Monitor Laaggeletterdheid G52

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Monitor Laaggeletterdheid G52"

Transcriptie

1 Monitor Laaggeletterdheid G52 Stand van zaken bij de aanpak van laaggeletterdheid in de G52 gemeenten CINOP, s Hertogenbosch Anna Geertsma met medewerking van Maarten Ooms, Ieteke Bos en Jan Jongeneelen

2 Colofon Titel: Monitor Laaggeletterdheid van de G52 inclusief Vlissingen en Middelburg Auteurs: Anna Geertsma met medewerking van Maarten Ooms, Ieteke Bos en Jan Jongeneelen Ontwerp omslag: Theo van Leeuwen BNO Vormgeving: Evert van de Biezen en Nick Adriaansen Bestelnummer: A00589 Uitgave: CINOP, s-hertogenbosch Oktober 2010 CINOP 2010 Niets uit deze uitgave mag worden vermenigvuldigd en/of openbaar gemaakt door middel van druk, fotokopie, of op welke andere wijze dan ook zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van de uitgever. ISBN Postbus BP s-hertogenbosch Tel: EvdB-A00589_v2/101123

3 Inhoudsopgave 1 Inleiding Landelijk Aanvalsplan Laaggeletterdheid Laaggeletterdheid bij de 50 grootste gemeenten en Middelburg en Vlissingen Vraagstelling Begripsdefinities Methode en respons Leeswijzer 6 2 De G52 gemeenten Vastlegging aanpak laaggeletterdheid in beleids- en aanvalsplannen Actieve gemeenten Niet-actieve gemeenten Vooronderzoek Convenant Aantal cursisten in Afspraken met het roc Overige organisaties actief op gebied laaggeletterdheid 20 Voorbeeld Heerlen 24 3 De toekomst van Educatie Educatie in gemeentelijke organisatie Educatie sinds de invoering van het participatiebudget 28

4

5 3.3 Toekomstige beleidsveranderingen op gebied Educatie Combineren van geldstromen om een combitraject te realiseren Externe verantwoording van het Educatie-deel 31 Voorbeeld Deventer 34 4 Activiteiten van actieve gemeenten Ambitie 1: Laaggeletterdheid bespreekbaar maken Ambitie 2: Het vergroten van de toegankelijkheid van informatie Ambitie 3: Leesbevordering Ambitie 4: De aanpak van taalachterstanden bij kinderen, jongeren en hun ouders Ambitie 5: De aanpak van laaggeletterden zonder werk Ambitie 6: De aanpak van werkende laaggeletterden 43 5 Conclusies en discussie Conclusies Discussie 48 Bijlagen 51 1 Bevraagde gemeenten en functies respondenten 51 2 Gemeentelijke plannen 53 3 Activiteiten uit aanvalsplannen 57

6

7 Inleiding Landelijk Aanvalsplan Laaggeletterdheid Begin 2006 is het Aanvalplan laaggeletterdheid : van A tot Z betrokken van start gegaan. Nederland kent ongeveer 1,5 miljoen mensen die moeite hebben met lezen, schrijven of rekenen. Zij hebben hierdoor moeilijkheden in het dagelijks functioneren of in werksituaties. Bijvoorbeeld bij het boodschappen doen, het werken met een computer of bij het voorlezen aan (klein)kinderen. Laaggeletterden nemen nauwelijks deel aan activiteiten in de buurt of op school en zijn daardoor moeilijk bereikbaar. Uit schaamte verbergen ze vaak hun probleem. Ongeveer tweederde van de laaggeletterden is van autochtone afkomst. Eén derde is allochtoon. 1 Het vertrekpunt van het Aanvalsplan Laaggeletterdheid is een brede visie op het belang van geletterdheid. Het voorkomen én verminderen van laaggeletterdheid kan ervoor zorgen dat minder jongeren zonder diploma de school verlaten, dat minder mensen werkloos zijn of worden, dat mensen beter mee kunnen doen in de samenleving en dat mensen gezonder leven. Het aanvalsplan zet in op de zogenoemde ketenaanpak: de bestrijding van laaggeletterdheid zal op langere termijn echt effect hebben als we beginnen bij jonge kinderen (en hun ouders), taal centraal stellen in het onderwijs en werkgevers en werknemers stimuleren om respectievelijk lees- en schrijfcursussen aan te bieden en deze cursussen te volgen. Daarbij is het belangrijk dat de aanpak ook op lokaal en regionaal niveau gestalte krijgt: gemeenten werken samen met scholen, werkgevers, bibliotheken, maatschappelijke organisaties en andere betrokken partijen.

8 1.2 Laaggeletterdheid bij de 50 grootste gemeenten en Middelburg en Vlissingen 2 Alle gemeenten in Nederland worden sinds de start van het Aanvalsplan in 2006 gestimuleerd in de aanpak van laaggeletterdheid. Om zicht te krijgen op de activiteiten die gemeenten ondernemen op dit gebied is de Monitor Laaggeletterdheid afgenomen. Aan het begin van het Aanvalsplan in 2006 waren er geen gemeenten bekend die beleid hadden ontwikkeld dat specifiek op de aanpak van laaggeletterdheid was toegespitst. Educatietrajecten werden uiteraard wel door gemeenten ingekocht bij roc s. Dit onderzoek is dan ook te beschouwen als de 0-meting van een door latere metingen te volgen monitor. Met deze monitor wordt vastgesteld hoe de grootste 50 gemeenten van Nederland, aangevuld met de gemeenten Vlissingen en Middelburg, de aanpak van laaggeletterdheid hebben vorm gegeven. Deze laatste twee gemeenten zijn in het onderzoek opgenomen om ook de provincie Zeeland in de monitor vertegenwoordigd te laten zijn. Het bevragen van de grotere gemeenten is een bewuste keuze. Het zijn namelijk vaak de grotere gemeenten die uitgebreidere mogelijkheden hebben om beleids(plan)matig het probleem van laaggeletterdheid aan te pakken. Zij hebben veelal een grotere financiële reikwijdte en zijn vaak als centrumgemeente toonaangevend voor de kleinere gemeenten in de regio. Daarnaast is het probleem van laaggeletterdheid in de grotere steden groter dan gemiddeld. Landelijk is het percentage laaggeletterden rond 13% van alle 15 tot 75 jarigen. In de grote vier gemeenten (Amsterdam, Utrecht, Den Haag en Rotterdam) varieert dit percentage tussen 15 en 21%. Door deze gemeenten in het onderzoek te betrekken wordt beoogd een representatief beeld te verkrijgen van de activiteiten die gemeenten in het land op het gebied van laaggeletterdheid verrichten. Het totaal van de onderzochte gemeenten wordt in deze monitorrapportage beschreven als de G52.

9 Figuur 1.1 Percentages laaggeletterden en totale bevolking van de G52 afgezet tegen de landelijke cijfers 3 In figuur 1.1 kan worden gezien dat in de G52 gemeenten 44% van de totale bevolking van Nederland woont. In deze gemeenten wonen naar schatting 56% van alle laaggeletterden in Nederland. 1.3 Vraagstelling In dit onderzoek is nagegaan welke activiteiten er door gemeenten worden ondernomen om laaggeletterdheid te voorkomen en te bestrijden. De voorliggende rapportage is gericht op het in kaart brengen van: 1 de huidige activiteiten binnen de G52 op het gebied van laaggeletterdheid; 2 de plannen die binnen de G52 op gebied van laaggeletterdheid in ontwikkeling zijn; 3 een toekomstbeeld van de aanpak van laaggeletterdheid vanuit het beleidsterrein Educatie.

10 1.4 Begripsdefinities Actieve gemeenten Onder actieve gemeenten worden gemeenten verstaan die aanvals- of beleidsplannen reeds hebben uitgevoerd of een plan in ontwikkeling of in uitvoering hebben. Logischerwijs staat de aanpak van laaggeletterdheid in deze plannen centraal. Niet-actieve gemeenten zijn gemeenten die niet aan deze criteria voldoen of niet de benodigde bewijslast kunnen leveren. 4 LEA De Lokale Educatieve Agenda (LEA) is in 2006 geïntroduceerd als een middel om het lokaal onderwijsbeleid vorm en inhoud te geven. Het is een instrument voor gemeenten, schoolbesturen en overige partners om in nieuwe verhoudingen (meer gelijkwaardige verhoudingen) tot gezamenlijke afspraken te komen over het onderwijs- en jeugdbeleid. Formeel gezien kan vanuit de gemeente het overleg over taalbeleid zich beperken tot taal binnen VVE en schakelklassen. Dat zijn immers de onderwerpen waarvoor de gemeente rijksmiddelen krijgt en waarover afstemming met scholen en kinderopvang voor de hand ligt. Met het wetsvoorstel OKE (Ontwikkelingskansen door Kwaliteit en Educatie) krijgt de gemeente vanaf eind 2010 meer ruimte om vanuit eigen doelstellingen en ambities ook andere onderwerpen te agenderen. WEB-gelden Dit zijn de gelden die jaarlijks vanuit de Wet Educatie en Beroepsonderwijs (WEB) door het ministerie van OCW worden verstrekt aan gemeenten. Uit de WEB-gelden worden alle opleidingstrajecten binnen de volwasseneneducatie, waaronder ook lees- en schrijfonderwijs, bekostigd. Sinds de komst van het participatiebudget zijn gemeenten tot 2013 verplicht om deze financiële middelen bij het roc te besteden (gedwongen winkelnering).

