Workshop. Compassietraining. Erik van den Brink, psychiater. Centrum Integrale Psychiatrie, Lentis, Groningen Het Behouden Huys, Haren MBCL Trainingen

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Workshop. Compassietraining. Erik van den Brink, psychiater. Centrum Integrale Psychiatrie, Lentis, Groningen Het Behouden Huys, Haren MBCL Trainingen"

Transcriptie

1 Transdiagnostisch behandelen, GGNet 24 april 2015 Workshop Compassietraining Erik van den Brink, psychiater Centrum Integrale Psychiatrie, Lentis, Groningen Het Behouden Huys, Haren MBCL Trainingen Met dank aan Frits Koster

2 Mindfulness-Based Interventies MBSR (Kabat-Zinn 1990) gemengde groepen (chronische pijn, fysieke en stressgerelateerde aandoeningen); kanker; psoriasis; angststoornissen; niet-klinische groepen (studenten, hulpverleners, werknemers) MBCT (Segal ea 2000) depressie MBCT-Ca (Bartley 2012) kanker MB Pain Management (Burch 2008) chronische pijn/ziekte MB Relapse Prevention (Marlatt 1985; Witkiewitz ea 2005) verslaving MB Eating Awareness Training (Kristeller & Hallett 1999) eetstoornissen Aangepaste modules psychosen (Chadwick 2006) adhd (Zylowska 2008) autismespectrumst (Spek 2010) persoonlijkheidsst (Vreeswijk ea 2009) partnerrelaties (Carson ea 2004) birthing (Bardake 2012) parenting (Bögels, Hellemans ea 2012) kinderen (Goodman & Kaiser Greenland, 2009) adolescenten (Dewulf 2009) ouderen (Smith 2004) Dialectische Gedragstherapie (Linehan 1993) bps; eetst; verslaving Acceptance & Commitment Therapy (Hayes ea1999) brede toepassing

3 Transdiagnostisch aanbod? Motivatie belangrijker voor succes dan stoornis of leeftijd Resultaten heterogene en homogene groepen vergelijkbaar Green & Bieling, 2011; Bos, Merea, Van den Brink, Sanderman & Bartels-Velthuis, 2014 Logistieke en therapeutische voordelen ontmoedigt identificatie met stoornis; bevordert common humanity Transdiagnostische werkingsmechanismen Hölzel e.a Aandachtregulatie Lichaamsbewustzijn Emotieregulatie Perspectiefverschuiving Zelfcompassie

4 De interne stressgenerator genereert secundair lijden Trouble primair lijden stress ongemak of gemis Double Trouble automatische reactie stress afkeer, angst Niet willen wat er wel is. begeerte, frustratie Wel willen wat er niet is. Triple Trouble negatief commentaar stress Je deugt niet. Doe toch beter je best. Ze zullen je uitlachen/afwijzen.

5 Mindfulnessbeoefening zorgt ervoor dat de interne stressgenerator minder brandstof krijgt van automatische reactie naar bewuste respons niet meegaan in stressverhogende reacties maar de primaire stressverschijnselen (fysiek, emotioneel, mentaal) erkennen, bewust erbij blijven en hun voorbijgaande en zelfloze aard ontdekken. met een bepaalde innerlijke houding open, niet-oordelend, mild en mededogend

6 Zelfcompassie 1. mindfulness, 2. common humanity, 3. self-kindness Neff 2003 Verdient een meer centrale plaats in ggz: argumenten uit evolutionaire psychologie, hechtingstheorie, CGT; groeiende hoeveelheid onderzoek Gilbert 2005, 2009, 2010; Germer 2012; Davidson 2012; Barnard & Curry 2011; Hofmann ea 2011; Macbeth & Gumley 2012; Neff 2012 Mogelijk krachtiger voorspeller voor welzijn dan mf Van Dam e.a Mogelijk centraal mechanisme in de werking van mf Baer 2010 Mediator voor stressreductie bij MBSR Shapiro e.a. 2005, 2007 en voor terugvalpreventie bij MBCT Kuyken e.a. 2010

7 Zelfcompassie correleert positief met... (Barnard & Curry 2011; Hofmann e.a. 2011; MacBeth & Gumley, 2012; Neff, 2012) Psychologisch welzijn en levensvoldoening Emotionele intelligentie en positieve emoties Gezonde coping bij stressvolle omstandigheden (academisch falen, gevolgen van trauma, scheiding, chronische pijn) Gezondheidsbevorderend gedrag (eten; bewegen; minder roken) Sociale verbondenheid, empathie, altruïsme, vergevingsgezindheid

8 Training programma s (zelf)compassie CFT/CMT: Compassion Focused Therapy & Compassionate Mind Training Gilbert 2009, 2010; Gilbert & Procter 2006; Braehler et al, 2012 LKM: Loving-Kindness Meditation Fredrickson et al CBCT: Cognitive-Based Compassion Training Pace ea 2009 CCT: Compassion Cultivation Training Jazaieri et al. 2013, 2014 MSC: Mindful Self-Compassion Neff & Germer 2012 MBCL: Mindfulness-Based Compassionate Living Van den Brink & Koster 2012, 2015

9 Interventiestudies Gecontroleerd onderzoek LKM: meer positieve emoties, levensvoldoening, sociale steun; minder depressieve symptomen Frederickson e.a CBCT: pos. effect op immuunfunctie, neuro-endocriene reactie en gedragsrespons bij stress Pace e.a CCT: meer geluk, minder piekeren en emotionele onderdrukking Jazaieri e.a., 2013, 2014 MSC: sign. verbeteringen op mindfulness, compassie zelf/ander, sociale verbondenheid, levensvoldoening en geluk; afname van depressie, angst, stress en vermijding van onaangename gedachten en gevoelens Neff & Germer 2012 CFT: ptn met schizofrenie sign. beter klinisch functioneren; toename compassie gepaard met afname depressieve klachten en beleving van sociale uitsluiting Braehler e.a. 2012

10 Hersenonderzoek train your brain Compassiemeditatie gaf bij ervaren meditatoren > beginners Meer gamma-activiteit en synchroniciteit op EEG Lutz e.a Meer activiteit in gebieden geassocieerd met empathie en emotieregulatie op fmri; meer respons bij anderen in nood Lutz e.a Korte CT programma s vergeleken met actieve controlegroep Weng e.a. 2013; Klimecki e.a., 2013a, 2013b Meer activiteit in circuit geassocieerd met pos. emoties Neutraliserend bij empathie-stress meer vrijgevigheid

11 Compassietraining Mindfulness-Based Compassionate Living MBCL Van den Brink & Koster 2012 Vervolg op de mindfulnesscursus (MBSR/MBCT) Vanuit behoefte aan verdieping (cliënten, trainers) Seculiere (g)gz; los van religieuze tradities Transdiagnostisch Evidence-based oefeningen (uit tradities, CFT, ACT) 8 sessies van 2,5 uur per 1 à 2 weken + 1 stiltesessie Thuis oefenen 1 uur per dag; meer keuzemogelijkheid deelnemers

