Perceptie van veiligheid van bloedtransfusies en weefseltransplantaties

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Perceptie van veiligheid van bloedtransfusies en weefseltransplantaties"

Transcriptie

1 Perceptie van veiligheid van bloedtransfusies en weefseltransplantaties Inleiding tot panel discussie Paul Strengers Sanquin Past President European Haemovigilance Network (EHN) TRIP symposium 29 november 2007

2 Transfusiegeneeskunde is Kwantiteit & kwaliteit van bloedproduct Therapeu- tisch effect Klinische vraag Veilig- heid Kosten effectiviteit

3 De afgelopen 25 jaar: het voorkomen dat de geschiedenis zich herhaalt

4 De afgelopen 17 jaar: het onder controle krijgen van het onbekende J apan bans phar ma pr oducts with animal ingr edients

5 en het onzekere

6 De afgelopen 25 jaar: Focus op veiligheid van bloedprodukten: zero risk en precautionary principle Bloedveiligheid: verantwoordelijkheid van bloedtransfusiediensten. Grote aandacht voor de vrijwillige, niet-betaalde bloeddonor en progressieve uitsluiting van donorgroepen met verhoogd risico. Progressieve introductie van nieuwe / verbeterde screeningtesten. Progressieve introductie van virus-inactiverende en virus-reducerende productietechnieken. Toegenomen interesse van de overheid op het gebied van bloed, met als resultaat: wetten, richtlijnen, adviezen, etc. Reorganisaties van bloedtransfusieorganisaties. Publieke onderzoeken en rechtzaken. Media attentie op bloedveiligheid. Ondanks dit alles geen serieuze bedreigingen van de bloedvoorziening. Minder aandacht voor risk / benefit en kosten analyses

7 De afgelopen 25 jaar: Focus op veiligheid van bloedprodukten: zero risk en precautionary principle Bloedveiligheid: verantwoordelijkheid van bloedtransfusiediensten. Grote aandacht voor de vrijwillige, niet-betaalde bloeddonor en progressieve uitsluiting van donorgroepen met verhoogd risico. Progressieve introductie van nieuwe / verbeterde screeningtesten. Progressieve introductie van virus-inactiverende en virus-reducerende productietechnieken. Toegenomen interesse van de overheid op het gebied van bloed, met als resultaat: wetten, richtlijnen, adviezen, etc. Reorganisaties van bloedtransfusieorganisaties. Publieke onderzoeken en rechtzaken. Media attentie op bloedveiligheid. Ondanks dit alles geen serieuze bedreigingen van de bloedvoorziening. Minder aandacht voor risk / benefit en kosten analyses Beperkte aandacht voor klinische transfusiegeneeskunde

8 Transfusiegeneeskunde is dus ook Belastende regelgeving Kwantiteit & kwaliteit van bloedproduct Medischjuridische dreigingen Therapeutisch effect Klinische vraag Veiligheid Politieke focus op vraag, veiligheid & kosten Kosten effectiviteit Publieke alertheid & perceptie

9 De bloed / plasma keten potentiele bloed donor donor donatie produkt ontvanger

10 De bloed / plasma keten potentiele bloed donor donor donatie produkt ontvanger bloedbanken ziekenhuizen fractioneerders

11 De bloed / plasma keten potentiele bloed donor donor donatie produkt ontvanger bloedbanken ziekenhuizen fractioneerders

12 De bloed / plasma keten potentiele bloed donor donor donatie produkt ontvanger bijwerking bijwerking bijwerking bloedbanken ziekenhuizen fractioneerders

13 De bloed / plasma keten risico s potentiele bloed donor donor donatie produkt ontvanger bijwerking bijwerking bijwerking bloedbanken ziekenhuizen fractioneerders Publiek en overheid (politiek, inspectie, regulators)

14 Resterend risico op virale overdracht ( en 2006) (Sanquin, PMF 2006) Type Virus Mean incidence onder repeat donors (per mill. donor jaren) Detectie window (dagen) Window risico Waarschijnlijkheid van geïnfecteerde donatie (per mill.) A B C D = C/365 E = B x D HIV 1/2 7,7 9,8 11 0,03 0,2 0.3 HBV 45,9 36,9 59 0,16 7,4 5,9 HCV 6,9 12,3 10 0,03 0,2 0,4 HTLV I/II 0,8 0,0 51 0,14 0,1 0,0