11 Participatiebudget Per 1 januari 2009 werden drie geldstromen richting gemeenten gebundeld. Het WWB-werkdeel, de budgetten voor inburgeringvoorzieningen (de WI-gelden) en de middelen voor volwasseneneducatie (de WEB-gelden) zijn samengekomen in het zogenaamde Participatiebudget. Deze gemeentelijke geldstromen zijn daarmee ontschot. Er geldt alleen voor de gelden uit de WEB nog een overgangsbepaling: Tot 2012 moeten de gelden uit het oorspronkelijke WEB-deel nog volgens oude regels bij het roc worden besteed. Vanaf 2013 is er voor gemeenten geen bestedingsverplichting meer bij het roc en is het gehele Participatiebudget naar eigen inzicht te besteden. De hoogte van het Participatiebudget zal vanaf 2013 gedeeltelijk afhangen van de werkelijk uitgevoerde activiteiten. Voor gemeenten tellen de werkelijk ingekochte educatietrajecten als een van de outputverdeel-maatstaven. Hiervoor dienen gemeenten deze gegevens vanaf 2011 te registreren. Deze gegevens worden gebruikt om de hoogte van het Participatiebudget twee jaar later (t+2) vast te stellen. De meest recente informatie over het participatie budget is te vinden op Methode en respons Het monitoronderzoek is gestart in november De G52 gemeenten zijn per brief benaderd met het verzoek om deel te nemen aan het onderzoek. Vervolgens zijn de gemeenten nagebeld om hun deelname te bevestigen. Alle gemeenten waren bereid deel te nemen en werden per benaderd met een online vragenlijst. In totaal heeft 90% van de gemeenten (47 in totaal) aan dit deel van de Monitor meegewerkt. De resultaten van deze onlinevragenlijst hebben de input geleverd voor hoofdstuk 2 van dit rapport. De actieve gemeenten zijn vervolgens met een tweede vragenlijst, die zowel schriftelijk als digitaal in gevuld kon worden, benaderd. Deze lijst zoomde in op de specifieke activiteiten die door deze gemeenten op het gebied van laaggeletterdheid werden ondernomen. Deze vragen

12 lijst richtte zich op de zes resultaatgebieden waarop gemeenten laaggeletterdheid kunnen aanpakken. Deze resultaatgebieden zijn te vinden op Achttien gemeenten hebben hun medewerking verleend aan dit tweede deel van de monitor en van hen zijn de activiteiten op een rij gezet. De gemeenten die (nog) geen plannen hadden ontwikkeld om laaggeletterdheid te bestrijden zijn benaderd om te melden dat ze in de monitor worden opgenomen als niet-actieve gemeente. 6 Een belangrijke opmerking bij dit onderzoek is dat het een momentopname betreft. Het schetst de stand van zaken rondom de aanpak van laaggeletterdheid in de G52 op het meetmoment in december januari Zoals al eerder gezegd, wordt dit onderzoek gekenmerkt als monitoronderzoek, waarbij op meerdere tijdstippen de stand van zaken rondom de aanpak van laaggeletterdheid in de G52 wordt gemeten. Eind 2010 wordt een volgende meting verricht om de ontwikkelingen op het gebied van laaggeletterdheid te kunnen volgen. 1.6 Leeswijzer De indeling van dit rapport ziet er als volgt uit. Het doel, de vraagstelling, respons en de achtergrond van dit onderzoek worden in hoofdstuk 1 beschreven. In hoofdstuk 2 wordt uiteengezet in hoeverre de G52 gemeenten actief zijn op het gebied van laaggeletterdheid. In hoofdstuk 3 wordt de toekomst van het beleidsterrein Educatie geschetst, gezien door de ogen van de bevraagde ambtenaren. Hoofdstuk 4 focust op de activiteiten die de actieve gemeenten ondernemen op de zes ambities die in het landelijke Aanvalsplan Laaggeletterdheid zijn benoemd. De conclusies en discussie komen in hoofdstuk 5 aan bod. De bijlagen zijn terug te vinden in hoofdstuk 6. In de bijlagen worden de bevraagde gemeenten vermeld en wordt verwezen naar de website voor de ontwikkelde (aanvals/beleids)plannen. Tot slot bevat hoofdstuk 6 diverse voorbeelden van activiteiten die de actieve gemeenten op de zes ambities ondernemen.

13 De G52 gemeenten 2 In dit hoofdstuk wordt in kaart gebracht in hoeverre de G52 gemeenten actief zijn op het gebied van laaggeletterdheid. Er wordt onderscheid gemaakt tussen actieve en niet-actieve gemeenten. Gemeenten die actief zijn kunnen een aanvalsplan hebben opgesteld en/of beleid hebben ontwikkeld waarin de aanpak van laaggeletterdheid specifiek wordt beschreven. Voor elke actieve gemeente wordt aangegeven of het aanvals-/beleidsplan is goedgekeurd door de gemeenteraad, wat de status van het plan is en welke afdelingen bij het plan betrokken zijn. Vervolgens wordt voor alle gemeenten uiteengezet of er in het kader van laaggeletterdheid een vooronderzoek is uitgevoerd en of zij een convenant hebben ondertekend en afspraken, ruimer dan in de WEB-verplichting is opgenomen, hebben gemaakt met het roc. Ook worden de aantallen bij het roc ingeschreven cursisten lezen en schrijven en overige ingekochte educatietrajecten opgesomd. Deze cijfers worden vergeleken met de cijfers die bij de gemeenten bekend zijn. Het hoofdstuk sluit af met een overzicht van de organisaties die naast de gemeenten betrokken zijn bij de aanpak van laaggeletterdheid Vastlegging aanpak laaggeletterdheid in beleids- en aanvalsplannen Bijna driekwart van de gemeenten heeft het voornemen om beleid te ontwikkelen op het gebied van laaggeletterdheid. Dit is te zien in figuur 2.1. De helft van de gemeenten heeft het voornemen om dit op korte termijn te doen en de andere helft op lange termijn (N=26). Zo n 27% van de gemeente kiest ervoor om geen beleid te ontwikkelen dat specifiek op laaggeletterdheid is gericht.

14 27% 38% Ja, we hebben dit voornemen op korte termijn (1 tot 6 maanden) Ja, we hebben dit voornemen op lange termijn (> 6 maanden) Nee, we hebben dit voornemen niet 35% Figuur 2.1 Overzicht gemeentelijke voornemens om beleid gericht op aanpak laaggeletterdheid te ontwikkelen. 8 In figuur 2.2 is af te lezen dat een kleine meerderheid van de gemeenten het voornemen heeft om een aanvalsplan op te stellen (56%), waarvan de meeste gemeenten het voornemen hebben om dit op korte termijn te doen. 44% van de gemeenten zijn niet voornemens een aanvalsplan op te stellen (N=25).

15 44% 44% Ja, we hebben dit voornemen op korte termijn (1 tot 6 maanden) Ja, we hebben dit voornemen op lange termijn (> 6 maanden) Nee, we hebben dit voornemen niet 12% Figuur 2.2 Overzicht gemeentelijke voornemens om een aanvalsplan gericht op aanpak laaggeletterdheid op te stellen. 9 De gemeenten die geen aanvalsplan gericht op de aanpak van laaggeletterdheid willen opstellen geven daarvoor verschillende redenen op. Hieronder worden deze redenen opgesomd. Er zijn al voldoende goede afspraken en activiteiten op het gebied van bestrijding van laaggeletterdheid (onder andere VVE en schakelklassen, leesbevordering bij de bibliotheek, taalles in het kader van reïntegratie, volwasseneneducatie) waarvoor de gereserveerde WEBmiddelen volledig worden benut, dus er wordt geen behoefte gevoeld aan een planmatige aanpak zoals in een (overkoepelend) aanvalsplan. Er bestaan al andere manieren waarop gemeentelijke activiteiten beschreven, zoals binnen het educatiecontract, beleidsnota over inzet en visie participatiebudget, convenant met andere gemeenten. De gemeente heeft de werving van laaggeletterden neergelegd bij het roc. Beperkte ambtelijke capaciteit en minder rooskleurige financiële vooruitzichten. De gemeenten die aangeven wel een aanvalsplan te willen maken geven daarvoor verschillende redenen op. Hieronder worden deze redenen opgesomd.

16 Er zijn vaak al veel activiteiten op het gebied van laaggeletterdheid en het is goed om deze te verankeren en vast te leggen in een aanvalsplan. Dit is vooral nuttig om het voor de politiek beter te benoemen in een geformaliseerd plan. In een aanvalsplan kun je duidelijk zien of er onderdelen zijn waar meer aandacht aan zou moeten worden besteed. Participatie is een belangrijk onderwerp voor de gemeente en laaggeletterdheid staat ook hoog op de prioriteitenlijst. Het aanvalsplan wordt opgesteld in samenwerking met verschillende afdelingen binnen de gemeente, andere gemeenten en andere samenwerkingspartners en er wordt gebruik gemaakt van de beschikbare landelijke expertise. 2.2 Actieve gemeenten 10 De G52 bestaat uit de 50 grootste gemeenten in Nederland, aangevuld met Middelburg en Vlissingen. Uit de resultaten blijkt dat in totaal 40 van de 47 gemeenten, die hebben deelgenomen aan de monitor, activiteiten ondernemen op het gebied van laaggeletterdheid of dit in het verleden hebben gedaan. Dat aantal komt overeen met een percentage van 85%. In de bijlage staan deze gemeenten genoemd, inclusief de naam en de duur van de plannen. In figuur 2.3 staat weergegeven hoeveel gemeenten preventieve dan wel curatieve activiteiten of beide uitvoeren. Zo n 46% van de gemaakte aanvalsplannen bevat activiteiten gericht op het verminderen van laaggeletterdheid. Preventie (voorkoming) van laaggeletterdheid staat in 8% van de plannen centraal. In het overige deel van de gemeentelijke plannen (46%) worden acties genoemd die zowel op het voorkomen als het bestrijden van laaggeletterdheid gericht zijn.

