ASN Bank Issuepaper. Waterschappen. Klimaat en milieu. vragen om zorgzaamheid. en daadkracht

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "ASN Bank Issuepaper. Waterschappen. Klimaat en milieu. vragen om zorgzaamheid. en daadkracht"

Transcriptie

1 ASN Bank Issuepaper Waterschappen Klimaat en milieu vragen om zorgzaamheid en daadkracht

2 ASN Bank Issuepaper Waterschappen maart A Inleiding In deze ASN Bank Issuepaper Waterschappen komen achtereenvolgens aan bod: A. Inleiding B. Toelichting C. Achtergronden D. Bronnen E. Bijlagen Wanneer u spaart bij de ASN Bank of belegt in het ASN Duurzaam Obligatiefonds of het ASN Duurzaam Mixfonds, investeren wij uw geld deels in obligaties van waterschappen. Deze issuepaper geeft aan hoe wij de bijzondere beleggingscriteria van de ASN Bank toepassen bij de selectie van de beleggingen in waterschappen. Waterschappen maken al langer onderdeel uit van ons beleggingsuniversum van obligaties. De afgelopen jaren keurden wij waterschappen goed op basis van een besluit van de ASN Selectiecommissie van 2 juli Deze issuepaper vormt de basis voor de herscreening van deze sector. Kenmerken en rol van waterschappen Een waterschap, in de provincies Noord- en Zuid- Holland en Utrecht ook wel hoogheemraadschap genoemd, is een publiek orgaan. De provincie stelt waterschappen in bij provinciale verordening. In deze verordening staan de taken van de waterschappen. Het stroomgebied bepaalt welk gebied onder beheer is van een waterschap. De historie en achtergrond van waterschappen is terug te vinden in bijlage 1. In Nederland bestaan nu 27 waterschappen. In bijlage 2 ziet u de complete lijst. De rol van waterschappen In Nederland is waterbeheer van groot belang. Water speelt een belangrijke rol bij de inrichting van onze leefomgeving. Elke functie die we aan ruimte toekennen, bijvoorbeeld wonen, werken en recreatie, stelt bepaalde eisen aan het waterbeheer. Belangrijke activiteiten van waterschappen zijn: - Zorg voor waterkwantiteit. Hoewel er in Nederland meestal genoeg water is, is het vaak ongelijk verdeeld. Waterschappen zorgen ervoor dat water wordt afgevoerd waar het te veel is, en wordt aangevoerd waar het te weinig is. - Zorg voor waterkwaliteit door zuivering van afvalwater en zorgen voor schoon oppervlaktewater. - Zorg voor de waterkering door controle op en onderhoud van dijken. - Beheer van wegen en vaarwegen; deze taak geldt niet voor alle waterschappen. De activiteiten van een waterschap zijn sterk afhankelijk van de regio waar het actief is. De belangen van de bewoners kunnen nogal uiteenlopen. Het is voor ASN Bank Issuepaper Waterschappen 23 maart 2009

3 een waterschap niet altijd mogelijk aan alle wensen tegemoet te komen. Waterschappen zoeken per gebied een afgewogen oplossing, waarbij zij rekening houden met alle wensen. Wetten en regelingen De waterschappen in Nederland zijn verenigd in de Unie van Waterschappen. Zij hebben verder onder andere te maken met: - de Waterschapswet: deze bepaalt wat de taken, instelling en inrichting van de waterschappen zijn, wat de samenstelling, inrichting en bevoegdheden van het bestuur over de financiën zijn en hoe hierop toezicht wordt gehouden. - het beheersplan stroomgebied; een stroomgebied is het gebied van waaruit het water naar een bepaalde rivier wordt afgevoerd. - de Taskforce Management Overstromingen (TMO), die tot taak heeft Nederland beter voor te bereiden op de gevolgen van een overstroming. Bestuur Er bestaan verschillen tussen de waterschappen in de manier waarop het bestuur is ingericht. Naast de bestuursorganen heeft elk waterschap een uitvoerende organisatie. Bestuursorganen zijn het algemeen bestuur, het dagelijks bestuur en de adviescommissies. De dijkgraaf is voorzitter van zowel het algemeen als het dagelijks bestuur. Hij wordt door de Kroon benoemd voor een periode van zes jaar. Het algemeen bestuur Het algemeen bestuur bestaat uit vertegenwoordigers van verschillende categorieën belanghebbenden: eigenaren van grond (de ingelanden), pachters van grond, eigenaren van gebouwen, bedrijven en sinds 1992 ook alle bewoners (de ingezetenen). Het algemeen bestuur kiest uit eigen kring een aantal heemraden (soms ook hoogheemraden genoemd) om zitting te nemen in het dagelijks bestuur. Tot voor kort werden de verschillende categorieën in het bestuur vertegenwoordigd naar rato van hun belang en financiële bijdrage aan het waterschap. Dat principe is recentelijk losgelaten. De leden van het algemeen bestuur worden ook wel hoofdingelanden genoemd. Aan bepaalde belanghebbenden (bijvoorbeeld milieuorganisaties) kan de bevoegdheid worden toegekend leden te benoemen. Het algemeen bestuur wordt gekozen voor een periode van vier jaar. Bij de waterschapsverkiezingen in november 2008 is onder de nieuwe Waterschapswet voor het eerst een lijstenstelsel gehanteerd. Het doel daarvan is dat de herkenbaarheid van de kandidaten voor de kiezers toeneemt. De kandidaten vertegenwoordigen namelijk een organisatie. Dat kan een politieke partij zijn, maar dat hoeft niet. Zeggenschap De bestuurlijke en financiële structuur van waterschappen is van oorsprong vastgesteld volgens het beginsel belang-betaling-zeggenschap. Volgens dit beginsel wordt onderscheid gemaakt tussen verschillende belanghebbenden, die meer of minder belang hebben bij de taken van het waterschap. Volgens het beginsel belang-betaling-zeggenschap betaalt een belanghebbende die naar verhouding een groter belang heeft, ook een groter bedrag aan het waterschap. Deze hogere betaling leidt weer tot een grotere zeggenschap in het waterschapsbestuur. Water speelt een belangrijke rol bij de inrichting van onze leefomgeving B Toelichting Alle investeringen en beleggingen van de ASN Bank moeten voldoen aan onze bijzondere beleggingscriteria en de uitwerking daarvan in de issuepapers. Dat geldt ook voor de waterschappen. Wij kunnen deze criteria niet toetsen op individueel niveau, alleen op sectorniveau. Dat is het gevolg van de sterke mate van uniformiteit van de waterschappen doordat zij: - overeenkomstige doelstellingen hebben; - te maken hebben met dezelfde wet- en regelgeving; - alle lid zijn van de Unie van Waterschappen, waar zij een gezamenlijk en dus sterk eenvormig beleid ontwikkelen. Ook voor de toetsing op sectorniveau gelden de bijzondere beleggingscriteria van de ASN Bank. Hierna leest u op welke specifieke criteria wij vooral letten bij de sector waterschappen. De criteria zelf zijn met rode bullits weergegeven, na de pijl volgt de toelichting op het betreffende criterium: 71

