemeenten waar het meest NH 3 (in ton/jaar) werd geëmitteerd blijven net zoals de voorbijgaande jaren Diksmuide, Tielt, Wingene en Ieper. In Bredene, Kuurne en Mesen is de NH 3 -emissie door de veeteelt lager dan 10 ton per jaar. De gemeenten met een hoge NH 3 -emissie blijken voornamelijk gemeenten te zijn met een grotere oppervlakte en een sterke landbouwactiviteit. Om de gemeenten onderling beter te kunnen vergelijken, is het aantal kg NH 3 emissie per hectare berekend (zie kaart 1). De gemeenten in de regio Lichtervelde-Wingene hebben de hoogste NH 3 -emissie in kg/ha (meer dan 100 kg/ha) : Lichtervelde, Pittem, Tielt, Ruiselede, Wingene en Staden. In de kustgemeenten en de regio Kortrijk is de NH 3 - emissie in kg/ha het laagst. Zo hebben Bredene, Oostende en Kuurne een NH3-emissie lager dan 10 ton/ha. Op kaart 2 is af te lezen hoe de NH 3 -emissie (in kg/ha) per gemeente verschilt tov In alle gemeenten is de NH3-emissie gedaald, in 12 gemeenten is de emissie zelfs gedaald met meer dan 20 ton/ha. De grootste dalers zijn Mesen en Dentergem. Interpretatie van de gegevens Vergelijking met De cijfers van West-Vlaanderen kunnen niet worden vergeleken met de doelstellingen doelstelling aangezien deze op Vlaams niveau is vastgelegd. Bovendien zijn hier enkel cijfers van NH 3 -emissie door de veeteelt weergegeven terwijl er ook andere bronnen (hoewel minimaal) van NH 3 -emissie bekend zijn. In het Mira-indicatorrapport 2010 wordt gesteld dat landbouw verantwoordelijk is voor meer dan 90% van de ammoniakemissies in Vlaanderen. Verklaring In West-Vlaanderen wordt bijna 70% van de kadastrale oppervlakte gebruikt voor de land- en tuinbouw, in Vlaanderen is dit net geen 50%. Bijzonder kenmerkend voor (grote delen van) West-Vlaanderen is de varkensteelt. Aangezien de varkensteelt in Vlaanderen verantwoordelijk is voor 55% van de NH 3 -emissie door de veeteelt, is het niet te verwonderen dat West-Vlaanderen de belangrijkste bron is van de NH 3 -emissie door de veeteelt in Vlaanderen. De hoge NH 3 -emissies in de zandstreek/zandleemstreek zijn afkomstig door het hoge aantal varkens in die streek. De intensieve varkensveeteelt, die haar oorsprong vindt in de (Brugse) zandstreek verspreidde zich in de aanpalende delen van de zandleemstreek. Sinds begin 2005 dienen alle nieuwbouwstallen voor varkens en voor pluimvee ammoniakemissiarm gebouwd te worden. De verschillende mestactieplannen zijn duidelijk merkbaar in de evolutie van de NH3-emissie. Door het laatste mestactieplan wordt de landbouwer nu verplicht, als hij wenst uit te breiden, ook zijn mest deels te verwerken. Milieubarometer West-Vlaanderen 2013 Fiche Emissie van NH 3 door de veeteelt pg.5/6

6 Knelpuntenanalyse Oplossing In de toekomst zal blijken of dit ook uit de cijfers naar voor komt. Ook aangepaste N-inhoud van veevoeders voor varkens en pluimvee kan zorgen voor een daling van de NH3-emissie zowel uit de stallen als uit de mestopslag. Zie toelichting Via Inagro (het voormalige POVLT) zal de Provincie bemestingsadviezen opstellen om zo land- en tuinbouwers aan te zetten tot een aan het Mestactieplan aangepaste bemesting. Het MAP pakt het mestprobleem aan aan de bron, dringt aan op een oordeelkundige bemesting en mestverwerking. Dit om het probleem van het mestoverschot en hieruit voortvloeiend het overvloedig toedienen op het land, met een hoge ammoniakemissie tot gevolg, te beperken. Ook via het instrument van de milieuvergunningen (rubriek dieren & mestverwerking) wordt het NH 3 -emissie beleid gedeeltelijk gestuurd. Vanuit de Landbouwdienst van de provincie West-Vlaanderen werd de adviesdienst luchtemissies in de veehouderij bij Inagro opgericht. De rol van de provinciale adviesdienst is om zeer laagdrempelig en aan beperkte kostprijs instrumenten uit te werken die de sector ertoe aanzetten om proactief bezig te zijn met het thema luchtemissies, niet alleen bij het uittekenen van nieuwe bedrijfsgebouwen, maar ook bij de ontwikkeling van nieuwe stalsystemen enerzijds en bij de dagelijkse praktijk in de stal anderzijds. Dit gebeurt door advies en begeleiding van de veehouders met het doel luchtemissies van deze bedrijven te reduceren en veehouders te sensibiliseren rond deze thematiek. Daarnaast wordt ook ingezet op kennisopbouw en opvolgen van innovaties. Administratief Naam Sarie Buffel Contactgegevens Provinciehuis Boeverbos Koning Leopold III-laan Sint-Andries tel fax Datum ontwerpversie : definitieve versie: printversie: Milieubarometer West-Vlaanderen 2013 Fiche Emissie van NH 3 door de veeteelt pg.6/6

Nitraatgehalte in de meetplaatsen van het MAP-meetnet

Nitraatgehalte in de meetplaatsen van het MAP-meetnet Nitraatgehalte in de meetplaatsen van het MAP-meetnet Indicatorgegevens Naam Definitie Meeteenheid Nitraatgehalte in de meetplaatsen van het MAP-meetnet (MAP = mest-actie-plan) Percentage meetplaatsen

Nadere informatie

Aantal dagen met goede luchtkwaliteit.

Aantal dagen met goede luchtkwaliteit. Aantal dagen met goede luchtkwaliteit Indicatorgegevens Naam Definitie Meeteenheid Situering Beleidsdomein Bekommernis Aantal dagen met goede luchtkwaliteit. Percentage dagen met goede luchtkwaliteit.

