Grip krijgen op de ontwikkeling van leesbegrip

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Grip krijgen op de ontwikkeling van leesbegrip"

Transcriptie

1 Grip krijgen op de ontwikkeling Karin van de Mortel, taal- en leesexpert bij CPS van leesbegrip E-book Grip krijgen op de ontwikkeling van leesbegrip

2 Grip krijgen op de ontwikkeling van leesbegrip karin van de Mortel, taal- en leesexpert bij Cps een leerkracht die zijn leerlingen optimaal wil ondersteunen in de ontwikkeling van lezen heeft het knap lastig. Cito-toetsen geven weliswaar een helder beeld van de denkvaardigheid van leerlingen, maar bieden geen diagnostische ondersteuning. Hoe krijgt u zicht op de leesontwikkeling van leerlingen zodat u tijdig bij kunt sturen? ofwel: hoe krijgt u grip op lezen met begrip? ik vertel u graag meer over instructietechnieken die leerkrachten informatie geven over de ontwikkeling van het leesbegrip van hun leerlingen. de leerkracht kan daarmee de instructie veel beter afstemmen op de leerlingen. bovendien krijgen leerlingen zelf zicht op wat er goed gaat en waar nog meer oefening nodig is. en dat motiveert! Cps onderwijsontwikkeling en advies, oktober 2012 alle rechten voorbehouden. Ten behoeve van de leesbaarheid heb ik voor de termen hij en zijn gekozen. Maar natuurlijk kan hier ook zij en haar worden gelezen.

3 Lezen, denken, begrijpen! lezen en begrijpen wat je leest zijn belangrijke vaardigheden. l eerkrachten hebben behoefte aan inzicht in de ontwikkeling van het leesbegrip van hun leerlingen zodat ze de instructie en begeleiding af kunnen stemmen op de onderwijsbehoefte. de streefdoelen zijn aangegeven, maar de bewegwijzering is onvolledig. Meestal gebruiken scholen de Cito-toetsen begrijpend lezen om het niveau vast te stellen. Het onderwijsveld klaagt hierover: de Cito-toetsen sluiten niet aan op de methode, de leerlingen struikelen over de opgavevormen en diagnostische analyses zijn nauwelijks te maken. nu zijn de Cito-toetsen begrijpend lezen niet diagnostisch bedoeld. Ze meten geen leesstrategieën en ze zijn niet ontwikkeld om aan te sluiten op welke methode dan ook. de toetsen meten de denkvaardigheid van leerlingen ten opzichte van landelijke gemiddelden. Het is goed om hier regelmatig een beeld van te krijgen, want schoolteams streven ernaar dat leerlingen de referentieniveaus halen. Het punt is alleen dat de streefdoelen van de referentieniveaus wel zijn aangegeven, maar dat de bewegwijzering onvolledig is. Hoe krijgt u dan wel zicht op de leesontwikkeling van leerlingen?

4 Lezen met begrip: wat willen we weten en waarom? in essentie willen we weten of een kind kan lezen met begrip. Maar wat verstaan we daar dan onder? de definitie van begrijpend lezen is leidend voor de onderwijsdoelen die u formuleert én voor de middelen die u gebruikt om te meten of leerlingen die doelen halen. de definitie van begrijpend lezen. begrijpend lezen is het vermogen teksten te begrijpen, te lezen met begrip. belangrijke kenmerken van begrijpend lezen: 1. er zijn drie elementen: de lezer, de tekst en het leesdoel. 2. Het is een denkactiviteit. 3. de lezer is actief betrokken bij de tekst. 4. Het gaat erom dat de lezer betekenis geeft aan de tekst: wat staat er? wat wil de schrijver zeggen? wat zegt mij dit? wat betekent dit voor mij? (gebaseerd op afllerbach, 2012, p.11)

5 Afgeleid van de definitie van begrijpend lezen willen we graag het volgende weten: In welke mate is de leerling in staat na te denken over de inhoud van de tekst en betekenis te geven aan de tekst? In welke mate is de leerling in staat zijn leesproces te sturen en te controleren? In welke mate kan een leerling strategieën toepassen om de tekst te begrijpen? In welke mate kan een leerling zijn kennis gebruiken bij het begrijpen van een tekst? In welke mate kan een leerling affectieve factoren (zoals leesmotivatie en een positief zelfbeeld) inzetten bij het lezen met begrip? In welke mate kan een leerling doelgericht teksten lezen en begrijpen? In welke mate leert een leerling van de tekst? Maar welke vaardig heden beheersen ze? Wat vinden ze lastig? Hoe helpen we ze verder? Als we hier heel gericht informatie over verzamelen, dan kunnen we ons in instructie en begeleiding richten op het verder ontwikkelen van deze vaardigheden. Grip krijgen op de ontwikkeling van lezen

6 Waarom de bestaande toetsen te weinig informatie opleveren summatieve toetsen stellen vast in hoeverre een doel is bereikt. Ze bieden geen bewegwijzering. dat is te verklaren door het verschil uit te leggen tussen summatieve en formatieve evaluatie. een summatieve evaluatie stelt vast in hoeverre een doel is bereikt. een summatieve evaluatie vindt vaak plaats aan het einde van een periode, bijvoorbeeld aan het einde van een blok leerstof. Het zijn toetsen die meten wat leerlingen hebben geleerd en wat ze kunnen toepassen, vaak uitgedrukt in een cijfer. de leerling, de leerkracht, het schoolteam, de ouders en andere betrokkenen weten hoe er is gescoord. bij een genormeerde toets wordt bovendien duidelijk hoe de leerlingen presteren ten opzichte van de normgroep. summatieve toetsen zijn nodig, maar het beeld dat ze opleveren is niet volledig genoeg om de instructiepraktijk te ondersteunen.

7 bij een formatieve evaluatie wordt informatie verzameld om te bepalen welke vervolgactie nodig is om leerlingen het doel te laten bereiken. Formatieve evaluatie levert informatie op om bij te kunnen sturen. Formatieve evaluatie is van groot belang: het biedt leerkrachten informatie om de instructie, begeleiding en leerstof af te kunnen stemmen op de leerlingen. Formatieve evaluatie stelt leerkrachten in staat om snel te handelen, bijvoorbeeld om in geval van stagnaties verdere problemen te kunnen voorkomen.

8 Grip op leesbegrip vraagt een systematische informatieverzameling van leerkrachten In aanvulling op de bestaande toetsen is er dus behoefte aan een handelswijze van leerkrachten waarmee ze de gewenste informatie over de ontwikkeling verzamelen. Een handelswijze die erop gericht is het leerproces van leerlingen te monitoren, te checken en bij te sturen gedurende het hele instructieproces, met passende middelen en instrumenten. Bovendien informeert de leerkracht de leerling over het leerproces: Wat kan je al? Waar sta je nu? Welke stappen ga je zetten? In dit proces moet sprake zijn van waardering en evaluatie. Grip krijgen op de ontwikkeling van lezen

9 Formatief waarderen en evalueren Formatief waarderen en evalueren van leesbegrip is het geïmplementeerde voortdurende proces van controleren of leren plaatsvindt en op basis waarvan de leerkracht actie onderneemt. nadrukkelijk is waarderen toegevoegd omdat formatief waarderen en evalueren betekent dat een leerkracht planmatig en systematisch nagaat of leerlingen leren naar aanleiding van de inhoud van de tekst. de leerkracht verwoordt dit ook duidelijk naar de leerlingen toe: hij geeft de bevindingen terug aan de leerlingen. Met de term geïmplementeerd willen we benadrukken dat het formatief waarderen en evalueren een leerkrachtvaardigheid is en dat het deel uitmaakt van het vaste handelingsrepertoire van leerkrachten. de leerkracht gaat voortdurend na of de leerlingen leren door het lezen van de tekst; dit in relatie tot het einddoel van de jaargroep of het tussendoel van een interventieperiode. er is altijd sprake van actie: na de analyse wordt vastgesteld wat de meest passende werkvorm is om het leren verder te stimuleren door te differentiëren op proces en inhoud.