4 72 Uitsluitingscriteria mensenrechten: Gelijke behandeling: Ondernemingen die geen gelijke behandeling en non-discriminatie garanderen. Dit betreft vooral gelijke behandeling van werknemers en belanghebbenden. Nationale soevereiniteit en mensenrechten: Ondernemingen die betrokken zijn bij corruptie. Als overheidsinstantie ontvangt een waterschap gemeenschapsgeld. Tegelijkertijd moet een waterschap de wet handhaven. Daardoor ontstaat kans op corruptie. Zijn er een integriteitsbeleid, aanbestedingsbeleid en anti-corruptiebeleid? Een waterschap heeft met wetten en regels te maken, bijvoorbeeld met de aanbestedingswet. Is er beleid waardoor deze wet goed wordt uitgevoerd? Hoe waarborgt het waterschap dat ambtenaren die er werkzaam zijn, integer handelen en zich niet laten omkopen? Hoe voorkomt het bijvoorbeeld dat een ambtelijke relatiebeheerder van het waterschap niet te lang betrokken is bij eenzelfde bedrijf (of burger)? Transparantie van handelen moet altijd worden gewaarborgd. Milieubescherming: Ondernemingen die geen bescherming van het milieu bieden door niet te handelen in overeenstemming met nationale en internationale richtlijnen en wetten. Denk hierbij aan milieuovertredingen bij waterschappen. Uit onderzoek van de Vrije Universiteit naar milieuovertredingen bij overheden blijkt overigens dat het met het aantal en de ernst van de geconstateerde overtredingen meevalt. Toelatingscriteria mensenrechten: Voor ondernemingen geldt dat zij een positieve waardering krijgen wanneer zij actief bijdragen aan het beschermen en bevorderen van de Universele Verklaring van de Rechten van de Mens voor zover betrekking hebbend op de activiteiten en invloedsfeer van ondernemingen door: Het implementeren van normen in intern beleid, gedragscodes en contracten. Interne en externe monitoring en verificatie uit te laten voeren op navolging normen. Aanwezigheid van beleid en een mechanisme om slachtoffers van eventuele schending van de mensenrechten te compenseren. Hier lopen waterschappen een risico met hun interne beleid en hoe zij omgaan met de waarden en normen in de organisatie. Dit raakt ook het thema corruptie. Toelatingscriteria milieu: Ondernemingen dienen aan te tonen, dat zij een actief en integraal milieubeleid voeren. In concreto zal getoetst worden: de aard van de gebruikte grondstoffen; de aard van de eindproducten; het energieverbruik; het verbruik van schoon water; de aard van vrijkomende emissies en het vaste afval bij de productie; de mogelijkheden en mate van hergebruik van het eindproduct. Bij het toetsen van een onderneming weegt niet alleen de huidige milieusituatie, maar tevens de aanpak door en binnen de onderneming om tot verandering en verbetering op dit terrein te komen. Diverse punten hiervan raken de waterschappen, vooral natuurbeheer en waterkwaliteit. Daarop gaan wij hierna nader in. Uitsluitingscriteria milieu: Ketenaansprakelijkheid: Ondernemingen die geen enkele ketenverantwoor delijkheid erkennen op het gebied van milieu. Bijvoorbeeld inkoop voor de eigen bedrijfsvoering. Ondernemingen die gezien hun ketenverantwoor delijkheid zich niet transparant en verantwoordingsbereid tonen. Wil het waterschap inzicht geven in zijn beleid voor duurzame inkoop en de uitstoot van broeikasgassen? C Achtergronden Deze paragraaf bevat aanvullende informatie die een rol speelt bij de beoordeling van waterschappen. Hoewel waterschappen maatschappelijke organisaties zijn, staat het thema maatschappelijk verantwoord ondernemen (MVO) nog niet zo lang op hun agenda. In 2005 en 2006 hebben de waterschappen verschillende thema s uitgewerkt in een MVO-scan. In 2007 is een aantal waterschappen begonnen met een verdieping van MVO die vooral betrekking heeft op milieu. Wat zijn de belangrijkste milieuthema s die bij waterschappen volgens deze scan een rol spelen? ASN Bank Issuepaper Waterschappen 23 maart 2009

5 1. Ruimtelijke ordening Dit gaat om het afstemmen van beleid voor water in de ruimtelijke ordening. Goede ambtelijke en bestuurlijke contacten zijn hierbij van groot belang. Verder is sinds 1 november 2003 een watertoets wettelijk verplicht bij plannen voor ruimtelijke ordening. Ruimtelijke ordening raakt klimaatsverandering, bijvoorbeeld bij het beantwoorden van de vraag hoe de gevolgen van de nieuwe klimaatscenario s opgevangen moeten worden (mitigatie). Hoe gaan waterschappen om met de huidige ruimtelijke reserveringen voor waterbergingen? Waar raakt dat streek- en bestemmingsplannen? Is er voldoende ruimte voor water? Dit vraagt aanpassingen in tal van sectoren: water, wonen, verkeer, landbouw, natuur, recreatie en energie. Het wordt warmer en het regent vaker en harder, vooral in de winter 2. Klimaatsverandering Het wordt warmer en het regent vaker en harder, vooral in de winter. Als gevolg daarvan stijgt de waterstand in rivieren en sloten, evenals de zeespiegel. Dat veroorzaakt een groter gevaar van overstromingen. In de zomer dalen de rivier- en grondwaterstanden juist. Problemen die daarmee samenhangen zijn verdroging, watervervuiling en de instroom van zout zeewater in West-Nederland. Hier raakt klimaatsverandering ook de veiligheid, de kwaliteit van het oppervlaktewater en de drinkwatervoorziening. 3. Waterveiligheid, waterkering en buitendijkse ontwikkeling Waterschappen hebben te maken met het nationale waterveiligheidsbeleid en de Europese richtlijnen. 4. Waterkwaliteit Voldoende schoon water is van belang voor de landen tuinbouw, voor de planten en dieren die in en om het water leven, voor de bereiding van drinkwater en als grondstof voor producten. De waterschappen zijn zelf niet verantwoordelijk voor de productie van drinkwater, dat doen de waterleidingmaatschappijen. De waterkwaliteit wordt echter beïnvloed door lozingen waarvoor de waterschappen vergunningen verlenen. 5. Natuurbeheer en biodiversiteit De natuur en biodiversiteit zijn sterk afhankelijk van water. Verdroging of verzilting van de grond kan bijvoorbeeld een grote invloed hebben op de lokale biodiversiteit. Ook de wijze waarop bermen en slootkanten worden gemaaid, heeft invloed op de biodiversiteit. Het is niet gewenst dat waterschappen maaimachines gebruiken die voor totale kaalslag zorgen, waarbij niet alleen planten de machine in gaan, maar ook kikkers, rupsen, vogeleieren e.d. 6. Inkoopbeleid Hebben de waterschappen een inkoopbeleid dat rekening houdt met milieukwesties en sociale onderwerpen? Denk hierbij aan duurzame energie en specifieke producten, zoals gemalen en waterwerken. De Rijksoverheid heeft als ambitie om in 2010 bij al haar inkopen duurzaamheid als factor mee te nemen. Voor provincies en waterschappen is dat de helft van de inkopen. 7. Intern milieumanagementsysteem Wat doen water schappen zelf voor bijvoorbeeld reductie van energie- en materiaalverbruik en terugdringingen van de CO 2 -uitstoot? 8. Export van kennis naar derdewereldlanden Waterschappen hebben een lange historie en beschikken daardoor over veel kennis. Eén waterschap stelt zijn kennis beschikbaar aan een regio in Bangladesh. Over en weer wisselen zij medewerkers uit. Een groot deel van de aangesloten bedrijven en particulieren betaalt vrijwillig het dubbele van de waterschapsbelasting om de projecten in Bangladesh te financieren. 9. Verkeersveiligheid bij wegenbeherende waterschappen Zes waterschappen in de provincies Noord- en Zuid-Holland en Zeeland beheren wegen. Het gaat om bijna zevenduizend kilometer weg, overwegend buiten de bebouwde kom. Hier spelen zaken als maximumsnelheid, gladheidsbestrijding en het aanleggen van fietspaden een rol. 73