12 Voor wie? Ervaring met mindfulness, bij voorkeur MBSR/MBCT Gemotiveerd voor verdieping zelfonderzoek Gevoelig voor terugval (depressie, angst, burn-out, verslaving) Moeite met milde houding naar zelf & anderen Moeite met acceptatie fysieke, emotionele & relationele pijn Dominante innerlijke pestkop (overmatige zelfkritiek, schaamte, schuld) Hardnekkige ongezonde patronen (As II problematiek) Meer gericht op care dan cure

13

14 Paul Gilbert (2009) Allemaal in hetzelfde schuitje Met een brein, lichaam, emoties en een sociaal gevormd zelf, waar we niet voor gekozen hebben. In een leven vol tragedies: bedreiging, verlies, ziekte, verval, dood. Veel van wat in ons omgaat is niet ons ontwerp en dus NIET ONZE FOUT. Compassie is 1. sensitiviteit voor het lijden van zelf en anderen 2. moed en bereidheid om er wat aan te doen

15 Het gelaagde brein MacLean 1990 Taal- en conceptvorming, voorstellen, terug- en vooruitkijken, fantaseren, piekeren, begrip van zelf en ander NIEUWE ZOOGDIERENBREIN OUDE ZOOGDIERENBREIN REPTIELENBREIN Territoriumverdediging jacht, seks Hechting en verzorging, samenwerking, rivaliteit, status

16 GEVAARSYSTEEM agressief, angstig, afkerig JAAGSYSTEEM gedreven, opgewonden, energiek Zelfbescherming Beloning Vechten, vluchten, verstijven Kalmering en sociale verbinding Zorgzaamheid en vriendelijkheid Willen, streven, consumeren SYMP. PARASYMP. ZORGSYSTEEM tevreden, veilig, verbonden Naar Gilbert 2009

17 GEVAARSYSTEEM agressief, angstig, afkerig JAAGSYSTEEM gedreven, opgewonden, energiek Zelfbescherming Vechten, vluchten, verstijven Beloning Willen, streven, presteren, consumeren Kalmering en sociale verbinding SYMPATHICUS PARASYMP. Zorgzaamheid en vriendelijkheid ZORGSYSTEEM tevreden, veilig, verbonden Naar Gilbert 2009

18 GEVAARSYSTEEM agressief, angstig, afkerig JAAGSYSTEEM gedreven, opgewonden, energiek Zelfbescherming Vechten, vluchten, verstijven Beloning Willen, streven, consumeren Kalmering en sociale verbinding SYMPATHICUS PARASYMP. Zorgzaamheid en vriendelijkheid ZORGSYSTEEM tevreden, veilig, verbonden Naar Gilbert 2009

19 Innerlijke patronen OUDE BREIN Emoties Automatisch reageren Korte route NIEUWE BREIN Denken/redeneren/voorstellen Bewust reageren Lange route Gevaarsysteem Gevaarmodus Jaagsysteem Competitiemodus Zorgsysteem Compassiemodus Gilbert 2009

20 Hoe het nieuwe brein tegen ons kan werken... You re no good! De innerlijke pestkop groeit door overmatige schaamte en schuld

21 Zelfkritiek vanuit innerlijke pestkop Zelfcorrectie vanuit innerlijke helper Gevaarmodus Compassiemodus

22 Zelfwaardering Zelfcompassie Neff & Vonk 2009 Rivaliteit Externe waardering Afhankelijk van anderen Ik moet goed/beter zijn Minder welzijn Competitiemodus Common humanity Innerlijke waarde Onafhankelijk van anderen Ik mag fouten maken Meer welzijn Compassiemodus

23 Seksuele stimulus Beschamen Bestraffen Eten Seks Schaamte Zelfkritiek Zorgzaamheid Vriendelijkheid Maaltijd Compassie LIMBISCH SYSTEEM Speekselvloed Maagsap Arousal Stressreactie Angstig, depressief Relaxatierespons Kalm, tevreden INNERLIJKE HELPER Naar Gilbert 2009 INNERLIJKE PESTKOP

24 warmte Aandacht Emoties De cirkel van compassie KWALITEITEN Gevoelig voor noden Redeneren Sympathie zelf/ander Zorg voor welzijn VAARDIGHEDEN Compassie Niet-oordelen Voorstelling Tolerantie ongemak Empathie kalmte Gedrag vriendelijkheid Zintuigen Gilbert 2009 speelsheid

25 The fear of compassion Gilbert 2010 Backdraft Germer 2009 Bij personen met onveilige hechting/ traumatisering/ affectieve verwaarlozing kunnen warme gevoelens het gevaarsysteem activeren i.p.v. kalmeren.

26 Oefenmogelijkheden Zorgsysteem versterken; kalmerend ademritme Veilige plek; Compassionele metgezel; Compassiemodus Compassievol omgaan met weerstand/ verlangen/ patronen Mildheidmeditatie: zelf & anderen (Metta light) Compassioneel ademen: zelf & anderen (Tonglen light) Compassionele brieven; Vergevingsgezindheid Ontdekken wat bijdraagt aan geluk; Vier Levensvrienden Informeel: dagboeken; ademruimtes met vriendelijkheid en compassie; zelfcompassie mantra

27 Geen modder geen lotus

28 Met dank voor uw aandacht en compassie!

CONGRES POSITIEVE PSYCHOLOGIE 11 november 2013 COMPASSIETRAINING. Meer vermogen met mededogen. Erik van den Brink & Frits Koster

CONGRES POSITIEVE PSYCHOLOGIE 11 november 2013 COMPASSIETRAINING. Meer vermogen met mededogen. Erik van den Brink & Frits Koster CONGRES POSITIEVE PSYCHOLOGIE 11 november 2013 COMPASSIETRAINING Meer vermogen met mededogen Erik van den Brink & Frits Koster INHOUD Relatie mindfulness (zelf)compassie? Wat weten we uit onderzoek? Waarom

Nadere informatie

Compassietraining. 10 november 2012 Erik van den Brink, psychiater Centrum Integrale Psychiatrie, Lentis, Groningen

Compassietraining. 10 november 2012 Erik van den Brink, psychiater Centrum Integrale Psychiatrie, Lentis, Groningen Compassietraining 10 november 2012 Erik van den Brink, psychiater Centrum Integrale Psychiatrie, Lentis, Groningen 1 Mindfulnesstraining Motivatie Waarom? Stressreductie, gezondheid, persoonlijke of spirituele

Nadere informatie

Compassie theorie & praktijk

Compassie theorie & praktijk Compassie theorie & praktijk 29 oktober 2014 Erik van den Brink, psychiater Centrum Integrale Psychiatrie, Lentis, Groningen HOUDING T.O.V. LIJDEN? OOST - Inner Science VIER NOBELE WAARHEDEN 1.Er is lijden