Nadere informatie

De realisatiegraad van het bovenlokaal functioneel fietsroutenetwerk

De realisatiegraad van het bovenlokaal functioneel fietsroutenetwerk Realisatiegraad van het bovenlokaal functioneel fietsroutenetwerk Indicatorgegevens Naam Definitie Realisatiegraad van het bovenlokaal functioneel fietsroutenetwerk De realisatiegraad van het bovenlokaal

Nadere informatie

Fiche Natuurbehoudswaarde van de plantendiversiteit in de. in de provinciedomeinen en provinciale aandachtsgebieden

Fiche Natuurbehoudswaarde van de plantendiversiteit in de. in de provinciedomeinen en provinciale aandachtsgebieden Natuurbehoudswaarde van de plantendiversiteit in de provinciedomeinen en provinciale aandachtsgebieden Indicatorgegevens Naam Natuurbehoudswaarde van de plantendiversiteit in de provinciedomeinen en provinciale

Nadere informatie

Aantal dagen waarop de daggemiddelde PM 10 -concentratie groter is dan 50 µg/m³

Aantal dagen waarop de daggemiddelde PM 10 -concentratie groter is dan 50 µg/m³ Aantal dagen waarop de daggemiddelde PM 1 -concentratie groter is dan 5 Indicatorgegevens Naam Aantal dagen waarop de daggemiddelde PM 1 -concentratie groter is dan 5 Definitie Het op een jaar waarop de

Nadere informatie

Kwaliteit van het oppervlaktewater

Kwaliteit van het oppervlaktewater Kwaliteit van het oppervlaktewater Indicatorgegevens Naam Definitie Meeteenheid Kwaliteit van het oppervlaktewater: zuurstofhuishouding en biologische kwaliteit Prati-index voor zuurstofverzadiging (PIO):

Nadere informatie

Luchtkwaliteit en lozingen in de lucht in het Vlaamse Gewest Koen Toté

Luchtkwaliteit en lozingen in de lucht in het Vlaamse Gewest Koen Toté Luchtkwaliteit en lozingen in de lucht in het Vlaamse Gewest Koen Toté Overzicht presentatie Waarom luchtmetingen in Vlaanderen? Evolutie van de laatste decennia Toetsen van de luchtkwaliteit aan de heersende

Nadere informatie

Energieverbruik gemeentelijke gebouwen

Energieverbruik gemeentelijke gebouwen MILIEUBAROMETER: INDICATORENFICHE ENERGIE 1/2 Samenwerkingsovereenkomst 2008-2013 Milieubarometer: Energieverbruik gemeentelijke gebouwen Indicatorgegevens Naam Definitie Meeteenheid Energieverbruik gemeentelijke

Nadere informatie

ISP. Studiedag leraars van land- en tuinbouwscholen. 20 december 2016

ISP. Studiedag leraars van land- en tuinbouwscholen. 20 december 2016 Emissies @ ISP Studiedag leraars van land- en tuinbouwscholen 20 december 2016 Wat is ISP? Projectwerking Advieswerking The big four Fijn stof Geur Ammoniak Broeikasgas Fijn stof Geur Ammoniak Broeikasgas

Nadere informatie

Foto van de lokale arbeidsmarkt

Foto van de lokale arbeidsmarkt Regioscan West-Vlaanderen Werkt 1, Foto van de lokale arbeidsmarkt Tanja Termote sociaaleconomisch beleid, WES Er zijn tussen de West-Vlaamse regio s en gemeenten grote verschillen vast te stellen op het

Nadere informatie

Meetresultaten verzuring 1 HET MEETNET VERZURING

Meetresultaten verzuring 1 HET MEETNET VERZURING ////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////// Meetresultaten verzuring //////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////

Nadere informatie

In de volgende figuur is het aandeel in de stikstofdepositie van verkeer en industrie rood omcirkeld.

In de volgende figuur is het aandeel in de stikstofdepositie van verkeer en industrie rood omcirkeld. Achtergrondinformatie voor achterbanberaad milieubeleid regio Eemsdelta Het milieubeleid omvat veel onderwerpen. Teveel om in één keer allemaal te behandelen. Op basis van onze ervaringen in de regio en

Nadere informatie

Luchtvervuiling in Nederland in kaart gebracht

Luchtvervuiling in Nederland in kaart gebracht Luchtvervuiling in Nederland in kaart Luchtvervuiling in Nederland in kaart gebracht Hoofdpunten uit de GCN/GDN-rapportage 2013 Luchtvervuiling in Nederland in kaart gebracht Hoofdpunten uit de GCN/GDN-rapportage

Nadere informatie

Is spuiwater een volwaardig alternatief voor minerale meststoffen in de aardappelteelt?

Is spuiwater een volwaardig alternatief voor minerale meststoffen in de aardappelteelt? Is spuiwater een volwaardig alternatief voor minerale meststoffen in de aardappelteelt? J. Bonnast (BDB), W. Odeurs (BDB) Samenvatting Het optimaliseren van de teelttechniek is een uitdaging voor iedere

Nadere informatie

Meetresultaten verzuring en vermesting

Meetresultaten verzuring en vermesting /////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////// Meetresultaten verzuring en vermesting ////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////

Nadere informatie

Deel 10. Niet-technische samenvatting PRMER-0018

Deel 10. Niet-technische samenvatting PRMER-0018 Deel 10. Niet-technische samenvatting PRMER-0018 10.1 Ruimtelijke situering Het bedrijf is gelegen aan de Statiestraat 56 te Dentergem. Volgens het kadastraal plan bevindt het bedrijf zich op volgende

Nadere informatie

Veehouderij 2012 Bedrijfsontwikkelingen, ammoniak, geur en fijnstof

Veehouderij 2012 Bedrijfsontwikkelingen, ammoniak, geur en fijnstof Provincie Noord-Brabant Veehouderij 2012 Bedrijfsontwikkelingen, ammoniak, geur en fijnstof Auteur U.M.Henkel Datum 1 april 2014 2 Samenvatting De Rapportage Veehouderij 2012 bevat informatie over de ontwikkelingen

Nadere informatie

MIRA-T Kwaliteit oppervlaktewater. Belasting van het oppervlaktewater met zuurstofbindende stoffen en nutriënten DPSIR