6 74 D Bronnen - SenterNovem ( - Hueting, D.H., Waterschappen en Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen (Delft, CE, 2008) - DHV B.V. Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen bij de waterschappen. Resultaten MVO-scan Unie van Waterschappen ( E Bijlagen Bijlage 1: Historie en achtergrond waterschappen Waterschappen behoren tot de oudste instituties van het Nederlandse staatsbestel. Zij vormen de basis van het poldermodel. Van oudsher hebben waterschappen immers de taak namens de bewoners van een bepaald gebied de waterhuishouding te regelen. In polders is dat in eerste instantie de zorg voor de waterstand. Het buiten houden van het water is altijd een algemeen belang geweest, waarbij polderbewoners genoodzaakt waren samen te werken. Uit die noodzakelijke samenwerking zijn de waterschappen ontstaan. Waterschappen zijn, net als provincies en gemeenten, gedecentraliseerde overheidslichamen. Wat het waterschap onderscheidt van provincie en gemeente is zijn taak. Provincie en gemeente hebben in principe een onbepaalde taak. Dat wil zeggen dat zij binnen een bepaald gebied verschillende taken vervullen. De taak van waterschappen daarentegen is bepaald: de taak (of functie) van het waterschap ligt uitsluitend op het gebied van de waterstaatszorg. 12. Hoogheemraadschap De Stichtse Rijnlanden (Utrecht en Zuid-Holland) 13. Waterschap Vallei en Eem (Utrecht en Gelderland) 14. Waterschap Veluwe (Gelderland) 15. Waterschap Rijn en IJssel (Gelderland) 16. Waterschap Rivierenland (Gelderland, Zuid- Holland, Noord-Brabant en Utrecht) 17. Hoogheemraadschap van Rijnland (Zuid-Holland en Noord-Holland) 18. Hoogheemraadschap van Delfland (Zuid-Holland) 19. Hoogheemraadschap van Schieland en de Krimpenerwaard (Zuid-Holland) 20. Waterschap Hollandse Delta (Zuid-Holland) 21. Waterschap Zeeuwse Eilanden (Zeeland) 22. Waterschap Zeeuws-Vlaanderen (Zeeland) 23. Waterschap Brabantse Delta (Noord-Brabant) 24. Waterschap Aa en Maas (Noord-Brabant) 25. Waterschap De Dommel (Noord-Brabant) 26. Waterschap Peel en Maasvallei (Limburg) 27. Waterschap Roer en Overmaas (Limburg) Bijlage 2: lijst van Nederlandse Waterschappen 1. Waterschap Noorderzijlvest (Groningen, Friesland en Drenthe) 2. Waterschap Hunze en Aa s (Groningen en Drenthe) 3. Wetterskip Fryslân (Friesland en Groningen) 4. Waterschap Blija Buitendijks (Friesland) 5. Waterschap Reest en Wieden (Drenthe en Overijssel) 6. Waterschap Velt en Vecht (Drenthe en Overijssel) 7. Waterschap Groot Salland (Overijssel) 8. Waterschap Regge en Dinkel (Overijssel) 9. Waterschap Zuiderzeeland (Flevoland) 10. Hoogheemraadschap Hollands Noorderkwartier (Noord-Holland) 11. Hoogheemraadschap Amstel, Gooi en Vecht (Noord-Holland en Utrecht) ASN Bank Issuepaper Waterschappen 23 maart 2009

Inventarisatie verkiezingen tot 1 januari Herindelingsverkiezingen

Inventarisatie verkiezingen tot 1 januari Herindelingsverkiezingen Inventarisatie verkiezingen tot 1 januari 2008 leden van het Europees Parlement 10 juni 2004 leden van de gemeenteraden maart 2006 leden van de provinciale staten maart 2007 leden van de Tweede Kamer der

Nadere informatie

Wie bestuurt het waterschap?

Wie bestuurt het waterschap? Wie bestuurt het waterschap? Nederland waterland. Rivieren, kanalen, sloten, beken, meren, grachten Nederland is er vol mee. Bovendien ligt Nederland aan de Noordzee. Al dat water in en om Nederland moet

Nadere informatie

Register van gemeenschappelijke regelingen als bedoeld in artikel 27 van de Wet gemeenschappelijke regelingen (Wgr)

Register van gemeenschappelijke regelingen als bedoeld in artikel 27 van de Wet gemeenschappelijke regelingen (Wgr) Register van gemeenschappelijke regelingen als bedoeld in artikel 27 van de Wet gemeenschappelijke regelingen (Wgr) Toelichting Waterschappen onderling, dan wel waterschappen en provincies en/of waterschappen,

Nadere informatie

Vrijwaringsovereenkomst inzake de garantstellingsverplichting ex artikel 41 Gr HWH

Vrijwaringsovereenkomst inzake de garantstellingsverplichting ex artikel 41 Gr HWH Kenmerk: V0051/1988 Vrijwaringsovereenkomst inzake de garantstellingsverplichting ex artikel 41 Gr HWH ONDERGETEKENDEN 1. Hoogheemraadschap Amstel, Gooi en Vecht, hoogheemraadschap De Stichtse Rijnlanden,

Nadere informatie

Onderwerp Gezamenlijk besluit tot wijziging van het Reglement van Waterschap Vallei en Veluwe

Onderwerp Gezamenlijk besluit tot wijziging van het Reglement van Waterschap Vallei en Veluwe Wijziging Reglement Waterschap Vallei en Veluwe Datum GS-kenmerk Inlichtingen bij 30 juni 2015 2015/0161612 mw. CL. Brunell, telefoon 038 499 78 03 e-mail CL.Brunell@overijssel.nl Aan Provinciale Staten

Nadere informatie

Benchmark Waterschapsverkiezingen

Benchmark Waterschapsverkiezingen BENCHMARK ONDERZOEK Benchmark Waterschapsverkiezingen 18 maart 2015 Benchmark Waterschapsverkiezingen 18 maart 2015 Op 18 maart vinden de Waterschapsverkiezingen plaats. Met uitgebreide websites die veel

Nadere informatie

Erläuterung Maßnahmen pro Teilgebiet

Erläuterung Maßnahmen pro Teilgebiet Anlage P Erläuterung Maßnahmen pro Teilgebiet Rijn-Noord Tijdvak 2010-2015 Art. 11-3g aanpakken riooloverstorten m3 30 30 verminderen belasting RWZI stuks 6 6 afkoppelen verhard oppervlak ha 61 28 89 saneren

Nadere informatie

lei en uwe Register gemeenschappelijke regelingen uw WATERSCHAP waterschap

lei en uwe Register gemeenschappelijke regelingen uw WATERSCHAP waterschap waterschap lei en uwe uw WATERSCHAP Adres Telefoon E-Mail Website Steenbokstraat 10 Postbus 4142 7320 AC Apeldoorn (055) 527 29 11 info@vallei-veluwe.nl \www.vallei-veluwe.nl Register gemeenschappelijke

Nadere informatie

Ontwerpbesluit Wijziging Reglement waterschap Vallei en Veluwe pag. 3. Toelichting pag. 5. Bijlage Nota van toelichting bij ontwerpbesluit pag.

Ontwerpbesluit Wijziging Reglement waterschap Vallei en Veluwe pag. 3. Toelichting pag. 5. Bijlage Nota van toelichting bij ontwerpbesluit pag. College van Gedeputeerde Staten statenvoorstel DATUM 7 juli 2015 NUMMER PS PS2015RGW11 AFDELING FLO COMMISSIE RGW STELLER Gerard Smit DOORKIESNUMMER 3391 DOCUMENTUMNUMMER 81574F6E PORTEFEUILLEHOUDER Verbeek-Nijhof

Nadere informatie

III IIIIIIIIII III IINil 15IN015993-08/05/2015

III IIIIIIIIII III IINil 15IN015993-08/05/2015 III IIIIIIIIII III IINil 15IN015993-08/05/2015 Ministerie van Infrastructuur en Milieu Waterschap Brabantse Delta T.a.v. Algemeen bestuur Postbus 5520 4801 DZ BREDA Datum 6 mei 2015 Betreft De BGT: ligt

Nadere informatie

EMU-saldo vanuit het perspectief van de waterschappen

EMU-saldo vanuit het perspectief van de waterschappen Bijlage 2 Bijlage EMU-saldo vanuit het perspectief van de waterschappen 1. Aanleiding Gegeven de huidige situatie van de overheidsfinanciën en het EMU-tekort van Nederland krijgt het EMU-saldo van de waterschappen

Nadere informatie

Eindexamen maatschappijleer vwo 2007-I

Eindexamen maatschappijleer vwo 2007-I Opgave 1 Het waterschap: een vergeten overheid? tekst 1 De waterschappen organisatie, taken, organen, bevoegdheden, verkiezingen 10 1 20 2 30 3 ORGANISATIE Het waterbeheer in Nederland is verankerd in

Nadere informatie

Lastenontwikkeling als gevolg van de bijdrage door waterschappen aan het Hoogwaterbeschermingsprogramma

Lastenontwikkeling als gevolg van de bijdrage door waterschappen aan het Hoogwaterbeschermingsprogramma Lastenontwikkeling als gevolg van de bijdrage door waterschappen aan het Hoogwaterbeschermingsprogramma dr. C. Hoeben Centrum voor Onderzoek van de Economie van de Lagere Overheden Lastenontwikkeling