17 8% 46% Preventief Curatief 46% Preventief en curatief Figuur 2.3 Type activiteiten van de gemeenten actief op gebied van laaggeletterdheid Opvallend om te constateren is dat verschillende gemeenten laaggeletterdheid in gezamenlijkheid aan pakken. Hieronder staan deze samenwerkingsverbanden van gemeenten opgesomd. Haaglanden: Delft, Den Haag, Leidschendam-Voorburg, Midden-Delfland, Pijnacker- Nootdorp, Rijswijk, Wassenaar, Westland en Zoetermeer. Regio Rotterdam Rijnmond: Rotterdam, Schiedam, Spijkenisse en Vlaardingen. Regio West Brabant: Bergen op Zoom, Halderberge, Roosendaal, Rucphen, Steenbergen, Woensdrecht. Regio Holland Rijnland: Leiden, Alphen aan den Rijn, Hillegom, Kaag en Braassem, Katwijk, Leiderdorp, Lisse, Nieuwkoop, Noordwijk, Noordwijkerhout, Oegstgeest, Rijnwoude, Teylingen, Voorschoten en Zoeterwoude. 11 Betrokken afdelingen en beleidsgebieden Per gemeente zijn veelal verschillende (combinaties van) beleidsgebieden betrokken bij de aanpak van laaggeletterdheid. Dit betekent automatisch dat verschillende gemeentelijke afdelingen samenwerken in de aanpak en in ieder geval bij de totstandkoming van het aanvalsof beleidsplan. De aanpak van laaggeletterdheid krijgt vaak gestalte door inzet vanuit de onderstaande beleidsgebieden:

18 Educatie Cultuur Participatie Zorg en Welzijn 12 De hieronder opgesomde afdelingen zijn veelal betrokken bij de aanpak van laaggeletterdheid: Dienst Maatschappelijke Ontwikkeling Onderwijs Cultuur Educatie Jeugd en Onderwijs Zorg en Welzijn Werk, Inkomen en Zorg Sociale Zaken en Werkgelegenheid (w.o. Inburgering) Publieks/burgerzaken 2.3 Niet-actieve gemeenten In paragraaf 2.1 is vastgesteld dat van de 47 van de G52 gemeenten, die hebben deelgenomen aan dit eerste deel van de monitor, zo n 85% actief is op het gebied van laaggeletterdheid. Dit betekent dat de overige gemeenten kunnen worden betiteld als niet actief in de aanpak van laaggeletterdheid. Dit wil overigens niet zeggen dat deze gemeenten per definitie niets ondernemen op het gebied van laaggeletterdheid. Het doorslaggevende criterium dat bepalend is voor het label (niet-)actief is de aanwezigheid van beleid en/of een aanvalsplan waarmee de gemeente laaggeletterdheid wil tegen gaan (zie ook paragrafen 1.4 en 1.5). Gemeenten met beleid en/of aanvalsplan in uitvoering, ontwikkeling (of reeds hebben uitgevoerd) zijn actief, gemeenten zonder specifiek beleid en/of aanvalsplan zijn niet-actief. De niet-actieve gemeenten beschikken (vooralsnog) niet over een beleids- of aanvalsplan omdat zij gebruik maken van het aanvalsplan dat door een roc is geschreven. Voor sommige gemeenten

19 heeft het schrijven van een beleids- of aanvalsplan geen prioriteit, omdat de aanpak van laaggeletterdheid is ingebed in bestaande activiteiten. 2.4 Vooronderzoek Een manier die gemeenten gebruiken om een beeld te krijgen van de aard en omvang van laaggeletterdheid is het (laten) uitvoeren van een vooronderzoek. Een vooronderzoek kan ook dienen ter activering en bewustmaking van de politieke partijen. Het kan helpen laaggeletterdheid op de politieke agenda te plaatsen. Een gemeente (of een regionaal samenwerkings verband van gemeenten) kan een vooronderzoek laten uitvoeren dat specifiek is toegesneden op de gemeentelijke of regionale bevolkingskenmerken. In zo n onderzoek wordt een schatting gemaakt van het aantal laaggeletterden op basis van het aantal ouderen, werklozen, niet-werkenden, allochtonen en laagopgeleiden in de gemeente of regio. Deze factoren zijn namelijk in grote mate bepalend voor het aantal laaggeletterden. Gemeenten kunnen deze vooronderzoeken gratis aanvragen bij CINOP. 13 Van de 47 gemeenten blijken er 23 gemeenten te beschikken over een vooronderzoek of hiervan op de hoogte te zijn. Het gaat om de volgende gemeenten: Almere Bergen op Zoom s-hertogenbosch Enschede Hengelo Maastricht Schiedam Zaanstad* Amersfoort Breda Deventer Groningen* Leeuwarden Roosendaal Spijkenisse Zoetermeer Arnhem* Delft Dordrecht Heerlen Lelystad Rotterdam Utrecht Van deze 23 gemeenten zijn er 20 actief en 3 niet-actief*.

20 De overige 24 gemeenten hebben niet de beschikking over een vooronderzoek of zijn er niet van op de hoogte dat er voor hun gemeente een vooronderzoek is uitgevoerd. Daarvan zijn er 20 gemeenten actief en 4 gemeenten niet-actief. De verdeling van het aantal gemeenten met en zonder een vooronderzoek wordt weergegeven in figuur 2.4. Driekwart van de vooronderzoeken is uitgevoerd door CINOP (17). 51% 49% Gemeenten met vooronderzoek Gemeenten zonder vooronderzoek 14 Figuur 2.4 Overzicht van gemeenten die weten dat er voor hun gemeente een vooronderzoek naar laaggeletterdheid is uitgevoerd 2.5 Convenant In het kader van de bestrijding van laaggeletterdheid is een landelijk convenant afgesloten tussen werkgevers, werknemers (verenigd in de Stichting van de Arbeid) en de ministeries van OCW, SZW en VWS. Het doel van dit convenant is om laaggeletterden te stimuleren scholing op te pakken. Het komt regelmatig voor dat verschillende partijen, in navolging van het landelijke convenant, een soortgelijk regionaal of gemeentelijk convenant afsluiten. De Stichting ABC (landelijke belangenbehartigingsorganisatie voor alfabetisering) is veelvuldig bij het afsluiten van dergelijke convenanten betrokken. De convenanten worden over het algemeen door verschillende partijen ondertekend die een rol van betekenis kunnen hebben in de aanpak van het probleem. Veelal zijn het gemeenten, overige lokale (semi-)overheidsinstellingen, werkgevers(organisaties) en scholingsinstellingen die in een convenant de intentie uitspreken om iets aan laaggeletterdheid te doen.

21 In figuur 2.5 kan worden afgelezen dat in totaal 21 van de 47 gemeenten een convenant hebben ondertekend. De 21 gemeenten die dit hebben gedaan zijn: Apeldoorn Delft Enschede Haarlem Maastricht Schiedam Utrecht Bergen op Zoom Deventer Gouda Helmond Nijmegen Sittard-Geleen Zoetermeer Breda Eindhoven s-gravenhage Leidschendam-Voorburg Purmerend Tilburg Zwolle Deze gemeenten geven aan in samenwerking met andere partijen de aanpak van laaggeletterdheid vorm te willen geven % 40% Gemeenten met convenant Gemeenten zonder convenant Figuur 2.5 Overzicht van de percentages gemeenten met en zonder een convenant De redenen voor gemeenten om een convenant te ondertekenen staan hieronder opgesomd: Prioriteit voor laaggeletterdheid (speerpunt van gemeentelijk en regionaal beleid). Meerwaarde van samenwerken onderstrepen door convenant waardoor het draagvlak onder betrokken partijen wordt vergroot. Vergroten bekendheid voor de problematiek van laaggeletterdheid en aandacht hiervoor in de media.

22 Economisch belang dat burgers over basisvaardigheden beschikken. 16 Deze convenanten zijn mede ondertekend door: Gemeenten in de regio Ketenpartners UWV WERKbedrijf Sociale Diensten Onderwijsinstellingen (roc s) Bedrijven Welzijnsorganisatie Maatschappelijk Werk Bibliotheek Regionaal Platform Arbeidsmarktbeleid Stichting ABC 2.6 Aantal cursisten in 2008 In de monitor is aan de actieve gemeenten binnen de G52 gevraagd hoeveel deelnemers de gemeenten in trajecten lezen en schrijven hebben in het kader van de WEB. Onder deze (NT-1) trajecten vallen de cursussen Nederlands (beginners en gevorderden), lezen en schrijven, toegepast lezen/schrijven/rekenen, Mailen in goed Nederlands, Nederlandse Taal voor Werk en Opleiding en Nederlands op de werkvloer. Voor het gemak spreken we in het vervolg van trajecten lezen en schrijven. Het gaat om de cijfers van de aantallen cursisten die, volgens de gemeenten zelf, in 2008 ingeschreven stonden bij de roc s. Gegevens van andere scholingsaanbieders naast het roc die mogelijkerwijs trajecten lezen en schrijven verzorgen, zijn niet in dit onderzoek meegenomen. Naast deze trajecten waarvan lezen en schrijven wezenlijk onderdeel is, zijn binnen de WEB-gelden nog diverse andere trajecten gericht op educatie mogelijk. Onder andere alfabetisering NT2 (als voorbereiding op Inburgering), sociale redzaamheid, Engels enzovoort.