15 Resterend risico op bijwerking (2005) (TRIP, jaarverslag 2006) bloedprodukten meldingen meldingen / 100 bloedprod. meldingen / 100 bloedprod in 2004 gradatie > 2 / 100 bloedprod ,26 0,20 0,013

16 Nederland: gezondheid en veiligheid 2004 versus 1954 (CBS, 2005) Inwoners Risico op overlijden door kanker Risico op overlijden door cardiovasc. ziekten Risico on overlijden door griep Risico op overlijden door zelfmoord Risico op overlijden door tuberculose Risico op verdrinking Risico op dodelijk verkeersongeval Risico op overlijden van neonaat (< 2 jaar) mill % 0,55 % 0,88 % 1 % 0,5 % 2,1 % 2,26 % mill % 0,09 % 1,1 % 0,05 % 0,07 % 0,6 % 0,44 % Risico op babysterfte Aantal overledenen 3,12 % ,66 %

17 Hoe veilig is geneeskunde? Fouten in het voorschrijven of klinisch gebruiik van medicijnen meer algemeen dan verwacht USA (1999): Elk jaar: USA (2001): USA (2004): patienten overlijden wegens medische fouten; patienten overlijden wegens fouten met geneesmiddelen. Report Institute of Medicine: To err is human 6,7 % van de patienten in ziekenhuizen hebben te maken met fouten in medicatie; Incidentie van fatale Adverse Drug Reactions: 0,32 % Meer medische vergissingen door tekort aan slaap (NEJM 2004:351: )

18 Annual death rate in the USA Rapport To err is Human, Institute of Medicine, Heart disease Cancer Stroke Lung disease Medical Errors Diabetes Pneumonia Alzheimer Kidney disease

19 Definities van risico s Risico = waarschijnlijkheid x omvang van schade Operationeel risico: effecten van menselijke prestatie, technologie and externe omstandigheden Reputatie risico: effect / impact van het organisatorisch gedrag op het vertrouwen in het systeem Compliance risico: de noodzaak om gelijke tred te houden met nationale en internationale standaarden, regelingen en standard of practice Bestuursrisico: voorwaarden voor een juiste besluitvorming en heldere aansprakelijkheid van alle relevante betrokkenen.

20 Risico onderscheid Risico bepaling / risico analyse: pogingen om wetenschappelijke schattingen van gezondheidsrisico s te geven, en om te bepalen de aard en bron van onzekerheid in de gegevens. bottom line geeft de mogelijke nadelig gevolgen in de vorm van een zekere waarschijnlijkheid dat er een toegenomen risico is voor elk segment van de blootgestelde populatie. Risico perceptie: een indruk of intuitive beoordeling over de aard en de omvang van een risico men neigt ertoe om de frequentie van gebeurtenissen die zelden voorkomen te overschatten en de frequentie van gewone gebeurtenissen te onderschatten dit wordt beinvloed door de mate: waarin het risico wordt begrepen waarin het betreft gevoelens van dreiging omvang en het type van de populatie (bijv. kinderen)

21 Risico en perceptie Geaccepteerd risico Een ongeval dat dagelijks voorkomt Natuur risico s Ethische risico s Willekeurige gebeurtenis (auto ongeval) Geoorloofde risico s Vrijwillige risico s (roken) Risico s onder persoonlijke controle (autorijden) Detecteerbare risico s Informatie van een betrouwbare bron Risico s die wetenschappers kunnen verklaren Niet geaccepteerd risico Ongebruikelijk risico (onbekende chemische vervuiling) Kunstmatige risico s Risico s die als onethisch worden beschouwd Catastrofale gebeurtenis (vliegtuig ongeluk) Ongeoorloofde risico s Onvrijwillige risico s Niet onder controle (passagier in een vliegtuig) Niet detecteerbare risico s Informatie van een onbetrouwbare bron Risico s die wetenschappers niet kunnen verklaren Adapted from F. Baker, J Public Health Policy, 1990

22 Publieke perceptie Epidemiologisch concept van risico is meer en meer verward met gevaar Noch abstract epidemiologische data noch stricte regels zouden de standaard moeten zijn wanneer het komt tot risico toekenning.