Nadere informatie

Veilige dijken, dammen, duinen. Werken aan bescherming tegen overstromingen in de Hoogwaterbeschermingsprogramma s

Veilige dijken, dammen, duinen. Werken aan bescherming tegen overstromingen in de Hoogwaterbeschermingsprogramma s Veilige dijken, dammen, duinen Werken aan bescherming tegen overstromingen in de Hoogwaterbeschermingsprogramma s Veilig wonen en werken onder de zeespiegel Foto: Tineke Dijkstra Zwemmen in zee, vervoer

Nadere informatie

Contra-expertise lastenontwikkeling door Project Gebonden Aandeel waterschappen aan het Hoogwater Beschermingsprogramma

Contra-expertise lastenontwikkeling door Project Gebonden Aandeel waterschappen aan het Hoogwater Beschermingsprogramma Contra-expertise lastenontwikkeling door Project Gebonden Aandeel waterschappen aan het Hoogwater Beschermingsprogramma dr. C. Hoeben prof. dr. M.A. Allers Centrum voor Onderzoek van de Economie van de

Nadere informatie

MJA-Sectorrapport Afvalwaterzuiveringsbeheer

MJA-Sectorrapport Afvalwaterzuiveringsbeheer MJA-Sectorrapport 2015 Afvalwaterzuiveringsbeheer Colofon Projectnaam: MJA-monitoring 2015 Sector: Afvalwaterzuiveringsbeheer Datum: 161017 Status: Kenmerk: Locatie: Contactpersoon: Definitief HVDK/156024

Nadere informatie

Nota Relatie provincie Utrecht met de waterschappen. Deel 3: Provinciaal toezichtkader

Nota Relatie provincie Utrecht met de waterschappen. Deel 3: Provinciaal toezichtkader 1 INLEIDING Op grond van verschillende regelgeving is de provincie Utrecht belast met het toezicht op de op haar grondgebied gelegen waterschappen. In dit deel van de nota wordt een overzicht gegeven van

Nadere informatie

Wijs met water! Verkiezingsprogramma

Wijs met water! Verkiezingsprogramma Wijs met water! Verkiezingsprogramma Waterschap Hollandse Delta Lijst 10 www.wijsmetwaterhollandsedelta.nl In uw handen ligt het verkiezingsprogramma van onze partij. Graag willen wij u kennis laten maken

Nadere informatie

Mev r. d r. C. Hoeben 1. 1 Inleiding. 2 Huidige stelsel waterschappen. zaken, niet zijnde natuurterreinen (kortweg ongebouwd);

Mev r. d r. C. Hoeben 1. 1 Inleiding. 2 Huidige stelsel waterschappen. zaken, niet zijnde natuurterreinen (kortweg ongebouwd); 1583 Voorgestelde wijzigingen waterschapsbelastingen vergroten weeffout Mev r. d r. C. Hoeben 1 1 Inleiding Sinds 2009 hanteren de waterschappen een nieuw belastingstelsel. De overstap op dit nieuwe belastingstelsel

Nadere informatie

NOTA NAAR AANLEIDING VAN HET VERSLAG

NOTA NAAR AANLEIDING VAN HET VERSLAG Wijziging van de Waterwet en de Waterschapswet en intrekking van de wet van 18 december 1985, houdende enige voorzieningen ten behoeve van de inzet en bekostiging van muskusrattenvangers, tot regeling

Nadere informatie

Cruquius Manifest. Strategische discussie over toekomstig waterbeheer in Nederland. Museumgemaal Cruquius, Dinsdag 28 Januari 2014

Cruquius Manifest. Strategische discussie over toekomstig waterbeheer in Nederland. Museumgemaal Cruquius, Dinsdag 28 Januari 2014 Cruquius Manifest Strategische discussie over toekomstig waterbeheer in Nederland Museumgemaal Cruquius, Dinsdag 28 Januari 2014 Waterbeheer in Nederland staat voor een groot uitdaging: Waterbeheerders

Nadere informatie

In D&H: Steller: M. Oppenhuizen BMZ Telefoonnummer: 5883 SKK Afdeling: Overig In AB: Portefeuillehouder: Miltenburg

In D&H: Steller: M. Oppenhuizen BMZ Telefoonnummer: 5883 SKK Afdeling: Overig In AB: Portefeuillehouder: Miltenburg Onderwerp: Onderzoek actualisatie kostentoedeling Nummer: 279444 In D&H: 20-04-2010 Steller: M. Oppenhuizen In Cie: BMZ 25-05-2010 Telefoonnummer: 5883 SKK Afdeling: Overig In AB: 30-06-2010 Portefeuillehouder:

Nadere informatie

introductie waterkwantiteit waterkwaliteit waterveiligheid virtuele tour Waar zorgen de waterschappen in mijn omgeving voor?

introductie waterkwantiteit waterkwaliteit waterveiligheid virtuele tour Waar zorgen de waterschappen in mijn omgeving voor? Waar zorgen de waterschappen in mijn omgeving voor? De waterschappen zorgen voor voldoende en schoon water, gezuiverd afvalwater en stevige dijken. De waterschappen zorgen voor voldoende en schoon water,

Nadere informatie

Ons kenmerk 1220039-005-VEB-0007. Aantal pagina's 5

Ons kenmerk 1220039-005-VEB-0007. Aantal pagina's 5 Verslag Datum verslag Project 1220039-005 Opgemaakt door Eric Huijskes Datum bespreking 16 juni 2015 Aantal pagina's 5 Vergadering Bijeenkomst "Noodmaatregelen bij hoogwater" - 16 juni 2015 Aanwezig Zie

Nadere informatie

Initiatiefvoorstel Aanpassing reglementen waterschappen Rijnland, Delfland, Schieland en de Krimpenerwaard en Hollandse Delta"

Initiatiefvoorstel Aanpassing reglementen waterschappen Rijnland, Delfland, Schieland en de Krimpenerwaard en Hollandse Delta Initiatiefvoorstel Aanpassing reglementen waterschappen Rijnland, Delfland, Schieland en de Krimpenerwaard en Hollandse Delta" Samenvatting Met dit statenvoorstel stellen Provinciale Staten voor om de

Nadere informatie

Waterwinning voor beregening

Waterwinning voor beregening Waterwinning voor beregening Regels en kosten lopen sterk uiteen Beregening is een algemeen verschijnsel in zomers Nederland. Veel golfbanen worden regelmatig beregend ter voorkoming van droogteschade.

Nadere informatie

Derde toets primaire waterkeringen. Landelijke toets 2006-2011

Derde toets primaire waterkeringen. Landelijke toets 2006-2011 Derde toets primaire waterkeringen Landelijke toets 2006-2011 Derde toets primaire waterkeringen Landelijke toets 2006-2011 Datum November 2011 Status Definitief Colofon Uitgegeven door Inspectie Verkeer

Nadere informatie

Vrijgestelde soorten per provincie

Vrijgestelde soorten per provincie per provincie Wet Natuurbescherming 2017 NLadviseurs adviesbureau voor natuurbeheer en landschapsoptimalisering Colofon Deze rapportage is opgesteld door NLadviseurs Mei 2017 NLadviseurs Larensteinselaan

Nadere informatie

Inventarisatie energieverbruik waterwerken

Inventarisatie energieverbruik waterwerken Inventarisatie energieverbruik waterwerken WINN Energie uit Water Definitief In opdracht van: St. Deltares Postbus 177 2600 MH DELFT Grontmij Nederland bv Infrastructuur & Milieu De Bilt, 26 juni 2009

Nadere informatie

Overige gegevens JAARVERSLAG 2013 NEDERLANDSE WATERSCHAPSBANK N.V.