23 Bekendheid gemeenten met aantallen deelnemers Uit de verzamelde gegevens blijkt dat de gemeenten binnen de G52 beperkte kennis hebben van de aantallen deelnemers aan trajecten lezen en schrijven die in 2008 binnen het WEB-budget zijn uitgevoerd door de roc s. Bij ruim 20% van de gemeenten waren geen gegevens beschikbaar over het jaar In figuur 2.6 staat dit weergegeven. 17 Figuur 2.6 Beschikbaarheid gegevens over deelnemersaantallen aan trajecten lezen en schrijven Bijna de helft van de gemeenten (48%) weet niet hoeveel inwoners er uit de eigen gemeente deelnemen aan de educatietrajecten die bij het roc worden aangeboden. Dit is te zien in figuur 2.7. Figuur 2.7 Beschikbaarheid gegevens deelnemers aan cursussen lezen en schrijven uit eigen gemeente

24 De gegevens die de gemeenten hebben aangeleverd als antwoord op de vraag Hoeveel deelnemers volgen volgens u een traject Educatie en in het bijzonder trajecten lezen en schrijven zijn door CINOP vergeleken met de cijfers die de roc s hebben aangeleverd voor de Afwijking in % tussen gegevens gemeente en roc Monitor deelname lees- en schrijfonderwijs door laaggeletterden % 20% 30% 40% 50% 60% 70% 80% 90% 100% meer 100% Figuur 2.8 Procentuele afwijking van gemeentelijke deelnemergegevens ten opzichte van de deelnemergegevens geregistreerd bij het roc (horizontale as). Op de verticale as wordt het aantal gemeenten weergegeven. Uit de analyse van deze vergelijking blijkt dat de gegevens die gemeenten hebben aangeleverd in slechts 15% van de gevallen overeenkomen met het aantal wat door het roc is aangeleverd. In figuur 2.8 wordt duidelijk dat meer dan 60% van de gemeenten cijfers noemt die meer dan 50% afwijken van de cijfers aangeleverd door de roc s. 1 Neuvel, Litjes e.a. CINOP mei 2009, ISBN

25 2.7 Afspraken met het roc Gemeenten sluiten jaarlijks een zogenaamde productovereenkomst met het roc voor de besteding van het WEB-deel van het participatiebudget. In deze overeenkomst worden afspraken gemaakt over de inkoop van educatietrajecten bij het roc, waaronder ook de cursussen lezen en schrijven vallen. In de productovereenkomst kunnen gemeenten prestatieafspraken maken met het roc over wervingsactiviteiten gericht op het binnenhalen van nieuwe cursisten, over de aantallen deelnemers aan en de inhoud en duur van cursussen. Het is van belang dat gemeenten goede prestatieafspraken maken met het roc, aangezien de hoogte van het participatiebudget vanaf 2012 gedeeltelijk afhangt van de werkelijk uitgevoerde educatietrajecten. Het aantal educatietrajecten is een van de outputverdeelmaatstaven voor het budget. Gemeenten dienen deze gegevens vanaf 2011 te registreren. De meest recente informatie over het participatie budget is te vinden op In het kader van het monitoronderzoek zijn de gemeenten gevraagd de afspraken te noemen die zij met het roc hebben gemaakt. 19 In figuur 2.9 is te zien dat de verhouding tussen de gemeenten die al dan niet prestatieafspraken met het roc hebben gemaakt over de cursussen en schrijven/alfabetiseringstrajecten voor 2009 ongeveer gelijk is verdeeld.

26 51% 49% Ja, wel prestatie afspraken Nee, geen prestatieafspraken Figuur 2.9 Percentage gemeenten met wel/geen prestatieafspraken 20 De gemeenten die wel prestatieafspraken zijn overeengekomen hebben deze vooral gericht op: Het aantal in te kopen trajecten. Een toename van het aantal deelnemers aan trajecten (eventueel gekoppeld aan financiële beloning). Het leggen van meer contacten met bedrijven ten behoeve van voorlichting en acquisitie. De gemaakte afspraken wisselen sterk per gemeente, vooral wanneer het gaat om de meetbaarheid (te realiseren aantallen of percentages), de inhoud en duur van de ingekochte educatietrajecten. 2.8 Overige actieve organisaties Laaggeletterdheid is een thema waar niet alleen gemeenten iets aan (kunnen) doen. Er zijn diverse organisaties die een bijdrage kunnen leveren aan de aanpak. In tabel 2.1 staan de organisaties die participeren in de aanpak van laaggeletterdheid in de actieve gemeenten.

27 Tabel 2.1 Organisaties die participeren in de aanpak van laaggeletterdheid Nee, geen andere organisaties Bedrijven Bibliotheek Welzijnswerk (Brede) School Thuiszorg Consultatiebureau Juridisch Loket Anders Actieve gemeenten Almelo x x Almere x x x x Amersfoort x x x x Amsterdam x x Apeldoorn x x x x Bergen op Zoom x Breda x x x x x x Delft x x x x Den Bosch x x x x x Deventer x x x x x x x Dordrecht x x x Eindhoven x Emmen x x x Enschede x x x Gouda x x Haarlem x x Heerlen x x x x Helmond x x Hengelo x x x Leeuwarden x x x x Leidschendam-Voorburg x x x 21

IN EERSTE HALFJAAR 2002. Paula van der Brug en Robert Selten. April 2005. Het aantal gestarte trajecten in het eerste halfjaar van 2002.

IN EERSTE HALFJAAR 2002. Paula van der Brug en Robert Selten. April 2005. Het aantal gestarte trajecten in het eerste halfjaar van 2002. Centraal Bureau voor de Statistiek Centrum voor Beleidsstatistiek UITSTROOM UIT DE UITKERING NA START REÏNTEGRATIETRAJECT IN EERSTE HALFJAAR 2002 Paula van der Brug en Robert Selten April 2005 Op 1 januari

Nadere informatie

Aanpak Laaggeletterdheid Provincie Utrecht 2010

Aanpak Laaggeletterdheid Provincie Utrecht 2010 Aanpak Laaggeletterdheid Provincie Utrecht 2010 Colofon Titel Aanpak laaggeletterdheid Provincie Utrecht 2010 Auteur Robbie van Kippersluis, Jan Jongeneelen en Ieteke Bos Versie 3 Datum 17 november 2010

Nadere informatie

De waarde van de Academie. Gerard Marlet Antwerpen 7 november 2013

De waarde van de Academie. Gerard Marlet Antwerpen 7 november 2013 De waarde van de Academie Gerard Marlet Antwerpen 7 november 2013 Een stad met een Academie heeft meer 1,8% Aantal kunstenaars als percentage van de bevolking 18 Aanbod galerieën per 100.000 inwoners 1,6%

Nadere informatie

1. Onderwerp Inzet en aanpak Volwasseneneducatie 2013

1. Onderwerp Inzet en aanpak Volwasseneneducatie 2013 In Holland Rijnland werken samen: Alphen aan den Rijn, Hillegom, Kaag en Braassem, Katwijk, Leiden, Leiderdorp, Lisse, Nieuwkoop, Noordwijk, Noordwijkerhout, Oegstgeest, Rijnwoude, Teylingen, Voorschoten

Nadere informatie

Aanvalsplan laaggeletterdheid en de toekomst van de volwasseneneducatie

Aanvalsplan laaggeletterdheid en de toekomst van de volwasseneneducatie Aanvalsplan laaggeletterdheid en de toekomst van de volwasseneneducatie Ina den Hollander Weert, 19 mei 2011 Kenniscirkel Leven Lang Leren Brabantse en Limburgse bibliotheken Wat is laaggeletterdheid?

Nadere informatie

Verankering laaggeletterdheid in gemeentelijk beleid. Soler Berk Stichting Lezen & Schrijven

Verankering laaggeletterdheid in gemeentelijk beleid. Soler Berk Stichting Lezen & Schrijven Verankering laaggeletterdheid in gemeentelijk beleid Soler Berk Stichting Lezen & Schrijven Dinsdag 30 oktober 2012 Stichting Lezen & Schrijven Stichting Lezen & Schrijven initiatief van H.K.H. Prinses

Nadere informatie

Den Haag, 17 mei 2000

Den Haag, 17 mei 2000 Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Den Haag, 17 mei 2000 Hierbij leg ik aan uw Kamer over, conform artikel 10a, lid 6 van de Welzijnswet 1994, de tekst van de algemene maatregel

Nadere informatie

Platform Detailhandel Nederland 1 van 7. Gemeente. Emmen

Platform Detailhandel Nederland 1 van 7. Gemeente. Emmen Gemeenten moeten vaart maken met rooftassenverbod Uit onderzoek van het Platform Detailhandel Nederland naar de 50 grootste gemeenten blijkt dat in slechts 13 plaatsen de winkeliers gesteund worden met

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2015 2016 34 242 Evaluatie Wet ontwikkelingskansen door kwaliteit en educatie (Wet OKE) Nr. 2 BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN ONDERWIJS, CULTUUR EN WETENSCHAP

Nadere informatie

De waarde van winkels

De waarde van winkels De waarde van winkels Gerard Marlet Nederlandse Raad Winkelcentra 20 januari 2015 Smart people, strong cities (Cpb) aandeel hoogopgeleiden 50,9% tot 79,2% 46,5% tot 50,9% 39,8% tot 46,5% 37,7% tot 39,8%

Nadere informatie

CRITERIA PRODUCTRATING INBOEDELVERZEKERING PRIJS

CRITERIA PRODUCTRATING INBOEDELVERZEKERING PRIJS CRITERIA PRODUCTRATING INBOEDELVERZEKERING PRIJS Om tot de ProductRating Prijs te komen heeft MoneyView de gemiddelde marktpositie van elk product berekend over 28.656 fictieve klantprofielen. Deze klantprofielen

Nadere informatie

Bijlage 1: Uitwerking per regio

Bijlage 1: Uitwerking per regio De locatiekeuzes worden in deze bijlage per regio weergegeven. Daarbij volg ik de grenzen van het arrondissement / de politie-eenheid. 1. Regio Noord-Nederland eenheid Noord-Nederland leidt eenduidig tot

Nadere informatie

De staatssecretaris van Volksgezondheid Welzijn en Sport, Mevrouw drs. C.I.J.M Ross-van Dorp, Postbus 20350 2500 EJ DEN HAAG