10 Formatief waarderen en evalueren omvat twee dimensies: door formatief te waarderen en te evalueren wordt het leren ondersteund. 1. de leerkracht wordt geholpen in de beslissing welke volgende leerstap er moet worden gezet. 2. de leerling wordt geïnformeerd over wat er is geleerd en wat de volgende stap is om verder te leren. dat lijkt heel vanzelfsprekend, maar dat is het in praktijk vaak niet: te vaak krijgen leerlingen geen instructie, maar werkuitleg. te vaak krijgen leerlingen wel instructie, maar dat wil nog niet zeggen dat er ook wordt geleerd. te weinig wordt vastgesteld of leerlingen daadwerkelijk leren. te vaak wordt het instructieonderwerp benoemd, maar het leerdoel niet. Door formatief te waarderen en te evalueren wordt het leren ondersteund. de leerkracht onderneemt actie op basis van wat de leerling laat zien of vertelt over zijn denkproces.

11 Vaststellen of een leerling daadwerkelijk leert om vast te kunnen stellen of een leerling daadwerkelijk leert, kan de leerkracht zich baseren op: vaststellen of een leerling daadwerkelijk leert gebeurt voortdurend tijdens de instructie. informatie die hij krijgt tijdens de instructie. bijvoorbeeld door verschillende evaluatietechnieken en werkvormen toe te passen. informatie die wordt verzameld buiten de instructie. bijvoorbeeld door middel van (observatie)instrumenten, gesprekken of door het beoordelen van leerlingproducten zoals presentaties en werkstukken. vier kernvragen zijn daarbij van belang: wat wil ik weten? welke informatie heb ik nodig? waarom wil ik dat weten? Hoe kom ik dat te weten? waarmee wil ik dat meten? wat is het beste instrument, de beste manier om dat te weten te komen? wat ga ik doen met wat ik te weten kom?

12 Praten over een tekst Voorbeeld 1 twee voorbeelden laten zien hoe formatief waarderen en evalueren er in de praktijk uit kan zien. Het begrijpen van figuurlijk taalgebruik is erg lastig. de leerkracht van groep 7 vraagt zich af of een aantal leerlingen in staat is om afleidingen toe te passen om de inhoud van een tekst beter te snappen. de leerkracht wil weten of de leerlingen de wijze waarop ze daarover denken kunnen verwoorden. de leerkracht organiseert daarom een subgroep en heeft een gedicht uitgekozen dat aansluit bij het onderwerp dat in de groep wordt behandeld. de leerkracht vraagt de leerlingen het gedicht te lezen en hardop te verwoorden welke afleidingen/gedachten het gedicht bij hen oproept. de leerkracht vraagt door met vragen zoals: welke conclusie trek jij uit? welke vraag probeert de schrijver te beantwoorden? denk jij dat.? en waarom denk je dat? waar vind je daarvan het bewijs? Zou de schrijver in dit stukje bedoeld hebben dat? of? welk gevoel probeert de schrijver op te roepen? waar blijkt dat uit?

13 de leerkracht laat ook notities maken op post-its en laat de leerlingen over de antwoorden praten. (de coöperatieve werkvorm denken - delen - uitwisselen.) na afloop van deze activiteit geeft de leerkracht de leerlingen feedback over de wijze waarop ze hebben nagedacht over de betekenis van het gedicht en over de manier waarop ze dat hebben gedaan. de leerkracht vertelt de leerlingen dat het kunnen afleiden van betekenissen (ook) betekent dat ze figuurlijk taalgebruik moeten kunnen herkennen en begrijpen en dat dit aspect in een volgende instructie nogmaals aan de orde komt. de leerkracht noteert opvallende zaken, geeft hierover feedback en legt uit op welke wijze er vervolgens verder gewerkt zal gaan worden aan dit onderwerp. we kunnen pas weten hoe leerlingen over de inhoud van een tekst denken op het moment dat ze dat denken delen: wanneer ze erover praten.

14 ticket out Voorbeeld 2 twee voorbeelden laten zien hoe formatief waarderen en evalueren er in de praktijk uit kan zien. de aardrijkskundemethode van groep 5 behandelt de verschillen tussen rivieren en kanalen. de leerkracht wil weten of de leerlingen nu werkelijk de verschillen kunnen benoemen. aan het einde van de ochtend vraagt de leerkracht aan de leerlingen om op een post-it hun naam en een niet-kenmerk van een rivier op te schrijven. bij het verlaten van de klas plakken de leerlingen hun post-it op onder de vraag: wat is een rivier niet? er komen (goede en foute) antwoorden als: een rivier is niet gegraven. een rivier is niet recht. een rivier is niet zoet. een rivier is niet om in te zwemmen.

15 de leerkracht bekijkt de antwoorden en maakt enkele leerlingspecifieke notities over opvallende antwoorden in de groepsmap. na de middagpauze geeft de leerkracht feedback over de antwoorden, waaruit blijkt dat de meeste leerlingen de kenmerkende verschillen en overeenkomsten tussen de rivieren en kanalen goed hebben begrepen. enkele reacties worden nog eens nader onder de loep genomen met vragen zoals: welk bewijs heb je dat een rivier niet zoet is? wat zou er kunnen gebeuren als je in een rivier zwemt? in dit voorbeeld gebruikt de leerkracht de reacties van de leerlingen om na te gaan of de inhoud goed is geleerd en om vervolgens eventuele misvattingen recht te zetten.

16 Het belang van feedback, feedup en feedforward leerlingen moeten de vraag waarom zijn we dit eigenlijk aan het doen? zelf kunnen beantwoorden. leerlingen kunnen gemotiveerd leren wanneer ze weten waaraan ze werken, waarom ze dat doen en welke stappen ze nog moeten zetten om dat doel te bereiken. de eerder genoemde voorbeelden maken duidelijk dat de leerkracht daarom meer doet dan de leerlingen feedback geven. naast feedback zijn namelijk ook feedup en feedforward belangrijk (Hattie & timperley, 2009). de leerkracht geeft feedup wanneer hij telkens in het leerproces weer een relatie legt met het doel waaraan wordt gewerkt. de leerkracht geeft feedforward door duidelijk en concreet aan te geven wat de volgende stap voor de leerling is om het doel te bereiken.

17 werkvormen en activiteiten zijn erop gericht leerlingen te laten leren van de tekst in relatie tot de doelstelling. op meerdere momenten in de les legt de leerkracht een relatie met het doel van de les. de leerling krijgt informatie over wat er goed gaat en welke aspecten nog meer oefening nodig hebben. alleen feedback geven is niet voldoende, de leerling krijgt ook zicht op de volgende stap in het leerproces. een leerkracht die zicht heeft op de leerstof- en de ontwikkelingslijn kan doelen helder formuleren en vervolgstappen aangeven.