Nadere informatie

MINDFULNESS. Workshop NVN, Lunteren, 26 september 2015

MINDFULNESS. Workshop NVN, Lunteren, 26 september 2015 MINDFULNESS Workshop NVN, Lunteren, 26 september 2015 Erik van den Brink, psychiater, www.mbcl.nl; www.behoudenhuys.nl; www.centrumintegralepsychiatrie.nl Definities Mindfulness Aandacht geven op een speciale

Nadere informatie

Compassietraining Mindfulness-Based Compassionate Living

Compassietraining Mindfulness-Based Compassionate Living Lustrumcongres Integrale Psychiatrie INTERCONNECTEDNESS 20 april 2012 Mindfulness & Heartfulness Compassietraining Mindfulness-Based Compassionate Living Understand that, just as a bird needs two wings

Nadere informatie

Scholing Compassietraining. Mindfulness-Based Compassionate Living (MBCL) Volledig Teacher Training Programma. met Frits Koster en Erik van den Brink

Scholing Compassietraining. Mindfulness-Based Compassionate Living (MBCL) Volledig Teacher Training Programma. met Frits Koster en Erik van den Brink Scholing Compassietraining Van vrijdag 28 april t/m woensdag 3 mei 2017 verzorgen Frits Koster en Erik van den Brink een scholingsprogramma van 5½ dagen over de door hun ontwikkelde compassietraining,

Nadere informatie

Teacher Training in Compassietraining

Teacher Training in Compassietraining Teacher Training in Compassietraining Van zaterdag 30 juni t/m donderdag 5 juli 2018 verzorgen Frits Koster en Erik van den Brink een scholingsprogramma van 5½ dagen over de door hun ontwikkelde compassietraining,

Nadere informatie

COMPASSIETRAINING IN DE GGZ

COMPASSIETRAINING IN DE GGZ COMPASSIETRAINING IN DE GGZ Erik van den Brink en Frits Koster Dit artikel is een bewerking van het hoofdstuk 'Compassie' van dezelfde auteurs, met vriendelijke toestemming overgenomen en aangepast uit

Nadere informatie

ZELFCOMPASSIE Een vriend voor alle tijden

ZELFCOMPASSIE Een vriend voor alle tijden ZELFCOMPASSIE Een vriend voor alle tijden Mindfulness, mildheid, compassie & gedeelde vreugde Mijn religie is vriendelijkheid Dalai Lama Syllabus David Dewulf en Instituut voor Aandacht en Mindfulness

Nadere informatie

Compassietraining Module 1

Compassietraining Module 1 Compassietraining Module 1 Vrijdag 30 oktober - zondag 1 november 2015 scholingsprogramma (G)Gz-professionals en mindfulnesstrainers Compassie (of mededogen) is het vermogen om ons betrokken te voelen

Nadere informatie

Compassietraining. scholingsprogramma (G)Gz-professionals en mindfulnesstrainers Module 1

Compassietraining. scholingsprogramma (G)Gz-professionals en mindfulnesstrainers Module 1 Compassietraining maandag 6 - woensdag 8 oktober 2014 scholingsprogramma (G)Gz-professionals en mindfulnesstrainers Module 1 Compassie (of mededogen) is het vermogen om ons betrokken te voelen bij pijn

Nadere informatie

B3 Van vechten naar acceptatie Zelfcompassie en mindfulness tegen chronische stress. Programma. Stress bij NAH

B3 Van vechten naar acceptatie Zelfcompassie en mindfulness tegen chronische stress. Programma. Stress bij NAH Disclosure belangen sprekers B3 Van vechten naar acceptatie Zelfcompassie en mindfulness tegen chronische stress Richard Zandberg coach en consulent NAH, Krachtontwikkeling te Amsterdam (potentiële) belangenverstrengeling

Nadere informatie

Mindfulness, compassie en motivatie Dr. David Dewulf

Mindfulness, compassie en motivatie Dr. David Dewulf Welkom Mindfulness, compassie en motivatie Dr. David Dewulf Wetenschappelijke feiten & studie MBCT toonde aan in RCT s efficiënt te zijn voor preventie van depressie 50 % minder kans tot herval na 3 of

Nadere informatie

Mindfulnesstraining Aandachttraining. Mindfulness-Based Cognitieve Therapie (MBCT)

Mindfulnesstraining Aandachttraining. Mindfulness-Based Cognitieve Therapie (MBCT) Mindfulnesstraining Aandachttraining Mindfulness-Based Cognitieve Therapie (MBCT) 2 Deze folder geeft u informatie over Mindfulness-Based Cognitieve Therapie (MBCT). De mindfulnesstraining wordt aangeboden

Nadere informatie

Compassie in je leven

Compassie in je leven FRITS KOSTER & ERIK VAN DEN BRINK Compassie in je leven Mindfulness verdiepen met heartfulness Boom Hulpboek Amsterdam MMXV 0 H. van den Brink en F. Koster 0 Uitgeverij Boom, Amsterdam Behoudens de in

Nadere informatie

Meer vermogen met. Mededogen. Vier Nobele Verblijfsoorden Brahmavihara s INHOUD. Vier Nobele Verblijfsoorden Beoefening. Meer vermogen met mededogen?

Meer vermogen met. Mededogen. Vier Nobele Verblijfsoorden Brahmavihara s INHOUD. Vier Nobele Verblijfsoorden Beoefening. Meer vermogen met mededogen? 10 mrt 2010 4 e Congres Integrale Psychiatrie Meer vermogen met mededogen? Verkenning van de betekenis van mededogen voor het (zelf)helend vermogen Frits Koster & Erik van den Brink Centrum voor Integrale

Nadere informatie

Mindfulness voor kinderen Introductie

Mindfulness voor kinderen Introductie Mindfulness voor kinderen Introductie Mindfulness voor kinderen - Introductie Mindfulness algemeen Wat? Geschiedenis Waarom? Hoe? Mindfulness kinderen Mindfulness voor kinderen Mindful Kids training Mindful

Nadere informatie

Mindfulness & Compassie

Mindfulness & Compassie Mindfulness & Compassie Mindfulness Based Compassievol Leven (MBCL) bij terugkerende depressie Rhoda Schuling / Radboud University Medical Centre for Mindfulness August 2014 vandaag o hoe compassie op

Nadere informatie

Training MBSR en MBCT

Training MBSR en MBCT Training MBSR en MBCT Mindfulness Based Stress Reduction (MBSR) en Mindfulness Based Cognitive Therapy (MBCT) Introductie De 8-weekse MBSR-training werd ruim 30 jaar geleden ontwikkeld in de algemene gezondheidszorg

Nadere informatie

WELKOM! LEZING MINDFULNESS

WELKOM! LEZING MINDFULNESS WELKOM! LEZING MINDFULNESS Confidanza, Praktijk voor danstherapie en mindfulness www.confidanza.nl 1 WELKOM danstherapie en mindfulness 2 HOEZO STRESS? danstherapie en mindfulness 3 WAT IS MINDFULNESS

Nadere informatie

Mindfulness - de 8-weekse training in vogelvlucht

Mindfulness - de 8-weekse training in vogelvlucht Mindfulness - de 8-weekse training in vogelvlucht Flip Kolthoff, psychiater Radboud Universitair Centrum voor Mindfulness, GGZ Noord-Holland-Noord Flip Kolthoff, VUmc, 20-01-2012 1 Inleiding Flip Kolthoff,

Nadere informatie

Mindfulness en aandachttraining

Mindfulness en aandachttraining Mindfulness en aandachttraining Wat verstaan we onder mindfulness? Mindfulness laat zich niet eenvoudig uit het Engels vertalen. Aandachtgerichtheid of opmerkzaamheid worden wel als synoniemen gebruikt.