De staatssecretaris van Volksgezondheid Welzijn en Sport, Mevrouw drs. C.I.J.M Ross-van Dorp, Postbus 20350 2500 EJ DEN HAAG De staatssecretaris van Volksgezondheid Welzijn en Sport, Mevrouw drs. C.I.J.M Ross-van Dorp, Postbus 20350 2500 EJ DEN HAAG Bijlagen 3 Inlichtingen bij Uw kenmerk GVM2522185 Dossier/volgnummer 55807A-051

Nadere informatie

VOORLOPIGE UITKOMSTEN VOOR HET GEMEENTEDOMEIN. Dennis Lanjouw, Osman Baydar, Mariëtte Goedhuys en Frank van der Linden. Maart 2006

VOORLOPIGE UITKOMSTEN VOOR HET GEMEENTEDOMEIN. Dennis Lanjouw, Osman Baydar, Mariëtte Goedhuys en Frank van der Linden. Maart 2006 Centraal Bureau voor de Statistiek Centrum voor Beleidsstatistiek EERSTE VERVOLGMETING 25%-DOELSTELLING; VOORLOPIGE UITKOMSTEN VOOR HET GEMEENTEDOMEIN Dennis Lanjouw, Osman Baydar, Mariëtte Goedhuys en

Nadere informatie

Maatschappelijke Ontwikkeling Ingekomen stuk D6 (PA 17 april 2013) Beleidsontwikkeling. Datum uw brief

Maatschappelijke Ontwikkeling Ingekomen stuk D6 (PA 17 april 2013) Beleidsontwikkeling. Datum uw brief Ingekomen stuk D6 (PA 17 april 2013) Aan de gemeenteraad van Nijmegen Korte Nieuwstraat 6 6511 PP Nijmegen Telefoon 14024 Telefax (024) 323 59 92 E-mail gemeente@ nijmegen.nl Postadres Postbus 9105 6500

Nadere informatie

Toiletreclame Regionale Tarieven Indoormedia

Toiletreclame Regionale Tarieven Indoormedia Volume netwerk Horeca Doelgroep 13-49 Alkmaar 1 2 weken 34 17 10 950,- 135,- 495,- 115,- Almere 1 2 weken 17 8 5 475,- 115,- 250,- 110,- Amersfoort 1 2 weken 50 25 15 1.425,- 150,- 745,- 125,- Amsterdam

Nadere informatie

Steeds minder startersleningen beschikbaar

Steeds minder startersleningen beschikbaar RAPPORT Starterslening in Nederland Steeds minder startersleningen beschikbaar Uitgevoerd in opdracht van www.starteasy.nl INHOUD Starterslening in Nederland Steeds minder startersleningen beschikbaar

Nadere informatie

Werving tbv Educatieve Trajecten. 19 juni 2013. Drenthe College

Werving tbv Educatieve Trajecten. 19 juni 2013. Drenthe College Werving tbv Educatieve Trajecten 19 juni 2013 Drenthe College Drenthe College - Middelgroot ROC met werkgebied: provincie Drenthe - Ca 650 medewerkers en 8300 studenten - 3 sectoren voor beroepsonderwijs

Nadere informatie

Toelichting gegevens waarstaatjegemeente.nl bij de thema s:

Toelichting gegevens waarstaatjegemeente.nl bij de thema s: Toelichting gegevens waarstaatjegemeente.nl bij de thema s: - Jeugd en Jeugdhulpverlening - Onderwijs Oktober 2015 Ctrl/BI C. Hogervorst Het beeld dat bij dit thema naar voren komt past bij een grotere

Nadere informatie

HET APOLLO MODEL. Figuur 1: Ontwikkeling aantal studenten HBO en WO, Nederland, 2013-2030

HET APOLLO MODEL. Figuur 1: Ontwikkeling aantal studenten HBO en WO, Nederland, 2013-2030 Amersfoort HET APOLLO MODEL Het Apollo Model is tot stand gekomen op initiatief van Kences en de ministeries van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap en Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties. Met dit model

Nadere informatie

HET APOLLO MODEL. Figuur 1: Ontwikkeling aantal studenten HBO en WO, Nederland, 2013-2030

HET APOLLO MODEL. Figuur 1: Ontwikkeling aantal studenten HBO en WO, Nederland, 2013-2030 Rotterdam HET APOLLO MODEL Het Apollo Model is tot stand gekomen op initiatief van Kences en de ministeries van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap en Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties. Met dit model

Nadere informatie

Foto van de Drechtsteden

Foto van de Drechtsteden Foto van de Drechtsteden Raadscommissie ABZ 3 september 2012 Sjoerd Veerman Rien Val 1 De aantrekkingskracht van de Drechtsteden Gerard Marlet 6 maart 2012 The paradox of urban triumph bereikbaarheid banen

Nadere informatie

Onderzoek Voortijdig Schoolverlaters

Onderzoek Voortijdig Schoolverlaters Onderzoek Voortijdig Schoolverlaters Informatiebijeenkomst gemeenteraad Datum: 22 april 2014 Aanleiding Zorg van fracties over voortijdig schoolverzuim Doel van het onderzoek: zicht op de problematiek

Nadere informatie

Leiden in de Atlas voor gemeenten 2014

Leiden in de Atlas voor gemeenten 2014 Beleidsonderzoek & Analyse BOA Feitenblad draagt bij aan de kwaliteit van beleid en besluitvorming Leiden in de Atlas voor gemeenten 2014 Samenvatting Dit jaar is het thema van de Atlas Economie & Arbeidsmarkt.

Nadere informatie

Welkom! Eindhoven, Emmen, Enschede, Groningen, Maastricht, Nijmegen, Schiedam, Sittard- Geleen, Tilburg, Venlo, Zaanstad, Zoetermeer en Zwolle

Welkom! Eindhoven, Emmen, Enschede, Groningen, Maastricht, Nijmegen, Schiedam, Sittard- Geleen, Tilburg, Venlo, Zaanstad, Zoetermeer en Zwolle Welkom! Alkmaar, Almelo, Almere, Amersfoort, Apeldoorn, Arnhem,Breda, Delft, Deventer, Dordrecht, Ede, Eindhoven, Emmen, Enschede, Groningen, Haarlem, Haarlemmermeer, Heerlen, Helmond, Hengelo, 's-hertogenbosch,

Nadere informatie

Leiden in de Atlas voor gemeenten 2015

Leiden in de Atlas voor gemeenten 2015 Beleidsonderzoek & Analyse BOA Feitenblad draagt bij aan de kwaliteit van beleid en besluitvorming Leiden in de Atlas voor gemeenten 2015 Samenvatting De Atlas voor Gemeenten vergelijkt al 17 jaar de 50

Nadere informatie

Oplegvel. 1. Onderwerp Beleidsplan leerplicht 2013-2014. 2. Rol van het samenwerkingsorgaan Holland Rijnland. Efficiencytaak

Oplegvel. 1. Onderwerp Beleidsplan leerplicht 2013-2014. 2. Rol van het samenwerkingsorgaan Holland Rijnland. Efficiencytaak Oplegvel In Holland Rijnland werken samen: Alphen aan den Rijn, Hillegom, Kaag en Braassem, Katwijk, Leiden, Leiderdorp, Lisse, Nieuwkoop, Noordwijk, Noordwijkerhout, Oegstgeest, Rijnwoude, Teylingen,

Nadere informatie

Uw brief Ons kenmerk Doorkiesnummer PDTJ/07/1069. Onderwerp Datum Contactpersoon

Uw brief Ons kenmerk Doorkiesnummer PDTJ/07/1069. Onderwerp Datum Contactpersoon Uw brief Ons kenmerk Doorkiesnummer PDTJ/07/1069 Onderwerp Datum Contactpersoon 2 e Kans Beroepsonderwijs 2 februari 2007 Goede bondgenoot, Niets menselijks is u of mij vreemd. In aantallen geredeneerd

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2015 2016 30 234 Toekomstig sportbeleid 31 293 Primair Onderwijs Nr. 143 BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN ONDERWIJS, CULTUUR EN WETENSCHAP Aan de Voorzitter

Nadere informatie

De voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA..DEN HAAG

De voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA..DEN HAAG >Retouradres Postbus 16375 2500 BJ Den Haag De voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA..DEN HAAG Primair Onderwijs Rijnstraat 50 Den Haag Postbus 16375 2500 BJ Den Haag

Nadere informatie

Hierbij delen wij u mee dat op donderdag 13 februari het Bondgenootschap Laaggeletterdheid regio Nijmegen is opgericht.

