Financieringsalternatieven voor kwaliteitsverbetering bedrijventerreinen

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Financieringsalternatieven voor kwaliteitsverbetering bedrijventerreinen"

Transcriptie

1 Financieringsalternatieven voor kwaliteitsverbetering bedrijventerreinen Ondernemers aan het woord Januari 2013

2 Voorwoord Iedere ondernemer kan het beamen: een bedrijventerrein met kwaliteit doet het eigen bedrijf goed. Goed voor het functioneren van uw bedrijf, goed voor het werkplezier en natuurlijk ook goed voor de waarde van uw bedrijfspand. Dat laatste is voor veel ondernemers van belang voor het latere pensioen. Het onderhouden van de kwaliteit van het bedrijventerrein is vooral een publieke zaak. Deze publieke taak staat fors onder druk. Door de economische crisis hebben Rijk en provincie hun subsidies voor het opknappen van bedrijventerreinen vrijwel stopgezet. Juist die subsidies fungeren voor gemeenten als belangrijke stimulans voor de aanpak van een bedrijventerrein. Want het moet gezegd: er zijn maar weinig gemeenten die structureel voldoende middelen reserveren voor het opknappen van bedrijventerreinen. Gemeenten zitten op hun beurt natuurlijk ook krap bij kas door problemen bij de grondbedrijven en bezuinigingen op het Gemeentefonds. Het gevolg ligt voor de hand: een verloedering van bedrijventerreinen die de zittende bedrijven bepaald niet uitnodigt tot investeringen in het eigen bedrijfspand. Zo ontstaat een negatieve spiraal. De Kamers van Koophandel Rotterdam en Midden-Nederland vinden dit een somber perspectief. Regio (gemeenten) Zuid-Holland Zuid deelt deze zorg. De Regio stelde een factsheet op met twaalf financieringsalternatieven. Op basis van deze factsheet organiseerden de Kamers van Koophandel Rotterdam en Midden-Nederland twee bijeenkomsten voor ondernemers in Zuid-Holland Zuid die beroepsmatig of vanuit eigen ervaring kennis hebben van deze materie. Beide succesvolle bijeenkomsten leverden zeer goede informatie op over geslaagde en minder geslaagde ervaringen in en buiten de regio. De Kamers van Koophandel bundelden de suggesties van uw collega-ondernemers en de factsheet van de Regio Zuid-Holland Zuid in deze handzame publicatie. Ideeën voor de financieringsmiddelen voor de kwaliteitsverbeteringen van bedrijventerreinen waarmee u als ondernemer of als ondernemersvereniging letterlijk uw voordeel kunt doen. Namens de besturen van de Kamers van Koophandel Rotterdam en Midden- Nederland wens ik u daarbij veel succes! Theo Schut Voorzitter Kring Drechtstreek Plaatsvervangend voorzitter Kamer van Koophandel Rotterdam Foto voorzijde: De herstructurering van bedrijventerrein Oosteind (Papendrecht) verloopt succesvol. Oosteind profiteert nog van provinciale subsidies. 2

3 Financieringsalternatieven voor kwaliteitsverbetering bedrijventerreinen op een rij 1 De begrotingspost beheer en onderhoud 4 2 Aanwending (deel) WOZ-opbrengst bedrijfsonroerend goed Financiering uit accres WOZ na uitvoering herstructurering 2.2 Eenmalige verhoging WOZ 2.3 Inventarisatie WOZ-opbrengst bedrijven 3 Parkmanagement Parkmanagement op een nieuw bedrijventerrein 3.2 Parkmanagement op bestaand bedrijventerrein: ondernemersfondsen Ondernemersfonds op basis van de Experimentenwet BIZ OZB-verhoging als basis voor een Ondernemersfonds 3.3 Parkmanagement op bestaand bedrijventerrein: informele basis 3.4 Financiering via opslag grondprijs 3.5 Regionale beheervereniging 4 Rioolbelasting als stimulans voor kwaliteitsverbetering 11 5 Aanwenden opbrengst van nieuw bedrijventerrein: verevening 12 6 Betrekken van marktpartijen Meerwaarde door meerlaags bouwen 6.2 Eigen bijdrage ondernemers 6.3 Sloop en herbouw als financieel aantrekkelijk alternatief 7 Opnieuw erfpacht? 16 8 Minder kansrijke financieringsmogelijkheden Hogere grondprijs nieuw bedrijventerrein 8.2 Publiek-private ontwikkelingsmaatschappijen 8.3 Risico onderbrengen bij een bank Menukaart financieringsalternatieven kwaliteitsverbetering bedrijventerreinen 18 Contactgegevens 19 Colofon 20 3

4 1 De begrotingspost beheer en onderhoud Gemeenten zijn al geruime tijd primair verantwoordelijk voor beheer en onderhoud van het openbaar gebied op bedrijventerreinen. In de negentiger jaren werd het toezicht van de provincie op gemeenten versoepeld. Voorwaarde is dat gemeenten beheer- en onderhoudsplannen maken voor het openbaar gebied. Bedrijventerreinen maken hier onderdeel van uit. De ervaringen van ondernemers met de inzet van gemeenten voor beheer en onderhoud van bedrijventerreinen zijn erg wisselend. Ondernemers stellen nadrukkelijk dat gemeenten in de eerste plaats samen met ondernemers moeten onderhouden wat er is. Voldoende geld op de gemeentebegroting voor de uitvoering van de (verplichte) gemeentelijke beheer- en onderhoudsplannen voor het openbaar gebied op bedrijventerreinen is daarvoor een eerste vereiste. De gemeente Binnenmaas verrichtte in de zomer van 2012 groot onderhoud aan de gemeentehaven (maximaal elf ligplaatsen voor binnenschepen) van s-gravendeel Hoe is te zien of een gemeente dit goed regelt? De reservering van deze gelden staat vermeld in de gemeentebegroting onder programma 3 (Verkeer en Vervoer). Alle gemeentebegrotingen hebben eenzelfde structuur. Zo is het eenvoudig na te gaan of een gemeente (voldoende) reserveringen heeft getroffen. De gemeentebegroting is openbaar. Ook voor de financiering van meer ingrijpende herstructurering van bedrijventerreinen is de begrotingspost beheer en onderhoud relevant. Het is namelijk mogelijk de gelden voor enkele jaren te reserveren. In de meerjarenbegroting van gemeenten kan dit tot vier jaar. Zo kan een substantieel bedrag worden gecreëerd voor het herstructureren van een bedrijventerrein. 4

5 2 Aanwenden (deel) WOZ-opbrengst bedrijfsonroerend goed Veel ondernemers vragen zich af waarom gemeenten onvoldoende budget hebben voor verbetering van bedrijventerreinen. Bedrijven betalen immers een (aanzienlijke) WOZ-heffing. De WOZ-heffing voor niet-woningen is fors hoger dan de WOZ-heffing voor woningen. De opbrengst van gemeentelijke belastingen komt echter terecht bij de algemene middelen van de gemeente. Dit geldt ook voor de WOZ-opbrengst van bedrijven. De WOZopbrengst is daarmee beschikbaar voor alle begrotingsposten van de gemeente en niet specifiek voor het opknappen van bedrijventerreinen. Toch is de WOZ een uitstekende kapstok voor de financiering van het opknappen van bedrijventerreinen. Dit kan door de opzet van een nieuwe samenwerkingsstructuur tussen gemeente en bedrijven, namelijk een ondernemersfonds op basis van een verhoging van de OZB (zie 3.2.2). Daarnaast bestaan de drie volgende manieren die binnen het bestaande gemeentelijke beleid te realiseren zijn. 2.1 Financiering uit accres WOZ na uitvoering herstructurering Een goed uitgevoerde herstructurering leidt tot waardestijging van panden op het bedrijventerreinen en ander bedrijfsonroerend goed. De waardestijging leidt tot verhoging van de WOZheffing bij bedrijven. Deze meeropbrengst van de WOZ kan de gemeente benutten om achteraf - na de uitvoering van de herstructurering - als financiering voor herstructurering in te zetten. Een voorbeeld is de revitalisering van het bedrijventerrein Schelluinsestraat in Gorinchem. De revitalisering leidde tot een flinke waardestijging van de bedrijfspanden. Verder nam het te onderhouden areaal door de gemeente af. Ondernemers konden namelijk openbare ruimte De herstructurering van bedrijventerrein Schelluinsestraat in Gorinchem leidde tot waardestijging van bedrijfspanden 5

6 vóór hun perceel en andere reststroken aankopen. Met de inkomsten uit de grondtransacties en de hogere WOZ kon de gemeente Gorinchem haar investering deels terug verdienen. 2.2 Eenmalige verhoging WOZ Als voor een gemeente een op samenwerking met bedrijven gebaseerde vorm van financiering (ondernemersfonds, zie 3.2) niet mogelijk is, kan de gemeente besluiten om de WOZ eenmalig extra te laten stijgen. De WOZ-stijging geldt dan voor de gehele gemeente. De gemeente kan daarbij onderscheid maken tussen een verhoging voor wonen en/of niet-wonen en tussen gebruikers en/of eigenaren. Deze keuze hangt samen met de bestemming van de gelden (kwaliteitsverbetering van een woongebied of van een bedrijventerrein). Praktijk is dat gemeenten relatief vaker kiezen voor een (flinke) eenmalige WOZ-verhoging voor niet-wonen. De meerwaarde van deze eenmalige stijging wordt door gemeenten niet automatisch besteed aan herstructurering van een bedrijventerrein. Het is dan ook noodzakelijk om vanuit het bedrijfsleven de herstructureringswens nadrukkelijk bij de gemeente op tafel te leggen. De opbrengst van deze optie moet overigens niet worden overschat. Naast financiën levert deze optie echter bestuurlijk-politieke aandacht voor de urgentie van de herstructurering. 2.3 Inventarisatie WOZ-opbrengst bedrijven Helaas hebben veel gemeenten te weinig aandacht voor de noodzaak tot onderhoud, beheer en zeker herstructurering van een specifiek bedrijventerrein. In dat geval kan het nodig zijn de bijdrage van bedrijven aan de gemeentekas inzichtelijk te maken. Dit kan door inventarisatie van de WOZ die bedrijven voor het bebouwde deel van een bedrijventerrein betalen. Deze gegevens zijn niet openbaar. Vrijwillige samenwerking (binnen een ondernemersvereniging) is dan ook nodig. Er bestaat wel een overzicht van de WOZ-percentages (wonen-nietwonen, eigenaar-gebruiker) van alle gemeenten (Atlas lokale lasten, COELO Rijksuniversiteit Groningen, Het resultaat (de WOZ-som van de bedrijven) kan afgezet worden tegen de diensten die de gemeente voor het bedrijventerrein levert. Deze vergelijking is een goede basis voor overleg tussen bedrijven en gemeente over planmatige prestatieafspraken voor onderhoud en herstructurering. 6