Nadere informatie

* de compassie training is ook los van de mindfulness training te volgen, er wordt echter geregeld verwezen naar oefeningen uit

* de compassie training is ook los van de mindfulness training te volgen, er wordt echter geregeld verwezen naar oefeningen uit Compassie training Wat is compassietraining? In de compassietraining worden oefeningen aangeboden om meer acceptatie en verbondenheid met jezelf en anderen te ervaren. Hierdoor wordt je in staat een mildere

Nadere informatie

Mindfulness en kanker

Mindfulness en kanker Mindfulness en kanker Else Bisseling 3 oktober 2015 augustus 2014 00 maand 0000 Mindfulness (Kabat-Zinn, 1990; Teasdale, Segal & Williams, 1995) Aandacht geven aan wat we van moment tot moment doen en

Nadere informatie

Wetenschappelijk. 2014 Jaargang 18 nummer 2. Tijdschrift van Lentis - GGZ Friesland - GGZ Drenthe

Wetenschappelijk. 2014 Jaargang 18 nummer 2. Tijdschrift van Lentis - GGZ Friesland - GGZ Drenthe GGzet Wetenschappelijk 2014 Jaargang 18 nummer 2 Compassietraining in de ggz Erik van den Brink en Frits Koster Psychomotor therapy and aggression regulation in eating disorders Cees Boerhout, Jooske T.

Nadere informatie

Mindfulness voor kinderen en ouders

Mindfulness voor kinderen en ouders Mindfulness voor kinderen en ouders Anne Formsma, MSc. UvA minds/uva minds You Inhoud Wat is Mindfulness? Waarom Mindfulness voor kinderen en ouders? De training Oefeningen Video Oefening Wat is Mindfulness?

Nadere informatie

Mindfulness en ggz-verpleegkunde

Mindfulness en ggz-verpleegkunde Marianne Bloemendal 1 Mindfulness en ggz-verpleegkunde Aandacht voor het hier en nu in het omgaan met ziekte Opinie Mindfulness is niet meer weg te denken uit de geestelijke gezondheidszorg. Uit onderzoek

Nadere informatie

Workshop Mindfulness. 7 oktober 2016 Verpleegkundig Oncologie Symposium Franca Warmenhoven

Workshop Mindfulness. 7 oktober 2016 Verpleegkundig Oncologie Symposium Franca Warmenhoven ? Workshop Mindfulness 7 oktober 2016 Verpleegkundig Oncologie Symposium Franca Warmenhoven franca@seetrue.nl Disclosure belangen spreker (potentiële) belangenverstrengeling Voor bijeenkomst mogelijk relevante

Nadere informatie

Compassietraining in de GGZ

Compassietraining in de GGZ 3 Artikel Compassietraining in de GGZ Erik van den Brink en Frits Koster Dit artikel is een bewerking van het hoofdstuk Compassie van dezelfde auteurs, met vriendelijke toestemming overgenomen en aangepast

Nadere informatie

Cognitieve Gedragstherapie en Mindfulness Based Stress Reduction Therapie voor Angst en Depressie klachten bij volwassenen met

Cognitieve Gedragstherapie en Mindfulness Based Stress Reduction Therapie voor Angst en Depressie klachten bij volwassenen met Cognitieve Gedragstherapie en Mindfulness Based Stress Reduction Therapie voor Angst en Depressie klachten bij volwassenen met Autismespectrumstoornissen: ADASS Achtergrond ADASS Veelvuldig voorkomen van

Nadere informatie

Tara Brach, PhD, klinisch psycholoog, meditatiebegeleider en auteur van Radical Acceptance (Bantam, 2004).

Tara Brach, PhD, klinisch psycholoog, meditatiebegeleider en auteur van Radical Acceptance (Bantam, 2004). Zonder zelfcompassie kunnen we onszelf niet werkelijk helen en bevrijden. Compassievol leven is een heldere, praktische gids om een bewuste en vriendelijke relatie te ontwikkelen met ons innerlijke leven.

Nadere informatie

Aardbevingen en psychische klachten

Aardbevingen en psychische klachten Aardbevingen en psychische klachten (Karin Folkers, Klinisch Psycholoog) Jantien Mast, Verpleegkundig Specialist Peter Pijper en Coosje Klootwijk, verpleegkundigen Bouke Koopmans, psychiater Loppersum,

Nadere informatie

Mindfulness omgaan met wat er is workshop Parkinson café

Mindfulness omgaan met wat er is workshop Parkinson café Mindfulness omgaan met wat er is workshop Parkinson café Yvonne Kuijsters Kennismaken met mindfulness Wat is mindfulness Wat brengt het mij, wat heb ik eraan? Aandacht Aandacht is een vorm van oplettendheid.

Nadere informatie

Mindful ouders Introductie

Mindful ouders Introductie Mindful ouders Introductie Mindful ouders - Introductie Kennismakingsrondje Mindfulness algemeen Aandacht voor het hier-en-nu Keuzemogelijkheid Heartfulness Kennismaking Kennismaking 3 vragen: Voornaam?

Nadere informatie

PREVENTIE VOOR POH-GGZ

PREVENTIE VOOR POH-GGZ PREVENTIE VOOR POH-GGZ ZORG BIEDEN DIRECT EN DICHTBIJ. DAAR STAAT INDIGO VOOR. HET LIEFST IN DE WIJK, LAAGDREMPELIG EN TOEGANKELIJK. VOOR IEDEREEN. MENTALE ONDERSTEUNING DIRECT EN DICHTBIJ INDIGO BIEDT

Nadere informatie

BeMind studie: Mindfulness bij kanker

BeMind studie: Mindfulness bij kanker BeMind studie: Mindfulness bij kanker Een vergelijking tussen online en face to face mindfulness versus standaardzorg Prof. Dr. A.E.M. Speckens, Radboud UMC en Dr. M. van der Lee, Helen Dowling Instituut

Nadere informatie

Mindfulness-Based Cognitieve Therapie (MBCT) Aandachttraining/Mindfulnesstraining

Mindfulness-Based Cognitieve Therapie (MBCT) Aandachttraining/Mindfulnesstraining Mindfulness-Based Cognitieve Therapie (MBCT) Aandachttraining/Mindfulnesstraining 2 Deze folder geeft u informatie over Mindfulness-Based Cognitieve Therapie. Deze mindfulnesstraining wordt op de afdeling

Nadere informatie

Mindfulness : een meerwaarde in diabeteszorg

Mindfulness : een meerwaarde in diabeteszorg 1 Mindfulness : een meerwaarde in diabeteszorg Els Heyde Verpleegkundig diabeteseducator Hoofdverpleegkundige diabeteszorg Trainer in Mindfulness en Mindful eating 2 Wat staat er op het menu? Hoe gekomen

Nadere informatie

Mindfulness, de stand van zaken & Hoe verder?