Hierbij delen wij u mee dat op donderdag 13 februari het Bondgenootschap Laaggeletterdheid regio Nijmegen is opgericht. Maatschappelijke Ingekomen stuk D1 (PA 12 maart 2014) Ontwikkeling Beleidsontwikkeling Aan de gemeenteraad van Nijmegen Korte Nieuwstraat 6 6511 PP Nijmegen Telefoon 14024 Telefax (024) 323 59 92 E-mail

Nadere informatie

Raamovereenkomst Educatie Gemeente Den Haag ROC Mondriaan

Raamovereenkomst Educatie Gemeente Den Haag ROC Mondriaan Raamovereenkomst Educatie Gemeente Den Haag ROC Mondriaan De gemeente Den Haag, Spui 70, Den Haag, te dezen rechtsgeldig vertegenwoordigd door de heer drs. S. Dekker, wethouder van Onderwijs, Jeugdzaken

Nadere informatie

Vergelijking discriminatiemeldingen 2012 binnen de G32

Vergelijking discriminatiemeldingen 2012 binnen de G32 Vergelijking discriminatiemeldingen 2012 binnen de G32 Toelichting Benadrukt dient te worden dat de discriminatiecijfers van de G32 onderling moeilijk vergelijkbaar zijn. Als een bepaalde gemeente (op

Nadere informatie

Gelet op artikel 21b, eerste lid, van de Wet op de rechterlijke organisatie; De Afdeling advisering van de Raad van State gehoord (advies van

Gelet op artikel 21b, eerste lid, van de Wet op de rechterlijke organisatie; De Afdeling advisering van de Raad van State gehoord (advies van Besluit van houdende aanwijzing van zittingsplaatsen van rechtbanken en gerechtshoven (Besluit zittingsplaatsen gerechten) Op de voordracht van Onze Minister van Veiligheid en Justitie van 2012, nr., Gelet

Nadere informatie

monitor Marokkaanse Nederlanders in Maassluis bijlage(n)

monitor Marokkaanse Nederlanders in Maassluis bijlage(n) Raadsinformatiebrief (openbaar) gemeente Maassluis Aan de leden van de gemeenteraad in Maassluis Postbus 55 3140 AB Maassluis T 010-593 1931 E gemeente@maassluis.nl I www.maassluis.nl ons kenmerk 2010-4748

Nadere informatie

Voorbeeldadvies Cijfers

Voorbeeldadvies Cijfers Voorbeeldadvies GGD Twente heeft de taak de gezondheid van de Twentse jeugd, volwassenen en ouderen in kaart te brengen. In dit kader worden diverse gezondheidsmonitoren afgenomen om inzicht te verkrijgen

Nadere informatie

Inhoud educatie-opleidingen, toetsing en certificering

Inhoud educatie-opleidingen, toetsing en certificering Inhoud educatie-opleidingen, toetsing en certificering In iedere FAQ-lijst vindt u eerst de lijst met vragen, zodat u de voor u interessante vragen en antwoorden op de pagina s hierna makkelijk terug kunt

Nadere informatie

Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap T.a.v. mevrouw J.M. van Bijsterveldt-Vliegenthart Postbus 16375 2500 BJ 'S-GRAVENHAGE (070) 373 8681

Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap T.a.v. mevrouw J.M. van Bijsterveldt-Vliegenthart Postbus 16375 2500 BJ 'S-GRAVENHAGE (070) 373 8681 Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap T.a.v. mevrouw J.M. van Bijsterveldt-Vliegenthart Postbus 16375 2500 BJ 'S-GRAVENHAGE doorkiesnummer (070) 373 8681 uw kenmerk bijlage(n) betreft Reactie

Nadere informatie

De gemeente Huizen blijft in de rol van centrumgemeente van de gemeenschappelijke regeling de contractvoorbereiding doen.

De gemeente Huizen blijft in de rol van centrumgemeente van de gemeenschappelijke regeling de contractvoorbereiding doen. TOELICHTING OP DE PRESTATIE-OVEREENKOMST 2014 Registratienr: 13.0008128 1. Inleiding Als bijlage treft u de prestatieovereenkomst educatie voor het jaar 2014 aan. Omdat het gemeenschappelijke orgaan educatie

Nadere informatie

Oplegvel Collegebesluit

Oplegvel Collegebesluit Oplegvel Collegebesluit Onderwerp Beleid Wet Educatie en Beroepsonderwijs (WEB) 2013 en 2014 Portefeuille J. Nieuwenburg Auteur Mevr. J. van der Meer Telefoon 5115091 E-mail: jmeer@haarlem.nl SZ/JOS Reg.nr.2012/486546

Nadere informatie

Oplegvel. 1. Onderwerp Werkgeversdienstverlening. 2. Rol van het samenwerkingsorgaan Holland Rijnland

Oplegvel. 1. Onderwerp Werkgeversdienstverlening. 2. Rol van het samenwerkingsorgaan Holland Rijnland In Holland Rijnland werken samen: Alphen aan den Rijn, Hillegom, Kaag en Braassem, Katwijk, Leiden, Leiderdorp, Lisse, Nieuwkoop, Noordwijk, Noordwijkerhout, Oegstgeest, Rijnwoude, Teylingen, Voorschoten

Nadere informatie

Overzicht wijzigingen CAFAS database t/m Q1 2016

Overzicht wijzigingen CAFAS database t/m Q1 2016 Ablasserdam Dordrecht (+ Spijkenisse) A0 Centercom 01.05.2013 9/01.07.2013 Bergen op zoom Roosendaal+Breda A0 Centercom 01.07.2013 10/01.10.2013 Bloemendaal Haarlem+Haarlemmermeer A0 Centercom 01.10.2011

Nadere informatie

van Werkplein naar Arbeidsmarkt naar 4 Transities Werkgever en Werkzoekende

van Werkplein naar Arbeidsmarkt naar 4 Transities Werkgever en Werkzoekende van Werkplein naar Arbeidsmarkt naar 4 Transities Werkgever en Werkzoekende DOEL Informatie Uitwisseling Vraag aan u Beleid min SZW SUWI: 2002 CWI en UWV samenwerking met gemeenten werk boven uitkering

Nadere informatie

OPENBAAR Adviseur: H.C. Duyvendak (WSO, tst. 827) Portefeuillehoude(s)r: A.J.M. de Ridder en E. van Oortmerssen-Schutte 10.10589 OPINIËRENDE NOTA

OPENBAAR Adviseur: H.C. Duyvendak (WSO, tst. 827) Portefeuillehoude(s)r: A.J.M. de Ridder en E. van Oortmerssen-Schutte 10.10589 OPINIËRENDE NOTA OPENBAAR Adviseur: H.C. Duyvendak (WSO, tst. 827) Portefeuillehoude(s)r: A.J.M. de Ridder en E. van Oortmerssen-Schutte 10.10589 1 OPINIËRENDE NOTA POLITIEKE RONDE d.d. 14 oktober 2010 Raadsvergadering

Nadere informatie

Tabellenboek klantcontacten arbeidsadviseur

Tabellenboek klantcontacten arbeidsadviseur Tabellenboek klantcontacten arbeidsadviseur Registraties 2 e 2008 per regio en vestiging TNO-rapport Percentages zijn kolompercentages. Elk percentage is getoetst met de Pearson Chi-kwadraat toets. Elk

Nadere informatie

Voorstel programma educatie

Voorstel programma educatie Voorstel programma educatie 2013 Inhoudsopgave 1. Inleiding 2. Landelijke ontwikkelingen 3. Regio Rivierenland 4. Opdracht ROC Rivor 5. Opleidingsbehoefte per gemeente 6. Voorwaarden cursusaanbod 2013

Nadere informatie

Het Participatiebudget

Het Participatiebudget Het Participatiebudget Communicatieplan Het Participatiebudget: communiceren doen we zo! Gemeente Leeuwarden April 2009 Annette Geurden, invoering budget 1 INHOUDSOPGAVE 1. Aanleiding 3 2. Waarom een communicatieplan?

Nadere informatie

Sociale Zaken en Werkgelegenheid gemeente Rotterdam

Sociale Zaken en Werkgelegenheid gemeente Rotterdam QUICK-SCAN: GEVOLGEN REGIOBINDING ROTTERDAM COLOFON INTRAVAL Postadres: Postbus 1781 9701 BT Groningen E-mail info@intraval.nl Kantoor Groningen: Kantoor Rotterdam: St. Jansstraat 2C Goudsesingel 184 Telefoon

Nadere informatie

Lekker lezen, lekker schrijven!

Lekker lezen, lekker schrijven! Nieuwsbrief MAAK EEN NIEUWE START! Campagne laaggeletterdheid Kockie Neven k.neven@rocleiden.nl Regio Holland Rijnland Ineke Berkhout iberkhout@idcollege.nl Nummer 8 - december 2009 Cora Brussee c.brussee@rocleiden.nl

Nadere informatie

Wetgeving rond participatiesamenleving biedt kansen. voor bibliotheken

Wetgeving rond participatiesamenleving biedt kansen. voor bibliotheken Wetgeving rond participatiesamenleving biedt kansen voor bibliotheken Breng vraag en aanbod bij elkaar en help laaggeletterden vooruit Nederland telt 1,3 miljoen laaggeletterde volwassenen (16-65 jaar).

Nadere informatie

Clear Channel lanceert permanent interactief netwerk. Outdoor gaat mobiel

Clear Channel lanceert permanent interactief netwerk. Outdoor gaat mobiel Clear Channel lanceert permanent interactief netwerk. Outdoor gaat mobiel 2 3 Waarom een interactief netwerk? Outdoor gaat mobiel Het nieuw gelanceerde netwerk maakt outdoor interactief. Het maakt het

Nadere informatie

Binnensteden en hun bewoners

Binnensteden en hun bewoners Binnensteden en hun bewoners 11 Bert Raets Publicatiedatum CBS-website: 23 september 211 Den Haag/Heerlen Verklaring van tekens. = gegevens ontbreken * = voorlopig cijfer ** = nader voorlopig cijfer x

Nadere informatie

100.000 INWONERS KWETSBARE BURGERS IN EEN GEMEENTE MET...

100.000 INWONERS KWETSBARE BURGERS IN EEN GEMEENTE MET... IN EEN GEMEENTE MET... 100.000 MEE Zuid-Holland Noord biedt ondersteuning bij leven met een beperking in de gemeenten Alphen aan den Rijn - Delft - Den Haag ('s-gravenhage) - Hillegom - Kaag en Braassem

Nadere informatie

Actieplan Veilige School 2015-2018

Actieplan Veilige School 2015-2018 Actieplan Veilige School 2015-2018 Inleiding De actieplannen Veilige School 1 van de afgelopen jaren hebben er voor gezorgd dat het onderwerp veiligheid goed op de kaart van het Haagse onderwijs staat.