7 3 Parkmanagement De betekenis van parkmanagement als instrument voor collectieve voorzieningen op een bedrijventerrein wordt breed onderschreven. Gezamenlijke voorzieningen dragen bij aan de kwaliteit en het functioneren van een bedrijventerrein. Parkmanagement werkt ook stimulerend op de waardeontwikkeling van een bedrijventerrein: een verzorgd particulier en openbaar gebied verhoogt de waarde van grond en opstallen. Op veel bedrijventerreinen in Zuid-Holland Zuid is sprake van parkmanagement. Er is geen sprake van een standaard voor parkmanagement. Bedrijven kunnen kiezen uit meerdere opties. (www.kvk.nl/parkmanagement) 3.1 Parkmanagement op een nieuw bedrijventerrein De ervaringen van ondernemers met parkmanagement en de financiering daarvan zijn wisselend. De ervaring bij nieuwe bedrijventerreinen is het meest positief, omdat deze als verplichting kan worden verwerkt in de verkoop-/huurcontracten. Een geslaagd voorbeeld van deze vorm is het bedrijventerrein Dordtse Kil 3 in Dordrecht. Dit parkmanagement wordt uitgevoerd door Parktrust BV, inmiddels actief op twintig bedrijventerreinen. Directeur Ad van den Berg: Wij zorgen voor een schoon, heel en veilig bedrijventerrein. Verder bemiddelt de parkmanager in opdracht van de Vereniging beheer Dordtse Kil 3 (www.vereniging-dordtsekil3.nl) bij collectieve voorzieningen, zoals afvalverwerking, bedrijfshulpverlening, surveillancediensten, alarmopvolging en glasvezel. De gemeente Dordrecht heeft het onderhoudsbudget voor groenbeheer zelfs overgedragen aan de vereniging. De belangrijkste succesfactor is dat het parkmanagement direct is ingevoerd bij de uitgifte van het bedrijventerrein en een verplichte deelname kent, ook bij wisseling van eigendom. De tweede succesfactor is dat door het verplichte parkmanagement een wij-gevoel ontstaat, waardoor ondernemers ook op de spullen van een ander letten. Ad van den Berg, directeur Parktrust BV, is trots op het parkmanagement van bedrijventerrein Dordtse Kil Parkmanagement op bestaand bedrijventerrein: ondernemersfondsen Binnen Zuid-Holland Zuid hebben veel ondernemersverenigingen de mogelijkheden voor een zogeheten ondernemersfonds onderzocht. De belangrijkste doelstelling van een ondernemersfonds is de realisering van goed onderhoud en collectieve voorzieningen op een bedrijventerrein. Dit in samenwerking tussen (alle) bedrijven op het bedrijventerrein en de gemeente. Daarnaast is het - als tweede doelstelling - in beperkte mate mogelijk om via een ondernemersfonds concrete verbeteringen (herstructurering) op een bedrijventerrein te realiseren. Bedrijven maken zelf een plan voor de gewenste activiteiten. Beide doelstellingen zijn mogelijk via een verplichte heffing voor alle bedrijven in het werkingsgebied van het ondernemersfonds. 7

8 De BIZ-regeling voor het bedrijventerrein Havens van Stellendam (gemeente Goeree-Overflakkee) leidt tot een flinke afname van het aantal inbraken De introductie van parkmanagement op bestaande bedrijventerreinen is lastiger dan op nieuwe bedrijventerreinen. Op bedrijventerreinen waar op vrijwillige basis parkmanagement (vooral beveiliging) is gerealiseerd, is de - vaak geleidelijk groeiende - freeridersproblematiek het grootste probleem. Het freeridersprobleem kan worden ondervangen door de opzet van een ondernemersfonds (www.kvk.nl/ondernemen/netwerken/ ondernemersfonds-oprichten). Er zijn drie vormen van ondernemersfondsen: een ondernemersfonds op basis van de Experimentenwet BIZ (Bedrijven Investeringszone); een ondernemersfonds op basis van een toeslag OZB; een ondernemersfonds op basis van de heffing van de reclamebelasting voor een bepaald gebied. Deze laatste vorm is vooral interessant voor winkelgebieden en blijft daarom in deze publicatie buiten beschouwing Ondernemersfonds op basis van de Experimentenwet BIZ Voor zes van de veertig daarvoor onderzochte bedrijventerreinen in Zuid-Holland Zuid is inmiddels een BIZ (Bedrijven Investeringszone) opgericht. Het gaat om de bedrijventerreinen Groote Lindt ( Zwijndrecht), Louterbloemen (Dordrecht), Tonnisseweg (Oostflakkee), De Bosschen en Hoogerwerf (Oud-Beijerland) en Havens van Stellendam (Goedereede). Voor nog eens drie bedrijventerreinen stond de BIZ in de steigers, maar bleek het draagvlak bij de ondernemers net niet voldoende. Bij mislukte initiatieven betrokken ondernemers geven aan dat een nadeel van de BIZ is dat de gebruikers bepalen en betalen. Het is makkelijker en effectiever om met eigenaren afspraken te maken. Voor ondernemers is het regelen of houden van collectieve beveiliging vaak de belangrijkste aanleiding voor de start van de BIZ. Voordeel van de BIZ is dat de verplichte heffing alleen geldt voor de bedrijven op het bedrijventerrein waarvoor de verbeteringen nodig zijn. Een BIZ is niet zomaar ingesteld. De Experimentenwet voorziet in een zorgvuldige democratische besluitvormingsprocedure. De Experimentenwet is eenmalig verlengd en inmiddels stopgezet. De in opdracht van het Rijk uitgevoerde evaluatie van de wet is positief. Dit heeft geresulteerd in het advies aan het Rijk om de Experimentenwet per januari 2015 om te zetten in een definitieve wet. Tussentijds worden de bestaande BIZ-regelingen gecontinueerd. 8

9 3.2.2 OZB-verhoging als basis voor een ondernemersfonds De mogelijkheid voor een OZB-ondernemersfonds is opgenomen in de gemeentewet. De opzet van een OZB-ondernemersfonds is een gemeentelijke bevoegdheid. De besluitvormingsprocedure voor het OZB-ondernemersfonds is in vergelijking met de BIZ dan ook eenvoudiger. Anders dan de BIZ geldt de verplichte heffing niet alleen voor een specifiek bedrijventerrein, maar voor alle werkgebieden (bedrijventerreinen, winkelcentra) in een gemeente. Een ander verschil met de BIZ is dat de gemeente de uiteindelijke bevoegdheid heeft om - op basis van het plan van bedrijven - te beslissen welke activiteiten met de fondsgelden worden uitgevoerd. Binnen Zuid-Holland Zuid zijn nog geen OZB-ondernemersfondsen opgezet. Een geslaagd voorbeeld elders is het in 2009 opgerichte OZB-ondernemersfonds Gouda (www.ondernemersfondsgouda.nl). 3.3 Parkmanagement op bestaand bedrijventerrein: informele basis Soms lukt het bedrijven ook om op informele basis samen te werken aan goede voorzieningen en de kwaliteit van een bedrijventerrein. De ondernemers op het Alblasserdamse bedrijventerrein Vinkenwaard organiseerden vanuit de in 1975 opgerichte gelijknamige Belangenvereniging Vinkenwaard jarenlang zelf een succesvolle vorm van parkmanagement. Oud-bestuurslid Adri Maat was een van de nestors en blikt terug: Het parkmanagement bestond uit bewaking, bedrijfs- brandweer (brandweerauto, kosten personeel) en EHBO (opleiding, kosten voorziening). Alle activiteiten werden bekostigd uit de contributie. Bij de start van de vereniging waren alle destijds op Vinkenwaard gevestigde bedrijven lid. De zeven grootste bedrijven op het bedrijventerrein betaalden de hoogste bijdrage. Later groeide het aantal bedrijven op Vinkenwaard en daarmee de Belangenvereniging. Adri Maat, oud-bestuurslid Belangenvereniging Vinkenwaard Helaas is dit private parkmanagement enkele jaren geleden in problemen geraakt. Op aandringen van de gemeente Alblasserdam ontstond Parkmanagement Alblasserdam (PMA). De gemeente droeg bij in de kosten. De Belangenvereniging Vinkenwaard kreeg een toezichthoudende functie. Het in het kader van de samenwerking met de gemeente ingeschakelde externe bureau voldeed helaas niet aan de verwachtingen en ging failliet. De combinatie gemeentelijke bedrijfscontactfunctionaris-parkmanager bleek niet functioneel. Ook in andere gemeenten blijkt dat het dubbele opdrachtgeverschap voor een dergelijke functionaris een afbreukrisico vormt. Adri Maat: Het is frustrerend dat een goed functionerende private structuur voor parkmanagement verloren is gegaan. Maar er is weer hoop. Vorig jaar is de Belangenvereniging Vinkenwaard weer nieuw leven ingeblazen. In 2013 wordt een groot deel van het bedrijventerrein opgeknapt. 3.4 Financiering via opslag grondprijs Minder gebruikelijk is een opslag van de grondprijs als financieringsregeling voor parkmanagement. Deze mogelijkheid wordt gebruikt op bedrijventerrein Gelkenes (gemeente Molenwaard). Op Gelkenes is ruim tien jaar gewerkt aan een vrijwillige vorm van parkmanagement in samenwerking tussen de gemeente en De gemeente Alblasserdam bereidt de revitalisering van de Vinkenwaard-Noord voor. De situatie op de Edisonweg toont aan dat dit wel nodig is. 9

10 gevestigd zijn, lid waren van het Industrieschap. Dit is nog steeds zo. Andere bedrijven kunnen geen lid worden. Helaas werd deze vrij vergaande vorm van parkmanagement geen succes. Gelkenes is daarmee geen uitzondering: ook elders blijkt dat een breed (en dus duurder) dienstenpakket het draagvlak bij bedrijven voor parkmanagement kwetsbaar maakt. Voor het parkmanagement op bedrijventerrein Gelkenes in de gemeente Molenwaard wordt een opslag op de grondprijs ingezet het Industrieschap Gelkenes. Anne den Boer was in die periode voorzitter van het Industrieschap Gelkenes en licht toe: Onderdelen van het parkmanagement waren beveiliging, inzameling van restfracties, groenonderhoud en gezamenlijke inkoop van energie. Alleen de beveiliging werd ook voor een deel bekostigd door de gemeente. Alle activiteiten werden verder betaald uit de contributie. Dat was mogelijk omdat de vereniging zuinig was. En omdat bijna alle bedrijven die op Gelkenes - en een kleine schil daaromheen - Anne den Boer, oud-voorzitter Industrieschap Gelkenes Nu wordt een opslag op de grondprijs bij nieuwe uitgifte gehanteerd. Dit functioneert beter. De financieringsbron is eindig: het bedrijventerrein is bijna geheel uitgegeven. De bestemming van de op deze wijze geïnde gelden wordt in overleg tussen de gemeente en het Industrieschap Gelkenes bepaald. Het Industrieschap heeft daarbij geleerd dat het belangrijk is de procedure voor toekenning van de gelden vooraf goed vast te leggen. Anne den Boer benadrukt verder dat een goede financieringswijze niet de enige basis is voor goed parkmanagement: Het is minstens zo belangrijk dat ondernemers bereid zijn goed om te gaan met de omgeving en zich in elkaars belangen willen verdiepen. 3.5 Regionale beheervereniging In de Hoeksche Waard is een regionale beheervereniging voor bedrijventerreinen in oprichting. Deze vereniging wil zich richten op beveiliging en beheer en onderhoud van het openbaar gebied op bedrijventerreinen. Bedrijventerreinen in de Hoeksche Waard kunnen zich aansluiten bij deze nieuwe vereniging, mits de ondernemers op het betreffende bedrijventerrein zich georganiseerd hebben. De gemiddelde contributie (en omslagen) voor het lidmaatschap bedraagt een nog nader te bepalen bedrag per m² of bedrijfskavel per jaar. Bij de koop van een kavel verplicht de ondernemer zich lid te worden van de Vereniging Beheer Bedrijvenpark Hoeksche Waard. De Vereniging sluit een contract met de Vereniging Parkmanagement Hoeksche Waard. Deze vereniging draagt zorg voor beheer, beveiliging en onderhoud openbaar gebied. 10