Mindfulness, de stand van zaken & Hoe verder? Mindfulness, de stand van zaken & Hoe verder? Mindfulness = Aandachttraining en emotieregulatie-training MBSR & MBCT cursus Meditaties: adem, bodyscan, geluiden, keuzeloze aandacht, 3 min ademruimte, bewegen,

Nadere informatie

MINDFULNESS IN ORGANISATIES. Introductieworkshop 2 februari 2015

MINDFULNESS IN ORGANISATIES. Introductieworkshop 2 februari 2015 MINDFULNESS IN ORGANISATIES Introductieworkshop 2 februari 2015 Mindfulness in organisaties Introductie Doel Programma Praktisch Namenrondje INTRODUCTIE Doel workshop Kennismaking mindfulness Mindfulness

Nadere informatie

Executieve functies en emotieregulatie. Annelies Spek Klinisch psycholoog/senior onderzoeker Centrum autisme volwassenen, GGZ Eindhoven

Executieve functies en emotieregulatie. Annelies Spek Klinisch psycholoog/senior onderzoeker Centrum autisme volwassenen, GGZ Eindhoven Executieve functies en emotieregulatie Annelies Spek Klinisch psycholoog/senior onderzoeker Centrum autisme volwassenen, GGZ Eindhoven Inhoud 1. Executieve functies en emotieregulatie 2. Rol van opvoeding

Nadere informatie

Mindfulness op individuele basis: wat kan een patiënt met een chronische aandoening daarmee?

Mindfulness op individuele basis: wat kan een patiënt met een chronische aandoening daarmee? Mindfulness op individuele basis: wat kan een patiënt met een chronische aandoening daarmee? M A Y A S C H R O E V E R S, U N I V E R S I T A I R M E D I S C H C E N T R U M G R O N I N G E N Mindfulness

Nadere informatie

"Bidden, meditatie en mindfulness: over vorm, inhoud en iets "meer" Introductie: - aanleidingen en achtergronden - vraagstelling

Bidden, meditatie en mindfulness: over vorm, inhoud en iets meer Introductie: - aanleidingen en achtergronden - vraagstelling 1 "Bidden, meditatie en mindfulness: over vorm, inhoud en iets "meer" Introductie: - aanleidingen en achtergronden - vraagstelling 2 Aanleidingen en achtergronden 1 Aanleidingen en achtergronden 2 Aanleidingen

Nadere informatie

Mindfulness binnen de (psycho) oncologie. Else Bisseling, 16 mei 2014

Mindfulness binnen de (psycho) oncologie. Else Bisseling, 16 mei 2014 Mindfulness binnen de (psycho) oncologie Else Bisseling, 16 mei 2014 (Online) Mindfulness-Based Cognitieve Therapie voor kankerpatiënten. (Cost)effectiveness of Mindfulness-Based Cognitive Therapy (MBCT)

Nadere informatie

inhoud Voorwoord 7 3 Mindfulness-oefeningen 58 De basisinstructies voor alle mindfulness-oefeningen 61

inhoud Voorwoord 7 3 Mindfulness-oefeningen 58 De basisinstructies voor alle mindfulness-oefeningen 61 inhoud Voorwoord 7 Inleiding: gevoelens, gewoonten en mindfulness 7 Wat is mindfulness? 9 Mindfulness-oefeningen 14 Mindfulness-toepassingen 16 Waarbij kun je mindfulness gebruiken? 19 Waarom werkt mindfulness?

Nadere informatie

Piekeren over je depressie: Wanneer stilstaan bij je depressie eigenlijk achteruitgaan betekent

Piekeren over je depressie: Wanneer stilstaan bij je depressie eigenlijk achteruitgaan betekent Piekeren over je depressie: Wanneer stilstaan bij je depressie eigenlijk achteruitgaan betekent Prof. dr. Filip Raes Departement Psychologie, K.U.Leuven Forum 2010 Manisch-Depressief? Zo gek nog niet!

Nadere informatie

preventie mentale ondersteuning direct en dichtbij

preventie mentale ondersteuning direct en dichtbij preventie ZORG BIEDEN DIRECT EN DICHTBIJ. DAAR STAAT INDIGO VOOR. HET LIEFST IN DE WIJK, LAAGDREMPELIG EN TOEGANKELIJK. VOOR IEDEREEN. mentale ondersteuning direct en dichtbij Indigo biedt niet alleen

Nadere informatie

Iedereen is anders: de invloed van persoonlijke factoren na hersenletsel Caroline van Heugten

Iedereen is anders: de invloed van persoonlijke factoren na hersenletsel Caroline van Heugten Iedereen is anders: de invloed van persoonlijke factoren na hersenletsel Caroline van Heugten Geprikkeld brein 19 okt. 2016, Swalmen Dept P&N, MHeNS, FHML Dept NP&PP, FPN Kent u haar? Kent u haar? Marlou

Nadere informatie

Jos van Erp Hartstichting / De Hart&Vaatgroep. Stress en gezondheid

Jos van Erp Hartstichting / De Hart&Vaatgroep. Stress en gezondheid Jos van Erp Hartstichting / De Hart&Vaatgroep Stress en gezondheid Acute stress Het stressmechanisme is een overlevingsmechanisme Stressor Het stressmechanisme: Een fysiologisch systeem dat functioneert

Nadere informatie

Mindfulness voor volwassenen met ADHD

Mindfulness voor volwassenen met ADHD Mindfulness voor volwassenen met ADHD Lotte Janssen Psycholoog en Junior onderzoeker Dit project wordt mogelijk gemaakt door: Mindfulness Mindfulness houdt in dat je aandacht geeft op een speciale manier:

Nadere informatie

07-04-15. Herkennen van en omgaan met. Angst en Depressie. Na vanmiddag. bij ouderen met een verstandelijke beperking

07-04-15. Herkennen van en omgaan met. Angst en Depressie. Na vanmiddag. bij ouderen met een verstandelijke beperking Na vanmiddag Herkennen van en omgaan met Angst en Depressie bij ouderen met e Weet u hoe vaak angst en depressie voorkomen, Weet u wie er meer risico heeft om een angststoornis of depressie te ontwikkelen,

Nadere informatie

Heeft positieve affectregulatie invloed op emotionele problemen na ingrijpende gebeurtenissen?