MIRA-T Kwaliteit oppervlaktewater. Belasting van het oppervlaktewater met zuurstofbindende stoffen en nutriënten DPSIR Belasting van het oppervlaktewater met zuurstofbindende stoffen en nutriënten belasting oppervlaktewater (1995=100) 120 100 80 60 40 P landbouw N landbouw N huishoudens P huishoudens CZV huishoudens N

Nadere informatie

Milieubarometer Voeren

Milieubarometer Voeren Milieubarometer Voeren 1 Inleiding Dit rapport is opgemaakt op basis van gemeentelijke data uit het portaal Lokale Statistieken, data beschikbaar vanuit het bevolkingsregister, gemeentelijk milieupark

Nadere informatie

Analyse waterkwaliteit. Infosessie intermediairs Brugge 28/11/2013

Analyse waterkwaliteit. Infosessie intermediairs Brugge 28/11/2013 Analyse waterkwaliteit Infosessie intermediairs Brugge 28/11/2013 OPPERVLAKTEWATER 70 60 50 40 30 20 10 0 MAP 4: Doelstellingen oppervlaktewater % MAP meetpunten > 50 mg nitraat per liter Metingen MAP-meetnet

Nadere informatie

Programma Aanpak Stikstof (PAS) Provincie Noord-Brabant

Programma Aanpak Stikstof (PAS) Provincie Noord-Brabant Programma Aanpak Stikstof (PAS) Provincie Noord-Brabant Het Programma Aanpak Stikstof (PAS) heeft twee doelen: 1 Bijdragen aan de realisatie van de Natura 2000-doelen 2 Ruimte maken voor nieuwe economische

Nadere informatie

Verzuring en vermesting

Verzuring en vermesting Verzuring en vermesting Computer Ondersteund Onderwijs oefen- en zelftoetsmodule bij Ecologie eerste jaar versie 2 - juni 2004 Luchtverontreiniging in Noordwest-Europa 1. Zure regen wordt met name veroorzaakt

Nadere informatie

Gedetailleerde doelen Duurzame Zuivelketen

Gedetailleerde doelen Duurzame Zuivelketen Gedetailleerde doelen Duurzame Zuivelketen Inleiding Via de Duurzame Zuivelketen streven zuivelondernemingen (NZO) en melkveehouders (LTO) gezamenlijk naar een toekomstbestendige en verantwoorde zuivelsector.

Nadere informatie

Bert Bellert, Waterdienst. 5 september 2011

Bert Bellert, Waterdienst. 5 september 2011 Ammonium in de Emissieregistratie?! Natuurlijke processen, antropogene bronnen en emissies in de ER Bert Bellert, Waterdienst Ammonium als stof ook in ER??: In kader welke prioritaire stoffen, probleemstoffen,

Nadere informatie

Terminaal te verwijderen huishoudelijk afval in kg/inwoner/jaar

Terminaal te verwijderen huishoudelijk afval in kg/inwoner/jaar Terminaal te verwijderen huishoudelijk afval in kg/inwoner/jaar Indicatorgegevens Naam Definitie Meeteenheid Situering Beleidsdomein Bekommernis Relatie tot de SO Situering in het lokaal beleid Terminaal

Nadere informatie

Digitale Economische Kaart

Digitale Economische Kaart Digitale Economische Kaart Lode Vanden Bussche, dienst Economie Provincie West-Vlaanderen Studienamiddag GIS Provinciaal Hof Brugge 18/11/2008 19-11-2008 dienst Economie- Digitale Economische Kaart 1 Situering

Nadere informatie

Ammoniakreductie, een zaak van het gehele bedrijf

Ammoniakreductie, een zaak van het gehele bedrijf Ammoniakreductie, een zaak van het gehele bedrijf Pilotveehouder Henk van Dijk Proeftuinadviseur Gerrit de Lange Countus Accountants Proeftuin Natura 2000 Overijssel wordt mede mogelijk gemaakt door: 8

Nadere informatie

natuur bij de realisatie van natuur en milieudoelen:

natuur bij de realisatie van natuur en milieudoelen: Afwegingen tussen maatregelen in de landbouw en in natuur bij de realisatie van natuur en milieudoelen: aanzet tot een geïntegreerde aanpak Hans Kros Wim de Vries Overzicht Inleiding DSS Bonanza: evaluatie

Nadere informatie

BELANG RUIMTELIJK ASPECT IN MESTPROBLEMATIEK EN DE IMPACT HIERVAN OP VRAAG NAAR MESTVERWERKING

BELANG RUIMTELIJK ASPECT IN MESTPROBLEMATIEK EN DE IMPACT HIERVAN OP VRAAG NAAR MESTVERWERKING BELANG RUIMTELIJK ASPECT IN MESTPROBLEMATIEK EN DE IMPACT HIERVAN OP VRAAG NAAR MESTVERWERKING Bart Van der Straeten Departement Landbouw & Visserij, Afdeling Monitoring en Studie (AMS) Context IWT-landbouwproject

Nadere informatie

Mestverwerking in De Peel

Mestverwerking in De Peel Mestverwerking in De Peel Mestverwerking Jan van Hoof, Jeanne Stoks, Wim Verbruggen Maart 2012 Agenda Doel van de avond Wat is mest? Wat is het mestprobleem? Waar komt mest vandaan? Hoeveel mest is er?

Nadere informatie

Dierlijke mest. Inleiding

Dierlijke mest. Inleiding 054 1 Dierlijke mest Inleiding Dierlijke mest is afkomstig van de veehouderij, waar met name runderen, varkens en kippen worden gehouden voor menselijke consumptie in binnen- en buitenland. Door de sterke

Nadere informatie

Opzet veldproeven. Greet Ghekiere, Inagro Céline Vaneeckhaute, Ugent

Opzet veldproeven. Greet Ghekiere, Inagro Céline Vaneeckhaute, Ugent Opzet veldproeven NutriCycle 2012 Greet Ghekiere, Inagro Céline Vaneeckhaute, Ugent doelstellingen Veldexperiment met diverse groene kunstmeststoffen als bijbemesting Taken: Productbemonstering en karakterisatie

Nadere informatie

Van stal tot akker: de link tussen intensieve veehouderij en akkerbouw

Van stal tot akker: de link tussen intensieve veehouderij en akkerbouw Van stal tot akker: de link tussen intensieve veehouderij en akkerbouw Vakgroep landbouweconomie, Universiteit Gent Overzicht presentatie Belang van sector Situatie Evolutie Uitdagingen Belang agrovoedingscomplex

Nadere informatie

Burgerplatform Minder Beesten. Enquête voor de Brabantse vertegenwoordigers van het volk. Naam politieke partij:... 1: staldering

Burgerplatform Minder Beesten. Enquête voor de Brabantse vertegenwoordigers van het volk. Naam politieke partij:... 1: staldering Burgerplatform Minder Beesten Enquête voor de Brabantse vertegenwoordigers van het volk Naam politieke partij:... 1: staldering Staldering is een ruimtelijk systeem, waarbij een boer die zijn veehouderij

Nadere informatie

U neemt een vergunde mestopslag in gebruik die hoort bij een bestaande (leegstaande) exploitatie.