11 4 Rioolbelasting als stimulans voor kwaliteitsverbetering Voor de bebouwde kom is rioleringszorg een gemeentelijke taak. Hiervoor geldt een doelheffing die ook door bedrijven moet worden betaald. De opbrengst van de rioolbelasting uit een bedrijventerrein moet voor (groot) onderhoud van de riolering op het bedrijventerrein worden ingezet. Dit onderhoud - dat in Zuid-Holland Zuid vaak moet worden gecombineerd met een wateropgave (uitvoering door de Waterschappen) - biedt een prima gelegenheid om ook de herstructurering van een bedrijventerrein uit te voeren (werk-met-werk). Dit kan op twee manieren. Als er een financieringsprobleem is bij een herstructureringsplan voor een bedrijventerrein kan nagegaan worden of dit met de rioolbelastingopbrengst kan worden opgelost. Het is bijvoorbeeld in beperkte mate mogelijk om bij de vernieuwing van de riolering ook kosten van het daarboven liggend straatwerk mee te nemen. Omgekeerd bieden rioleringswerkzaamheden natuurlijk ook een geschikte mogelijkheid om het bedrijventerrein - tenminste de bestrating daarvan - te vernieuwen en de verdere herstructurering op te pakken. Alle gemeenten beschikken over een (verplicht) rioleringsplan en een (uit de rioolbelasting gefinancierd) fonds voor de realisering van dit plan. Er bestaan echter wel verschillen tussen gemeenten op het gebied van de werkzaamheden die in de plannen zijn opgenomen en uit de rioolbelasting worden gefinancierd. Ondernemers(verenigingen) kunnen informatie daarover bij hun gemeente inwinnen. Ondernemers klagen over het feit dat er vaak geen integratie plaatsvindt tussen rioleringswerkzaamheden en vernieuwing van de andere leidingstelsels (water, gas, elektra, telefoon, internet). De eigen onderhoudsplanning van de aanbieders van laatstgenoemde systemen zijn ondernemers een doorn in het oog. Het is dan ook voor ondernemers(verenigingen) van groot belang deze integratievraag bij gemeenten aan de orde te stellen. Als een gelijktijdige vernieuwing van de leidingstelsels echt niet mogelijk is, is bestrating met klinkers volgens ondernemers aan te bevelen. Pas na vernieuwing van alle leidingstelsels kan asfalt worden aangebracht. Begin 2011 revitaliseerde de gemeente Binnenmaas het openbaar gebied van bedrijventerrein Boonsweg in Heinenoord 11

12 5 Aanwenden opbrengst van nieuw bedrijventerrein: verevening Binnen gemeentelijke grondbedrijven komen verschillende vereveningsvormen voor. Voor financiering van herstructurering van bedrijventerreinen ligt verevening tussen de exploitatieopbrengst van een nieuw bedrijventerrein en een op te knappen bestaand bedrijventerrein voor de hand. Ondernemers en gemeenten geven aan dat deze financieringsoptie nu en in de nabije toekomst weinig oplevert: er wordt te weinig nieuw bedrijventerrein verkocht. Het is dus nodig de vereveningsconstructie te verbreden. Een voorbeeld daarvan is het in voorbereiding zijnde Regiofonds Hoeksche Waard. In de Hoeksche Waard wordt gewerkt aan de aanleg van een nieuw regionaal bedrijventerrein (30 ha). Voor de financiering van dit nieuwe regionale bedrijventerrein hebben de gemeenten in de Hoeksche Waard gezamenlijk een Regiofonds opgericht. Dit Regiofonds wordt gevoed door bijdragen per inwoner en de opslag op grondexploitaties van nieuwe woningbouw en het regionale bedrijventerrein. Het Regiofonds treedt in werking per 1 januari

13 6 Betrekken van marktpartijen Het idee om het bedrijfsleven meer bij de financiering van herstructurering te betrekken, is niet eenvoudig uitvoerbaar. Bedrijven hebben uiteraard ook last van de crisis. Bovendien zien bedrijven het onderhoud van openbaar gebied op bedrijventerreinen terecht als een gemeentelijke taak. Het betrekken van bedrijven bij de financieringsproblematiek lukt vooral als bedrijven daarmee ook in eigen belangen kunnen voorzien. Deze combinatie komt voor in de volgende drie voorbeelden. 6.1 Meerlaags bouwen Meerlaags bouwen leidt tot kwaliteitsverbetering op bedrijventerreinen en ook tot waardestijging. Waardestijging voor de gemeente (WOZ) en voor de ondernemer. De kern is dat voor de ondernemer de grond relatief goedkoper wordt als je meerlaags bouwt. De meerwaarde van meerlaags bouwen is dus afhankelijk van de grondprijs: hoe hoger de grondprijs, hoe hoger de meerwaarde. Bouwbedrijf Slavenburg heeft ervaring met de realisering van nieuwe meerlaagse ontwikkelingen op verouderde bedrijfspanden. In Amsterdam-Noord realiseerde Slavenburg een succesvolle meerlaagse ontwikkeling bij een ouder ingeklemd bedrijfspand. Op een kavel van 2500 m² werd 7500 m² bedrijfsvloer gerealiseerd. Er werd gebouwd in drie lagen, inclusief verdiepingslaag en parkeerdek. Er is duurzaam en innovatief gebouwd. Silvester Slavenburg (directeur Slavenburg BV) wijst op de voordelen voor de ondernemer: Het bedrijf van de ondernemer was al dertig jaar op deze locatie gevestigd. Het bedrijf wilde niet verhuizen. De historie, de nabijheid van klanten en het behoud van de infrastructuur wogen zwaar voor de ondernemer. Omdat het pand achterhaald was en niet meer rendabel, was het ook als object van exploitatie voor de ondernemer problematisch geworden. De meerlaagse ontwikkeling bood de oplossing. Het nieuwe pand heeft een duidelijke meerwaarde voor de eigenaar-ondernemer. Het resultaat is een bedrijfspand dat voldoet aan de actuele eisen van de gebruiker en de overheid en bovendien courant is. Silvester Slavenburg, directeur van Slavenburg BV. Slavenburg bouwt succesvolle meerlaagse ontwikkelingen voor bestaande bedrijventerreinen. Cruciale voorwaarde voor deze ontwikkeling is dat gemeenten de bouwhoogte voor een meerlaagse ontwikkeling toestaan. Dit is helaas in veel bestemmingsplannen niet het geval. Ondernemers klagen over het feit dat gemeenten uniforme bouwregels willen hanteren. Het financiële voordeel van meerlaagse ontwikkelingen voor de gemeente is een goede reden voor aanpassing van de maximaal toegestane bouwhoogte bij bedrijfspanden. De door Slavenburg BV toegepaste meerlaagse ontwikkeling past bij de conclusies van stedenbouwkundig bureau INBO BV naar kosten en mogelijkheden van intensiever ruimtegebruik (www.inbo.com/nl/over-inbo/profiel/pages/ default.aspx). INBO concludeert dat voor bestaande bebouwing stapelen een goede optie 13

14 is. De mogelijkheden zijn afhankelijk van de gebouwconstructie en het type dak (staal of beton). Als de constructie of het dak te zwak is, is stapelen via een ombouw van het bestaande pand een geschikte optie. Stapelen is volgens INBO vooral geschikt voor grotere (>1000 m²) panden en een hogere grondprijs. De meest voorkomende functie voor stapelen is parkeren. Arie van Noordenne (Soloan BV) was zeer actief bij de fondswerving voor de herstructurering De Peulen 6.2 Eigen bijdrage ondernemers De herstructurering van bedrijventerrein De Peulen in Hardinxveld-Giessendam was jarenlang urgent. In samenwerking tussen de op het terrein gevestigde bedrijven en de gemeente was een herstructureringsplan gemaakt. De financiering zou gedeeld worden tussen de provincie, gemeente (beide ) en bedrijven ( ). Het terrein telt 130 gebruikers en 56 eigenaren. Er is een forse inspanning gedaan om een Bedrijven Investeringszone (BIZ) te realiseren, zeker ook vanuit het bedrijfsleven. De ondernemers moesten 1,70 per m² betalen. Helaas is de BIZ mislukt, omdat bij de draagvlakmeting een kleine meerderheid (vooral de zeer kleine bedrijven) tegen heeft gestemd. Vervolgens is gekozen voor een tweede optie: een eigen (vrijwillige) bijdrage van ondernemers. Ondernemers halen het geld op bij de eigenaren. De eigenaren kunnen de betaling delen met de huurders. Enkele grotere bedrijven vervulden in dit proces een gedreven voortrekkersrol. Arie van Noordenne - directeur Soloan BV - was een van hen en noemt drie belangrijke redenen waarom deze medefinanciering door bedrijven is gelukt: er was een bestemmingsplan waarin ondernemers veel mogelijkheden krijgen; de gemeente heeft de bestrating vernieuwd tot voor de bedrijfspanden. Dat helpt bedrijven om zelf ook bij te dragen; het bedrijventerrein had een trieste aanblik en het was voor iedereen duidelijk dat de waarde zou stijgen als het terrein zou worden opgeknapt. Daarom was het gemakkelijk de eigenaren te overtuigen. De herstructurering van bedrijventerrein De Peulen is intussen afgerond en uitstekend verlopen. Arie van Noordenne is trots op het resultaat: De bedrijven zijn enthousiast. Ook bedrijven die aanvankelijk geen vrijwillige bijdrage wilden leveren, financierden uiteindelijk mee. De ondernemers op bedrijventerrein De Peulen betaalden zelf mee aan de geslaagde herstructurering 14