Heeft positieve affectregulatie invloed op emotionele problemen na ingrijpende gebeurtenissen? Heeft positieve affectregulatie invloed op emotionele problemen na ingrijpende gebeurtenissen? Lonneke I.M. Lenferink Rijksuniversiteit Groningen, Universiteit Utrecht Paul A. Boelen Universiteit Utrecht,

Nadere informatie

Inhoudsopgave. Voorwoord 9. Dankbetuiging 11. Deel I Theoretische en empirische achtergrond 15

Inhoudsopgave. Voorwoord 9. Dankbetuiging 11. Deel I Theoretische en empirische achtergrond 15 Inhoudsopgave Voorwoord 9 Dankbetuiging 11 Deel I Theoretische en empirische achtergrond 15 Hoofdstuk 1 Inleiding tot Mindful Parenting 17 1.1 Waarom opvoeden veel stress kan opleveren 17 1.2 Waarom Mindful

Nadere informatie

Psychologische ondersteuning en behandeling bij interstitiële longaandoeningen

Psychologische ondersteuning en behandeling bij interstitiële longaandoeningen Psychologische ondersteuning en behandeling bij interstitiële longaandoeningen 1 oktober 2014 Marielle van den Heuvel, Gezondheidszorgpsycholoog Afdeling Medische Psychologie Orbis Medisch Centrum Inhoud

Nadere informatie

Mindfulness. Aandacht voor de waarde van mindfulness binnen de c.g.t. en positieve psychologie

Mindfulness. Aandacht voor de waarde van mindfulness binnen de c.g.t. en positieve psychologie Mindfulness Aandacht voor de waarde van mindfulness binnen de c.g.t. en positieve psychologie Jos de Munnink. Preventiefunctionaris, praktijkondersteuner huisartsen in de GGZ, mindfulnesstrainer en gespreksleider

Nadere informatie

Cognitieve gedragstherapie

Cognitieve gedragstherapie Cognitieve gedragstherapie Een succesvolle psychotherapie voor diverse emotionele stoornissen en problemen Afdeling Psychiatrie en Medische Psychologie Wat is Cognitieve Gedragstherapie? Cognitieve gedragstherapie

Nadere informatie

Vermoeidheid na kanker. Anneke van Wijk, GZ psycholoog Helen Dowling Instituut Utrecht

Vermoeidheid na kanker. Anneke van Wijk, GZ psycholoog Helen Dowling Instituut Utrecht Anneke van Wijk, GZ psycholoog Helen Dowling Instituut Utrecht Helen Dowling Instituut: Begeleiding bij kanker voor (ex-) kankerpatienten en hun naasten: Onder andere: Individuele begeleiding Lotgenotengroepen

Nadere informatie

Compassie. als motor van geluk. 36 oktober nr. 1 2015 TPP

Compassie. als motor van geluk. 36 oktober nr. 1 2015 TPP Compassie als motor van geluk 36 oktober nr. 1 2015 TPP 36 TvC december nr. 4 2014 Floreren Compassie is een veelbelovend thema in de positieve psychologie, zo blijkt uit onderzoek. Er zijn goede aanwijzingen

Nadere informatie

Week 1 Focus Mindfulness beoefenen

Week 1 Focus Mindfulness beoefenen Week 1 Focus Mindfulness beoefenen Vaak schenkt onze geest geen aandacht aan wat er nu gebeurt, maar denken we na over iets dat gebeurd is of maken we ons zorgen over de toekomst. Dat zorgt ervoor dat

Nadere informatie

7/11/2016. HersenletselCongres B7 - Iedereen is anders: aandacht voor de persoonlijke factoren na hersenletsel. Succes Marlou van Rhijn?

7/11/2016. HersenletselCongres B7 - Iedereen is anders: aandacht voor de persoonlijke factoren na hersenletsel. Succes Marlou van Rhijn? Disclosure belangen sprekers B7 - Iedereen is anders: aandacht voor de persoonlijke factoren na hersenletsel Caroline van Heugten & Ieke Winkens (Potentiële) belangenverstrengeling De betrokken relaties

Nadere informatie

Mindfulness voor mensen met longkanker en naasten

Mindfulness voor mensen met longkanker en naasten Mindfulness voor mensen met longkanker en naasten De diagnose longkanker is ingrijpend en roept vaak veel emoties en reacties op. Niet alleen bij uzelf maar ook bij uw naasten. Uit wetenschappelijk onderzoek

Nadere informatie

Relatie tussen Mindfulness, veranderen en leren.

Relatie tussen Mindfulness, veranderen en leren. Relatie tussen Mindfulness, veranderen en leren. Inez Dirkzwager I.Dirkzwager@vumc.nl VUmc Amstel Academie http://www.vumc.nl/afdelingen/amstelacademie/ http://www.vumc.nl/afdelingen/amstelacademie/expertisecentrum/

Nadere informatie

Meer informatie MRS 0610-2

Meer informatie MRS 0610-2 Meer informatie Bij de VGCt zijn meer brochures verkrijgbaar, voor volwassenen bijvoorbeeld over depressie en angststoornissen. Speciaal voor kinderen zijn er brochures over veel piekeren, verlatingsangst,

Nadere informatie

Acceptance and Commitment Therapy bij kanker

Acceptance and Commitment Therapy bij kanker Acceptance and Commitment Therapy bij kanker Waardenvol Leven & Levenseinde Datum: 13042017 Door: Tim Batink PhDcandidate Maastricht University GZpsycholoog i.o., Gedragstherapeut & ACTsupervisor Ucenter

Nadere informatie

Gelukkig ondanks pijn

Gelukkig ondanks pijn Gelukkig ondanks pijn Een online positieve psychologie interventie voor patiënten met chronische musculoskeletale pijn Elke Smeets, Madelon Peters, Marion Feijge, Steven Linton, & Gerhard Andersson Positieve

Nadere informatie

Mindful Kids Introductie voor ouders

Mindful Kids Introductie voor ouders Mindful Kids Introductie voor ouders Mindful Kids Introductie voor ouders Mindfulness algemeen Wat? Waarom? Hoe? Mindfulness kinderen Mindfulness voor kinderen Mindful Kids training Mindfulness algemeen

Nadere informatie

Stress, spanningen, en psychosociale problematiek na confrontatie met een hart- of longaandoening

Stress, spanningen, en psychosociale problematiek na confrontatie met een hart- of longaandoening Stress, spanningen, en psychosociale problematiek na confrontatie met een hart- of longaandoening 1. Wat is stress? 2. Een aandoening als oorzaak voor stress en psychosociale problematiek 3. Problematiek

Nadere informatie

Week 2 Focus De aard van de geest; Training van het brein

Week 2 Focus De aard van de geest; Training van het brein Week 2 Focus De aard van de geest; Training van het brein Voor velen onder ons wordt het leven overheerst door te veel denken, te veel hectisch doen, waardoor we te weinig tijd hebben om te zijn... Ons