18 Conclusie Formatief waarderen en evalueren gaat na of leerlingen daadwerkelijk leren. Het is een evaluatievorm die zowel de leerkracht als de leerling informeert. Formatief waarderen en evalueren van leesbegrip onderbouwt de instructie en daarmee het leren. Het geeft leerkrachten grip op leesbegrip. Formatief waarderen en evalueren werkt: wanneer het meerdere malen tijdens de instructie wordt toegepast vanuit feedback + feedup + feedforward en als het geïntegreerd is opgenomen in het hele instructieproces. summatief + formatief = grip op leesbegrip

19 Met dit wil Cps scholen bewust maken van het belang om zicht te krijgen op de ontwikkeling van het leesbegrip bij kinderen. begin 2013 zal de nieuwe publicatie Grip op Leesbegrip verschijnen (van de Mortel/Förrer), dat praktisch toelicht op welke wijze en met welke middelen leerkrachten de leesontwikkeling van leerlingen goed in beeld kunnen krijgen en verder kunnen ondersteunen. ontvangt u onze e-nieuwsbrief al? klik hier om u aan te melden. karin van de Mortel is taal- en leesexpert. Ze vertaalt onder andere inzichten uit wetenschappelijk onderzoek naar concrete aanwijzingen voor de lespraktijk. Grip op Leesbegrip is een logisch vervolg op het eerder verschenen handboek begrijpend lezen (Lezen denken begrijpen!) en de Werkmap Begrijpend lezen. [06]

Hoe rijk is een GP ervaring? Proeven en Opbrengst Gericht Werken: Hoe zit dat?

Hoe rijk is een GP ervaring? Proeven en Opbrengst Gericht Werken: Hoe zit dat? Hoe rijk is een GP ervaring? Proeven en Opbrengst Gericht Werken: Hoe zit dat? GP goes OGW Met OGW willen we de ontwikkeling van leerlingen zo goed mogelijk stimuleren. Dat vraagt van de docent én school

Nadere informatie

Opbrengstgericht omgaan met verschillen. Bijeenkomst 5 Evalueren en borgen van leeropbrengsten

Opbrengstgericht omgaan met verschillen. Bijeenkomst 5 Evalueren en borgen van leeropbrengsten Opbrengstgericht omgaan met verschillen Bijeenkomst 5 Evalueren en borgen van leeropbrengsten Programma Huiswerk Evalueren van lesdoelen Presenteren van good practices Borgen in team of school - Highlights

Nadere informatie

Verbeter uw resultaten begrijpend luisteren, begrijpend lezen

Verbeter uw resultaten begrijpend luisteren, begrijpend lezen ebook Verbeter uw resultaten begrijpend luisteren, begrijpend lezen ebook Verbeter uw resultaten begrijpend luisteren, begrijpend lezen. Drie artikelen met interventies om direct toe te passen: 1. Scholen

Nadere informatie

Lezen met begrip: de sleutel tot schoolsucces

Lezen met begrip: de sleutel tot schoolsucces Lezen met begrip: de sleutel tot schoolsucces Mariët Förrer is Senior consultant CPS onderwijsontwikkeling en advies te Amersfoort. E-mail: m.förrer@cps.nl Dit artikel verkent, vanuit het perspectief van

Nadere informatie

Opbrengstgericht omgaan met verschillen. Bijeenkomst 1 Oriëntatie opbrengstgericht differentiëren en stellen van doelen

Opbrengstgericht omgaan met verschillen. Bijeenkomst 1 Oriëntatie opbrengstgericht differentiëren en stellen van doelen Opbrengstgericht omgaan met verschillen Bijeenkomst 1 Oriëntatie opbrengstgericht differentiëren en stellen van doelen Hoe gaan we met elkaar om? Maak contact Vertrouwelijkheid Niets is gek Zorg goed voor

Nadere informatie

VRAGENLIJST FORMATIEF TOETSEN DOCENT

VRAGENLIJST FORMATIEF TOETSEN DOCENT VRAGENLIJST FORMATIEF TOETSEN VRAGENLIJST FORMATIEF TOETSEN DOCENT EEN FEEDBACK INSTRUMENT VOOR DOCENTEN EEN FEEDBACK INSTRUMENT VOOR DOCENTEN CHRISTEL WOLTERINCK C.H.D.WOLTERINCK@UTWENTE.NL CHRISTEL C.H.D.WOLTERINCK@UTWENTE.NL

Nadere informatie

Box 4: Evaluatie HGW in het handelen van de student tijdens stage

Box 4: Evaluatie HGW in het handelen van de student tijdens stage Kees Dijkstra (Windesheim), Els de Jong (Hogeschool Utrecht) en Elle van Meurs (Fontys OSO). 31 mei 2012 Box 4: Evaluatie HGW in het handelen van de student tijdens stage U kunt dit schema gebruiken om

Nadere informatie

Diagnosticerend onderwijzen op basis van toetsgegevens Willem Rosier

Diagnosticerend onderwijzen op basis van toetsgegevens Willem Rosier Rekenconferentie Diagnosticerend onderwijzen op basis van toetsgegevens Willem Rosier WWW.CPS.NL Contactgegevens Willem Rosier w.rosier@cps.nl 06 55 898 653 We hebben de neiging het meetbare belangrijk

Nadere informatie

De kijkwijzer lezen: een alternatief voor het beoordelen van de leesvaardigheden van de kinderen

De kijkwijzer lezen: een alternatief voor het beoordelen van de leesvaardigheden van de kinderen Kijkwijzer voor taal De kijkwijzer lezen: een alternatief voor het beoordelen van de leesvaardigheden van de kinderen Evaluatie van (begrijpende)leesvaardigheden van kinderen is zo moeilijk omdat de prestaties

Nadere informatie

En, wat hebben we deze les geleerd?

En, wat hebben we deze les geleerd? Feedback Evaluatie Team 5 En, wat hebben we deze les geleerd? FEED BACK in de klas En, wat hebben we deze les geleerd? Leerkracht Marnix wijst naar het doel op het bord. De leerlingen antwoorden in koor:

Nadere informatie

Leerkrachtcommunicatie - Effectieve feedback aan leerlingen

Leerkrachtcommunicatie - Effectieve feedback aan leerlingen Doelen Leerkrachtcommunicatie - Effectieve feedback aan leerlingen Congres OinO Donderdag 6 november 2014 Apeldoorn t.stokhof@oino-advies.nl U kent de algemene definitie van feedback. U weet dat een duidelijk

Nadere informatie

Opbrengstgericht werken bij andere vakken. Martine Amsing, Marijke Bertu, Marleen de Haan

Opbrengstgericht werken bij andere vakken. Martine Amsing, Marijke Bertu, Marleen de Haan Opbrengstgericht werken bij andere vakken Martine Amsing, Marijke Bertu, Marleen de Haan Doel Leerkrachten kunnen een les tekenen of geschiedenis ontwerpen volgens de uitgangspunten van OGW die ze direct

Nadere informatie

De rol van formatief toetsen binnen taalonderwijs. Joanneke Prenger CPS 13 oktober Welkom aan boord!