15 6.3 Sloop en herbouw als financieel aantrekkelijk alternatief Sloop en renovatie van verouderde bedrijfspanden dragen natuurlijk ook bij aan de verbetering van een bedrijventerrein. Dit hoeft voor de ondernemer niet altijd duurder te zijn dan nieuwbouw op nieuw uitgegeven grond. Dit blijkt uit de ervaring van een transport-, logistiek- en vastgoedbedrijf in Montfoort. Een zoektocht naar nieuwbouwkavels leverde niets op. Toevallig kwam het pand en de grond van de overbuurman beschikbaar. Dit pand voldeed niet aan de eisen voor een modern distributiecentrum. De directeur vertelt: Uit het onderzoek naar de sloopkosten bleek dat we niet duurder uitkwamen dan wanneer we nieuwe industriegrond zouden kopen. Daarom hebben we besloten dit bestaande pand te kopen en te slopen, zodat we daar onze nieuwbouw kunnen realiseren. Mijn tip aan collega-ondernemers is dat zij - als ze ruimte zoeken - zich niet altijd moeten fixeren op nieuw uit te geven industriegrond, maar ook eens moeten kijken naar bestaande panden. Sloopkosten kunnen erg meevallen en bij totale sloop is er kans dat er in de btw-sfeer geleverd kan worden. Dan hoeft er geen overdrachtsbelasting te worden betaald. De verkopende partij moet dan wel gesloopt - dus bouwgrond - willen opleveren. Bij de huidige prijzen voor sloopafval - denk bijvoorbeeld de hoge prijzen voor staal - kan het verkopende bedrijf behoorlijke opbrengsten halen uit de sloop. De aanpak kan uitgevoerd worden in meerdere varianten. Als de fundering bruikbaar is voor de koper, kan daar bijvoorbeeld rekening mee worden gehouden in de onderhandeling. (www.kvk.nl/download/groenhart-investereninbedrijfspanden_tcm pdf ) 15

16 7 Opnieuw erfpacht? Binnen Zuid-Holland Zuid komt erfpacht nog in een beperkt aantal gemeenten voor. In het verleden was er ook vanuit een deel van het bedrijfsleven belangstelling om het systeem af te bouwen. Recent is bij ondernemers nieuwe interesse voor erfpacht ontstaan. Aanleiding zijn de actuele problemen van bedrijven om krediet te verkrijgen voor verbouw en nieuwbouw. Als grond in erfpacht wordt uitgegeven hoeft de aanschaf niet door de ondernemer te worden gefinancierd. De erfpachtcanon is voor de ondernemer een aftrekbare kostenpost. Vooral jongere ondernemers hechten minder dan in het verleden aan eigendom van grond en bedrijfspand voor bezits- en pensioenvorming. Erfpacht wordt door hen gezien als bedrijfsmiddel om meer cashflow te genereren. Ook de flexibiliteit van erfpacht wordt gewaardeerd. Omgekeerd biedt erfpacht aan gemeenten nieuwe inkomsten, die ook voor verbetering van bedrijventerreinen kunnen worden ingezet. Bij ondernemers in de agrarische sector is de terugkomst van erfpacht al duidelijk waarneembaar. Ook op bedrijventerreinen verschijnen nieuwe erfpachtontwikkelingen. Zo geeft het Industrie- en Havenschap Moerdijk haar nieuwe kavels alleen nog uit in erfpacht. Deze zijn gekoppeld aan een normale uitgifteprijs en kennen een langjarige zekerheid. Bedrijven hebben daardoor een substantieel lagere financieringsvraag richting een bank. Industrieterrein Moerdijk 16

17 8 Minder kansrijke financieringsmogelijkheden Niet alle theoretisch mogelijke financieringsmogelijkheden voor herstructurering zijn ook kansrijk in de praktijk. De volgende opties bieden volgens ondernemers minder perspectief. 8.1 Hogere grondprijs nieuw bedrijventerrein De hoogte van de grondprijs wordt bepaald door de marktwerking. Voorlopig is er minder vraag. Bovendien zoeken bedrijven naar goedkope grond, ook omdat de kredietfaciliteiten bij banken beperkt zijn. De verwachting van de ondernemers is dan ook dat grondprijsverhoging in de eerstkomende jaren weinig geld oplevert. Daarmee is deze optie voorlopig minder geschikt als financieringsalternatief. 8.2 Publiek-private ontwikkelingsmaatschappijen In Zuid-Holland bestaan geen provinciale ontwikkelingsmaatschappijen. Wel bestaan er binnen Zuid-Holland Zuid drie publiek-private ontwikkelingsmaatschappijen, te weten de Regionale Ontwikkelingsmaatschappij Drechtsteden (ROM-D), de Regionale Ontwikkelingsmaatschappij Schelluinen (ROM-S) en de Regionale Ontwikkelingsmaatschappij Hoeksche Waard. Van deze drie ontwikkelingsmaatschappijen is alleen de ROM-D ook actief op het gebied van herstructurering van bedrijventerreinen. De ervaringen van ondernemers zijn wisselend. Enerzijds hebben de betrokken gemeenten de neiging om moeilijke projecten (bijvoorbeeld met een onrendabele top) bij deze nieuwe organisaties onder te brengen. Anderzijds hebben (kleine) ontwikkelingsmaatschappijen ook last van de economische crisis en ondervinden - net als private ontwikkelaars - beperkingen bij het verkrijgen van kredieten van banken. 8.3 Risico onderbrengen bij een bank Deze optie wordt door ondernemers wel geschikt geacht. Voor banken is deze optie op dit moment echter moeilijk. Wel zien banken voor zichzelf een rol als herstructurering voldoende soelaas biedt (dat wil zeggen een toekomstige bedrijfsomgeving oplevert en behoud van bedrijven garandeert) en een rendabele exploitatie kent. Vooralsnog lijkt dit een alternatief voor de langere termijn. In 2012 wordt onder regie van de Regionale Ontwikkelings Maatschappij Drechtsteden in Hendrik-Ido-Ambacht de nieuwe Noordeindeweg (Anthoniapolder) aangelegd. Deze weg verbetert de ontsluiting voor het bestaande en nieuwe industrieterrein sterk. 17

18 Menukaart Financieringsalternatieven kwaliteitsverbetering bedrijventerreinen Financiering via gemeentelijke belastingen/ begrotingsposten Financiering via gronduitgifte Financiering via initiatief ondernemers (collectief) Financiering via initiatief ondernemer (individueel) > > > > Hfdst. 1 Begrotingspost beheer/onderhoud Par. 2.1 Financiering uit accres WOZ Par. 3.1 Parkmanagement nieuw bedrijventerrein Par. 3.4 Opslag grondprijs Par. 2.3 Inventarisatie WOZopbrengst bedrijven Par BIZ Ondernemersfonds Par. 6.1 Meerlaags bouwen Par. 6.3 Sloop en herbouw Par. 2.2 Eenmalige verhoging WOZ Par OZB Ondernemersfonds Hfdst. 4 Rioolbelasting Hfdst. 5 Verevening Hfdst. 7 Erfpacht Par. 3.3 Parkmanagement met informele samenwerking Par. 3.5 Regionale beheervereniging Par. 6.2 Eigen bijdrage ondernemers Meer weten? Ga naar 18

19 Contactgegevens Deze uitgave was mogelijk dankzij de deskundige en enthousiaste inbreng van ondernemers aan de Klankbordbijeenkomsten Financieringsalternatieven herstructurering bedrijventerreinen. De Kamers van Koophandel Rotterdam en Midden-Nederland waarderen deze waardevolle inbreng. Een aantal deelnemers aan de Klankbordbijeenkomsten is in deze publicatie aan het woord. De contactgegevens van deze ondernemers en de contactgegevens van de redactieleden staan in dit schema. Zij verstrekken u graag meer informatie. Ondernemers aan het woord Dhr. A. van den Berg, par. 3.1 Parktrust BV (0900) Dhr. A. Maat, par. 3.3 Maat Transportgroep Alblasserdam (078) Belangenvereniging Vinkenwaard, Alblasserdam Dhr. A. H. den Boer, par. 3.4 Den Boer Holding, Nieuw-Lekkerland (0184) Industrieschap Gelkenes, Groot-Ammers Dhr. S.F. Slavenburg, par. 6.1 Slavenburg BV, Capelle aan den IJssel (010) Dhr. A. van Noordenne, par. 6.2 Soloan BV, Hardinxveld-Giessendam (0184) Bedrijfskern Hardinxveld-Giessendam Redactie Alize de Snoo Beleidsadviseur Kamer van Koophandel Rotterdam (010) Marian van Alphen Beleidsadviseur Kamer van Koophandel Midden-Nederland (030) Gerard Nijensteen Programmamanager Uitvoeringsprogramma Duurzame herstructurering bedrijventerreinen Zuid-Holland Zuid (078)

20 Uitgever Kamer van Koophandel Rotterdam / Kamer van Koophandel Midden-Holland Fotografie Bas den Otter en Kamer van Koophandel Ontwerp en opmaak Hollands Diep Design, Dordrecht Jaar van uitgave 2013 Meer informatie Kamer van Koophandel Rotterdam Alize de Snoo Meer weten? Ga naar

De toekomst van bedrijventerreinen?

De toekomst van bedrijventerreinen? De toekomst van bedrijventerreinen? Prof. dr. Erwin van der Krabben Radboud Universiteit Nijmegen University of Ulster, Belfast (NI) SKBN / Platform31 Seminar Tilburg 16 juni 2016 Inhoud 1. Is veroudering

Nadere informatie

BIZ bijeenkomst Zoutman 6 september 2011. Samen werken aan een Schoon, Heel en Veilig bedrijventerrein!