Nadere informatie

Chronisch ziek: chaos in je hoofd

Chronisch ziek: chaos in je hoofd Chronisch ziek: chaos in je hoofd Marjan Nijkamp minisymposium Gezondheidspsychologie Utrecht, 31 maart 2017 Chronische ziekte Een langdurige en onomkeerbare ziekte waarbij de kans op volledig herstel

Nadere informatie

Workshop Mindful Werken in de Kraamzorg Kraamzorgcafé 18 mei 2017

Workshop Mindful Werken in de Kraamzorg Kraamzorgcafé 18 mei 2017 Workshop Mindful Werken in de Kraamzorg Kraamzorgcafé 18 mei 2017 Ida Tuinhof Mindfulness- en Compassietrainer Bedrijfsfysiotherapeut Ida Tuinhof Bedrijfsfysiotherapeut Mindfulness- en Compassie trainer

Nadere informatie

Grensoverschrijdend gedrag. Les 2: inleiding in de psychopathologie

Grensoverschrijdend gedrag. Les 2: inleiding in de psychopathologie Grensoverschrijdend gedrag Les 2: inleiding in de psychopathologie Programma Psychopathologie; wat is het? Algemene functionele psychopathologie DSM Psychopathologie = Een onderdeel van de psychiatrie

Nadere informatie

Mindfulness. Ger Schurink. Een praktische training in het omgaan met gevoelens en gewoonten. Thema, uitgeverij van Schouten & Nelissen

Mindfulness. Ger Schurink. Een praktische training in het omgaan met gevoelens en gewoonten. Thema, uitgeverij van Schouten & Nelissen Mindfulness Een praktische training in het omgaan met gevoelens en gewoonten Ger Schurink Thema, uitgeverij van Schouten & Nelissen inleiding: gevoelens, gewoonten en mindfulness Wat is mindfulness? De

Nadere informatie

Cognitieve gedragstherapie bij autisme

Cognitieve gedragstherapie bij autisme Cognitieve gedragstherapie bij autisme Caroline Schuurman, gz-psycholoog Centrum Autisme Rivierduinen Nieuwe ontwikkelingen in de behandeling van autisme bij volwassenen Utrecht, 14 juni 2011 CGT bij autisme

Nadere informatie

De kracht om te veranderen wat ik kan veranderen. De moed om te aanvaarden wat ik niet kan veranderen. De wijsheid om het verschil te zien

De kracht om te veranderen wat ik kan veranderen. De moed om te aanvaarden wat ik niet kan veranderen. De wijsheid om het verschil te zien De kracht om te veranderen wat ik kan veranderen De moed om te aanvaarden wat ik niet kan veranderen De wijsheid om het verschil te zien De psychologie van pijn. Sint-Jozefkliniek Bornem - Willebroek Barbara

Nadere informatie

Vermoeidheid bij MPD

Vermoeidheid bij MPD Vermoeidheid bij MPD Landelijke contactmiddag MPD Stichting, 10-10-2009 -van Wijlen Psycho-oncologisch therapeut Centrum Amarant Toon Hermans Huis Amersfoort Welke verschijnselen? Gevoelens van totale

Nadere informatie

Van de hak op de tak

Van de hak op de tak Van de hak op de tak MINDFULNESS IN GEZINNEN Joke Hellemans Amsterdam 31 maart 2010 1 mindful parenting- bewust opvoeden Doelbewust, Aandacht geven aan je kind en je eigen houding t.o.v. je kind van moment

Nadere informatie

Pilot studie naar de implementatie en effectiviteit van een stress-reductie training via de smartphone

Pilot studie naar de implementatie en effectiviteit van een stress-reductie training via de smartphone Pilot studie naar de implementatie en effectiviteit van een stress-reductie training via de smartphone Anke Versluis 12 november 2015 Bart Verkuil, PhD., Jos Brosschot, PhD. & Philip Spinhoven, PhD. CBS:

Nadere informatie

BREATHWORKS.BE. Mindfulness benaderingen tot welzijn en gezondheid. Gelukkig leven met stress & Gelukkig leven met ziekte & pijn

BREATHWORKS.BE. Mindfulness benaderingen tot welzijn en gezondheid. Gelukkig leven met stress & Gelukkig leven met ziekte & pijn BREATHWORKS.BE Mindfulness benaderingen tot welzijn en gezondheid Gelukkig leven met stress & Gelukkig leven met ziekte & pijn Onderzoeksresultaten november 2011 Inleiding Dit document bevat een aantal

Nadere informatie

Inhoud. Frits Koster 15

Inhoud. Frits Koster 15 Voorwoord Frits Koster 15 Inleiding: Mindfulness bij kanker 19 Over de wetenschappelijke achtergrond van mindfulness 22 Vijf pluspunten 24 Hoe je dit boek kunt gebruiken 26 oefening: waar je ademt, daar

Nadere informatie

Toepassing van mindfulness in het ziekenhuis

Toepassing van mindfulness in het ziekenhuis Toepassing van mindfulness in het ziekenhuis Een pleidooi voor kortdurende interventies met duurzaam effect Willem Fonteijn Medische Psychologie Catharina Ziekenhuis, Eindhoven Een vorm van cognitieve

Nadere informatie

Happy Maar nu even niet. Praktisch omgaan met complexe psychische klachten

Happy Maar nu even niet. Praktisch omgaan met complexe psychische klachten Happy Maar nu even niet Praktisch omgaan met complexe psychische klachten Wie zijn wij? Why Waarom zijn wij hier? What Wat willen we straks bereikt hebben? How Hoe pakken we dat aan? Stellingen Eens of

Nadere informatie

Psychologische behandeling van bipolaire patiënten. Dinsdag 17 januari 2017 Dr. Manja Koenders PsyQ Rotterdam/Universiteit Leiden

Psychologische behandeling van bipolaire patiënten. Dinsdag 17 januari 2017 Dr. Manja Koenders PsyQ Rotterdam/Universiteit Leiden Psychologische behandeling van bipolaire patiënten Dinsdag 17 januari 2017 Dr. Manja Koenders PsyQ Rotterdam/Universiteit Leiden Omgaan met stessoren (1) Stressgevoeligheid Stress Generation theory The

Nadere informatie

Workshop Mindful Werken in de Kraamzorg Kraamzorgcafé 10 november 2016

Workshop Mindful Werken in de Kraamzorg Kraamzorgcafé 10 november 2016 Workshop Mindful Werken in de Kraamzorg Kraamzorgcafé 10 november 2016 Willem de Groote Mindfulness- en Compassietrainer Bedrijfsfysiotherapeut Willem de Groote Bedrijfsfysiotherapeut Mindfulness- en Compassie