U neemt een vergunde mestopslag in gebruik die hoort bij een bestaande (leegstaande) exploitatie. FAQ s opslag van vaste dierlijke op landbouwgrond 1. Wat is vaste dierlijke mest? Onder vaste dierlijke mest wordt verstaan: champost stalmest vaste fractie na het scheiden van dierlijke mest dierlijke

Nadere informatie

Mestinjectie levert niet het beoogde resultaat. Paul Blokker

Mestinjectie levert niet het beoogde resultaat. Paul Blokker Mestinjectie levert niet het beoogde resultaat. Paul Blokker Vanaf 15 februari 2010 is het zo ver. Dertig veehouders van de Vereniging tot Behoud van Boer en Milieu (VBBM) mogen dan in een tweejarige praktijkproef

Nadere informatie

Fractioneren van de stikstofbemesting in aardappelen 6 jaar proeven

Fractioneren van de stikstofbemesting in aardappelen 6 jaar proeven Fractioneren van de stikstofbemesting in aardappelen 6 jaar proeven V. De Blauwer (Inagro), W. Odeurs (BDB), M. Goeminne (PCA) Samenvatting Het is moeilijk voor een teler om het nitraatresidu na de teelt

Nadere informatie

Grafische sector West-Vlaanderen Werkt 2, 2009

Grafische sector West-Vlaanderen Werkt 2, 2009 Grafische sector West-Vlaanderen Werkt 2, 2009 De grafische sector in West-Vlaanderen Foto: : Febelgra Jens Vannieuwenhuyse sociaaleconomisch beleid, WES De grafische sector is zeer divers. Grafische bedrijven

Nadere informatie

ONDERZOEK NAAR DE WATERKWALITEIT

ONDERZOEK NAAR DE WATERKWALITEIT ONDERZOEK NAAR DE WATERKWALITEIT Naam: Klas: Datum: 1 Situering van het biotoop Plaats: Type water: vijver / meer / ven / moeras/ rivier / kanaal / poel / beek / sloot / bron Omgeving: woonkern / landbouwgebied

Nadere informatie

DEPARTEMENT LANDBOUW & VISSERIJ

DEPARTEMENT LANDBOUW & VISSERIJ v.u. Jules Van Liefferinge depotnr. D/2015/3241/316 www.vlaanderen.be/landbouw DEPARTEMENT LANDBOUW & VISSERIJ PRODUCTIEWAARDE, MILJOEN EURO, 2014 overige 167 223 325 512 602 1.460 844 712 355 179 102

Nadere informatie

Grondwaterbescherming in Vlaanderen

Grondwaterbescherming in Vlaanderen Grondwaterbescherming in Vlaanderen Brugge, 12 mei 2014 Dominique Huits 175 personeelsleden 30 ha eigen proefvelden (12 ha biologisch) Jaarlijks ± 80 proefvelden bij landbouwers verspreid over de provincie

Nadere informatie

Toelichting herstructureringsbeleid

Toelichting herstructureringsbeleid Toelichting herstructureringsbeleid ir. Els Goethals Opdracht Vlaamse regering Programmatorische aanpak stikstof VR 23 april 2014 - taken VLM: de VLM de opdracht te geven het herstructureringsprogramma

Nadere informatie

OEFENTOETS Zuren en basen 5 VWO

OEFENTOETS Zuren en basen 5 VWO OEFENTOETS Zuren en basen 5 VWO Gesloten vragen 1. Carolien wil de zuurgraad van een oplossing onderzoeken met twee verschillende zuur-baseindicatoren en neemt hierbij het volgende waar: I de oplossing

Nadere informatie

LUCHTVERONTREINIGING EN -ZUIVERING

LUCHTVERONTREINIGING EN -ZUIVERING INHOUD Voorwoord 13 Inleiding 15 Indeling van milieuproblemen 19 Indeling van dit boek 19 Inleiding tot de Vlaamse milieuwetgeving voor bedrijven 19 Deel 1. LUCHTVERONTREINIGING EN -ZUIVERING 21 1. Inleiding

Nadere informatie

Ons kenmerk: 14-010-EW Groningen, 4 juni 2014 Betreft: inspraakreactie natuur en stikstof

Ons kenmerk: 14-010-EW Groningen, 4 juni 2014 Betreft: inspraakreactie natuur en stikstof Provinciaal Staten van de Provincie Groningen t.a.v. de Statencommissie Omgeving en Milieu Postbus 610 9700 AP Groningen Ons kenmerk: 14-010-EW Groningen, 4 juni 2014 Betreft: inspraakreactie natuur en

Nadere informatie

VLOPS+IFDM in IMPACT. IMPACT studiedag David Roet VMM, Dienst Lucht, Team MIR 31 januari 2017

VLOPS+IFDM in IMPACT. IMPACT studiedag David Roet VMM, Dienst Lucht, Team MIR 31 januari 2017 VLOPS+IFDM in IMPACT IMPACT studiedag David Roet VMM, Dienst Lucht, Team MIR 31 januari 2017 Inhoudstafel VLOPS modellering algemeen VLOPS modellering depositie Koppeling VLOPS+IFDM in IMPACT Referenties

Nadere informatie

Over het mestprobleem en mogelijke oplossingen. Oene Oenema Wageningen University, Alterra

Over het mestprobleem en mogelijke oplossingen. Oene Oenema Wageningen University, Alterra Over het mestprobleem en mogelijke oplossingen Oene Oenema Wageningen University, Alterra Over het mestprobleem en mogelijke oplossingen Oene Oenema Wageningen University Alterra Nationaal Mestcongres