Overige gegevens JAARVERSLAG 2013 NEDERLANDSE WATERSCHAPSBANK N.V. Overige gegevens 125 Controleverklaring van de onafhankelijke accountant Aan: de algemene vergadering van aandeelhouders van Nederlandse Waterschapsbank N.V. Verklaring betreffende de jaarrekening Wij

Nadere informatie

Energieverbruik nationaal en regionaal waterbeheer

Energieverbruik nationaal en regionaal waterbeheer Energieverbruik nationaal en regionaal waterbeheer WINN is het Innovatieprogramma voor Wateruitdagingen van Rijkswaterstaat. WINN Energie uit Water Rijkswaterstaat gaat in WINN, samen met kennisinstituut

Nadere informatie

Lesbrief. Watersysteem. Droge voeten en schoon water. www.wshd.nl/lerenoverwater. Afdeling Communicatie waterschap Hollandse Delta

Lesbrief. Watersysteem. Droge voeten en schoon water. www.wshd.nl/lerenoverwater. Afdeling Communicatie waterschap Hollandse Delta Lesbrief Watersysteem Droge voeten en schoon water www.wshd.nl/lerenoverwater Afdeling Communicatie waterschap Hollandse Delta Droge voeten en schoon water Waterschappen zorgen ervoor dat jij en ik droge

Nadere informatie

CONVENANT BESTUURLIJKE EN OPERATIONELE COÖRDINATIE DIJKRINGEN 14, 15 EN 44

CONVENANT BESTUURLIJKE EN OPERATIONELE COÖRDINATIE DIJKRINGEN 14, 15 EN 44 CONVENANT BESTUURLIJKE EN OPERATIONELE COÖRDINATIE DIJKRINGEN 14, 15 EN 44 Partijen, de provincies Zuid-Holland, Noord-Holland en Utrecht, vertegenwoordigd door hun commissaris van de Koning, de veiligheidsregio

Nadere informatie

d e b e l a s t i n g e n v a n d e w a t e r s c h a p p e n i n 2012

d e b e l a s t i n g e n v a n d e w a t e r s c h a p p e n i n 2012 de belastingen van de waterschappen in 2012 1 d e b e l a s t i n g e n v a n d e w a t e r s c h a p p e n i n 2012 Achtergrondinformatie bij de belastingaanslagen 2 d e b e l a s t i n g e n v a n d

Nadere informatie

Waterschap Hollandse Delta. dynamiek in de delta

Waterschap Hollandse Delta. dynamiek in de delta Waterschap Hollandse Delta dynamiek in de delta Inhoud De dynamiek in de tijd Een dynamische ruimte De opgaven nu en voor de toekomst Water besturen Functionele overheid Algemeen belang en specifiek belang

Nadere informatie

Financieringsvoorwaarden ondersteuning Samenwerkingsafspraken energiebesparing bij bedrijven

Financieringsvoorwaarden ondersteuning Samenwerkingsafspraken energiebesparing bij bedrijven Financieringsvoorwaarden ondersteuning Samenwerkingsafspraken energiebesparing bij bedrijven Inleiding In september 2013 is door een groot aantal partijen, waaronder de rijksoverheid, werkgevers- en werknemersorganisaties,

Nadere informatie

[Geef tekst op] [Geef tekst op] bijlage B

[Geef tekst op] [Geef tekst op] bijlage B De ondergetekenden: 1. de Provincie Zuid-Holland, gevestigd te Den Haag, ten deze rechtsgeldig vertegenwoordigd door de heer J. Fransen, Commissaris van de Koningin ingevolge het besluit van Gedeputeerde

Nadere informatie

Kerngegevens ontwikkeling waterschapsheffingen 2009-2015

Kerngegevens ontwikkeling waterschapsheffingen 2009-2015 Kerngegevens ontwikkeling waterschapsheffingen 2009-2015 dr. C. Hoeben COELO Centrum voor Onderzoek van de Economie van de Lagere Overheden Kerngegevens ontwikkeling waterschapsheffingen 2009-2015 Corine

Nadere informatie

agendapunt 06.06 Aan Verenigde Vergadering EVALUATIE BELEIDSNOTA GRONDWATERBEHEER

agendapunt 06.06 Aan Verenigde Vergadering EVALUATIE BELEIDSNOTA GRONDWATERBEHEER agendapunt 06.06 1008936 Aan Verenigde Vergadering EVALUATIE BELEIDSNOTA GRONDWATERBEHEER Gevraagd besluit Verenigde Vergadering 25-09-2014 Kennis te nemen van de evaluatie van de beleidsnota grondwaterbeheer.

Nadere informatie

De rekenkamercommissie zal zich blijven inzetten voor samenwerking met collega rekenkamercommissies bij waterschappen.

De rekenkamercommissie zal zich blijven inzetten voor samenwerking met collega rekenkamercommissies bij waterschappen. ^^^^Waterschap ^přbrabantse Delta 9t iiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiii 15IN004040-02/02/2015 Waterschap Brabantse Delta Algemeen bestuur Postbus 5520 4801 DZ BREDA Uw schrijven van Uw kenmerk Zaaknummer Ons kenmerk

Nadere informatie

Uitvoeringsbesluit regionale waterkeringen West-Nederland 2014

Uitvoeringsbesluit regionale waterkeringen West-Nederland 2014 Besluit van gedeputeerde staten van Noord-Holland van 8 juli 2014, van Zuid- Holland van 15 juli 2014 en van Utrecht van 1 juli 2014 houdende nadere regels met betrekking tot regionale waterkeringen (Uitvoeringsbesluit

Nadere informatie

Samen geven we richting aan de koers van de NKC

Samen geven we richting aan de koers van de NKC Samen geven we richting aan de koers van de NKC ₀ ₀ ₀ In de aanloop naar de klimaattop in Parijs is eind 2014 de Nederlandse Klimaatcoalitie van start gegaan om CO2 reductie bij bedrijven en andere organisaties

Nadere informatie

ARTIKEL I Het Kiesreglement voor het waterschap Vallei en Eem in te trekken met ingang van 31 maart 2008.

ARTIKEL I Het Kiesreglement voor het waterschap Vallei en Eem in te trekken met ingang van 31 maart 2008. CVDR Officiële uitgave van Utrecht. Nr. CVDR73950_1 2 augustus 2016 Besluit van provinciale staten van Gelderland van 13 februari 2008 en van provinciale staten van Utrecht van 18 februari 2008, nr. 2008RGW01,

Nadere informatie

Deltaprogramma Rivieren. Stand van zaken. 16 februari 2012

Deltaprogramma Rivieren. Stand van zaken. 16 februari 2012 Deltaprogramma Rivieren Stand van zaken 16 februari 2012 Deltaprogramma Nationaal Deltaprogramma Februari 2010: Deltaprogramma van start Deltaprogramma Deltaprogramma Doel (2100) Beschermd tegen hoogwater

Nadere informatie

Officiële uitgave van het Koninkrijk der Nederlanden sinds 1814.

Officiële uitgave van het Koninkrijk der Nederlanden sinds 1814. STAATSCOURANT Officiële uitgave van het Koninkrijk der Nederlanden sinds 1814. Nr. 34920 5 december 2014 Regeling van de Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties van 28 november 2014, nr.

Nadere informatie

Parafering besluit PFO Hae I - - D&H I - -

Parafering besluit PFO Hae I - - D&H I - - agendapunt 2.4.a 1259671 Aan Pfo Michiel van Haersma Buma BENOEMING COMMISSIELEDEN VAN DE BEZWAARSCHRIFTEN- EN KLACHTENCOMMISSIE Datum 20 juni 2016 Aard bespreking Informatief Naam steller Dijke, R. van

Nadere informatie

d e w a t e r s c h a p s b e l a s t i n g e n i n Waarom heffen de waterschappen belasting en wat doen ze ermee? 2014

d e w a t e r s c h a p s b e l a s t i n g e n i n Waarom heffen de waterschappen belasting en wat doen ze ermee? 2014 d e w a t e r s c h a p s b e l a s t i n g e n i n Waarom heffen de waterschappen belasting en wat doen ze ermee? 2014 d e w a t e r s c h a p s b e l a s t i n g e n i n Waarom heffen de waterschappen

Nadere informatie

VERKIEZINGS- PROGRAMMA WATERSCHAP ZUIDERZEELAND in

VERKIEZINGS- PROGRAMMA WATERSCHAP ZUIDERZEELAND in VERKIEZINGS- PROGRAMMA 2015-2019 WATERSCHAP ZUIDERZEELAND in Flevoland Bouwen We Samen Onze lijsttrekker stelt zich aan U voor Ik ben trots op Flevoland Trots op de MAG ik mij even aan U voorstellen,..