23 Perceptie van veiligheid van bloed VOORDEEL Transfusie aangewezen? HepB HIV Juiste bloed voor de patient Bijwerking of normale immunologische reactie??? RISICO haemoviglance Jaren TIJDPERK Aanname Bewustzijn? Inzicht

24 Wet Politiek Perceptie Praktijk Bewijs Weten- schap

25 Resumé 1: veiligheid van bloedtransfusies en weefseltransplantaties is Issue identificatie: Waar gaat het om? Bepaling van de negatieve en positieve effecten Analyse van risico s Bepaling van opties om het risico te verkleinen Implementatie van de gekozen strategieën Monitoring en evaluatie van de effectiviteiten van deze strategieën

26 Resumé 2: zou ook moeten zijn : Leren omgaan met perceptie van risico s Definieren van het niveau van acceptabel risico Instaan voor een effective communicatie Accepteren dat risico een socio politieke besluitvorming is. En dat : Nul risico zou geen verordening moeten zijn Nul risico is een onrealistisch en onbereikbaar doel Risico zou moeten zijn: zo laag als redelijkerwijs mogelijk.

Bloedtransfusie Informatie voor patiënten

Bloedtransfusie Informatie voor patiënten Bloedtransfusie Informatie voor patiënten Klinisch laboratorium Een bloedtransfusie wordt door uw arts voorgeschreven. Dit gebeurt met uw toestemming, tenzij er sprake is van een acute levensbedreigende

Nadere informatie

Bloedtransfusie Informatie voor patiënten

Bloedtransfusie Informatie voor patiënten Bloedtransfusie Informatie voor patiënten Klinisch laboratorium In deze folder vindt u informatie over een bloedtransfusie. Een bloedtransfusie schrijft uw arts voor als dat voor de behandeling noodzakelijk

Nadere informatie

Bloedtransfusie... 1. Waarom een bloedtransfusie... 1. Hoe veilig is een bloedtransfusie... 2. Bijwerkingen van de bloedtransfusie...

Bloedtransfusie... 1. Waarom een bloedtransfusie... 1. Hoe veilig is een bloedtransfusie... 2. Bijwerkingen van de bloedtransfusie... Bloedtransfusie Inhoudsopgave Bloedtransfusie... 1 Waarom een bloedtransfusie... 1 Hoe veilig is een bloedtransfusie... 2 Bijwerkingen van de bloedtransfusie... 3 Registratie van gegevens... 4 Kan ik een

Nadere informatie

Bloedtransfusie: Informatie voor patiënten

Bloedtransfusie: Informatie voor patiënten Bloedtransfusie: Informatie voor patiënten Binnenkort zult u een behandeling of ingreep ondergaan, waarbij er een kans bestaat dat u bloed toegediend moet krijgen (een bloedtransfusie). In deze folder

Nadere informatie

Bloedtransfusie. Informatie voor patiënten. Klinisch Chemisch Laboratorium

Bloedtransfusie. Informatie voor patiënten. Klinisch Chemisch Laboratorium Bloedtransfusie Informatie voor patiënten Klinisch Chemisch Laboratorium Binnenkort ondergaat u een behandeling of ingreep, waarbij er een kans bestaat dat u bloed toegediend moet krijgen (een bloedtransfusie).

Nadere informatie

Informatie over een bloedtransfusie

Informatie over een bloedtransfusie Informatie over een bloedtransfusie Bij het tot stand komen van deze folder is gebruik gemaakt van de volgende folders: Bloedtransfusie voor patiënten - Stichting Sanquin Bloedvoorziening. Bloedtransfusie

Nadere informatie

Bloedtransfusie. Klinisch Chemisch Laboratorium

Bloedtransfusie. Klinisch Chemisch Laboratorium Bloedtransfusie Klinisch Chemisch Laboratorium Binnenkort ondergaat u een behandeling, waarbij de kans bestaat dat u bloed toegediend moet krijgen (een bloedtransfusie). Ieder jaar ontvangen zo'n 300.000

Nadere informatie

Bloedtransfusie. Waarom een bloedtransfusie?