Nadere informatie

VLAAMSE OVERHEID. Herstructureringsprogramma voor de landbouwbedrijven met een impactscore die hoger of gelijk is aan 50% ten opzichte van een habitat

VLAAMSE OVERHEID. Herstructureringsprogramma voor de landbouwbedrijven met een impactscore die hoger of gelijk is aan 50% ten opzichte van een habitat PROGRAMMATISCHE AANPAK STIKSTOF Herstructureringsprogramma voor de landbouwbedrijven met een impactscore die hoger of gelijk is aan 50% ten opzichte van een habitat VLAAMSE OVERHEID VLM.be Colofon Redactie:

Nadere informatie

Studie-avond spuiwater. Inhoud 11/03/2015

Studie-avond spuiwater. Inhoud 11/03/2015 Studie-avond spuiwater Viooltje Lebuf Geel 11 maart 2015 Inhoud Wat is spuiwater en waarvoor wordt het gebruikt? Rekenvoorbeeld Luchtwassers: wettelijke verplichtingen Bemesting met spuiwater 2 VCM = Vlaams

Nadere informatie

Esdonk 8, Gemert. Onderbouwing grondgebonden karakter. Rundveehouderij Meulepas V.O.F. Bedrijfsopzet Esdonk 8, Gemert

Esdonk 8, Gemert. Onderbouwing grondgebonden karakter. Rundveehouderij Meulepas V.O.F. Bedrijfsopzet Esdonk 8, Gemert Onderbouwing grondgebonden karakter Rundveehouderij Meulepas V.O.F. Onderbouwing grondgebonden karakter rundveehouderij Esdonk 8 - Gemert 1 INHOUD 1 Inleiding 3 2 Locatie 4 3 Beschrijving van de inrichting

Nadere informatie

THEMADAG VAN DE VAKGROEP LANDBOUW EUREGIO SCHELDEMOND VERGUNNINGEN VAN GRENSBOEREN, WELKE MANIER VAN AANPAK?

THEMADAG VAN DE VAKGROEP LANDBOUW EUREGIO SCHELDEMOND VERGUNNINGEN VAN GRENSBOEREN, WELKE MANIER VAN AANPAK? THEMADAG VAN DE VAKGROEP LANDBOUW EUREGIO SCHELDEMOND WORKSHOP: VERGUNNINGEN VAN GRENSBOEREN, WELKE MANIER VAN AANPAK? RAF BARZEELE PROVINCIE OOST-VLAANDEREN 10 JUNI 2016 Dieren - criteria Indeling volgens

Nadere informatie

Kansen voor mestscheiding

Kansen voor mestscheiding Kansen voor mestscheiding Studiemiddag Inagro 29 maart 2012 Gerjan Hilhorst Livestock Research De Marke Koeien & Kansen is een samenwerkingsverband van 16 melkveehouders, proefbedrijf De Marke, Wageningen

Nadere informatie

Verklaring van geen bedenkingen van Gedeputeerde Staten van Noord-Brabant

Verklaring van geen bedenkingen van Gedeputeerde Staten van Noord-Brabant Verklaring van geen bedenkingen van Gedeputeerde Staten van Noord-Brabant Op het op 30 december 2015 door ons ontvangen verzoek om een verklaring van geen bedenkingen in het kader van de Natuurbeschermingswet

Nadere informatie

Pesticidengebruik door de gemeentelijke diensten

Pesticidengebruik door de gemeentelijke diensten MILIEUBAROMETER: INDICATORENFICHE GROENBEHEER 1/1 Samenwerkingsovereenkomst 2008-2013 Milieubarometer: Pesticidengebruik door de gemeentelijke diensten Indicatorgegevens Naam Definitie Meeteenheid Pesticidengebruik

Nadere informatie

Onze ref.: 2004/DPC/PB/276

Onze ref.: 2004/DPC/PB/276 PERSBERICHT AANTAL ONGEVALLEN MET LICHAMELIJK LETSEL DAALT OP N33 NA JAAR VAN INTENSE CONTROLES Sint-Andries, 20 oktober 2004 Onze ref.: 2004/DPC/PB/276 Contactpersoon: Kurt Maene Telefoon 050 40.74.07

Nadere informatie

MAP5 Het oog op een betere waterkwaliteit met respect voor de bodem

MAP5 Het oog op een betere waterkwaliteit met respect voor de bodem MAP5 Het oog op een betere waterkwaliteit met respect voor de bodem Actieprogramma 2015 2018 in uitvoering van de Nitraatrichtlijn Uitgangspunt van het 5 de Actieprogramma Bodemkwaliteit (organische stof)

Nadere informatie

Vlaams beleid luchtverontreiniging en. milieuvergunningsaanvragen

Vlaams beleid luchtverontreiniging en. milieuvergunningsaanvragen Vlaams beleid luchtverontreiniging en milieuvergunningsaanvragen Geert Pillu Adviesverlener LNE afdeling Milieuvergunningen Brugge Vlaams beleid luchtverontreiniging en milieuvergunningsaanvragen Kennis

Nadere informatie

Natuurbeschermingswet 1998 en het bestemmingsplan buitengebied

Natuurbeschermingswet 1998 en het bestemmingsplan buitengebied Natuurbeschermingswet 1998 en het bestemmingsplan buitengebied Supplement 2014-2 Leergang Op dezelfde leest Met medewerking van: M. Braakensiek, W. Heesen, E.M. Hendriksen, A.J. Meeuwissen en P.J. Woudstra

Nadere informatie

Lessen en Uitdagingen uit Duurzaam Bodembeheer Utrecht West.

Lessen en Uitdagingen uit Duurzaam Bodembeheer Utrecht West. Lessen en Uitdagingen uit Duurzaam Bodembeheer Utrecht West. Wim Honkoop Begeleiding 35 individuele melkveehouders. Al ruim 3 jaar actief in het opstellen en optimaliseren van Kringloopwijzer resultaten.