Nadere informatie

Distributie. Centrale. Laag

Distributie. Centrale. Laag Distributie Centrale Laag Wat levert de CDL: Geografische data van het watersysteem, waterkeringen, kabels/leidingen en administratieve grenzen Eén landsdekkend beeld van alle waterschappen gezamenlijk

Nadere informatie

manifest 2: passie voor water jeugdwaterschapsbestuur

manifest 2: passie voor water jeugdwaterschapsbestuur manifest 2: passie voor water jeugdwaterschapsbestuur Jongeren weten te weinig over water. Dat is de gedachte die al enige tijd leeft bij de waterschappen. Maar, als wij u willen vertellen over de dingen

Nadere informatie

Figuur 1: Ontwikkeling aantal leerlingen Figuur 2: Ontwikkeling aantal leerlingen 2009-2013 1 (index: 2009 = 100) 2014-2019 (index: 2014 = 100)

Figuur 1: Ontwikkeling aantal leerlingen Figuur 2: Ontwikkeling aantal leerlingen 2009-2013 1 (index: 2009 = 100) 2014-2019 (index: 2014 = 100) Het aantal leerlingen in het basisonderwijs is tussen 2010 en 2014 gedaald. In de provincie Limburg nam het aantal leerlingen in deze periode het sterkst af. In het voortgezet onderwijs is het aantal leerlingen

Nadere informatie

Statenvoorstel 20/14 A

Statenvoorstel 20/14 A Statenvoorstel 20/14 A Voorgestelde behandeling Statencommissie : PS-vergadering : 11 april 2014 Onderwerp Initiatiefvoorstel aanpassing reglementen waterschappen Aan Provinciale Staten van Noord-Brabant

Nadere informatie

ingevolge artikel 95 van de Waterschapswet vertegenwoordigd door hun voorzitter;

ingevolge artikel 95 van de Waterschapswet vertegenwoordigd door hun voorzitter; Overeenkomst van kosten voor gemene rekening muskusrattenbestrijding hoogheemraadschappen Hollands Noorderkwartier, Delfland, Schieland en de Krimpenerwaard, Rijnland en de Stichtse Rijnlanden en waterschap

Nadere informatie

Referentielijst ontwikkeltrajecten

Referentielijst ontwikkeltrajecten Referentielijst ontwikkeltrajecten Up-to-date scan Bestuursdienst Amsterdam DCMR Rotterdam Gemeente Aa en Hunze Gemeente Alkmaar Gemeente Almelo Gemeente Almere Gemeente Amsterdam Stadsdeel Oost Gemeente

Nadere informatie

Eindrapportage toekomstbestendigheid DBFO-contract. 23 mei Vergaderdatum. Kenmerk VV : B.06. Agendapunt

Eindrapportage toekomstbestendigheid DBFO-contract. 23 mei Vergaderdatum. Kenmerk VV : B.06. Agendapunt Eindrapportage toekomstbestendigheid DBFO-contract Hoogheemraadschap van Kenmerk VV : 1067318 Beleidsveld : Gezuiverd afvalwater Vergaderdatum Agendapunt 23 mei 2013 B.06 De Verenigde Vergadering van,

Nadere informatie

Wijzigingsvoorstel (RfC) voor de Aquo domeintabellen Waterbeheerders

Wijzigingsvoorstel (RfC) voor de Aquo domeintabellen Waterbeheerders Wijzigingsvoorstel (RfC) voor de Aquo domeintabellen Waterbeheerders Indiener: Waterdienst/CBS/IDsW Versie: 1.2 Kenmerk W-0609-0002 Documentbeheer Wijzigingshistorie Datum Versie Auteur Wijziging 2007-10-31

Nadere informatie

Reglement voor adviescommissies watersysteembeheer op Terschelling en Ameland, Vlieland en Schiermonnikoog

Reglement voor adviescommissies watersysteembeheer op Terschelling en Ameland, Vlieland en Schiermonnikoog Reglement voor adviescommissies watersysteembeheer op Terschelling en Ameland, Vlieland en Schiermonnikoog Het dagelijks bestuur van Wetterskip Frysla n - overwegende dat, gelet op de uit te voeren taak

Nadere informatie

WAT WIJ WILLEN MET WATER

WAT WIJ WILLEN MET WATER WAT WIJ WILLEN MET WATER Programma 2015-2019 voor de waterschapsverkiezingen Waterschap Amstel Gooi en Vecht Wij willen droge voeten houden als het heeft gestortregend. Maar wij willen ook, dat in droge

Nadere informatie

Besluit tot vaststelling ontwerpbesluit tot wijziging Reglement van bestuur voor het Hoogheemraadschap Amstel, Gooi en Vecht 2008

Besluit tot vaststelling ontwerpbesluit tot wijziging Reglement van bestuur voor het Hoogheemraadschap Amstel, Gooi en Vecht 2008 Besluit tot vaststelling ontwerpbesluit tot wijziging Reglement van bestuur voor het Hoogheemraadschap Amstel, Gooi en Vecht 2008 De commissie ex artikel 6 van de Waterschapswet voor de voorbereiding van

Nadere informatie

FOSFAATFABRIEK. Coert Petri (Waterschap Rijn en IJssel) Green Deal en Ketenakkoord Fosfaat

FOSFAATFABRIEK. Coert Petri (Waterschap Rijn en IJssel) Green Deal en Ketenakkoord Fosfaat FOSFAATFABRIEK Green Deal en Ketenakkoord Fosfaat Coert Petri (Waterschap Rijn en IJssel) (Rafaël Lazaroms, coördinator klimaat en energie Unie van Waterschappen) 1 mei 2012 1 Inhoud presentatie Green

Nadere informatie

Parafering besluit PFO Hae 10-12-2014 I Gewijzigd akkoord Geparafeerd door: Boer, G. de D&H 06-01-2015 I - Geparafeerd door: Boer, G.

Parafering besluit PFO Hae 10-12-2014 I Gewijzigd akkoord Geparafeerd door: Boer, G. de D&H 06-01-2015 I - Geparafeerd door: Boer, G. agendapunt 3.b.10 1169960 Aan College van Dijkgraaf en Hoogheemraden KINGFISHER MISSIE ZUID-AFRIKA Portefeuillehouder Haersma Buma, M.A.P. van Datum 6 januari 2015 Aard bespreking Informatief Afstemming

Nadere informatie

Verlengde derde toets primaire waterkeringen

Verlengde derde toets primaire waterkeringen Verlengde derde toets primaire waterkeringen Landelijke rapportage 2012-2013 Datum 20 december 2013 Status Definitief Colofon ILT Water, Bodem en Bouwen Graadt van Roggenweg 500 Utrecht Pagina 2 van 23

Nadere informatie

Wie is wie in Rijn-West? Regionaal bestuurlijk Overleg 1 januari 2017

Wie is wie in Rijn-West? Regionaal bestuurlijk Overleg 1 januari 2017 1 januari 2017 Leden RBO Foto Functie Organisatie Bio Josan Meijers Gedeputeerde Provincie Gelderland Josan Meijers is sinds 7 november 2012 namens de PvdA gedeputeerde bij de provincie Gelderland. Zij

Nadere informatie

Water. Goed voor elkaar! Model Profielschets Waterschapsbestuurders ChristenUnie

Water. Goed voor elkaar! Model Profielschets Waterschapsbestuurders ChristenUnie Model Profielschets Waterschapsbestuurders ChristenUnie Dit is een model profielschets voor ChristenUnie-kandidaten voor het algemeen en dagelijks bestuur van waterschappen. 1 Het model is opgesteld door

Nadere informatie

Kiezer heeft lot waterschap in de hand

Kiezer heeft lot waterschap in de hand 1 Over twee weken is het zover. Nederland gaat naar de stembus voor het waterschap. De opkomst zou hoger moeten zijn dan in 008 doordat de verkiezingen nu samenvallen met die van Provinciale Staten. Voor

Nadere informatie

Referentielijst ontwikkeltrajecten

Referentielijst ontwikkeltrajecten Referentielijst ontwikkeltrajecten Up-to-date scan Bestuursdienst Amsterdam DCMR Rotterdam Gemeente Aa en Hunze Gemeente Alkmaar Gemeente Almelo Gemeente Almere Gemeente Amsterdam Stadsdeel Oost Gemeente

Nadere informatie

Sturingsfilosofie en Organisatiestructuur Waterschap Limburg

Sturingsfilosofie en Organisatiestructuur Waterschap Limburg Sturingsfilosofie en Organisatiestructuur Waterschap Limburg Uitgangspunten, hoofdlijnen en vervolgprocedure November 2015 Inhoud Bestuursopdracht als kader Visie 2020 en WBP als basis voor sturing en

Nadere informatie

De bodem daalt sneller dan de zeespiegel stijgt. Tijd voor een innovatieve en integrale aanpak van bodemdaling!