Nadere informatie

Analyse vraaghuurprijzen kantoorruimte 2012-2014

Analyse vraaghuurprijzen kantoorruimte 2012-2014 Analyse vraaghuurprijzen kantoorruimte 2012-2014 Kantorenmarkt uit balans De situatie op de Nederlandse kantorenmarkt is zeer ongunstig. Het aanbod van kantoorruimte ligt structureel op een zeer hoog niveau

Nadere informatie

Door dr. Maurice de Greef

Door dr. Maurice de Greef Educatietrajecten van ROC ID College zorgen voor betere taalbeheersing, plek in de samenleving en op de arbeidsmarkt onder inwoners in de regio Holland-Rijnland Door dr. Maurice de Greef In de regio Holland-Rijnland

Nadere informatie

Staatsblad van het Koninkrijk der Nederlanden

Staatsblad van het Koninkrijk der Nederlanden Staatsblad van het Koninkrijk der Nederlanden Jaargang 1998 614 Besluit van 7 oktober 1998, houdende aanwijzing van gemeenten voor en regels met betrekking tot het verstrekken van specifieke uitkeringen

Nadere informatie

Handreiking voor het opstellen van het implementatieplan taal en rekenen. Korte versie

Handreiking voor het opstellen van het implementatieplan taal en rekenen. Korte versie Handreiking voor het opstellen van het implementatieplan taal en rekenen Korte versie Colofon Titel Handreiking voor het opstellen van het implementatieplan taal en rekenen Auteur Christel Kuijpers en

Nadere informatie

BESLUITEN. B&W-nr.: 07.0267 d.d. 6-3-2007

BESLUITEN. B&W-nr.: 07.0267 d.d. 6-3-2007 Behoudens advies van de commissie OWZ B&W-nr.: 07.0267 d.d. 6-3-2007 Onderwerp Ondertekening convenant Ketenaanpak jeugdbeleid, jeugdzorg en gezinsondersteuning (vroegsignalering en zorgcoördinatie) Zuid

Nadere informatie

Amsterdam rapportage schoonste winkelgebied verkiezing 2015

Amsterdam rapportage schoonste winkelgebied verkiezing 2015 Amsterdam rapportage schoonste winkelgebied verkiezing 01 1 VOORWOORD Voor u ligt een onderzoeksrapportage naar de schoonbeleving van het winkelend publiek in uw gemeente. Voor dit onderzoek is middels

Nadere informatie

Factsheets Nederland. Kantoren- en bedrijfsruimtemarkt. medio 2015. www.dtz.nl

Factsheets Nederland. Kantoren- en bedrijfsruimtemarkt. medio 2015. www.dtz.nl Factsheets Kantoren- en bedrijfsruimtemarkt medio 215 www.dtz.nl 1 Factsheet kantorenmarkt medio 215 Kantoorbanen 2.236.85 214 t.o.v. 213,9% Aanbod 8.36 m 2,6% Voorraad 49.533. m 2,1% Opname 497. m 2 1

Nadere informatie

Ontwikkelt u nieuwbouwwoningen

Ontwikkelt u nieuwbouwwoningen Ontwikkelt u nieuwbouwwoningen in Zuid-Holland? Structin maakt het u makkelijker! Structin is het samenwerkingsverband van netbeheerders voor de coördinatie van de gecombineerde aanleg van ondergrondse

Nadere informatie

voor- en vroegschoolse educatie Convenant uitvoering Boxtels model

voor- en vroegschoolse educatie Convenant uitvoering Boxtels model Convenant uitvoering Boxtels model Impuls kwaliteit VVE beleid Boxtel 6 juli 2011 Aanleiding en doelstelling bestuurlijk convenant Met ingang van de Wet Ontwikkelingskansen door Kwaliteit en Educatie krijgt

Nadere informatie

Inkomens van Leidse particuliere huishoudens, 2005-2010

Inkomens van Leidse particuliere huishoudens, 2005-2010 Juli 2013 ugu Inkomens van Leidse particuliere huishoudens, 2005-2010 Het CBS voert periodiek het regionale inkomensonderzoek uit, gebaseerd op gegevens van de belastingdienst. Momenteel zijn de meest

Nadere informatie

Urbanisatie-effecten en vastgoedwaardeontwikkeling: Human Capital = Capital Growth. Richard Buytendijk, MSc, MSRE

Urbanisatie-effecten en vastgoedwaardeontwikkeling: Human Capital = Capital Growth. Richard Buytendijk, MSc, MSRE Urbanisatie-effecten en vastgoedwaardeontwikkeling: Human Capital = Capital Growth Richard Buytendijk, MSc, MSRE Research, ASR Vastgoed Vermogensbeheer Even voorstellen.. - achtergrond sociale geografie

Nadere informatie

Werkloosheid in Holland Rijnland

Werkloosheid in Holland Rijnland Werkloosheid in Holland Rijnland met cijfers van 2000 tot en met 2007 Deze publicatie is ook beschikbaar op www.leiden.nl/statistiek Colofon Serie Statistiek 2008/10 Gemeente Leiden Afdeling Strategie

Nadere informatie

Ontwikkelt u nieuwbouwwoningen in Zuid-Holland?

Ontwikkelt u nieuwbouwwoningen in Zuid-Holland? Ontwikkelt u nieuwbouwwoningen in Zuid-Holland? Structin maakt het u makkelijker! Structin is het samenwerkingsverband van netbeheerders voor de coördinatie van de gecombineerde aanleg van ondergrondse

Nadere informatie

Geacht college, geachte raad,

Geacht college, geachte raad, In Holland Rijnland werken samen: Alkemade, Hillegom, Katwijk, Leiden, Leiderdorp, Lisse, Noordwijk, Noordwijkerhout, Oegstgeest, Teylingen, Voorschoten en Zoeterwoude. Leiden: 26 november 2013 Contact:

Nadere informatie

Collegevoorstel SAMEN LEVEN EN WERKEN. zaak_zaaknummer. Ja, namelijk uitgesteld (één week) Stad van actieve mensen. Samen leven en Werken

Collegevoorstel SAMEN LEVEN EN WERKEN. zaak_zaaknummer. Ja, namelijk uitgesteld (één week) Stad van actieve mensen. Samen leven en Werken kjezaak_id bericht_nummer bericht_id Collegevoorstel zaak_zaaknummer SAMEN LEVEN EN WERKEN Reg.nr. B&W d.d. 29-04-2014 Openbaar Programma Ja, namelijk uitgesteld (één week) Stad van actieve mensen DT d.d.

Nadere informatie

Geen leerling zonder diploma van school: educatie

Geen leerling zonder diploma van school: educatie Geen leerling zonder diploma van school: educatie In het Meerjaren Ontwikkelingsprogramma Grote Steden Beleid 2005-2009 is als doelstelling voor de besteding van de middelen uit de Web geformuleerd; de

Nadere informatie

STICHTING VRAAGWIJZER NEDERLAND WMO-LOKET TOP 100 2011. Score in 2010 op de met 2011 vergelijkbare items

STICHTING VRAAGWIJZER NEDERLAND WMO-LOKET TOP 100 2011. Score in 2010 op de met 2011 vergelijkbare items STICHTING VRAAGWIJZER NEDERLAND WMO-LOKET TOP 100 2011 Gemeente Naam loket Score 2011 1 Heemstede Loket Heemstede 93 61 51 2 Sint-Michielsgestel Zorgloket WegWijs 89 62-3 Rotterdam Vraagwijzer Loket 88

Nadere informatie

Onderzoek Passend Onderwijs

Onderzoek Passend Onderwijs Rapportage Onderzoek passend onderwijs In samenwerking met: Algemeen Dagblad Contactpersoon: Ellen van Gaalen Utrecht, augustus 2015 DUO Onderwijsonderzoek drs. Liesbeth van der Woud drs. Tanya Beliaeva

Nadere informatie

Alle Schiedammers doen mee!

Alle Schiedammers doen mee! Alle mers doen mee! Aanvalsplan laaggeletterdheid 28 2 Gemeente. Afdeling Educatie & Welzijn Alle mers doen mee! Aanvalsplan laaggeletterdheid 28 2 Gemeente Gemeente Cluster Maatschappelijke Ontwikkeling

Nadere informatie

1. Onderwerp Leerlingbouwplaatsen/Social Return on Investment in Holland Rijnland 2. Rol van het samenwerkingsorgaan Holland Rijnland

1. Onderwerp Leerlingbouwplaatsen/Social Return on Investment in Holland Rijnland 2. Rol van het samenwerkingsorgaan Holland Rijnland In Holland Rijnland werken samen: Alphen aan den Rijn, Hillegom, Kaag en Braassem, Katwijk, Leiden, Leiderdorp, Lisse, Nieuwkoop, Noordwijk, Noordwijkerhout, Oegstgeest, Rijnwoude, Teylingen, Voorschoten

Nadere informatie

RAPPORTAGE EMISSIEBEHEER RIOLERING 2012

RAPPORTAGE EMISSIEBEHEER RIOLERING 2012 RAPPORTAGE EMISSIEBEHEER RIOLERING 2012 Archimedesweg 1 CORSA nummer: 14.48265 postadres: versie: Definitief postbus 156 auteur: Irene van der Stap 2300 AD Leiden oplage: Digitaal telefoon (071) 3 063

Nadere informatie

Partijen, De Minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid, de heer H.G.J. Kamp, handelend als bestuursorgaan, hierna te noemen: de Minister,

Partijen, De Minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid, de heer H.G.J. Kamp, handelend als bestuursorgaan, hierna te noemen: de Minister, CONVENANT Wachtlijsten kinderopvang Partijen, De Minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid, de heer H.G.J. Kamp, handelend als bestuursorgaan, hierna te noemen: de Minister, Het College van burgemeester