De rol van formatief toetsen binnen taalonderwijs. Joanneke Prenger CPS 13 oktober Welkom aan boord! De rol van formatief toetsen binnen taalonderwijs Joanneke Prenger CPS 13 oktober 2016 Welkom aan boord! 1 Inleiding Veel aandacht voor het curriculum, leren, toetsing en toezicht Veel aandacht voor toetsing

Nadere informatie

Taalconferentie Hoera! Lezen. In gesprek met de inspectie. Programma. Uw beeld. Marja de Boer

Taalconferentie Hoera! Lezen. In gesprek met de inspectie. Programma. Uw beeld. Marja de Boer Taalconferentie Hoera! Lezen Kansen en uitdagingen voor begrijpend lezen In gesprek met de inspectie Marja de Boer Programma Hoe beoordeelt de inspectie kwaliteit onderwijs BL? Uw beeld Een aantal misvattingen

Nadere informatie

H u i s w e r k b e l e i d

H u i s w e r k b e l e i d H u i s w e r k b e l e i d Voor maken. sommige een Voor kinderen aantal anderen kinderen een is complexe het levert huiswerk huiswerk taak echter waarbij geen een zij problemen bron een beroep van op,

Nadere informatie

Assessment as learning. Van lesgeven naar leren. Over leren, ontwikkelen en vormen. Over aanleren en toepassen. Hoe doe ik dat in mijn school?

Assessment as learning. Van lesgeven naar leren. Over leren, ontwikkelen en vormen. Over aanleren en toepassen. Hoe doe ik dat in mijn school? Assessment as learning Van lesgeven naar leren. Over leren, ontwikkelen en vormen. Over aanleren en toepassen. Hoe doe ik dat in mijn school? Formatieve assessment, waarom zou je dat gebruiken? In John

Nadere informatie

CHECKLIST DIFFERENTIATIE IN DE SCHOOL. Op schoolniveau zijn afspraken gemaakt over: (voor zover van toepassing in de visie op differentiëren)

CHECKLIST DIFFERENTIATIE IN DE SCHOOL. Op schoolniveau zijn afspraken gemaakt over: (voor zover van toepassing in de visie op differentiëren) CHECKLIST DIFFERENTIATIE IN DE SCHOOL Elementen effectief onderwijs 1. Differentiëren in Schooldoelen Op schoolniveau zijn afspraken gemaakt over: (voor zover van toepassing in de visie op differentiëren)

Nadere informatie

Hoe gebruik je het schoolexamen in het leerproces?

Hoe gebruik je het schoolexamen in het leerproces? Hoe gebruik je het schoolexamen in het leerproces? Formatief evalueren 12 juni 2017, vmbo examenfestival Judith Gulikers, educatie en competentiestudent, Wageningen universiteit Take home messages In een

Nadere informatie

VRAGENLIJST LEERKRACHT MIDDENBOUW TUSSENDOELENMONITOR

VRAGENLIJST LEERKRACHT MIDDENBOUW TUSSENDOELENMONITOR VRAGENLIJST LEERKRACHT MIDDENBOUW TUSSENDOELENMONITOR INHOUDSOPGAVE Gevorderde geletterdheid Doelen blz. 3 Activiteiten blz. 3 Evaluatie blz. 3 Speciale leerbehoeften blz. 4 Mondelinge communicatie Doelen

Nadere informatie

Vul voor u zelf vraag 1 tot en met 11 in van de checklist zichtbaar leren (Hattie 2013).

Vul voor u zelf vraag 1 tot en met 11 in van de checklist zichtbaar leren (Hattie 2013). Werkblad Profesionele leergemeenschap CNV Schoolleiders Opdracht 1 Checklist Visibele learning Hattie 2013 Vul voor u zelf vraag 1 tot en met 11 in van de checklist zichtbaar leren (Hattie 2013). Wat is

Nadere informatie

Wat te doen met zwakke begrijpend lezers?

Wat te doen met zwakke begrijpend lezers? Wat te doen met zwakke begrijpend lezers? Cor Aarnoutse Wat doe je met kinderen die moeite hebben met begrijpend lezen? In dit artikel zullen we antwoord geven op deze vraag. Voor meer informatie verwijzen

Nadere informatie

Brochure Begrijpend lezen VMBO 1

Brochure Begrijpend lezen VMBO 1 Brochure Begrijpend lezen VMBO 1 Brochure Begrijpend lezen VMBO 2 Inleiding Het belang van begrijpend lezen kan nauwelijks overschat worden. Het niveau van begrijpend lezen dat kinderen aan het einde van

Nadere informatie

FEEDBACK COMENIUSPROJECT 2013-2015 THE POWER OF FEEDBACK

FEEDBACK COMENIUSPROJECT 2013-2015 THE POWER OF FEEDBACK FEEDBACK COMENIUSPROJECT 2013-2015 THE POWER OF FEEDBACK Wat is feedback? Alle informatie die ons gedrag stuurt in de richting van een bepaald doel is feedback (veel en dikwijls onbewust). Voor onderwijs:

Nadere informatie

docent-leerling* vaksectie school tevredenheid over de DTT

docent-leerling* vaksectie school tevredenheid over de DTT Modelbeschrijving Interventies DTT implementatie gericht op: docent-leerling* vaksectie school levert: bekendheid met de DTT * van toepassing op deze interventie 1 Naam interventie: tevredenheid over de

Nadere informatie

Lisbo Begrijpend Lezen

Lisbo Begrijpend Lezen Wat en waarom Lisbo Begrijpend Lezen Begrijpend lezen op de Tine Marcusschool Technisch lezen op orde Verzoek CPS mee te doen aan Lisbo-BL 9 SBO-scholen + 1 school cluster 2 (ESM) Binnen het taal-leesverbetertraject

Nadere informatie

Leerstofoverzicht Lezen in beeld

Leerstofoverzicht Lezen in beeld Vaardigheden die bij één passen, worden in Lezen in beeld steeds bij elkaar, in één blok aangeboden. Voor Lezen in beeld a geldt het linker. Voor Lezen in beeld b t/m e geldt het rechter. In jaargroep

Nadere informatie

Leerling volgen in hun ontwikkeling vanaf groep 1

Leerling volgen in hun ontwikkeling vanaf groep 1 Leerling volgen in hun ontwikkeling vanaf groep 1 SLO nationaal expertisecentrum leerplanontwikkeling Middagconferentie 25 mei Versnellen & Verrijken Yvonne Janssen Doelen workshop Bewustwording van complexiteit

Nadere informatie

Uitwerking kerndoel 7 Nederlandse taal

Uitwerking kerndoel 7 Nederlandse taal Uitwerking kerndoel 7 Nederlandse taal Tussendoelen en leerlijnen Nederlandse taal Primair onderwijs In samenwerking met het expertisecentrum Nederlands Enschede, 1 juni 2006 Nederlands kerndoel 7 Stichting

Nadere informatie

Opbrengstgericht werken:

Opbrengstgericht werken: Kris Verbeeck en Astrid van den Hurk (KPC Groep) i.s.m. Marcel Pennings (OBS de Windhoek), met dank aan Liesbeth Baartman (TU Eindhoven). Opbrengstgericht werken: samenhangend beleid bij toetsen en volgen

Nadere informatie

Werken met instructieblokken

Werken met instructieblokken Werken met instructieblokken Inleiding Op De Appelgaard is bewust gekozen voor het onderwijsmodel werken met instructieblokken. Dit model past bij onze onderwijsvisie, zoals beschreven in het schoolplan

Nadere informatie

Leestekst Een kus op een been

Leestekst Een kus op een been Toet s i n s t r ucti e W i n t e r s igna l e r i n g k e r n 6 Leestekst Een kus op een been Algemeen Neem de toets individueel af. Zorg voor een rustige omgeving tijdens de afname van de toets. Instructie

Nadere informatie

Doelen. Differentiëren is te leren. Stichting Passend Primair Onderwijs. Haaglanden

Doelen. Differentiëren is te leren. Stichting Passend Primair Onderwijs. Haaglanden Differentiëren is te leren Stichting Passend Primair Onderwijs Haaglanden thema: STER(K) VOOR DE KLAS 09-11-2016 Aafke Bouwman & Ineke Bruning WWW.CPS.NL WWW.CPS.NL Doelen Jullie kennen de lagen van de