De bodem daalt sneller dan de zeespiegel stijgt. Tijd voor een innovatieve en integrale aanpak van bodemdaling! De bodem daalt sneller dan de zeespiegel stijgt Tijd voor een innovatieve en integrale aanpak van bodemdaling! In de Nederlandse Delta wonen negen miljoen mensen. Hier wordt zeventig procent van ons inkomen

Nadere informatie

V0232/H maart 2015 PARTIJEN

V0232/H maart 2015 PARTIJEN Opsteller S. Zappeij-Ploeger, A.J. de Korte RA, M.H. van der Veen-Brouwer, mr. P. Minneboo, mr. R. Jagt, mr. F. Theissen en mr. L. Huntjens kenmerk Aantal pagina s [16] Datum besluit V0232/H3517 6 maart

Nadere informatie

Ruimte om te leven met water

Ruimte om te leven met water Ruimte om te leven met water Het huidige watersysteem is volgens de nieuwe In de toekomst wil het waterschap een zoveel Om de benodigde ruimte aan hectares te verwerven inzichten niet meer op orde. Aanpassingen

Nadere informatie

Partijen, Hierna gezamenlijk te noemen: de waterschappen,

Partijen, Hierna gezamenlijk te noemen: de waterschappen, DM 1213175-v1 Overeenkomst van kosten voor gemene rekening ter voorkoming van schade aan waterstaatswerken veroorzaakt door muskus- en beverratten in de waterschappen Hollands Noorderkwartier, Delfland,

Nadere informatie

Nota van toelichting bij de delegatiedocumenten

Nota van toelichting bij de delegatiedocumenten PS2007RGW09 BIJLAGE3 Nota van toelichting bij de delegatiedocumenten Inleiding Met de inwerkingtreding van de Wet van 18 december 1985, houdende enige voorzieningen ten behoeve van de inzet en bekostiging

Nadere informatie

GHG huidig gemiddeld 2.1 Sneek Noorderzijlvest Assen Stadskanaal Heerenveen Fryslan Hunze en Aa's Lemmer Steenwijk Reest en Wieden Emmen Emmeloord Meppel Hoogeveen Velt en Vecht Zuiderzeeland Hardenberg

Nadere informatie

Water nu en... KRW De Europese. Kaderrichtlijn water. Een grote kans voor. de verbetering van de. waterkwaliteit. en daarmee ook voor de

Water nu en... KRW De Europese. Kaderrichtlijn water. Een grote kans voor. de verbetering van de. waterkwaliteit. en daarmee ook voor de KRW De Europese Kaderrichtlijn water Een grote kans voor de verbetering van de waterkwaliteit en daarmee ook voor de drinkwatervoorziening. Water nu en... Vereniging van Waterbedrijven in Nederand KRW

Nadere informatie

Stroomgebiedsafstemming Rijnwest. ER in combinatie met meetgegevens

Stroomgebiedsafstemming Rijnwest. ER in combinatie met meetgegevens Stroomgebiedsafstemming Rijnwest ER in combinatie met meetgegevens Stroomgebiedsafstemming Rijn-West 2 Opdrachtgever: Rijn West Begeleidingsgroep / beoordelingsgroep: Provincies, RAO, KRW-Kernteam Rijn

Nadere informatie

Presentatie Waterschap De Dommel bij: Volkstuindersvereniging Bladel c.a. Door: Toon Kemps

Presentatie Waterschap De Dommel bij: Volkstuindersvereniging Bladel c.a. Door: Toon Kemps Presentatie Waterschap De Dommel bij: Volkstuindersvereniging Bladel c.a. Door: Toon Kemps Inhoud presentatie Even voorstellen Waterschappen algemeen Video Vragen Project Beemdstraat Bladel Afsluiting

Nadere informatie

Stemrapport Kern met Pit finale 2016 19/3/2016. Uitslag. 1 e prijs Groningen Zorgproject Wedde dat 't lukt. 2 e prijs Noord-Holland Kickmee!

Stemrapport Kern met Pit finale 2016 19/3/2016. Uitslag. 1 e prijs Groningen Zorgproject Wedde dat 't lukt. 2 e prijs Noord-Holland Kickmee! Stemrapport Kern met Pit finale 2016 19/3/2016 Uitslag 1 e prijs Groningen Zorgproject Wedde dat 't lukt 2 e prijs Noord-Holland Kickmee! 3 e prijs Flevoland Samen leven samen spelen Positie Kern Projecttitel

Nadere informatie

Gevraagd besluit Verenigde Vergadering Kennis te nemen van de concept Gemeenschappelijke Regeling laboratoriumdiensten.

Gevraagd besluit Verenigde Vergadering Kennis te nemen van de concept Gemeenschappelijke Regeling laboratoriumdiensten. agendapunt B.02 848738 Aan Verenigde Vergadering HERZIEN CONCEPT GEMEENSCHAPPELIJKE REGELING LABORATORIUM Gevraagd besluit Verenigde Vergadering 3-6-2010 1. Kennis te nemen van de concept Gemeenschappelijke

Nadere informatie

De tussentijdse bestuurlijke rapportages worden conform de vastgestelde Planning & Controlcyclus op 3 momenten aan het bestuur verstrekt:

De tussentijdse bestuurlijke rapportages worden conform de vastgestelde Planning & Controlcyclus op 3 momenten aan het bestuur verstrekt: Auteur Adrie-Jan de Korte Aantal pagina s 7 Behandelend gremium Dagelijks Bestuur Datum voorgelegd 26-02-2014 Agendapunt, onderwerp Bestuursrapportage 2013-3 en Overheveling budgetten 2013 naar 2014 Agendering

Nadere informatie

Wie bestuurt de provincie?

Wie bestuurt de provincie? Wie bestuurt de provincie? Nederland heeft twaalf provincies. En die provincies hebben allemaal hun eigen volksvertegenwoordigers en hun eigen bestuurders. De provincies staan tussen het Rijk en de gemeenten

Nadere informatie

Onderwerp: Samenwerking belastingen Nummer: 348211. Dit onderwerp wordt geagendeerd ter kennisneming ter consultering ter advisering

Onderwerp: Samenwerking belastingen Nummer: 348211. Dit onderwerp wordt geagendeerd ter kennisneming ter consultering ter advisering COLLEGE VAN DIJKGRAAF EN HOOGHEEMRADEN COMMISSIE BMZ ALGEMEEN BESTUUR AGENDAPUNT 10 Onderwerp: Samenwerking belastingen Nummer: 348211 In D&H: 21 december 2010 Steller: M. Oppenhuizen In Cie: BMZ 25-01-2011

Nadere informatie

WATERSCHAPSVERKIEZINGEN Arnoud van Vliet secretarisdirecteur waterschap Hollandse Delta

WATERSCHAPSVERKIEZINGEN Arnoud van Vliet secretarisdirecteur waterschap Hollandse Delta 1 WATERSCHAPSVERKIEZINGEN 2015 Arnoud van Vliet secretarisdirecteur waterschap Hollandse Delta 2 INHOUD PRESENTATIE ALGEMEEN ORGANISATIE VERKIEZINGEN BELANGRIJKE DATA MEEDOEN? 3 BESTUREN Waterschappen