BIZ bijeenkomst Zoutman 6 september 2011. Samen werken aan een Schoon, Heel en Veilig bedrijventerrein! BIZ bijeenkomst Zoutman 6 september 2011 Samen werken aan een Schoon, Heel en Veilig bedrijventerrein! 1. Welkom en opening de heer C. Visscher Vereniging Bedrijventerrein Zoutman i.o. wethouder J.C. Goudbeek

Nadere informatie

Schiedamse aanpak biedt basis voor. goede samenwerking

Schiedamse aanpak biedt basis voor. goede samenwerking Schiedamse aanpak biedt basis voor goede samenwerking 1 2 Schiedamse aanpak biedt basis voor goede samenwerking Medio 2019 moet Nieuw-Mathenesse een modern, gemengd bedrijventerrein zijn waarmee de gemeente

Nadere informatie

Parkmanagement in groei traject

Parkmanagement in groei traject Parkmanagement in groei traject Leergang PM 2014 Utrecht, 25 maart 2014 www.clok.nl e-mail info@clok.nl telefoon 035-695 41 44 StichtingCLOK Auteur achter, voornaam Levenscyslus bedrijventerrein Programma

Nadere informatie

Een ondernemersfonds is in feite een pot met. ondernemers. Besteding van. belastingen door. Gemeentelijke ondernemersfondsen

Een ondernemersfonds is in feite een pot met. ondernemers. Besteding van. belastingen door. Gemeentelijke ondernemersfondsen Gemeentelijke ondernemersfondsen Besteding van belastingen door ondernemers Stel dat je als groep van ondernemers zelf kon kiezen waaraan jouw belastinggeld zou moeten worden uitgegeven. Dat klinkt toch

Nadere informatie

BIZ: workshop 9 stappenplan. 24 juni 2013 Linda van der Windt, beleidsadviseur

BIZ: workshop 9 stappenplan. 24 juni 2013 Linda van der Windt, beleidsadviseur BIZ: workshop 9 stappenplan 24 juni 2013 Linda van der Windt, beleidsadviseur BIZ QUIZ a. Groen bordje b. Rood bordje c. Hand opsteken BIZ QUIZ 1. Wat betekent BIZ? a. Bijzonder Ingewikkeld Zonebeheer

Nadere informatie

Bijdrageregeling woningbouw en sloopvergoeding in het kader van Buitengebied in Ontwikkeling CONCEPT

Bijdrageregeling woningbouw en sloopvergoeding in het kader van Buitengebied in Ontwikkeling CONCEPT Bijdrageregeling woningbouw en sloopvergoeding in het kader van Buitengebied in Ontwikkeling CONCEPT Uden, juni 2009 Inhoudsopgave blz 1. Inleiding 3 2. Stimuleren ontwikkelingen in het landelijk gebied

Nadere informatie

Petitie MKB Hoorn met betrekking tot de ingevoerde reclamebelasting Hoorn ten behoeve van het Lokaal Ondernemersfonds

Petitie MKB Hoorn met betrekking tot de ingevoerde reclamebelasting Hoorn ten behoeve van het Lokaal Ondernemersfonds Petitie MKB Hoorn met betrekking tot de ingevoerde reclamebelasting Hoorn ten behoeve van het Lokaal Ondernemersfonds Hoorn, 25 augustus 2009 MKB Hoorn constateert - Dat de gemeente Hoorn eind mei de aanslagen

Nadere informatie

Ontwikkelt u nieuwbouwwoningen

Ontwikkelt u nieuwbouwwoningen Ontwikkelt u nieuwbouwwoningen in Zuid-Holland? Structin maakt het u makkelijker! Structin is het samenwerkingsverband van netbeheerders voor de coördinatie van de gecombineerde aanleg van ondergrondse

Nadere informatie

Ontwikkelt u nieuwbouwwoningen in Zuid-Holland?

Ontwikkelt u nieuwbouwwoningen in Zuid-Holland? Ontwikkelt u nieuwbouwwoningen in Zuid-Holland? Structin maakt het u makkelijker! Structin is het samenwerkingsverband van netbeheerders voor de coördinatie van de gecombineerde aanleg van ondergrondse

Nadere informatie

Zuidwest-Nederland REGIONALE MARKTONTWIKKELINGEN KANTORENMARKT. Marktstructuur. Vraag. Aanbod

Zuidwest-Nederland REGIONALE MARKTONTWIKKELINGEN KANTORENMARKT. Marktstructuur. Vraag. Aanbod REGIONALE MARKTONTWIKKELINGEN KANTORENMARKT Zuidwest-Nederland Marktstructuur Voorraad kantoorruimte in Zuidwest-Nederland (*1. m²) 35.536 13.629 459 Overig Nederland In Zuidwest-Nederland ligt circa 29%

Nadere informatie

Woudhaven aankoop. Investering PM Mogelijke kosten koop Woudhaven Structurele lasten Incidentele lasten Structurele baten Incidentele baten

Woudhaven aankoop. Investering PM Mogelijke kosten koop Woudhaven Structurele lasten Incidentele lasten Structurele baten Incidentele baten RECREATIESCHAP ALKMAARDER- EN UITGEESTERMEER Adviescommissie 9 oktober 2012 agendapunt 8 Dagelijks bestuur 18 oktober 2012 Algemeen bestuur 15 november 2012 Aantal bijlagen - Onderwerp Besluit Korte toelichting

Nadere informatie

Stichting CLOK. Samen bouwen aan een sterke, vitale en duurzame lokale economie. www.clok.nl e-mail info@clok.nl telefoon 035-695 41 44 StichtingCLOK

Stichting CLOK. Samen bouwen aan een sterke, vitale en duurzame lokale economie. www.clok.nl e-mail info@clok.nl telefoon 035-695 41 44 StichtingCLOK Stichting CLOK Samen bouwen aan een sterke, vitale en duurzame lokale economie www.clok.nl e-mail info@clok.nl telefoon 035-695 41 44 StichtingCLOK Indeling presentatie Gent 12-02-2015 Achtergrond CLOK

Nadere informatie

Bedrijfsruimtemarkt zuidwest-nederland Zuid-Holland en Zeeland

Bedrijfsruimtemarkt zuidwest-nederland Zuid-Holland en Zeeland Landelijke marktontwikkelingen Na een korte opleving in 211 viel de opname van bedrijfsruimte in 212 opnieuw terug. Tegen de verwachting in bleef het aanbod echter redelijk stabiel. Wel wordt een steeds

Nadere informatie

Werkende bedrijventerreinen

Werkende bedrijventerreinen Werkende bedrijventerreinen Dr. Cees-Jan Pen, programmamanager Platform31/Lector Vastgoed Fontys 1 Mijn agenda Bedrijventerreinen hoger op de politieke agenda: banen, mkb, leefbaarheid, economisch belang

Nadere informatie

In samenwerking met. Veilig en kansrijk investeren in puur Hollandse grond. Propositie Heerhugowaard. Kadastrale aanduiding: Sectie:

In samenwerking met. Veilig en kansrijk investeren in puur Hollandse grond. Propositie Heerhugowaard. Kadastrale aanduiding: Sectie: In samenwerking met Veilig en kansrijk investeren in puur Hollandse grond Propositie Heerhugowaard Kadastrale aanduiding: Gemeente: Naam project: Sectie: Perceel: Oppervlakte: Heerhugowaard De Vaandel

Nadere informatie

Herstructurering van bedrijventerreinen

Herstructurering van bedrijventerreinen Herstructurering van bedrijventerreinen Hoe gaan we de verrommeling van het landschap door bedrijventerreinen tegen? Een onderzoek van de Algemene Rekenkamer Herstructurering van bedrijventerreinen De

Nadere informatie

Nota Fondsen Ruimtelijke Ontwikkelingen

Nota Fondsen Ruimtelijke Ontwikkelingen Nota Fondsen Ruimtelijke Ontwikkelingen 1 november 2009 M. Roobol / P. Bakker Openbare Werken en Ruimtelijke Zaken 1 Inhoudsopgave 1 Inleiding 3 1.1 Inleidend 3 1.2 Aanleiding 3 1.2 Leeswijzer 4 2 Huidige

Nadere informatie

Businessplan Ondernemersfonds BedrijvenInvesteringsZone Wateringveldsche Polder 2016-2020. Businessplan BI-Zones S.O.

Businessplan Ondernemersfonds BedrijvenInvesteringsZone Wateringveldsche Polder 2016-2020. Businessplan BI-Zones S.O. 1 Businessplan Ondernemersfonds BedrijvenInvesteringsZone Wateringveldsche Polder 20162020 2 I Inleiding Op 2 juli 2014 is het wetsvoorstel op de Bedrijven InvesteringsZone (BIZ) aangenomen. De nieuwe

Nadere informatie

Uitvoeringsprogramma Revitalisering bedrijventerrein Nieuw-Beijerland

Uitvoeringsprogramma Revitalisering bedrijventerrein Nieuw-Beijerland Uitvoeringsprogramma Revitalisering bedrijventerrein Nieuw-Beijerland 1. Inleiding In de rapportage Revitalisering bedrijventerrein Nieuw-Beijerland is het proces en de aanpak rondom de planvorming voor

Nadere informatie

Raadsvoorstel 123. Gemeenteraad. Vergadering 4 december 2012

Raadsvoorstel 123. Gemeenteraad. Vergadering 4 december 2012 Raadsvoorstel 123 Onderwerp : invoering van een Ondernemersfonds onder gelijktijdige verhoging OZB nietwoningen in Helmond. B&W vergadering : 30 oktober 2012 Dienst / afdeling : SE.EC Aan de gemeenteraad,

Nadere informatie

De Drieslag, een streep er door. en verder gaan

De Drieslag, een streep er door. en verder gaan 2012 De Drieslag, een streep er door. en verder gaan College van B&W Gemeente Ommen 14-3-2012 Inhoud Leeswijzer...2 Hoofdstuk 1 Wat was het doel...2 Hoofdstuk 2 Wat is er bereikt...2 Hoofdstuk 3 Wat is

Nadere informatie

C.H. Hartendorp BP TH

C.H. Hartendorp BP TH SAMENVATTING RAADSVOORSTEL CASENUMMER BEHANDELEND AMBTENAAR SECTOR PORT. HOUDER 10G201406 381501 / 381501 ONDERWERP Verzoek oprichten BI-zone Westermaat. C.H. Hartendorp BP TH AGENDANUMMER BELEIDSPROGRAMMA/BELEIDSLIJN

Nadere informatie

DORDRECHT. Aan. de gemeenteraad

DORDRECHT. Aan. de gemeenteraad *P DORDRECHT Retouradres: Postbus 8 3300 AA DORDRECHT Aan de gemeenteraad Gemeentebestuur Spuiboulevard 300 3311 GR DORDRECHT T 14 078 F (078) 770 8080 www.dordrecht.nl Datum 4 december 2012 Begrotingsprogramma

Nadere informatie

1. Bent u een voorstander van het samen met andere ondernemers opzetten en uitvoeren van gezamenlijke activiteiten? Ja Neutraal Nee Geen mening

1. Bent u een voorstander van het samen met andere ondernemers opzetten en uitvoeren van gezamenlijke activiteiten? Ja Neutraal Nee Geen mening Evaluatie Het Fonds «UniekeCode» De Stad Groningen heeft sinds 2011 een ondernemersfonds. Het Fonds geeft ondernemers de kans om gezamenlijke initiatieven op te zetten die bijdragen aan de economische

Nadere informatie

Plan van Aanpak BIZ Vianen

Plan van Aanpak BIZ Vianen Plan van Aanpak BIZ Vianen Plan van Aanpak BIZ Voorstraat Vianen oktober 2011 1 1. Inleiding 1.1 Aanleiding Als vestingstad met historie, onder de rook van Utrecht, is Vianen trots op haar Voorstraat.