Nadere informatie

Uw kenmerk GVM/Vz/2109630 Dossier/volgnummer 55807A-038

Uw kenmerk GVM/Vz/2109630 Dossier/volgnummer 55807A-038 De Minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport, mevrouw dr. E. Borst-Eilers Postbus 20350 2500 EJ DEN HAAG Bijlagen Een Inlichtingen bij Uw kenmerk GVM/Vz/2109630 Dossier/volgnummer 55807A-038 G. van

Nadere informatie

In opdracht van het Sectorinstituut Openbare Bibliotheken. Uitgevoerd door Kasperkovitz beleidsonderzoek en advies

In opdracht van het Sectorinstituut Openbare Bibliotheken. Uitgevoerd door Kasperkovitz beleidsonderzoek en advies MONITOR 2012 Bestrijding laaggeletterdheid door bibliotheken In opdracht van het Sectorinstituut Openbare Bibliotheken Uitgevoerd door Kasperkovitz beleidsonderzoek en advies Amersfoort, 10 december 2012

Nadere informatie

Opdrachtverstrekking volwasseneneducatie

Opdrachtverstrekking volwasseneneducatie Collegevoorstel Inleiding: De gemeente ontvangt van het Rijk middelen voor volwasseneneducatie. Deze middelen moeten ingezet worden bij het regionaal opleidingscentrum (roc). Onze gemeente zet deze middelen

Nadere informatie

Voortgangsbrief beleidskader Onderwijs 0 tot 12 jaar

Voortgangsbrief beleidskader Onderwijs 0 tot 12 jaar Openbaar Onderwerp Voortgangsbrief beleidskader Onderwijs 0 tot 12 jaar Programma Onderwijs BW-nummer Portefeuillehouder R. Helmer-Englebert Samenvatting Met dit voorstel stellen we de raadsbrief vast

Nadere informatie

met het participatiebudget

met het participatiebudget met het participatiebudget meer maatwerk bieden Nieuwsbrief 2, participatiebudget, bijeenkomst Alkmaar. Winst uit samenwerking Stiekem hebben wij hier in Alkmaar de zaken al best creatief geregeld, bekent

Nadere informatie

Onderwijs en vluchtelingenkinderen

Onderwijs en vluchtelingenkinderen Onderwijs en vluchtelingenkinderen Zijn scholen en onderwijsgevenden voldoende toegerust om vluchtelingenkinderen onderwijs te bieden? Een enquête onder onderwijsgevenden van basisscholen, scholen voor

Nadere informatie

Amsterdam Rotterdam UTRECHT

Amsterdam Rotterdam UTRECHT Amsterdam Rotterdam UTRECHT Inleiding Clipit onderzoekt regelmatig de berichtgeving rondom de grootste steden van Nederland. We vergelijken de steden op punten als aantal berichten, PR-waarde en sentiment,

Nadere informatie

1. Onderwerp OGGZ: Uitvoeringnotitie Beschermd Wonen

1. Onderwerp OGGZ: Uitvoeringnotitie Beschermd Wonen In Holland Rijnland werken samen: Alphen aan den Rijn, Hillegom, Kaag en Braassem, Katwijk, Leiden, Leiderdorp, Lisse, Nieuwkoop, Noordwijk, Noordwijkerhout, Oegstgeest, Teylingen, Voorschoten en Zoeterwoude

Nadere informatie

Inventarisatie van Wmo-raden 2012 - de uitgewerkte antwoorden -

Inventarisatie van Wmo-raden 2012 - de uitgewerkte antwoorden - Inventarisatie van Wmo-raden 2012 - de uitgewerkte antwoorden - 27-9-2012 Vooraf De jaarlijkse inventarisatie van de Koepel van Wmo-raden onder Wmo-raden heeft ook in 2012 een goede respons gekregen. Uitgezet

Nadere informatie

1. Wat zijn de SiSa-indicatoren die nu worden gevraagd en hoe gaat de verantwoording er vanaf 1 januari 2013 uitzien?

1. Wat zijn de SiSa-indicatoren die nu worden gevraagd en hoe gaat de verantwoording er vanaf 1 januari 2013 uitzien? Inkoop, contractafspraken en verantwoording In iedere FAQ-lijst vindt u eerst de lijst met vragen, zodat u de voor u interessante vragen en antwoorden op de pagina s hierna makkelijk terug kunt vinden.

Nadere informatie

Gemeente Delft. Geachte leden van de raad,

Gemeente Delft. Geachte leden van de raad, Samenleving Advies Gemeente Delft Westlandseweg 40 2624 AD Delft IBAN NL21 BNGH 0285 0017 87 t.n.v. gemeente Delft Retouradres Advies, Postbus 78, 2600 ME Delft Aan de eden van de gemeenteraad van Delft

Nadere informatie

en leerlingenvervoer

en leerlingenvervoer Wat willen we bereiken? Omschrijving/Definitie: Hier wordt onder verstaan: 1. zorgdragen voor vervoer van leerlingen met een beperking; 2. bevorderen onderwijs voor leerlingen met beperkingen; 3. bevorderen

Nadere informatie

met het participatiebudget

met het participatiebudget met het participatiebudget meer maatwerk bieden Nieuwsbrief 1, participatiebudget, bijeenkomst Eindhoven. De wereld van de ongekende mogelijkheden Er komt een nieuwe wet, die regelt dat de budgetten voor

Nadere informatie

Goed project maar geen geld? Fonds1818 helpt!

Goed project maar geen geld? Fonds1818 helpt! Goed project maar geen geld? Fonds1818 helpt! Emma s Hof Den Haag Aanvraag indienen Op de website www.fonds1818.nl kunt u het digitale aanvraagformulier invullen. Of u stuurt een uitgewerkt projectplan

Nadere informatie

1. Onderwerp Regionale projectorganisatie voor de voorbereiding op de 3 decentralisaties in het sociale domein

1. Onderwerp Regionale projectorganisatie voor de voorbereiding op de 3 decentralisaties in het sociale domein Oplegvel In Holland Rijnland werken samen: Alphen aan den Rijn, Hillegom, Kaag en Braassem, Katwijk, Leiden, Leiderdorp, Lisse, Nieuwkoop, Noordwijk, Noordwijkerhout, Oegstgeest, Rijnwoude, Teylingen,

Nadere informatie

Arbeidsmarktbeleid. Samenwerken aan optimale regionale arbeidsmarkt. Opdracht. Rol van Holland Rijnland

Arbeidsmarktbeleid. Samenwerken aan optimale regionale arbeidsmarkt. Opdracht. Rol van Holland Rijnland Arbeidsmarktbeleid Onderwijs, jeugdbeleid, arbeidsmarktbeleid, zorg, welzijn en cultuur. Voor deze maatschappelijke thema s heeft Holland Rijnland een Sociale Agenda ontwikkeld. Vanuit deze agenda wisselen

Nadere informatie

1. Onderwerp Ontwikkeling virtueel CJG voor professionals Zuid-Holland Noord 2. Rol van het samenwerkingsorgaan Holland Rijnland

1. Onderwerp Ontwikkeling virtueel CJG voor professionals Zuid-Holland Noord 2. Rol van het samenwerkingsorgaan Holland Rijnland In Holland Rijnland werken samen: Alphen aan den Rijn, Hillegom, Kaag en Braassem, Katwijk, Leiden, Leiderdorp, Lisse, Nieuwkoop, Noordwijk, Noordwijkerhout, Oegstgeest, Rijnwoude, Teylingen, Voorschoten

Nadere informatie

Sociaal kapitaal: slagboom of hefboom? Samenvatting. Wil van Esch, Régina Petit, Jan Neuvel en Sjoerd Karsten

Sociaal kapitaal: slagboom of hefboom? Samenvatting. Wil van Esch, Régina Petit, Jan Neuvel en Sjoerd Karsten Sociaal kapitaal: slagboom of hefboom? Samenvatting Wil van Esch, Régina Petit, Jan Neuvel en Sjoerd Karsten Colofon Titel Auteurs Tekstbewerking Uitgave Ontwerp Vormgeving Bestellen Sociaal kapitaal in

Nadere informatie

Telling contracten rijksbijdrage educatie 2012

Telling contracten rijksbijdrage educatie 2012 Voorlichtingspublicatie Betreft de onderwijssector(en) Informatie DUO/ICO Beroepsonderwijs en Volwasseneneducatie vo 079-3232.444 bvh 079-3232.666 Telling contracten rijksbijdrage educatie 2012 Bestemd

Nadere informatie

SAMEN DIGITAAL : de opgave

SAMEN DIGITAAL : de opgave SAMEN DIGITAAL : de opgave -> Bibliotheek Utrecht, Mariken van Meer Internetvaardigheden Utrechtse situatie De Utrechtse aanpak / Leven en Leren -> Stichting Digisterker, Piet Boekhoudt CBS typen internetvaardigheden

Nadere informatie

Raadsvragen van het raadslid Ann Tuza van de fractie CDA, ingevolge artikel 43 van het reglement van orde van de gemeenteraad van Ede.

Raadsvragen van het raadslid Ann Tuza van de fractie CDA, ingevolge artikel 43 van het reglement van orde van de gemeenteraad van Ede. 2016/11 Raadsvragen van het raadslid Ann Tuza van de fractie CDA, ingevolge artikel 43 van het reglement van orde van de gemeenteraad van Ede. Binnengekomen d.d. 9 februari 2016 Betreft: Eenzaamheid Eenzaamheid

Nadere informatie

logoocw De voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA Den Haag BVE/IenI/2006-43667

logoocw De voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA Den Haag BVE/IenI/2006-43667 logoocw De voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA Den Haag Den Haag Ons kenmerk BVE/IenI/2006-43667 Onderwerp Inspectierapport 'Nederlands in het mbo' Bijlage(n) Rapport

Nadere informatie