Nadere informatie

Handboek technisch lezen

Handboek technisch lezen Handboek technisch lezen in de basisschool Instructie en didactiek in de doorgaande lijn Voor groep 1 t/m 8, ook sbo Karin van de Mortel Aafke Bouwman Inhoud & Voorwoord en leeswijzer INHOUD Voorwoord

Nadere informatie

Juf, wat gaan we eigenlijk leren? Jouw vakkennis - hun basis

Juf, wat gaan we eigenlijk leren? Jouw vakkennis - hun basis Juf, wat gaan we eigenlijk leren? Jouw vakkennis - hun basis Inleiding: Al eerder schreef ik het ebook `het kan zonder groepsplan`. In veel scholen ervaren leerkrachten het maken van groepsplannen als

Nadere informatie

Reflectiegesprekken met kinderen

Reflectiegesprekken met kinderen Reflectiegesprekken met kinderen Hierbij een samenvatting van allerlei soorten vragen die je kunt stellen bij het voeren van (reflectie)gesprekken met kinderen. 1. Van gesloten vragen naar open vragen

Nadere informatie

Formatief evalueren met leesgesprekken

Formatief evalueren met leesgesprekken Formatief evalueren met leesgesprekken Joanneke Prenger Stichting Lezen 10 november 2016 Inleiding Veel aandacht voor het curriculum, leren, toetsing en toezicht Veel aandacht voor toetsing passend bij

Nadere informatie

Opbrengsten van CNV thema onderwijsdag 20 april 2016 Masterclass leerstrategieën door Karin Nijman & Inge Verstraete

Opbrengsten van CNV thema onderwijsdag 20 april 2016 Masterclass leerstrategieën door Karin Nijman & Inge Verstraete 10 werkvormen om het denken te activeren Goede metacognitieve vaardigheden worden gezien als een voorspeller van succesvol leren. Door expliciet aandacht te besteden aan denkvaardigheden, stimuleer je

Nadere informatie

Nationaal congres Taal en Lezen. 15 oktober 2015 Effectief spellingonderwijs WWW.CPS.NL

Nationaal congres Taal en Lezen. 15 oktober 2015 Effectief spellingonderwijs WWW.CPS.NL Nationaal congres Taal en Lezen 15 oktober 2015 Effectief spellingonderwijs WWW.CPS.NL Contactgegevens Tseard Veenstra t.veenstra@cps.nl 06 55168626 Is spellingonderwijs nog relevant als we met behulp

Nadere informatie

ONDERSTEUNING BIJ HET LEZEN

ONDERSTEUNING BIJ HET LEZEN ONDERSTEUNING BIJ HET LEZEN De meeste leerlingen hebben geen moeite met lezen op zich. Maar vanaf het moment dat ze langere teksten moeten lezen en globale vragen beantwoorden of als ze impliciete informatie

Nadere informatie

8-10-2015. Nationaal congres Taal en Lezen. 15 oktober 2015 Modelen. Contactgegevens

8-10-2015. Nationaal congres Taal en Lezen. 15 oktober 2015 Modelen. Contactgegevens Nationaal congres Taal en Lezen 15 oktober 2015 Modelen WWW.CPS.NL Contactgegevens Willem Rosier w.rosier@cps.nl 06 55 898 653 Hoe ziet het modelen er in de 21 ste eeuw uit? Is flipping the classroom dan

Nadere informatie

Nationaal congres Taal en Lezen. 15 oktober 2015 Differentiëren bij taal en lezen

Nationaal congres Taal en Lezen. 15 oktober 2015 Differentiëren bij taal en lezen Nationaal congres Taal en Lezen 15 oktober 2015 Differentiëren bij taal en lezen WWW.CPS.NL Contactgegevens Aafke Bouwman A.bouwman@cps.nl 0655824098 Doelen Deelnemers hebben meer inzicht en overzicht

Nadere informatie

LESBESCHRIJVING HOGESCHOOL ROTTERDAM PABO. Hoofdfase

LESBESCHRIJVING HOGESCHOOL ROTTERDAM PABO. Hoofdfase HOGESCHOOL ROTTERDAM PABO Hoofdfase LESBESCHRIJVING Jongere kind - Oudere kind Semester 1-2 - 3-4 - 5* Student: Linda Ouwendijk Studentnummer: 0813937 Paboklas: 2F Datum: 19-01-2010 Stageschool + BRIN:

Nadere informatie

en 2 Brochure Begrijpend lezen VMBO 1

en 2 Brochure Begrijpend lezen VMBO 1 en 2 Brochure Begrijpend lezen VMBO 1 Brochure Begrijpend lezen VMBO 2 Inleiding Het belang van begrijpend lezen kan nauwelijks overschat worden. Het niveau van begrijpend lezen dat kinderen aan het einde

Nadere informatie

Formatief Evalueren. Donderdag 12 oktober Een introductie

Formatief Evalueren. Donderdag 12 oktober Een introductie Formatief Evalueren Donderdag 12 oktober 2017 Een introductie Even voorstellen.. Wessel Peeters Docent Maatschappijleer Loopbaanbegeleider Master Leren en Innoveren Bezig met onderwijs(trends) Vernieuwenderwijs.nl

Nadere informatie

Het IGDI model. Het belang van goede instructie. Bij welke leerkrachten leren kinderen het beste? (Good 1989) Instructie en risicoleerlingen

Het IGDI model. Het belang van goede instructie. Bij welke leerkrachten leren kinderen het beste? (Good 1989) Instructie en risicoleerlingen Het IGDI model Leesverbetertraject Enschede 8/11/07 Het belang van goede Risicoleerlingen deden het bij goede leerkrachten net zo goed als gemiddelde leerlingen bij zwakke leerkrachten. Niets was effectvoller

Nadere informatie

VRAGENLIJST FORMATIEF TOETSEN DOCENT

VRAGENLIJST FORMATIEF TOETSEN DOCENT VRAGENLIJST FORMATIEF TOETSEN VRAGENLIJST FORMATIEF TOETSEN DOCENT EEN FEEDBACK INSTRUMENT VOOR LEERLINGEN EEN FEEDBACK INSTRUMENT VOOR DOCENTEN CHRISTEL WOLTERINCK C.H.D.WOLTERINCK@UTWENTE.NL CHRISTEL

Nadere informatie

Nakijkwerk in uitvoering

Nakijkwerk in uitvoering Feedback Evaluatie Correctie Nakijkwerk in uitvoering 2 FEED de BACK Een grote stapel schriften ligt te wachten op uw rode pen. Elke dag weer. i n Team klas Voelt u zich wel eens schuldig, als u werk van

Nadere informatie

Doel Het vergroten van de motivatie en het zelfvertrouwen van de leerlingen, het bevorderen van de effectieve leertijd en sociale vaardigheden.

Doel Het vergroten van de motivatie en het zelfvertrouwen van de leerlingen, het bevorderen van de effectieve leertijd en sociale vaardigheden. Ontwikkelingslijn: Ontwikkelingsveld 2: Eigenaar: Coöperatief leren Tandemleren Inge Kiers Doel Het vergroten van de motivatie en het zelfvertrouwen van de leerlingen, het bevorderen van de effectieve

Nadere informatie

SOK-studiedag Effectief onderwijs: de leraar doet er toe! 7 december 2012 Affligem, België

SOK-studiedag Effectief onderwijs: de leraar doet er toe! 7 december 2012 Affligem, België SOK-studiedag Effectief onderwijs: de leraar doet er toe! 7 december 2012 Affligem, België De principes van opbrengstgericht werken Linda Odenthal Opbrengstgericht werken is geen doel maar een middel!