Nadere informatie

Camerabewaking op bedrijventerreinen

Camerabewaking op bedrijventerreinen Camerabewaking op bedrijventerreinen EVEN VOORSTELLEN Ad van den Berg Van 1976 tot 2005 werkzaam bij politie: Verkeer en ongevallendienst Werken in de wijk Mediation Recherche (specialisatie verdovende

Nadere informatie

parkmanagement Organisatiegraadverbetering bedrijventerrein Zoutman Kwaliteit voor nu èn in de toekomst! parkmanagement

parkmanagement Organisatiegraadverbetering bedrijventerrein Zoutman Kwaliteit voor nu èn in de toekomst! parkmanagement Organisatiegraadverbetering bedrijventerrein Zoutman Kwaliteit voor nu èn in de toekomst! ledenvergadering ROV - 10 november 2010 Wie is Ericis BV? Ericis BV is één van de voortrekkers geweest van de introductie

Nadere informatie

Grondprijzenbrief 2015

Grondprijzenbrief 2015 Grondprijzenbrief 2015 Inleiding De grondprijzenbrief 2015 geeft de door de gemeente Ede te hanteren prijzen weer voor gronden die in Ede door de gemeente worden uitgegeven met verschillende bestemmingen.

Nadere informatie

Herstructurering Bedrijventerrein Amerongen. bijeenkomst 17 september 2014

Herstructurering Bedrijventerrein Amerongen. bijeenkomst 17 september 2014 Herstructurering Bedrijventerrein Amerongen bijeenkomst 17 september 2014 Herstructurering Bedrijventerrein Amerongen Programma 20.00 uur ontvangst/opening 20.10 uur resultaat Werkgroep Parkmanagement

Nadere informatie

Alleen ter besluitvorming door het College Actief informeren van de Raad. Collegevoorstel Openbaar. Onderwerp Erfpacht in crisistijd.

Alleen ter besluitvorming door het College Actief informeren van de Raad. Collegevoorstel Openbaar. Onderwerp Erfpacht in crisistijd. Openbaar Onderwerp Erfpacht in crisistijd Programma / Programmanummer Grondbeleid / 1032 BW-nummer Portefeuillehouder H. Kunst en J. van der Meer Samenvatting De economische crisis heeft er onder andere

Nadere informatie

Factsheet bedrijventerrein Mijlpolder, Gemeente Binnenmaas

Factsheet bedrijventerrein Mijlpolder, Gemeente Binnenmaas Factsheet bedrijventerrein Mijlpolder, Gemeente Binnenmaas Factsheet bedrijventerrein Mijlpolder, Gemeente Binnenmaas A. Inleiding Deze factsheet geeft een bondig overzicht van de maatschappelijke en economische

Nadere informatie

Beëdigd Makelaar o.z. / Werklocatieregisseur

Beëdigd Makelaar o.z. / Werklocatieregisseur Edwin Markus Beëdigd Makelaar o.z. / Werklocatieregisseur ProcesbegeleiderExperimentwetBIZ 2009 WC Centrum Barendrecht BT Bijdorp Barendrecht BT Schiebroek Rotterdam Procesbegeleider Wet BIZ 2015 WC West

Nadere informatie

Kansen en mogelijkheden. Voor het ontwikkelen van woningen boven winkels in het centrum van Zaandam

Kansen en mogelijkheden. Voor het ontwikkelen van woningen boven winkels in het centrum van Zaandam Kansen en mogelijkheden Voor het ontwikkelen van woningen boven winkels in het centrum van Zaandam Momentum in het centrum De binnenstad van Zaandam heeft een enorme kwaliteitsimpuls ondergaan. Nieuwe

Nadere informatie

Alternatieve locaties Hoeksche

Alternatieve locaties Hoeksche Alternatieve locaties Hoeksche Waard Nieuw Reijerwaard / Westelijke Dordtse Oever Nota Ruimte budget 25 miljoen euro (11 miljoen euro voor Nieuw Reijerwaard en 14 miljoen euro voor Westelijke Dordtse Oever)

Nadere informatie

Naar een BID/BIZ in België? Leren van ervaringen met BID/BIZ in Nederland

Naar een BID/BIZ in België? Leren van ervaringen met BID/BIZ in Nederland Ondernemersfondsen en BIZ: belastingrecht voor ondernemers Naar een BID/BIZ in België? Leren van ervaringen met BID/BIZ in Nederland mr.dr. A.W. (Arjen) Schep Erasmus Studiecentrum voor Belastingen van

Nadere informatie

Hoe krijg ik ruim 1 miljoen etc

Hoe krijg ik ruim 1 miljoen etc Hoe krijg ik ruim 1 miljoen van ondernemers voor verbetering van de binnenstad? Kennisnetwerk centrumontwikkeling In Krimp- en anticipeergebieden 16 april 2015 Winschoten 1 Hoe krijg ik ruim 1 miljoen

Nadere informatie

Vraag 6 Hoe groot is de vloeroppervlakte van de bedrijfsruimte die u denkt nodig te hebben voor uw uitbreiding- of verplaatsingsplannen?

Vraag 6 Hoe groot is de vloeroppervlakte van de bedrijfsruimte die u denkt nodig te hebben voor uw uitbreiding- of verplaatsingsplannen? Conclusie Tot 2020 wordt een behoefte naar bedrijventerrein in de gemeente Zijpe geraamd van circa 5 hectare. Dit is ook de oppervlakte die in de planningsopgave in de provinciale structuurvisie is opgenomen.

Nadere informatie

BEDRIJVEN INVESTERINGS ZONE (BIZ)

BEDRIJVEN INVESTERINGS ZONE (BIZ) BEDRIJVEN INVESTERINGS ZONE (BIZ) WAT IS EEN BEDRIJVEN INVESTERINGS ZONE? Een bedrijveninvesteringszone is een afgebakend gebied waar ondernemers samen investeren in de kwaliteit van hun bedrijfsomgeving

Nadere informatie

Coöperatief parkmanagement van bedrijventerreinen

Coöperatief parkmanagement van bedrijventerreinen Coöperatief parkmanagement van bedrijventerreinen Aad van Orden Acquisitiemanager Gemeente Apeldoorn Bestuurslid Coöperatief PM Ecofactorij Slotconferentie ACE 4 juni 2014 Oostende België 1 Inhoud Presentatie

Nadere informatie

achtergrond FORUM #08/23.04.09

achtergrond FORUM #08/23.04.09 26 Als in de winkel straat de verloedering toeslaat, moet er iets gebeuren. Maar hoe krijg je ondernemers zo gek daarvoor vrij willig meer belasting te betalen? Tekst: Paul Scheer Foto: Jeroen Poortvliet

Nadere informatie

Enquête Revitalisering Bedrijventerrein Overvecht. Rapportage. Uitgevoerd in opdracht van: Gemeente Utrecht

Enquête Revitalisering Bedrijventerrein Overvecht. Rapportage. Uitgevoerd in opdracht van: Gemeente Utrecht Enquête Revitalisering Bedrijventerrein Overvecht Rapportage Uitgevoerd in opdracht van: Gemeente Utrecht Uitgevoerd door: ETIN Adviseurs s-hertogenbosch, mei 2009 Inhoudsopgave 1. Inleiding... 1 1.1 Populatie

Nadere informatie

QUICK-SCAN EN KEUZESCHEMA CAMERABEVEILIGING OP BEDRIJVENTERREINEN

QUICK-SCAN EN KEUZESCHEMA CAMERABEVEILIGING OP BEDRIJVENTERREINEN QUICK-SCAN EN KEUZESCHEMA CAMERABEVEILIGING OP BEDRIJVENTERREINEN Quick-scan en keuzeschema camerabeveiliging op bedrijventerreinen Omschrijving De Quick-scan kan gebruikt worden voor een eerste verkenning

Nadere informatie

Projectplan. Versterken van het Keurmerk Veilig Ondernemen Amsterdam-Amstelland. Projectplan Versterken KVO Amsterdam-Amstelland

Projectplan. Versterken van het Keurmerk Veilig Ondernemen Amsterdam-Amstelland. Projectplan Versterken KVO Amsterdam-Amstelland Projectplan Versterken van het Keurmerk Veilig Ondernemen Amsterdam-Amstelland Projectleiders: Opdrachtgever: Frederik Budding en Hester Baks Regionaal Platform Criminaliteitsbeheersing Amsterdam-Amstelland

Nadere informatie

Regionale samenwerking Bedrijventerreinen West-Achterhoek. 28 oktober 2008

Regionale samenwerking Bedrijventerreinen West-Achterhoek. 28 oktober 2008 Regionale samenwerking Bedrijventerreinen West-Achterhoek 28 oktober 2008 Opbouw van de presentatie Ontstaan van de samenwerking Doelstelling en ambitie Aansluiting bij Provinciaal en Landelijk beleid

Nadere informatie

Samenvatting. De Kvk en IKE hebben de onderzoeksresultaten aangeboden aan het College van B&W van Etten- Leur.

Samenvatting. De Kvk en IKE hebben de onderzoeksresultaten aangeboden aan het College van B&W van Etten- Leur. JJuunni i 22 Uitkomsten Ruimtebehoefteonderzoek Gemeente Etten-Leur Samenvatting De provincie Noord-Brabant en de gemeente Etten-Leur zijn een onderzoek gestart naar de meest geschikte locatie voor een

Nadere informatie

Het bedrijventerreinenaanbod is voor de korte termijn richting 2020, ca. 45 ha en voor de lange termijn richting 2030 ongeveer 115 ha.

Het bedrijventerreinenaanbod is voor de korte termijn richting 2020, ca. 45 ha en voor de lange termijn richting 2030 ongeveer 115 ha. Aan: Pfo Economie Van: A.J. Moerkerke Betreft: Aanbodanalyse bedrijventerreinen Hoeksche Waard Samenvatting en conclusie In deze notitie is met behulp van beschikbare gegevens van provincie en gemeenten

Nadere informatie

Verkoopbrochure Osdorperweg 530 Amsterdam

Verkoopbrochure Osdorperweg 530 Amsterdam Verkoopbrochure Osdorperweg 530 Amsterdam 2 Te Koop in Amsterdam Osdorperweg 530 Volledig verhuurd bedrijventerrein met opstallen in perfecte staat van onderhoud. Gelegen aan de Osdorperweg te Amsterdam,

Nadere informatie

Leiden is een stad vol verrassingen. Naast een roemrijke geschiedenis van wetenschap, vernieuwing en cultuur, heeft het moderne Leiden aantrekkelijke

Leiden is een stad vol verrassingen. Naast een roemrijke geschiedenis van wetenschap, vernieuwing en cultuur, heeft het moderne Leiden aantrekkelijke Leiden is een stad vol verrassingen. Naast een roemrijke geschiedenis van wetenschap, vernieuwing en cultuur, heeft het moderne Leiden aantrekkelijke winkels en een bloeiende kenniseconomie. Met als decor:

Nadere informatie

Opfrissen van de Zeeuws- Vlaamse woningmarkt. Bijeenkomst VNG, 27 maart 2013 Marco van Dorst marco@moveo.nu, 0114-630998 / 06-22110077