Bloedtransfusie. Waarom een bloedtransfusie? Binnenkort ondergaat u een behandeling of ingreep, waarbij er een kans bestaat dat u bloed toegediend moet krijgen (een bloedtransfusie). In deze brochure vindt u informatie over bloedtransfusie. Wanneer

Nadere informatie

Bloedtransfusie bij kinderen

Bloedtransfusie bij kinderen Kindergeneeskunde Klinisch Chemisch en Hematologisch Laboratorium Bloedtransfusie bij kinderen i Patiënteninformatie Slingeland Ziekenhuis Bloedtransfusie bij kinderen Binnenkort ondergaat uw kind een

Nadere informatie

Bloedtransfusie. Informatie voor patiënten. Medisch Centrum Haaglanden www.mchaaglanden.nl

Bloedtransfusie. Informatie voor patiënten. Medisch Centrum Haaglanden www.mchaaglanden.nl Bloedtransfusie Informatie voor patiënten F0892-2130 september 2012 Medisch Centrum Haaglanden www.mchaaglanden.nl MCH Antoniushove, Burgemeester Banninglaan 1 Postbus 411, 2260 AK Leidschendam 070 357

Nadere informatie

Bloedtransfusie. Info voor patiënten

Bloedtransfusie. Info voor patiënten Bloedtransfusie Info voor patiënten Binnenkort zult u een behandeling of ingreep ondergaan, waarbij er een kans bestaat dat u bloed toegediend moet krijgen (een bloedtransfusie). In deze folder vindt u

Nadere informatie

Patiënteninformatie. Bloedtransfusie terTER_

Patiënteninformatie. Bloedtransfusie terTER_ Patiënteninformatie Bloedtransfusie 1234567890-terTER_ Bloedtransfusie Binnenkort ondergaat u een behandeling of ingreep, waarbij er een kans bestaat dat u bloed toegediend moet krijgen (een bloedtransfusie).

Nadere informatie

Inhoud Wat u moet weten over bloed en bloedtransfusiefout! Bladwijzer niet gedefinieerd. Inhoud... 2 1. Inleiding... 3 2.

Inhoud Wat u moet weten over bloed en bloedtransfusiefout! Bladwijzer niet gedefinieerd. Inhoud... 2 1. Inleiding... 3 2. Inhoud Wat u moet weten over bloed en bloedtransfusiefout! Bladwijzer niet gedefinieerd. Inhoud... 2 1. Inleiding... 3 2. Wat is een bloedtransfusie?... 3 3. Hoe komt het ziekenhuis aan bloed?... 4 4.

Nadere informatie

Bloedtransfusie. Inleiding. Waarom een bloedtransfusie?

Bloedtransfusie. Inleiding. Waarom een bloedtransfusie? Bloedtransfusie Inleiding U ondergaat binnenkort een behandeling in VieCuri Medisch Centrum. Hierbij bestaat de kans dat u bloed toegediend moet krijgen: dit heet bloedtransfusie. In deze brochure vindt

Nadere informatie

Klinisch Chemisch en Hematologisch Laboratorium. Patiënteninformatie. Bloedtransfusie. Slingeland Ziekenhuis

Klinisch Chemisch en Hematologisch Laboratorium. Patiënteninformatie. Bloedtransfusie. Slingeland Ziekenhuis Klinisch Chemisch en Hematologisch Laboratorium Bloedtransfusie i Patiënteninformatie Slingeland Ziekenhuis Bloedtransfusie Binnenkort ondergaat u een behandeling of ingreep, waarbij er een kans bestaat

Nadere informatie

Business Continuity en Crisis Management

Business Continuity en Crisis Management Gezond weer thuis! www.klmhealthservices.nl Business Continuity en Crisis Management MANAGING PUBLIC HEALTH CRISES IN DE LUCHTVAART PUBLIC HEALTH CRISES Infectieziekten met ernstig beloop Besmettelijk

Nadere informatie

bloedtransfusie

bloedtransfusie ZorgSaam bloedtransfusie 1 2 Bloedtransfusie Binnenkort zult u een behandeling of ingreep ondergaan, waarbij er een kans bestaat dat u bloed toegediend krijgt (bloedtransfusie). Voorafgaand aan een bloedtransfusie

Nadere informatie

Bloedtransfusie Inleiding Waarom een bloedtransfusie?

Bloedtransfusie Inleiding Waarom een bloedtransfusie? Bloedtransfusie Inleiding Binnenkort zult u een behandeling ondergaan, waarbij er een kans bestaat dat u bloed moet krijgen (een bloedtransfusie). In deze folder vindt u informatie over bloedtransfusie.