Nadere informatie

ICC Netwerkbijeenkomst MOCCA: Evalueren kun je leren. Marjo Berendsen

ICC Netwerkbijeenkomst MOCCA: Evalueren kun je leren. Marjo Berendsen ICC Netwerkbijeenkomst MOCCA: Evalueren kun je leren Marjo Berendsen 14 februari 2017 Programma en doelen Voorkennis en verwachtingen WAT evalueren? Verkenning diverse vormen met tips Formatief evalueren:

Nadere informatie

Planmatig werken in groep 1&2 Werken met groepsplannen. Lunteren, maart 2011 Yvonne Leenders & Mariët Förrer

Planmatig werken in groep 1&2 Werken met groepsplannen. Lunteren, maart 2011 Yvonne Leenders & Mariët Förrer Planmatig werken in groep 1&2 Werken met groepsplannen Lunteren, maart 2011 Yvonne Leenders & Mariët Förrer Masterclass Waarom, waarvoor, hoe? Verdieping m.b.t. taalontwikkeling en werken met groepsplannen

Nadere informatie

PLG Leerkrachten middenbouw. maart PLG Leerkrachten (2) Agenda. Introductie. De toetsanalyse en vervolgstappen centraal

PLG Leerkrachten middenbouw. maart PLG Leerkrachten (2) Agenda. Introductie. De toetsanalyse en vervolgstappen centraal PLG Leerkrachten (2) PLG Leerkrachten middenbouw maart 2011 vs 1.0 100422 Agenda 1. Introductie 2. De toetsanalyse en vervolgstappen centraal 1.1: 1.2: 1.3: 1.4: Programma en doelen schooljaar 2010-2011

Nadere informatie

onderwijs, de ontwikkelingen op een rij

onderwijs, de ontwikkelingen op een rij onderwijs, de ontwikkelingen op een rij Veel scholen zijn begonnen met het werken met groepsplannen. Anderen zijn zich aan het oriënteren hierop. Om groepsplannen goed in te kunnen voeren is het belangrijk

Nadere informatie

Doel van deze presentatie is

Doel van deze presentatie is Doel van deze presentatie is Oplossingsgericht? Sjoemelen? Evaluatie van de praktische oefening. Verbetersuggesties qua oplossingsgerichtheid (niet met betrekking tot de inhoud van de gebruikte materialen)

Nadere informatie

opbrengstgericht werken in en door de sectie Feedback en evaluatie om leerprocessen van leerlingen te bevorderen

opbrengstgericht werken in en door de sectie Feedback en evaluatie om leerprocessen van leerlingen te bevorderen opbrengstgericht werken in en door de sectie Feedback en evaluatie om leerprocessen van leerlingen te bevorderen APS en KPC-groep Colofon Deze uitgave maakt onderdeel uit van de publicatie Opbrengstgericht

Nadere informatie

Visie op ouderbetrokkenheid

Visie op ouderbetrokkenheid Visie op ouderbetrokkenheid Basisschool Lambertus Meestersweg 5 6071 BN Swalmen tel 0475-508144 e-mail: info@lambertusswalmen.nl website: www.lambertusswalmen.nl 1 Maart 2016 Inleiding: Een beleidsnotitie

Nadere informatie

Workshop voorbereiden Authentieke instructiemodel

Workshop voorbereiden Authentieke instructiemodel Workshop voorbereiden Authentieke instructiemodel Workshop voorbereiden Uitleg Start De workshop start met een echte, herkenbare en uitdagende situatie. (v.b. het is een probleem, een prestatie, het heeft

Nadere informatie

Een overtuigende tekst schrijven

Een overtuigende tekst schrijven Een overtuigende tekst schrijven Taalhandeling: Betogen Betogen ervaarles Schrijftaak: Je mening geven over een andere manier van herdenken op school instructieles oefenlesles Lesdoel: Leerlingen kennen

Nadere informatie

attitudes zelfstandig leren kennis vaardigheden

attitudes zelfstandig leren kennis vaardigheden zelfstandig leren Leren leren is veel meer dan leren studeren, veel meer dan sneller lijstjes blokken of betere schema s maken. Zelfstandig leren houdt in: informatie kunnen verwerven, verwerken en toepassen

Nadere informatie

Hoe volgt en begeleidt Montessori-Zuid de leerlingen?

Hoe volgt en begeleidt Montessori-Zuid de leerlingen? Hoe volgt en begeleidt Montessori-Zuid de leerlingen? Opbrengstgericht onderwijs, een verzamelnaam voor het doelgericht werken aan het optimaliseren van leerlingprestaties. systeem van effectieve schoolontwikkeling

Nadere informatie

opbrengstgericht werken in en door de sectie Met leerlingen reflecteren op de (gemaakte) toets

opbrengstgericht werken in en door de sectie Met leerlingen reflecteren op de (gemaakte) toets opbrengstgericht werken in en door de sectie Met leerlingen reflecteren op de (gemaakte) toets APS en KPC-groep Colofon Deze uitgave maakt onderdeel uit van de publicatie Opbrengstgericht werkin in en

Nadere informatie

Beter lezen en beleven met theaterlezen

Beter lezen en beleven met theaterlezen Beter lezen en beleven met theaterlezen Iemand die met een levendige stem voorleest, geeft zich helemaal bloot. Als hij niet weet wat hij leest, is hij onwetend ondanks zijn woorden. En dat is een ramp,

Nadere informatie

Muiswerk Strategisch Lezen is gericht op het aanleren van deelvaardigheden die nodig zijn voor een strategische leesaanpak.

Muiswerk Strategisch Lezen is gericht op het aanleren van deelvaardigheden die nodig zijn voor een strategische leesaanpak. Strategisch Lezen Muiswerk Strategisch Lezen is gericht op het aanleren van deelvaardigheden die nodig zijn voor een strategische leesaanpak. Doelgroepen Strategisch Lezen Muiswerk Strategisch Lezen is

Nadere informatie

Groep 7 en 8. Doelen Leerdoelen technisch lezen eind groep 8

Groep 7 en 8. Doelen Leerdoelen technisch lezen eind groep 8 Groep 7 en 8 Doelen Leerdoelen technisch lezen eind groep 8 85-95 % van de leerlingen beheerst AVI-plus 90% beheerst A t/m D-niveau op de DMT leerlingen lezen vlot woorden en zinnen leerlingen richten

Nadere informatie

Begaafde leerlingen komen er vanzelf... Implementatie van een verandering van de pedagogische beroepspraktijk op basis van praktijkgericht onderzoek.