Opfrissen van de Zeeuws- Vlaamse woningmarkt. Bijeenkomst VNG, 27 maart 2013 Marco van Dorst marco@moveo.nu, 0114-630998 / 06-22110077 Opfrissen van de Zeeuws- Vlaamse woningmarkt Bijeenkomst VNG, 27 maart 2013 Marco van Dorst marco@moveo.nu, 0114-630998 / 06-22110077 Intentieverklaring UPGRADE 24 januari 2013 ondertekende groot aantal

Nadere informatie

Startdia met foto Ruimte. De toekomst van Amersfoort centrum & de rol van de vastgoedsector

Startdia met foto Ruimte. De toekomst van Amersfoort centrum & de rol van de vastgoedsector Startdia met foto Ruimte De toekomst van Amersfoort centrum & de rol van de vastgoedsector Wie ben ik? Stefan van Aarle: Adviseur Retail & Centrummanagement Coördinator Platform Binnenstadsmanagement Organisatie

Nadere informatie

INKOMSTEN UIT RAAMCONTRACTEN 13-12-2007 ING. G.J. VAN INGEN

INKOMSTEN UIT RAAMCONTRACTEN 13-12-2007 ING. G.J. VAN INGEN INKOMSTEN UIT RAAMCONTRACTEN 13-12-2007 ING. G.J. VAN INGEN 1 PROBLEEMSTELLING Contrasten Industrieterrein Kellen Revitalisering Medel Vitalisering 2 ORGANISATIE OCT Parkmanagement Draagvlak 3 Beoordelingsmatrix

Nadere informatie

Bedrijfsruimtemarkt zuid-nederland Limburg en Noord-Brabant

Bedrijfsruimtemarkt zuid-nederland Limburg en Noord-Brabant Landelijke marktontwikkelingen Na een korte opleving in 2011 viel de opname van bedrijfsruimte in 2012 opnieuw terug. Tegen de verwachting in bleef het aanbod echter redelijk stabiel. Wel wordt een steeds

Nadere informatie

OMGEVINGSDIENST ZUID-HOLLAND ZUID

OMGEVINGSDIENST ZUID-HOLLAND ZUID www.ozhz.nl De Omgevingsdienst Zuid-Holland Zuid draagt bij aan een veilige, gezonde, duurzame en leefbare regio OZHZ is de organisatie die voor en namens de zeventien gemeenten en de provincie Zuid-Holland

Nadere informatie

Werkplan Stichting Ondernemersfonds Uithoorn

Werkplan Stichting Ondernemersfonds Uithoorn Werkplan Stichting Ondernemersfonds Uithoorn Het Bestuur Het bestuur van het Ondernemersfonds bestaat uit negen leden. Het eerste bestuur wordt benoemd bij akte. De bestuurders hebben geen last of ruggespraak.

Nadere informatie

Informatiebijeenkomst

Informatiebijeenkomst Informatiebijeenkomst Ondernemers De Houtwegen Heemskerk 19 September 2013 Agenda 16:30 17:00 Ontvangst met koffie 17:00 17:10 Opening 17:10 17:50 Keurmerk Veilig Ondernemen Cees van der Kolk 17:55 18:15

Nadere informatie

BIZ bijeenkomst Zoutman 31 oktober 2011. Samen werken aan een Schoon, Heel en Veilig bedrijventerrein!

BIZ bijeenkomst Zoutman 31 oktober 2011. Samen werken aan een Schoon, Heel en Veilig bedrijventerrein! BIZ bijeenkomst Zoutman 31 oktober 2011 Samen werken aan een Schoon, Heel en Veilig bedrijventerrein! 1. Welkom en opening 2. Keurmerk Veilig Ondernemen 3. Voorstellen tijdelijk bestuur 4. Uitleg BIZ plan

Nadere informatie

DaaROM-D november 2013

DaaROM-D november 2013 DaaROM-D november 2013 Beste lezer, In deze alweer derde nieuwsbrief van ROM-D berichten wij u allereerst graag over de gezamenlijke bijeenkomst van commissarissen en leden van het investment committee

Nadere informatie

Raad d.d.: 8 september 2009 Budgethouder: Corsa registratienr. : 09.29710 2 de Budgethouder:

Raad d.d.: 8 september 2009 Budgethouder: Corsa registratienr. : 09.29710 2 de Budgethouder: Raadsvoorstel nr.: Portefeuillehouder: J.A. de Boer Raad d.d.: 8 september 2009 Budgethouder: Corsa registratienr. : 09.29710 2 de Budgethouder: Onderwerp: Financiële dekking: Financiële dekking revitalisering

Nadere informatie

weer thuis in de stad

weer thuis in de stad weer thuis in de stad Wonen boven winkels Een levendige binnenstad is aantrekkelijk voor bezoekers, levert woongenot voor specieke groepen mensen, is een broedplaats voor kenniseconomie en cultuur en vormt

Nadere informatie

Seggelant II te Brielle

Seggelant II te Brielle Seggelant II te Brielle Betreft: Locatie: Ca. 50.000 m2 bouwrijp bedrijventerrein ten behoeve van nieuwbouw bedrijfsruimten. De afmetingen van de indicatieve bouwkavels zijn vanaf 2.000 m2 tot 10.000 m2.

Nadere informatie

Koopgarant. Kopen zonder zorgen

Koopgarant. Kopen zonder zorgen Koopgarant Kopen zonder zorgen KOOPGARANT IS Voor veel mensen is de koop van een woning financieel niet haalbaar, maar wel gewenst. Als maatschappelijke onderneming in de volkshuisvesting reikt Eemland

Nadere informatie

Onderzoek Ondernemerspanel 4: Actuele economische onderwerpen

Onderzoek Ondernemerspanel 4: Actuele economische onderwerpen Onderzoek Ondernemerspanel 4: Actuele economische onderwerpen Kleine bedrijven, ondernemersverenigingen, leegstand kantoren en Bedrijfs Investerings Zone (BIZ) Contactpersonen gemeente Nieuwegein: Team

Nadere informatie

Nu een rijke forensenstad. Maar kleine en slecht georganiseerde economie.

Nu een rijke forensenstad. Maar kleine en slecht georganiseerde economie. Factsheet over Ondernemersfonds Leiden Voor: Conferentie IBS Goud waard, Gent, 13 december 2007 Van: Aart van Bochove Werk: directeur beleidsadviesbureau Blaauwberg, www.blaauwberg.nl. Vrije tijd: voorzitter

Nadere informatie

Koopgarant Een nieuwbouwwoning kopen zonder zorgen

Koopgarant Een nieuwbouwwoning kopen zonder zorgen Koopgarant Een nieuwbouwwoning kopen zonder zorgen (c) Een eigen huis is een aantrekkelijk idee. Een eigen plek, die u kunt inrichten en vorm geven op uw manier. Bovendien is een huis een goede investering

Nadere informatie

G E E F T O N D E R N E M E R S D E R U I M T E. mtr. w I. M i. een overzicht van onze dienstverlening WALTMANN&Co. BEDRIJFSHUISVESTING

G E E F T O N D E R N E M E R S D E R U I M T E. mtr. w I. M i. een overzicht van onze dienstverlening WALTMANN&Co. BEDRIJFSHUISVESTING p WALTMANN&CO. Bedrijfshuisvesting G E E F T O N D E R N E M E R S D E R U I M T E M i mtr w I een overzicht van onze dienstverlening BEDRIJFSHUISVESTING Waltmann & Co. Makelaars: Een begrip in de Drechtsteden

Nadere informatie

RAADSVOORSTEL. TITEL Verordening reclamebelasting 2011

RAADSVOORSTEL. TITEL Verordening reclamebelasting 2011 RAADSVOORSTEL Van : Burgemeester en Wethouders Reg.nr. : 3686069v4 Aan : Gemeenteraad Datum : 20 april 2011 Portefeuillehouder : Wethouder M.C. Barendregt Wethouder G. Boeve Wethouder J.C. Buijtelaar Agendapunt

Nadere informatie

Koop Goedkoop. Maakt een eigen woning betaalbaar! Initiatief van woningcorporaties

Koop Goedkoop. Maakt een eigen woning betaalbaar! Initiatief van woningcorporaties Koop Goedkoop Maakt een eigen woning betaalbaar! Initiatief van woningcorporaties Koop Goedkoop Maakt een eigen woning betaalbaar! Een huis kopen met een bescheiden inkomen? Koop Goedkoop maakt het mogelijk.

Nadere informatie

Ontwikkelingsbedrijf Gemeente Utrecht H.. ' '.. I .',, ...I ..'

Ontwikkelingsbedrijf Gemeente Utrecht H.. ' '.. I .',, ...I ..' ..' H.. ' '.. %.',,...... Ontwikkelingsbedrijf Gemeente Utrecht d Erfpacht is het recht op het 'vol genot. iet onroerend goed van iemand anders. Voor dat recht moet de erfpachter een vergoeding betalen

Nadere informatie

Woning kopen met Koopgarant Koopgarant, dat is kopen met korting

Woning kopen met Koopgarant Koopgarant, dat is kopen met korting Woning kopen met Koopgarant Koopgarant, dat is kopen met korting Koopgarant, dat is kopen met korting De stap van een woning huren naar een woning kopen is voor veel mensen helaas moeilijk te maken. De

Nadere informatie

Projectplan voor. samenwerking, leefbaarheid, veiligheid en ruimtelijke kwaliteit op bedrijventerreinen in Noordenveld

Projectplan voor. samenwerking, leefbaarheid, veiligheid en ruimtelijke kwaliteit op bedrijventerreinen in Noordenveld Projectplan voor samenwerking, leefbaarheid, veiligheid en ruimtelijke kwaliteit op bedrijventerreinen in Noordenveld Roden, november 2014 bestuur ndernemerscontact Noordenveld en parkmanager Inleiding

Nadere informatie

Een huis kopen Van droom naar werkelijkheid

Een huis kopen Van droom naar werkelijkheid Een huis kopen Van droom naar werkelijkheid woonwijzer Een huis kopen Van droom naar werkelijkheid Een eigen huis van droom naar werkelijkheid Droomt u wel eens van een eigen huis? Maar denkt u dat de

Nadere informatie

Onderzoek Ondernemerspanel: Actuele economische onderwerpen

Onderzoek Ondernemerspanel: Actuele economische onderwerpen Versie definitief Datum 8 oktober 2010 1 (8) Onderzoek Ondernemerspanel: Actuele economische onderwerpen Kleine bedrijven, ondernemersverenigingen, leegstand kantoren, parkmanagement en Bedrijfs Investerings

Nadere informatie

Koopgarant. Kopen met korting en terugkoopgarantie van bestaande bouw

Koopgarant. Kopen met korting en terugkoopgarantie van bestaande bouw Koopgarant Kopen met korting en terugkoopgarantie van bestaande bouw Een koopwoning binnen handbereik Vanaf 2008 zijn de huizenprijzen flink gedaald. Daardoor is ook voor starters een koopwoning binnen

Nadere informatie

Masterclass Provincie Zuid-Holland Gouda 17 september 2015

Masterclass Provincie Zuid-Holland Gouda 17 september 2015 Masterclass Provincie Zuid-Holland Gouda 17 september 2015 Krijn Ratsma (architect en voorzitter Stichting Energieke Regio) inhoud: ontstaan Energieke Regio opzet van het project ook in uw regio? bedrijvencoöperatie?