Nadere informatie

Dragerschap en erfelijke belasting

Dragerschap en erfelijke belasting Dragerschap en erfelijke belasting VSOP 17 mei 2010 Martina Cornel Hoogleraar Community Genetics & Public Health Genomics Quality of Care EMGO Institute for Health and Care Research Nieuwe technologische

Nadere informatie

Bloedtransfusie. Neem altijd uw verzekeringsgegevens en identiteitsbewijs mee!

Bloedtransfusie. Neem altijd uw verzekeringsgegevens en identiteitsbewijs mee! Bloedtransfusie U heeft met uw arts afgesproken dat u een bloedtransfusie krijgt. Of u ondergaat binnenkort een behandeling of ingreep waarbij u misschien extra bloed toegediend moet krijgen. In deze folder

Nadere informatie

Bloedtransfusie patiënteninformatie

Bloedtransfusie patiënteninformatie Klinisch Chemisch Laboratorium Bloedtransfusie patiënteninformatie Het Antonius Ziekenhuis vormt samen met Thuiszorg Zuidwest Friesland de Antonius Zorggroep Binnenkort ondergaat u een behandeling of

Nadere informatie

Infobrochure. Bloedtransfusie

Infobrochure. Bloedtransfusie Infobrochure Bloedtransfusie Geachte heer/mevrouw, Tijdens uw opname in het ziekenhuis kan uw arts het noodzakelijk vinden dat u een bloedtransfusie ondergaat. Dit kan bijvoorbeeld het geval zijn bij een

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2011 2012 29 447 Evaluatie Wet inzake bloedvoorziening Nr. 17 BRIEF VAN DE MINISTER VAN VOLKSGEZONDHEID, WELZIJN EN SPORT Aan de Voorzitter van de Tweede

Nadere informatie

Waarom een bloedtransfusie

Waarom een bloedtransfusie Bloedtransfusie Binnenkort ondergaat u een behandeling of ingreep, waarbij een kans bestaat dat u bloed toegediend moet krijgen (een bloedtransfusie). In deze folder vindt u informatie over bloedtransfusie.

Nadere informatie

Grenzen aan de veiligheid van bloed

Grenzen aan de veiligheid van bloed Grenzen aan de veiligheid van bloed prof.dr. Hans L. Zaaijer, arts-microbioloog Sanquin Bloedoverdraagbare Infecties & AMC Klinische Virologie Amsterdam 1) enige achtergrond 2) hoe ver te gaan met veiligheid?

Nadere informatie

Inhoud Wat is een bloedtransfusie

Inhoud Wat is een bloedtransfusie Bloedtransfusie Binnenkort zult u een behandeling of ingreep ondergaan, waarbij er een kans is dat u bloed toegediend moet krijgen: bloedtransfusie. Of u krijgt binnenkort een bloedtransfusie vanwege bloedarmoede.

Nadere informatie

Hoe garanderen België en Europa veilige vaccins? Pieter Neels, FAGG

Hoe garanderen België en Europa veilige vaccins? Pieter Neels, FAGG Hoe garanderen België en Europa veilige vaccins? Pieter Neels, FAGG Disclaimer Niettegenstaande mijn betrokkenheid bij het Comité voor geneesmiddelen voor menselijk gebruik (CHMP), kan deze presentatie

Nadere informatie

De kunst van fouten maken

De kunst van fouten maken De kunst van fouten maken Programma De kunde van patiëntveiligheid Kick-off Inleiding patiëntveiligheid Pauze De kunst van het zien en leren van incidenten VIM Human Factor Engineering Video Inleiding

Nadere informatie

De onderdelen van het bloed.