Begaafde leerlingen komen er vanzelf... Implementatie van een verandering van de pedagogische beroepspraktijk op basis van praktijkgericht onderzoek. Begaafde leerlingen komen er vanzelf... toch? Implementatie van een verandering van de pedagogische beroepspraktijk op basis van praktijkgericht onderzoek. Teambijeenkomsten Anneke Gielis Begaafde leerlingen

Nadere informatie

Evaluatiewijzer didactisch coachen Versie 1.1, juli 2016

Evaluatiewijzer didactisch coachen Versie 1.1, juli 2016 Evaluatiewijzer didactisch coachen Versie 1.1, juli 2016 Voor je ligt de evaluatiewijzer didactisch coachen in de lesgebonden situatie. Deze evaluatie is ontwikkeld in opdracht van het project Leerling

Nadere informatie

21ste-eeuwse vaardigheden:

21ste-eeuwse vaardigheden: INLEIDING 21ste-eeuwse vaardigheden Het helpen ontwikkelen van 21ste-eeuwse vaardigheden bij studenten vraagt het nodige van docenten. Zowel qua werkvormen als begeleiding. In hoeverre neem je een voorbeeldrol

Nadere informatie

Leren zichtbaar maken

Leren zichtbaar maken Leren zichtbaar maken Deze presentatie: De theorie: leren zichtbaar maken formatieve assessment De praktijk op Bader Primary School Hoe verder op Unit scholen? Leren zichtbaar maken met het Formatieve

Nadere informatie

Stap 3 Leeractiviteiten begeleiden

Stap 3 Leeractiviteiten begeleiden Stap 3 Leeractiviteiten begeleiden Bij het begeleiden van leeractiviteiten kun je twee aspecten aan het gedrag van leerkrachten onderscheiden, namelijk het pedagogisch handelen en het didactisch handelen.

Nadere informatie

Formatief toetsen: de (on)mogelijkheden van de DTT

Formatief toetsen: de (on)mogelijkheden van de DTT Formatief toetsen: de (on)mogelijkheden van de DTT KIM SCHILDKAMP: K.SCHILDKAMP@UTWENTE.NL DOMINIQUE SLUIJSMANS: DOMINIQUE.SLUIJSMANS@ZUYD.NL Deze presentatie Formatief toetsen De plek van de DTT Een voorbeeld

Nadere informatie

IK-DOELEN BIJ DE DALTONUITGANGSPUNTEN

IK-DOELEN BIJ DE DALTONUITGANGSPUNTEN IK-DOELEN BIJ DE DALTONUITGANGSPUNTEN 1 2 3 4 5 A Samen werken (spelen) Hierbij is het samenwerken nog vooral doel en nog geen middel. Er is nog geen sprake van taakdifferentiatie. De taak ligt vooraf

Nadere informatie

Differentiëren met een groepsplan

Differentiëren met een groepsplan Differentiëren met een groepsplan Dolf Janson 1 verschil maken recht doen aan verschillen afstemmen op verschillen adaptief onderwijs inspelen op onderwijsbehoeften onderwijs passend maken Recht doen aan

Nadere informatie

rijk onderwijs in de 21e eeuw

rijk onderwijs in de 21e eeuw rijk onderwijs in de 21e eeuw Dolf Janson WPO artikel 8: schoolloopbaan 1. Het onderwijs wordt zodanig ingericht dat de leerlingen een ononderbroken ontwikkelingsproces kunnen doorlopen. Het wordt afgestemd

Nadere informatie

Formatieve evaluatie en de DTT bij Nederlands

Formatieve evaluatie en de DTT bij Nederlands Formatieve evaluatie en de DTT bij Nederlands Susan Thijssen, Het Rhedens Dieren Formatief evalueren: wat is dat? 1 Met dank aan VSO Mariëndael uit Arnhem Een cijfer om het leren te beoordelen... Maar

Nadere informatie

De Taxonomie van Bloom Toelichting

De Taxonomie van Bloom Toelichting De Taxonomie van Bloom Toelichting Een van de meest gebruikte manier om verschillende kennisniveaus in te delen, is op basis van de taxonomie van Bloom. Deze is tussen 1948 en 1956 ontwikkeld door de onderwijspsycholoog

Nadere informatie

KWALITEITSKAART. 1-Zorgroute. Opbrengstgericht werken

KWALITEITSKAART. 1-Zorgroute. Opbrengstgericht werken KWALITEITSKAART Opbrengstgericht werken PO Deze kaart biedt een aantal indicatoren om bij de uitvoering van de stappen uit 1-zorgroute op groepsniveau en op schoolniveau de kwaliteit te monitoren en te

Nadere informatie

Basisarrangement. Groep: AGL fase 1 Leerjaar 1 Vak: Nederlandse taal. 5x per week 45 minuten werken aan de basisdoelen

Basisarrangement. Groep: AGL fase 1 Leerjaar 1 Vak: Nederlandse taal. 5x per week 45 minuten werken aan de basisdoelen Basis Groep: AGL fase 1 Leerjaar 1 Vak: Nederlandse taal 5x per week 45 minuten werken aan de basisdoelen Deviant methode leer/werkboek VIA vooraf op weg naar 1F. De 8 thema s in het boek hebben terugkerende

Nadere informatie

CONCEPT. Domein A 1: Lezen van zakelijke teksten. Tussendoelen Nederlands onderbouw vo havo/vwo

CONCEPT. Domein A 1: Lezen van zakelijke teksten. Tussendoelen Nederlands onderbouw vo havo/vwo Tussendoelen Nederlands onderbouw vo havo/vwo Domein A 1: Lezen van zakelijke teksten Subdomein A 1.1: Woordenschat 1.1 h/v de betekenis van onbekende woorden afleiden uit de context; 1.2 h/v de betekenis

Nadere informatie

Waarnemen! wat zie je? Het groeidocument als gespreksverslag. Introductie 22-10-2015

Waarnemen! wat zie je? Het groeidocument als gespreksverslag. Introductie 22-10-2015 Het groeidocument als gespreksverslag Bijeenkomst 1 6 oktober 2015 Voor IB-ers met weinig HGW-ervaring Als ik blijf kijken zoals ik altijd heb gekeken Blijf ik denken zoals ik altijd dacht Als ik blijf

Nadere informatie

Dé toets bestaat niet

Dé toets bestaat niet Dé toets bestaat niet Over functioneel toetsen voor beter onderwijs Willibrord Huisman, Afdeling Onderwijsondersteuning Marc Vorstenbosch, Fac. Medische Wetenschappen, Afd. Anatomie Onderwijsdag Radboud

Nadere informatie

Huiswerkbeleid 2 0 1 5-2 0 1 6

Huiswerkbeleid 2 0 1 5-2 0 1 6 Huiswerkbeleid 2 0 1 5-2 0 1 6 Inhoud Inhoud 1 1. Waarom geven wij huiswerk? 2 2. In welke groepen krijgen de kinderen huiswerk? 3 3. Wat kunnen de ouders van de school verwachten? 3 4. Wat verwacht de

Nadere informatie

conferentie passend onderwijs en begaafdheid 11/

conferentie passend onderwijs en begaafdheid 11/ voor wie JA zegt tegen actief en inspirerend onderwijs leren en talentontwikkeling de functie van doelen de vorm van doelen rollen van leraar en leerling misverstanden en valkuilen mogelijkheden en aanbevelingen

Nadere informatie

Luisteren. Bij deze hand-out hoort ook een presentatie document om te gebruiken in de klas. U kunt het hier downloaden.