Nadere informatie

VAN ONRENDABELE GROND NAAR DUURZAAM RENDEMENT

VAN ONRENDABELE GROND NAAR DUURZAAM RENDEMENT VAN ONRENDABELE GROND NAAR DUURZAAM RENDEMENT De overheid wil duurzame energie stimu leren en innovatie van duurzame energietechnieken bevor deren: meer duurzame energie in de toekomst. Doel is 16% duur

Nadere informatie

Werkende bedrijventerreinen. Dr. Cees-Jan Pen, Lector Brainport Fontys

Werkende bedrijventerreinen. Dr. Cees-Jan Pen, Lector Brainport Fontys Werkende bedrijventerreinen Dr. Cees-Jan Pen, Lector Brainport Fontys 2 Het roer moet om Zonder stevige rem op nieuwbouw en schrappen kansloze locaties is het dweilen met de kraan open. Is dit wat we verstaan

Nadere informatie

Aan de raad van de gemeente Sliedrecht

Aan de raad van de gemeente Sliedrecht Raadsvoorstel Gewijzigd Aan de raad van de gemeente Sliedrecht Agendapunt: 12 Sliedrecht, 13 mei 2008 Onderwerp: Startnotitie Oude Uitbreiding West Samenvatting: De gemeente Sliedrecht is in het voorjaar

Nadere informatie

Nr. 18 Brief van de staatssecretaris van Economische Zaken, Landbouw en Innovatie

Nr. 18 Brief van de staatssecretaris van Economische Zaken, Landbouw en Innovatie 31920 Vergunningverlening natuur- en milieuwetgeving Nr. 18 Brief van de staatssecretaris van Economische Zaken, Landbouw en Innovatie Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Den Haag,

Nadere informatie

KOOPGARANT EEN WONING KOPEN MET FLINKE KORTING!

KOOPGARANT EEN WONING KOPEN MET FLINKE KORTING! KOOPGARANT EEN WONING KOPEN MET FLINKE KORTING! KOOPGARANT Voordelig kopen, gegarandeerd verkopen In de huidige woningmarkt is de stap naar een koopwoning als starter of middeninkomer vaak onoverbrugbaar.

Nadere informatie

Toelichting op het bestemmingsplan. 1e herziening bestemmingsplan Leerpark, locatie Brandweerkazerne. Stadsontwikkeling Dordrecht

Toelichting op het bestemmingsplan. 1e herziening bestemmingsplan Leerpark, locatie Brandweerkazerne. Stadsontwikkeling Dordrecht Toelichting op het bestemmingsplan 1e herziening bestemmingsplan Leerpark, locatie Brandweerkazerne Stadsontwikkeling Dordrecht Augustus 2009 1. Inleiding Het bestemmingsplan Leerpark is op 1 maart 2005

Nadere informatie

Met deze notitie wordt uw Raad geadviseerd over aanpassing van de grondprijzen op bedrijvenpark Het Hoog.

Met deze notitie wordt uw Raad geadviseerd over aanpassing van de grondprijzen op bedrijvenpark Het Hoog. RAADSVOORSTEL Onderwerp : Grondprijsaanpassing bedriivenpark Het Hoog Toelichting Met deze notitie wordt uw Raad geadviseerd over aanpassing van de grondprijzen op bedrijvenpark Het Hoog. De Raad heeft

Nadere informatie

CREATIEF DESKUNDIG BETROUWBAAR

CREATIEF DESKUNDIG BETROUWBAAR WONEN IS MEER DAN EEN DAK BOVEN JE HOOFD! CREATIEF DESKUNDIG BETROUWBAAR Het bedrijf een korte introductie Verrassend creatief met hands-on mentaliteit Actief op het gebied van het ontwikkelen, realiseren,

Nadere informatie

Factsheet DPL-BT Industrieterrein Groningen Zuidoost

Factsheet DPL-BT Industrieterrein Groningen Zuidoost Achtergrond Het bedrijventerrein Groningen Zuidoost is een groot bedrijventerreinencluster in het zuidoosten van de stad. Het ligt globaal tussen de spoorlijn Groningen Bad Nieuweschans en de A7 in. Het

Nadere informatie

Ondernemen op bedrijventerrein Lagekant

Ondernemen op bedrijventerrein Lagekant Ondernemen op bedrijventerrein Lagekant Almere biedt ondernemers met ambitie in het centrum van Nederland alle ruimte zich te vestigen, te pionieren en te groeien. Ondernemen in Almere betekent ondernemen

Nadere informatie

Het Rendement van Schoon Deel sessie 1 Retail & stations omgeving

Het Rendement van Schoon Deel sessie 1 Retail & stations omgeving Vraag Belangrijk Legenda Leestip Met de klok mee Start op 1 uur Van het midden uit naar buiten Per tak van boven naar beneden Deze PDF staat uit meerdere pagina's Welkom Hoop bekende gezichten Leuk mix

Nadere informatie

Klankbordgroep Leonidasterrein

Klankbordgroep Leonidasterrein Klankbordgroep Leonidasterrein betreft : verslag 1 e klankbordgroepbijeenkomst aan : aanwezigen van : Marcel van Lent, De Regie BV datum : 31 oktober 2012 Aanwezigen: Dick Ormel (DO), voorzitter Bewonersplatform

Nadere informatie

stads- en landschapsontwerp Werken Westerkade 9 3511 HA Utrecht 030 280 3500 info@burotopia.nl www.burotopia.nl

stads- en landschapsontwerp Werken Westerkade 9 3511 HA Utrecht 030 280 3500 info@burotopia.nl www.burotopia.nl Tatelaar Zevenaar Project: Herstructurering bedrijventerrein Tatelaar, Zevenaar (32 ha) tot een consumentgericht bedrijventerrein. Opdracht: Ontwikkelen van masterplan voor herprofilering en revitalisering

Nadere informatie

Nieuwegein, 3 juli 2012. Aan de leden van de raad,

Nieuwegein, 3 juli 2012. Aan de leden van de raad, Nieuwegein, 3 juli 2012 Aan de leden van de raad, Sinds een aantal jaren is er veel belangstelling voor het ontwikkelen van een nietvrijblijvende manier om de collectieve belangen van ondernemers te behartigen.

Nadere informatie

Veranderingen in de volkshuisvesting. 10 mei 2011

Veranderingen in de volkshuisvesting. 10 mei 2011 Veranderingen in de volkshuisvesting 10 mei 2011 Opbouw presentatie 1. Veranderingen en gevolgen 2. Betekenis voor PALT 3. Ontwikkelrichtingen De belangrijkste veranderingen 1. Regelgeving Staatssteunregeling

Nadere informatie

Zuid-Nederland REGIONALE MARKTONTWIKKELINGEN KANTORENMARKT. Marktstructuur. Vraag. Aanbod

Zuid-Nederland REGIONALE MARKTONTWIKKELINGEN KANTORENMARKT. Marktstructuur. Vraag. Aanbod REGIONALE MARKTONTWIKKELINGEN KANTORENMARKT Zuid-Nederland Marktstructuur Voorraad kantoorruimte in Zuid-Nederland (*1. m²) 42.2 2.15 5.518 Overig Nederland Het totale oppervlak aan kantoormeters in en

Nadere informatie

III II III IIII III III IIII11

III II III IIII III III IIII11 Gemeente i fl Berçen op Zoom Aan de leden en duoburgerleden van de gemeenteraad van Bergen op Zoom III II III IIII III III IIII11 Uw kenmerk Ons kenmerk U13-022594 Datum 1 0 FEB. 2014 Uw brief Beh. door

Nadere informatie

Historische Vereniging Warder Bedrijfsplan 2011

Historische Vereniging Warder Bedrijfsplan 2011 Historische Warder Bedrijfsplan 2011 februari 2011 1 van 7 samenvatting Op 21 januari is de Historisch Warder opgericht. De vereniging heeft tot doel om: de geschiedenis van Warder vast te leggen en zo

Nadere informatie

Leegstand Kantoren. Jobinside 5 november 2010. Sacha Klinkhamer Floor Schipper

Leegstand Kantoren. Jobinside 5 november 2010. Sacha Klinkhamer Floor Schipper Leegstand Kantoren Jobinside 5 november 2010 Sacha Klinkhamer Floor Schipper Presentatie Jobinside Inleiding door Sacha Klinkhamer (Infrastructuur & Milieu) Aanleiding, cijfers, probleemanalyse, oorzaken,

Nadere informatie

Project Koffie Wasstation Rwanda.

Project Koffie Wasstation Rwanda. Project Koffie Wasstation Rwanda. Het project is uitgevoerd op initiatief van de vrouwen coöperatie in Rwanda: ABATERANINKUNGA. In Nederland is dit project ondersteund door de Stichting Afrika 2007 Zwolle

Nadere informatie

BIO Raad Collectieve Beveiliging. Schoon, heel en veilig Ondernemen

BIO Raad Collectieve Beveiliging. Schoon, heel en veilig Ondernemen BIO Raad Collectieve Beveiliging Schoon, heel en veilig Ondernemen Opening door wethouder Peter Verheij Agenda 19.30-19.40 uur Opening en welkomstwoord door wethouder Peter Verheij 19.40-19.50 uur Bas

Nadere informatie

Broederenplein. Stedelijke herverkaveling: theorie. Inleiding

Broederenplein. Stedelijke herverkaveling: theorie. Inleiding Broederenplein Leegstand Stedelijke herverkaveling Mr. G. van Moorsel Aukema, jur adviseur gebiedsontwikkeling Grote Overstraat Stadshof Inleiding Nog geen wetgeving Theorie stedelijke herverkaveling 3

Nadere informatie

Woning kopen van Kennemer Wonen

Woning kopen van Kennemer Wonen Woning kopen van Kennemer Wonen Ga ik een huis kopen of huren? Dat is een vraag die serieuze aandacht verdient. Kopen heeft voordelen, maar ook nadelen. En dat geldt natuurlijk ook voor huren. In deze

Nadere informatie

Veertiende voortgangsrapport Ruimte voor Ruimte 1 januari 2007 31 december 2007

Veertiende voortgangsrapport Ruimte voor Ruimte 1 januari 2007 31 december 2007 Veertiende voortgangsrapport Ruimte voor Ruimte 1 januari 2007 ember 2007 1. Met ruimte voor ruimte terug te verdienen bedragen De kosten die de provincie wil terugverdienen door middel van de opbrengsten

Nadere informatie