Nadere informatie

RBOI-Rotterdam B.V. Stikstofdepositieonderzoek. bedrijventerrein Oosteind

RBOI-Rotterdam B.V. Stikstofdepositieonderzoek. bedrijventerrein Oosteind RBOI-Rotterdam B.V. Stikstofdepositieonderzoek bedrijventerrein Oosteind INHOUDSOPGAVE blz. 1. ACHTERGROND 1 2. UITGANGSPUNTEN 3 2.1. Beoordelingsmethode 3 2.2. Beoordelingslocaties 5 3. RESULTATEN

Nadere informatie

Chemkar PM 10 De samenstelling van fijn stof in Vlaanderen onder de loep

Chemkar PM 10 De samenstelling van fijn stof in Vlaanderen onder de loep Chemkar PM 10 De samenstelling van fijn stof in Vlaanderen onder de loep De Vlaamse Milieumaatschappij stelt de resultaten van het eerste grootschalige onderzoek naar de samenstelling van fijn stof in

Nadere informatie

Integrale Milieuanalyse Vlaamse Voedingsnijverheid 2017

Integrale Milieuanalyse Vlaamse Voedingsnijverheid 2017 Integrale Milieuanalyse Vlaamse Voedingsnijverheid 2017 Afsluiting Doelgroepprogramma Vlaamse voedingsnijverheid (2011-2016) en Voorstelling IMA voeding 2017 28 maart 2017 Inleiding IMA Voeding 2017 is

Nadere informatie

Kringloopdenken. centraal. op elk melkveebedrijf! ir. Frank Verhoeven

Kringloopdenken. centraal. op elk melkveebedrijf! ir. Frank Verhoeven Kringloopdenken centraal op elk melkveebedrijf! ir. Frank Verhoeven Inhoud - Introductie - Duurzame melk en de kringloopwijzer - Wetgeving geeft weinig andere opties - Van kringloopwijzer naar kringloopboer!

Nadere informatie

MILIEUBAROMETER Gemeente Nijlen

MILIEUBAROMETER Gemeente Nijlen MILIEUBAROMETER Gemeente Nijlen Inleiding De milieubarometer is samengesteld uit een aantal omgevingsindicatoren die een beeld kunnen geven over de omgeving in de gemeente. Dit instrument kan gebruikt

Nadere informatie

De bodem onder de kringloop Hou rekening met organische stof

De bodem onder de kringloop Hou rekening met organische stof Nutriënten Management Instituut B.V. Postbus 250, 6700 AG Wageningen T: 088 8761280 E: nmi@nmi-agro.nl I: www.nmi-agro.nl De bodem onder de kringloop Hou rekening met organische stof Marjoleine Hanegraaf

Nadere informatie

TOESPRAAK DOOR MINISTER KRIS PEETERS VLAAMS MINISTER VAN OPENBARE WERKEN, ENERGIE, LEEFMILIEU EN NATUUR AGRIFLANDERS 11 JANUARI 2007

TOESPRAAK DOOR MINISTER KRIS PEETERS VLAAMS MINISTER VAN OPENBARE WERKEN, ENERGIE, LEEFMILIEU EN NATUUR AGRIFLANDERS 11 JANUARI 2007 TOESPRAAK DOOR MINISTER KRIS PEETERS VLAAMS MINISTER VAN OPENBARE WERKEN, ENERGIE, LEEFMILIEU EN NATUUR AGRIFLANDERS 11 JANUARI 2007 Mevrouw de Voorzitter, Dames en Heren, Zoals iedereen weet, is het nieuwe

Nadere informatie

Luchtkwaliteit in de provincie Utrecht

Luchtkwaliteit in de provincie Utrecht Luchtkwaliteit in de provincie Utrecht Margreet van Zanten Met dank aan Jan Aben, Wilco de Vries en Rob Maas 1 Luchtkwaliteit: korte historie Jaargemiddelde NO 2 concentratie is tussen 2010 en 2015 5 microgram

Nadere informatie

NIEUW. De stikstofstabilisatie voor een verhoogde efficiëntie van stikstof in drijfmest

NIEUW. De stikstofstabilisatie voor een verhoogde efficiëntie van stikstof in drijfmest NIEUW De stikstofstabilisatie voor een verhoogde efficiëntie van stikstof in drijfmest Organische meststoffen efficiënte benutting van stikstof Stikstofbemesting is een elementair onderdeel van de moderne

Nadere informatie

Q,dbn. Verklaring van geen bedenkingen van Gedeputeerde Staten van Noord-Brabant Omgevingsdienst Brabant Noord

Q,dbn. Verklaring van geen bedenkingen van Gedeputeerde Staten van Noord-Brabant Omgevingsdienst Brabant Noord Verklaring van geen bedenkingen van Gedeputeerde Staten van Noord-Brabant Q,dbn Omgevingsdienst Brabant Noord Op het op 1 maart 2016 door ons ontvangen verzoek om een verklaring van geen bedenkingen in

Nadere informatie

Ammoniak in BRP. Wetenschappelijke onderbouwing. CLM Onderzoek en Advies BV

Ammoniak in BRP. Wetenschappelijke onderbouwing. CLM Onderzoek en Advies BV Ammoniak in BRP Wetenschappelijke onderbouwing CLM Onderzoek en Advies BV Culemborg, Juli 2012 Inleiding De Ammoniakmodule in de BRP is ontwikkeld door CLM Onderzoek en Advies in samenwerking met Monteny

Nadere informatie

21.10.2015 A8-0249/139. Door de Commissie voorgestelde tekst

21.10.2015 A8-0249/139. Door de Commissie voorgestelde tekst 21.10.2015 A8-0249/139 139 Jens Rohde e.a. Artikel 4 lid 1 1. De lidstaten beperken op zijn minst hun jaarlijkse antropogene emissies van zwaveldioxide (SO2), stikstofoxiden (NOx), vluchtige organische

Nadere informatie

Waterkwaliteit 2: Natuur/chemie

Waterkwaliteit 2: Natuur/chemie Waterkwaliteit 2: Natuur/chemie Prof. ir. Hans van Dijk 1 Afdeling Watermanagement Sectie Gezondheidstechniek Inhoud hydrologische kringloop kwalitatief 1. regenwater 2. afstromend/oppervlaktewater. infiltratie

Nadere informatie

Referentiewerking Milieutechniek. Ten behoeve van het beleidsdomein LNE. Toelichting tijdens Beleidsraad VEMIS op 19 juni 2012.