Luisteren. Bij deze hand-out hoort ook een presentatie document om te gebruiken in de klas. U kunt het hier downloaden. Luisteren Bij deze hand-out hoort ook een presentatie document om te gebruiken in de klas. U kunt het hier downloaden. Voor meer informatie Vida Niazian Karakteroloog, HeartMath Resilient Educator 06 215

Nadere informatie

Stap 1 Doelen vaststellen

Stap 1 Doelen vaststellen Stap 1 Doelen vaststellen! Lesdoelen staan altijd in relatie tot langere termijn doelen. Zorg dat je de leerlijn of opbouw van doelen op schoolniveau helder hebt! Groepsdoelen staan altijd in relatie tot

Nadere informatie

Masterclass Handelingsgericht Werken voor IB ers en rekenspecialisten

Masterclass Handelingsgericht Werken voor IB ers en rekenspecialisten Masterclass Handelingsgericht Werken voor IB ers en rekenspecialisten 15 september 2010 9.00 16.00 Berber Klein Henk Logtenberg & Liesbeth van Well Agenda (1) 1. Introductie 1.1: Voorstellen 1.2: Warming

Nadere informatie

Begrijpend lezen in de groepen 3 en 4

Begrijpend lezen in de groepen 3 en 4 Begrijpend lezen in de groepen 3 en 4 Sine Limite 30 maart 2016 WWW.CPS.NL Sonja Sinkeldam 06 10936030 s.sinkeldam@cps.nl Wat komt aan de orde? Bewustwording Achtergrondkennis & terugblik Begrijpend luisteren/lezen

Nadere informatie

Didactisch Coachen: checklist voor het basisonderwijs

Didactisch Coachen: checklist voor het basisonderwijs Didactisch Coachen: checklist voor het basisonderwijs Inleiding Een beeldcoach filmt een aantal leraren op een leerplein. Toevallig komen twee leraren tijdens dat filmen opeenvolgend bij dezelfde leerling

Nadere informatie

Niet methodegebonden toetsen die gedurende de schoolperiode afgenomen worden op het gebied van taal, lezen en spelling:

Niet methodegebonden toetsen die gedurende de schoolperiode afgenomen worden op het gebied van taal, lezen en spelling: R.K. Daltonschool De Driesprong Taal- leesprotocol groep 1 8, versie 01-08-2011 Dit protocol is onze vertaling van het Dyslexieprotocol naar onze schoolsituatie. De taal- leesontwikkeling van de wordt

Nadere informatie

Begrijpend lezen. Groepsplan voor Begrijpend lezen. Versie 13-10-10. Groep: Leerkracht: Periode: Schooljaar:

Begrijpend lezen. Groepsplan voor Begrijpend lezen. Versie 13-10-10. Groep: Leerkracht: Periode: Schooljaar: Versie 13-10-10 Groepsplan voor Begrijpend lezen Groep: Leerkracht: Periode: Schooljaar: Ad Kappen gebaseerd op groepsplan begrijpend lezen Melanie Koster, Gerard Regeling, Thea Minnegal, Han Nijhof en

Nadere informatie

TAAL EN LEESMETHODEN Begrijpend Lezen Goed Gelezen

TAAL EN LEESMETHODEN Begrijpend Lezen Goed Gelezen TAAL EN LEESMETHODEN Begrijpend Lezen Goed Gelezen Praktische handvatten voor het taallees- en rekenonderwijs zoals deze methode zijn te vinden op www.taalpilots.nl en www.rekenpilots.nl. De rubriek implementatiekoffer

Nadere informatie

VRAGENLIJST LEERKRACHT BOVENBOUW TUSSENDOELENMONITOR

VRAGENLIJST LEERKRACHT BOVENBOUW TUSSENDOELENMONITOR VRAGENLIJST LEERKRACHT BOVENBOUW TUSSENDOELENMONITOR INHOUDSOPGAVE Gevorderde geletterdheid Doelen blz. 3 Activiteiten blz. 3 Evaluatie blz. 3 Speciale leerbehoeften blz. 4 Mondelinge communicatie Doelen

Nadere informatie

3 Hoogbegaafdheid op school

3 Hoogbegaafdheid op school 3 Hoogbegaafdheid op school Ik laat op school zien wat ik kan ja soms nee Ik vind de lessen op school interessant meestal soms nooit Veel hoogbegaafde kinderen laten niet altijd zien wat ze kunnen. Dit

Nadere informatie

De Leren Zichtbaar Maken Impact cyclus, (Ervaringen met de aanpak van John Hattie) Lunteren, 2016

De Leren Zichtbaar Maken Impact cyclus, (Ervaringen met de aanpak van John Hattie) Lunteren, 2016 De Leren Zichtbaar Maken Impact cyclus, (Ervaringen met de aanpak van John Hattie) Lunteren, 2016 Petra Meirink-Chatah, RKBS Beekbrug Pieter de Kool, Onderwijsadvies p.dekool@onderwijsadvies.nl Take away

Nadere informatie

Groep 4. Doelen Leerdoelen technisch lezen eind groep 4

Groep 4. Doelen Leerdoelen technisch lezen eind groep 4 Groep 4 Doelen Leerdoelen technisch lezen eind groep 4 75% van de leerlingen beheerst niveau AVI-E4 (teksten lezen) 90 % beheerst A t/m D-niveau op de DMT leerlingen lezen vlot twee- en drielettergrepige

Nadere informatie

conferentie Passend onderwijs en begaafdheid 11/

conferentie Passend onderwijs en begaafdheid 11/ voor wie JA zegt tegen actief en inspirerend onderwijs leren en talentontwikkeling de functie van doelen de vorm van doelen rollen van leraar en leerling misverstanden en valkuilen mogelijkheden en aanbevelingen

Nadere informatie

Toelichting bij het rapport van groep 3 t/m 8

Toelichting bij het rapport van groep 3 t/m 8 Toelichting bij het rapport van groep 3 t/m 8 De volgende items vindt u terug in de rapporten van alle groepen 3 t/m 8 De cognitieve vakken zijn per groep aangegeven. SOCIALE VAARDIGHEDEN WERKHOUIDNG CITO-LOVS

Nadere informatie

EFFECTIEF LEREN DOOR FORMATIEVE INSTRUCTIE EN EVALUATIE STRATEGIEEN DR. KELLY MEUSEN-BEEKMAN

EFFECTIEF LEREN DOOR FORMATIEVE INSTRUCTIE EN EVALUATIE STRATEGIEEN DR. KELLY MEUSEN-BEEKMAN EFFECTIEF LEREN DOOR FORMATIEVE INSTRUCTIE EN EVALUATIE STRATEGIEEN DR. KELLY MEUSEN-BEEKMAN HET DOEL VAN DEZE LEZING - Wat is formatief toetsen - De relatie tot bijvoorbeeld SRL en motivatie - Introduceren

Nadere informatie

RAPPORT JAARLIJKS ONDERZOEK OEC. BASISSCHOOL 'DE LADDER'

RAPPORT JAARLIJKS ONDERZOEK OEC. BASISSCHOOL 'DE LADDER' RAPPORT JAARLIJKS ONDERZOEK OEC. BASISSCHOOL 'DE LADDER' School : Oec. basisschool 'De Ladder' Plaats : Maarn BRIN-nummer : 09IP Onderzoeksnummer : 73257 Datum schoolbezoek : 13 april 2006 Datum vaststelling

Nadere informatie

Blij met je groepsplan? - NRCD en wat merken de leerlingen daarvan? E D C B A

Blij met je groepsplan? - NRCD en wat merken de leerlingen daarvan? E D C B A voor wie JA zegt tegen actief en inspirerend onderwijs drie groepen op basis van Cito vier groepen op basis van coachingbehoefte zes groepen op basis van analyse van de taak n groepen op basis van de match

Nadere informatie

OPDRACHT FORMATIEF EVALUEREN: VAN CONTROLEREN NAAR INFORMEREN

OPDRACHT FORMATIEF EVALUEREN: VAN CONTROLEREN NAAR INFORMEREN OPDRACHT FORMATIEF EVALUEREN: VAN CONTROLEREN NAAR INFORMEREN BESCHRIJVING OPDRACHT In deze opdracht leer je hoe je door meer en beter formatief te evalueren toetsen onderdeel van het leerproces kan maken,

Nadere informatie