Nadere informatie

MINDFULNESS STRATEGIEËN BIJ ZIEKTE,PIJN STRESS

MINDFULNESS STRATEGIEËN BIJ ZIEKTE,PIJN STRESS MINDFULNESS STRATEGIEËN BIJ ZIEKTE,PIJN & STRESS Inhoud Wat biedt Breathworks?... 4 Breathworks oorsprong... 5 Principes... 5 Mindfulness... 6 Primaire en secundaire pijn... 6 Voor wie zijn deze Breathworks

Nadere informatie

Mindfulness Jaarkalender

Mindfulness Jaarkalender Zien Zijn Mindfulness Jaarkalender O p n i e u w k i j k e n e n m e t a a n d a c h t e r v a r e n De automatische piloot Schud je zintuigen wakker en doorbreek je automatische piloot, zeker op het moment

Nadere informatie

Zelfmanagement ondersteuningsbehoeften. Bij mensen met EPA. Titus Beentjes Nationaal Congres GGz Verpleegkunde 16 juni 2016

Zelfmanagement ondersteuningsbehoeften. Bij mensen met EPA. Titus Beentjes Nationaal Congres GGz Verpleegkunde 16 juni 2016 Zelfmanagement ondersteuningsbehoeften Bij mensen met EPA Titus Beentjes Nationaal Congres GGz Verpleegkunde 16 juni 2016 Zelfmanagement ondersteuning behoeften & EPA Introductie Methode Bevindingen Discussie

Nadere informatie

10 e Post O.N.S. Meeting

10 e Post O.N.S. Meeting 10 e Post O.N.S. Meeting Jeroen-Martijn Plette oncologie verpleegkundige Gelre Apeldoorn Mindfulness en stressreductie in de oncologische zorg 10 e Post O.N.S. meeting Mindfulness Based Stress reduction

Nadere informatie

Workshop Mindful Werken in de Thuiszorg Thuiszorgcafé 9 november 2016

Workshop Mindful Werken in de Thuiszorg Thuiszorgcafé 9 november 2016 Workshop Mindful Werken in de Thuiszorg Thuiszorgcafé 9 november 2016 Ida Tuinhof Mindfulness- en compassietrainer Bedrijfsfysiotherapeut Programma Introductie Wat is mindfulness + achtergrond Wat is mindful

Nadere informatie

UMC St Radboud. Mindfulness voor mensen met MS

UMC St Radboud. Mindfulness voor mensen met MS UMC St Radboud Mindfulness voor mensen met MS Patiënteninformatie De diagnose MS is ingrijpend voor u en uw omgeving. Uit wetenschappelijk onderzoek blijkt dat bij ziekte angst, depressie en andere psychologische

Nadere informatie

Mindfulness in de zorg

Mindfulness in de zorg Mindfulness in de zorg - Training voor kankerpatiënten en hun naasten door Lief Soetewey www.liefsoetewey.com 0 Inhoud van de training Kankerpatiënten en hun naasten Het traject van een kankerpatiënt is

Nadere informatie

Zelfcompassie. Wat is zelfcompassie

Zelfcompassie. Wat is zelfcompassie Zelfcompassie Wat is zelfcompassie Compassie voor jezelf is niet echt anders dan compassie voor anderen. Denk er eens aan hoe je je voelt als je compassie met iemand hebt. Eerst is het zo dat je merkt

Nadere informatie

UMC St Radboud. Mindfulness voor vrouwen met borstkanker

UMC St Radboud. Mindfulness voor vrouwen met borstkanker UMC St Radboud Mindfulness voor vrouwen met borstkanker Patiënteninformatie De diagnose borstkanker is ingrijpend en roept vaak veel emoties en reacties op, niet alleen bij uzelf maar ook bij uw naasten.

Nadere informatie

VAN WERKDRUK NAAR WERKPLEZIER. Noortje Wiezer

VAN WERKDRUK NAAR WERKPLEZIER. Noortje Wiezer VAN WERKDRUK NAAR WERKPLEZIER Noortje Wiezer Themagebieden van TNO Waarom is het belangrijk om over werkdruk, werkstress en werkplezier te praten? Wat is stress? Een (noodzakelijke) reactie op een bedreigende

Nadere informatie

Omgaan met stress Rust brengen bij uw kind. www.kiddyminds.be

Omgaan met stress Rust brengen bij uw kind. www.kiddyminds.be Omgaan met stress Rust brengen bij uw kind Oprichters vzw. Veronique Benoit Kinesitherapeute, relaxatietherapeute, sofrologe, psychotherapeute, mindfulnesstrainer Auteur: Ontspanningskalender, mindful

Nadere informatie

Met meer veerkracht door de nacht

Met meer veerkracht door de nacht Met meer veerkracht door de nacht NVKVV Oostende 2009 Prof.Dr.C.De Valck Uhasselt & Worklifebalance www.worklifebalance.be christel.devalck@skynet.be Overzicht Wat is stress? Wat is burn-out? Hoe kan ik

Nadere informatie

Laten zitten compensatiegedrag bij eetstoornissen

Laten zitten compensatiegedrag bij eetstoornissen Laten zitten compensatiegedrag bij eetstoornissen Renee Beer Hermien Elgersma R.Beer& H.J.Elgersma TakeHome Message Exposure? DOEN! Responspreventie? OOK! Workshop Kader Vermijden en verleiden Wanneer

Nadere informatie

Door Machteld Muller & Linda Stoutjesdijk www.phorosadvies.nl 06-10508273/06-12987505

Door Machteld Muller & Linda Stoutjesdijk www.phorosadvies.nl 06-10508273/06-12987505 Door Machteld Muller & Linda Stoutjesdijk www.phorosadvies.nl 06-10508273/06-12987505 Lichamelijk: pijn, fysieke beperkingen, afweging behandeling vs bijwerkingen Angst en onzekerheid: verloop ziekte,

Nadere informatie

Welkom! 11 congressen in samenwerking met Hogrefe Uitgevers

Welkom! 11 congressen in samenwerking met Hogrefe Uitgevers Welkom! 11 congressen in samenwerking met Hogrefe Uitgevers Hondje van Pavlov Gedragstherapie 1ste generatie: klassieke en operante conditionering (outside the black box) =Gedrag wordt contextueel bepaald

Nadere informatie

Positieve Psychologie Interventies

Positieve Psychologie Interventies Positieve Psychologie Interventies PPI bij patiënten met bipolaire stoornis in de euthyme fase Melissa Chrispijn AIOS psychiatrie KenBiS Klinisch Wetenschappelijke Vergadering 16 december 2016 Inhoud Achtergrond

Nadere informatie

Depressief realisme, angsthaas of zwartkijker?

Depressief realisme, angsthaas of zwartkijker? Depressief realisme, angsthaas of zwartkijker? Realist? Zwartkijker? Angsthaas? Is daar wat aan te doen? Prof. dr. Claudi Bockting, Rijksuniversiteit Groningen Depressief realisme, angsthaas of zwartkijker?

Nadere informatie