Nadere informatie

MJA-Sectorrapport Afvalwaterzuiveringsbeheer

MJA-Sectorrapport Afvalwaterzuiveringsbeheer MJA-Sectorrapport 2014 Afvalwaterzuiveringsbeheer Colofon Projectnaam: MJA-monitoring Afvalwaterzuiveringsbeheer Datum: 150625 Status: definitief Kenmerk: 1235678/156024/HVDK Locatie: Utrecht Contactpersoon:

Nadere informatie

WATERSCHAPS- BELASTINGEN 2015. Het hoe en waarom

WATERSCHAPS- BELASTINGEN 2015. Het hoe en waarom WATERSCHAPS- BELASTINGEN 2015 Het hoe en waarom COLOFON UITGAVE Unie van Waterschappen Postbus 93218 2509 AE Den Haag www.uvw.nl REDACTIE Wijnand Dekking, Unie van Waterschappen REALISATIE C&F Report,

Nadere informatie

Ruimte voor water. in het rivierengebied

Ruimte voor water. in het rivierengebied Ruimte voor water in het rivierengebied Het rivierengebied bestaat bij de gratie van de grote rivieren met daarlangs de zich eindeloos voortslingerende dijken. Daartussen vruchtbare klei, groene weilanden

Nadere informatie

Als opvolger van Chris van der Velden in het algemeen bestuur van het hoogheemraadschap is André van der Wende (SGP) uit Berkenwoude geïnstalleerd.

Als opvolger van Chris van der Velden in het algemeen bestuur van het hoogheemraadschap is André van der Wende (SGP) uit Berkenwoude geïnstalleerd. Hoogheemraadschap van Schieland en de Krimpenerwaard Maasboulevard123 Postbus4059 3006AB Rotterdam T.0104537 200 F.01041 30694 Aan geadresseerde Onskenmerk U.2011.04726 Uwkenmerk Datum 25 mei 2011 Contactpersoon

Nadere informatie

Leenonderzoek Verbouwingen De cijfers 2016 vs 2015

Leenonderzoek Verbouwingen De cijfers 2016 vs 2015 Leenonderzoek Verbouwingen De cijfers 2016 vs 2015 Geldshop, onafhankelijk adviseur en bemiddelaar in consumptief krediet, heeft een grootschalig onderzoek gedaan naar leningaanvragen voor het leendoel

Nadere informatie

Provincies, natuurlijk doen! Aanvulling BBL-oud-grond

Provincies, natuurlijk doen! Aanvulling BBL-oud-grond Provincies, natuurlijk doen! Aanvulling BBL-oud-grond Aanvullend advies aan het Interprovinciaal Overleg over de verdelingsvraagstukken samenhangend met de BBL-oud-grond Juni 2013 Inhoud 1 Inleiding 2

Nadere informatie

Gezamenlijk bestuursvoorstel Overdracht muskusrattenbestrijding Samenvatting Concept besluit De businesscase

Gezamenlijk bestuursvoorstel Overdracht muskusrattenbestrijding Samenvatting Concept besluit De businesscase Gezamenlijk bestuursvoorstel Overdracht muskusrattenbestrijding Versie 1 Samenvatting Op 17 mei 2011 heeft de Eerste Kamer het voorstel tot wijziging van de Waterwet en de Waterschapswet (Spoedwet) aangenomen.

Nadere informatie

Monitor Nieuwe Woningen tot en met het derde kwartaal 2011

Monitor Nieuwe Woningen tot en met het derde kwartaal 2011 Monitor Nieuwe Woningen tot en met het derde kwartaal 2011 INHOUD INHOUD... 3 AANBOD VAN NIEUWE KOOPWONINGEN OP BASIS VAN DOOR DE AANGESLOTEN ORGANISATIES GEACCEPTEERDE PLANNEN... 7 TABEL 1 NIEUW AANGEBODEN

Nadere informatie

Droogtemonitor. Watermanagementcentrum Nederland. Landelijke Coördinatiecommissie Waterverdeling (LCW) 28 juli 2015 Nummer 2015-9

Droogtemonitor. Watermanagementcentrum Nederland. Landelijke Coördinatiecommissie Waterverdeling (LCW) 28 juli 2015 Nummer 2015-9 Watermanagementcentrum Nederland Landelijke Coördinatiecommissie Waterverdeling (LCW) Droogtemonitor 28 juli 2015 Nummer 2015-9 Droogte iets afgenomen na neerslag Door de recente neerslag in Nederland

Nadere informatie

MJA-Sectorrapport Afvalwaterzuiveringsbeheer

MJA-Sectorrapport Afvalwaterzuiveringsbeheer MJA-Sectorrapport 2013 Afvalwaterzuiveringsbeheer Colofon Projectnaam: MJA-monitoring Afvalwaterzuiveringsbeheer Datum: 140617 Status: Definitief Kenmerk: 1235678/223/HVDK/cc/156024 Locatie: Utrecht Contactpersoon:

Nadere informatie

1 Samenwerkingsovereenkomst Rotterdamse afvalwaterketen. Samenwerking in de Rotterdamse afvalwaterketen

1 Samenwerkingsovereenkomst Rotterdamse afvalwaterketen. Samenwerking in de Rotterdamse afvalwaterketen 1 Samenwerkingsovereenkomst Rotterdamse afvalwaterketen Samenwerking in de Rotterdamse afvalwaterketen 2 Samenwerkingsovereenkomst Rotterdamse afvalwaterketen Bestuurlijke overeenkomst voor Samenwerking

Nadere informatie

Formatieraming Voortgezet Onderwijs

Formatieraming Voortgezet Onderwijs Formatieraming Voortgezet Onderwijs Onderzoeksnotitie Onderzoek in opdracht van het SBO Sil Vrielink april 2011 2010 Nijmegen in opdracht van het SBO. Alle rechten voorbehouden. Het is niet geoorloofd

Nadere informatie

JONGERENCAMPAGNE VOOR DE WATERSECTOR

JONGERENCAMPAGNE VOOR DE WATERSECTOR JONGERENCAMPAGNE VOOR DE WATERSECTOR ACHTERGROND De instroom in de watersector moet worden vergroot. Maar jongeren denken niet snel aan een carrière in deze sector. Daarom is het nodig om jongeren op een

Nadere informatie

Overstromingen en wateroverlast

Overstromingen en wateroverlast Atlasparagraaf Overstromingen en wateroverlast 1/6 In deze atlasparagraaf herhaal je de stof van Overstromingen en wateroverlast. Je gaat extra oefenen met het waarderen van verschijnselen (vraag 4 en

Nadere informatie

2. Een evenement als Dance Valley moet mogelijk zijn in recreatiegebieden.

2. Een evenement als Dance Valley moet mogelijk zijn in recreatiegebieden. Provinciale Stellingen Stellingen 2007-2008 1. Landbouw en woningen moeten wijken voor waterberging. 2. Een evenement als Dance Valley moet mogelijk zijn in recreatiegebieden. 3. Overheid moet bedrijven

Nadere informatie

Vigerend beleid voor ruimtelijke onderbouwingen

Vigerend beleid voor ruimtelijke onderbouwingen B i j l a g e 2 : G e l d e n d w a t e r b e l e i d Vigerend beleid voor ruimtelijke onderbouwingen Inhoudsopgave Vigerend beleid voor ruimtelijke onderbouwingen 1 Inhoudsopgave 1 1 Europees Waterbeleid

Nadere informatie

Deltaprogramma Nieuwbouw en Herstructurering en Veiligheid. Waterveiligheid buitendijks

Deltaprogramma Nieuwbouw en Herstructurering en Veiligheid. Waterveiligheid buitendijks Deltaprogramma Nieuwbouw en Herstructurering en Veiligheid Waterveiligheid buitendijks In ons land wonen ruim 100.000 mensen buitendijks langs de rivieren, de grote meren en de kust. Zij wonen aan de waterzijde

Nadere informatie

Persoonlijke achtergrondgegevens burgemeesters

Persoonlijke achtergrondgegevens burgemeesters Persoonlijke achtergrondgegevens burgemeesters Dit document bevat de volgende gegevens: Een overzicht van de burgemeesters naar politieke partij in de periode 1998-2016. Een overzicht van het aandeel vrouwelijke

Nadere informatie