Referentiewerking Milieutechniek. Ten behoeve van het beleidsdomein LNE. Toelichting tijdens Beleidsraad VEMIS op 19 juni 2012. Referentiewerking Milieutechniek Ten behoeve van het beleidsdomein LNE Toelichting tijdens Beleidsraad VEMIS op 19 juni 2012 Eva Brusselman Instituut voor Landbouw- en Visserijonderzoek Eenheid Technologie

Nadere informatie

WAT U MOET WETEN OVER STIKSTOF VRAGEN EN ANTWOORDEN

WAT U MOET WETEN OVER STIKSTOF VRAGEN EN ANTWOORDEN WAT U MOET WETEN OVER STIKSTOF VRAGEN EN ANTWOORDEN Masterplan Mineralenmanagement Meer met minder stikstof De vraagstukken rondom de voedselzekerheid voor een groeiende wereldbevolking en de afnemende

Nadere informatie

Impact van landbouwpraktijken op de oppervlaktewaterkwaliteit: een succesvolle aanpak in het probleemgebied van de Horstgaterbeek in Noord-Limburg

Impact van landbouwpraktijken op de oppervlaktewaterkwaliteit: een succesvolle aanpak in het probleemgebied van de Horstgaterbeek in Noord-Limburg Impact van landbouwpraktijken op de oppervlaktewaterkwaliteit: een succesvolle aanpak in het probleemgebied van de Horstgaterbeek in Noord-Limburg Mia Tits, Frank Elsen Project uitgevoerd door de Bodemkundige

Nadere informatie

ZWAVEL (= S) : STEEDS BELANGRIJKER IN DE BEMESTING

ZWAVEL (= S) : STEEDS BELANGRIJKER IN DE BEMESTING ZWAVEL (= S) : STEEDS BELANGRIJKER IN DE BEMESTING Door het terugdringen van zwavelhoudende brandstoffen en de verbeterde zuivering van rookgassen, is de zwaveldepositie uit de atmosfeer sterk verminderd.

Nadere informatie

Luchtkwaliteit in de provincie Utrecht

Luchtkwaliteit in de provincie Utrecht Luchtkwaliteit in de provincie Utrecht Margreet van Zanten Met dank aan Jan Aben, Wilco de Vries en Rob Maas 1 Luchtkwaliteit: korte historie Jaargemiddelde NO 2 concentratie is tussen 2010 en 2015 5 microgram

Nadere informatie

GroenLinks Bronckhorst. Themabijeenkomst Groengas Hoe groen is ons gas? 2 juni 2015

GroenLinks Bronckhorst. Themabijeenkomst Groengas Hoe groen is ons gas? 2 juni 2015 GroenLinks Bronckhorst Themabijeenkomst Groengas Hoe groen is ons gas? 2 juni 2015 Waarom co-vergisten Omdat de meststoffenwet veehouders verplicht de overtollige (mineralen in de) mest te ver(be)werken

Nadere informatie

Uitslag KringloopWijzer

Uitslag KringloopWijzer Uitslag KringloopWijzer Bedrijfspecifieke excretie melkvee Bedrijfs-kringloopscore Jaaropgave : 2014 Omschrijving : plomp 2014 feb15 Naam veehouder : Plomp Agro Vof Straat + huisnummer : Geerkade 10 Postcode

Nadere informatie

Mest, mestverwerking en wetgeving

Mest, mestverwerking en wetgeving Mest, mestverwerking en wetgeving Harm Smit Beleidsmedewerker Economische Zaken, DG AGRO Inhoud Feiten en cijfers. Huidig instrumentarium. Visie op mestverwerking en hoogwaardige meststoffen Toekomstig

Nadere informatie

Grafische sector vooral actief op as Brugge-Roeselare-Kortrijk

Grafische sector vooral actief op as Brugge-Roeselare-Kortrijk Grafische sector vooral actief op as Brugge-Roeselare-Kortrijk Jens Vannieuwenhuyse sociaaleconomisch beleid, WES De grafische sector is niet in elke West-Vlaamse regio even sterk aanwezig. Waar de concentratie

Nadere informatie

Nationale Milieuverkenning

Nationale Milieuverkenning Nationale Milieuverkenning 5 2000 2030 Nationale Milieuverkenning 5 2000-2030 RIJKSINSTITUUT VOOR VOLKSGEZONDHEID EN MILIEU met medewerking van Adviesdienst Verkeer en Vervoer (AVV) Alterra b.v. Centraal

Nadere informatie

Terugdringen van ammoniak uitstoot door innovatieve Voeren managementmaatregelen in de veehouderij

Terugdringen van ammoniak uitstoot door innovatieve Voeren managementmaatregelen in de veehouderij SBIR Oproep Terugdringen van ammoniak uitstoot door innovatieve Voeren managementmaatregelen in de veehouderij Openingsdatum: 1 juli 2013 Sluitingsdatum: 11 september 2013 om 17:00 uur Budget: 2,2 mln.

Nadere informatie

Milieu. Waterkwaliteit: Denk aan: nitraat uitspoeling / erfwater / gewasbeschermingsmiddelen / alles wat oppervlakte- en grondwater kan vervuilen

Milieu. Waterkwaliteit: Denk aan: nitraat uitspoeling / erfwater / gewasbeschermingsmiddelen / alles wat oppervlakte- en grondwater kan vervuilen Naam: Milieu Waterkwaliteit: Denk aan: nitraat uitspoeling / erfwater / gewasbeschermingsmiddelen / alles wat oppervlakte- en grondwater kan vervuilen Slootrandenbeheer Baggeren Krabbescheer bevorderen

Nadere informatie

Stalmestopslag op de kopakker: Hoe risico op uitspoeling beperken en een waardevol product maken?

Stalmestopslag op de kopakker: Hoe risico op uitspoeling beperken en een waardevol product maken? Stalmestopslag op de kopakker: Hoe risico op uitspoeling beperken en een waardevol product maken? Jarinda Viaene, Victoria Nelissen, Koen Willekens, Bart Vandecasteele, Bert Reubens CriNglooP Collectief

Nadere informatie

Bio-industrie in de Peel. L. Reijnders

Bio-industrie in de Peel. L. Reijnders Bio-industrie in de Peel L. Reijnders Intensieve veehouderij/mestproblemen Fijn stof: vergroot kans op ziekten ademhalingsorganen & hartvaatziekten Ziektekiemen (in toegenomen mate resistent tegen antibiotica:

Nadere informatie

Organische stof, meer waard dan je denkt

Organische stof, meer waard dan je denkt Organische stof, meer waard dan je denkt Ervaringen uit het systeemonderzoek PPO-locatie Vredepeel Bodem Anders Den Bosch, 20 maart 2015 Janjo de Haan De bodem Vaste fractie Water Lucht De bodem en organische

Nadere informatie

Voortgangsrapporten zijn als een seismograaf. Ze registreren. bewegingen, en doen dat permanent. Tegelijk zetten ze ons aan tot

Voortgangsrapporten zijn als een seismograaf. Ze registreren. bewegingen, en doen dat permanent. Tegelijk zetten ze ons aan tot Zaterdag 15 januari 2011 Toespraak JOKE SCHAUVLIEGE VLAAMS MINISTER VAN LEEFMILIEU, NATUUR EN CULTUUR Agriflanders Voorstelling Voortgangsrapport Mestbank 2010 Ondertekening nieuw convenant nutriëntenarme

Nadere informatie

5-3-2012. Mestverwerking in Nederland. Wat doet de afdeling Milieu: Kunstmestvervanging door stikstof uit mest. Waarom mestverwerken?

5-3-2012. Mestverwerking in Nederland. Wat doet de afdeling Milieu: Kunstmestvervanging door stikstof uit mest. Waarom mestverwerken? Mestverwerking in Nederland Wat doet de afdeling Milieu: Wageningen, 6 maart 2012 Fridtjof de Buisonjé, Afdeling Milieu gasvormige emissies, fijnstof, emissiearme huisvestingssystemen; bodemkwaliteit,

Nadere informatie

Ontwikkeling van enkele emissies naar lucht 1990 2009

Ontwikkeling van enkele emissies naar lucht 1990 2009 11 0 Ontwikkeling van enkele emissies naar lucht 1990 2009 C.S.M. Olsthoorn Publicatiedatum CBS-website: 4 juli 2011 Den Haag/Heerlen Verklaring van tekens. = gegevens ontbreken * = voorlopig cijfer **

Nadere informatie

INHOUD. Voorwoord 13. Inleiding 15 Indeling van milieuproblemen 19 Indeling van dit boek 19 Inleiding tot de Vlaamse milieuwetgeving voor bedrijven 19

INHOUD. Voorwoord 13. Inleiding 15 Indeling van milieuproblemen 19 Indeling van dit boek 19 Inleiding tot de Vlaamse milieuwetgeving voor bedrijven 19 INHOUD Voorwoord 13 Inleiding 15 Indeling van milieuproblemen 19 Indeling van dit boek 19 Inleiding tot de Vlaamse milieuwetgeving voor bedrijven 19 Deel 1. LUCHTVERONTREINIGING EN -ZUIVERING 23 1. Inleiding

Nadere informatie

Nadere toelichting dieraantallen. Katerdam 2 te Herwijnen

Nadere toelichting dieraantallen. Katerdam 2 te Herwijnen Nadere toelichting dieraantallen Katerdam 2 te Herwijnen Van Dun Advies BV Dorpsstraat 54 5113 TE Ulicoten T 013-519 9458 Postel 8 5711 ET Someren T 0493 745 015 E info@vandunadvies.nl I www.vandunadvies.nl

Nadere informatie

Handleiding bij de BASsistent Mestproductie

Handleiding bij de BASsistent Mestproductie Handleiding bij de BASsistent Mestproductie 2010 Doorheen het programma kan u enkel de groene cellen invullen door een tekst of getal te typen of de juiste mogelijkheden te kiezen in de keuzeboxen. Handleiding

Nadere informatie

Verklaring van geen bedenkingen van Gedeputeerde Staten van Noord-Brabant

Verklaring van geen bedenkingen van Gedeputeerde Staten van Noord-Brabant Verklaring van geen bedenkingen van Gedeputeerde Staten van Noord-Brabant Op het op 6 januari 2016 door ons ontvangen verzoek om een verklaring van geen bedenkingen in het kader van de Natuurbeschermingswet

Nadere informatie

Voor het eerste deel van de studie (Rapport I) werd met behulp van een enquête informatie en data verkregen van mestexperts uit de Europese Unie.

Voor het eerste deel van de studie (Rapport I) werd met behulp van een enquête informatie en data verkregen van mestexperts uit de Europese Unie. Rapport I: Inventarisatie van de mestverwerkingactiviteiten in Europa Voor het eerste deel van de studie (Rapport I) werd met behulp van een enquête informatie en data verkregen van mestexperts uit de

Nadere informatie

Flankerend beleid PAS & Bezoeken aan rode bedrijven. ir. Stan Forier, PAS-coördinator Regio Oost

Flankerend beleid PAS & Bezoeken aan rode bedrijven. ir. Stan Forier, PAS-coördinator Regio Oost Flankerend beleid PAS & Bezoeken aan rode bedrijven ir. Stan Forier, PAS-coördinator Regio Oost Inhoud opdracht voor de Vlaamse Landmaatschappij flankerend beleid inrichtingsnota flankerende maatregelen

Nadere informatie

Geur en veeteelt: Leren uit aanpak ammoniakemissie?

Geur en veeteelt: Leren uit aanpak ammoniakemissie? Geur en veeteelt: Leren uit aanpak ammoniakemissie? Peter Demeyer & Nathalie Hove Studiedag: Geurhinder voor locale vergunningverleners en handhavers 28 januari 2011 Instituut voor Landbouw- en Visserijonderzoek

Nadere informatie

Zure regen. Zure regen

Zure regen. Zure regen 010 1 Zure regen Zure regen is de laatste jaren voortdurend in de belangstelling geweest, doordat de verzuring van de neerslag in verband wordt gebracht met het afsterven van bossen, het volledig verdwijnen

Nadere informatie

Hoeveel werkzoekenden telt uw gemeente?

Hoeveel werkzoekenden telt uw gemeente? Hoeveel werkzoekenden telt uw gemeente? Tanja Termote Sociaaleconomisch beleid, WES Van de 25.500 werkzoekenden in West-Vlaanderen wonen er 306 in en 166 in Moorslede. Maar hoe zit dat precies in uw gemeente?

Nadere informatie