De onderdelen van het bloed. Bloedtransfusie Universitair Medisch Centrum Groningen Bij de behandeling die u of uw kind binnenkort ondergaat kan de toediening van bloed nodig zijn. In deze folder wordt uitgelegd welke bloedproducten

Nadere informatie

Bloedtransfusie Informatie voor patiënten

Bloedtransfusie Informatie voor patiënten Bloedtransfusie Informatie voor patiënten volwassenen Binnenkort ondergaat u een behandeling of ingreep, waarbij er een kans bestaat dat u bloed toegediend moet krijgen (een bloedtransfusie). In deze folder

Nadere informatie

Detectie van occulte Hepatitis B bij bloeddonoren

Detectie van occulte Hepatitis B bij bloeddonoren Detectie van occulte Hepatitis B bij bloeddonoren Marco Koppelman 1, Theo Cuypers 2, Harry Bos 1, Maarten Koot 2, Hans Zaaijer 3 1 afdeling Nationaal Screening laboratorium Sanquin (NSS), divisie Diagnostiek

Nadere informatie

BLOEDTRANSFUSIE 17901

BLOEDTRANSFUSIE 17901 BLOEDTRANSFUSIE 17901 Inleiding Binnenkort ondergaat u een behandeling of ingreep in het Sint Franciscus Gasthuis, waarbij de kans bestaat dat u bloed toegediend krijgt (een bloedtransfusie). In deze folder

Nadere informatie

bloed, ademhaling & spijsvertering info voor patiënten Bloedtransfusies

bloed, ademhaling & spijsvertering info voor patiënten Bloedtransfusies bloed, ademhaling & spijsvertering info voor patiënten Bloedtransfusies 01. Inleiding U (of uw kind) krijgt binnenkort een behandeling of een ingreep. De kans bestaat dat u (of uw kind) daarbij bloed toegediend

Nadere informatie

Bloedtransfusie Waarom een bloedtransfusie?

Bloedtransfusie Waarom een bloedtransfusie? Bloedtransfusie Binnenkort ondergaat u een behandeling of ingreep, waarbij er een kans bestaat dat u bloed toegediend moet krijgen (een bloedtransfusie). In deze folder vindt u informatie over bloedtransfusie.

Nadere informatie

EEN WERELD VAN BINNEN

EEN WERELD VAN BINNEN EEN WERELD Sanquin verzorgt op not-for-profitbasis de bloedvoorziening in Nederland. Hierbij voldoet de organisatie aan de hoogste eisen van kwaliteit, veiligheid en doelmatigheid. Sanquin is een kenniscentrum

Nadere informatie

Het Hepatitis probleem in NL

Het Hepatitis probleem in NL Bewustwording Identificatie-Behandeling HEPATITIS B en C Het Hepatitis probleem in NL Virale hepatitis A-E : Wat is er aan het veranderen? Chronische hepatitis B & C: Sterfte, Impact behandeling Uitdaging

Nadere informatie

De transfusieketen: alle schakels OK!, maar wie bewaakt de keten? Martin Schipperus, internist- hematoloog HagaZiekenhuis Den Haag

De transfusieketen: alle schakels OK!, maar wie bewaakt de keten? Martin Schipperus, internist- hematoloog HagaZiekenhuis Den Haag De transfusieketen: alle schakels OK!, maar wie bewaakt de keten? Martin Schipperus, internist- hematoloog HagaZiekenhuis Den Haag Stappen in de transfusieketen l e v e r a n c i e r medewerkers ziekenhuislaboratorium

Nadere informatie

Bloedtransfusie ALGEMEEN. Toedienen van bloedproducten

Bloedtransfusie ALGEMEEN. Toedienen van bloedproducten ALGEMEEN Bloedtransfusie Toedienen van bloedproducten Bij een bloedtransfusie worden bloed of bloedproducten via een infuus toegediend. Indien het voor uw behandeling noodzakelijk is, schrijft uw behandelend

Nadere informatie

Recente ontwikkelingen in de ethische normen voor medisch-wetenschappelijk onderzoek

Recente ontwikkelingen in de ethische normen voor medisch-wetenschappelijk onderzoek Recente ontwikkelingen in de ethische normen voor medisch-wetenschappelijk onderzoek Prof dr JJM van Delden Julius Centrum, UMC Utrecht j.j.m.vandelden@umcutrecht.nl Inleiding Medisch-wetenschappelijk

Nadere informatie

Pharmacotherapie. Introductie- COIG-cursus. Prof. Dr. T. van Gelder (Teun) Internist klinisch farmacoloog Erasmus MC Rotterdam

Pharmacotherapie. Introductie- COIG-cursus. Prof. Dr. T. van Gelder (Teun) Internist klinisch farmacoloog Erasmus MC Rotterdam Pharmacotherapie Introductie- COIG-cursus Prof. Dr. T. van Gelder (Teun) Internist klinisch farmacoloog Erasmus MC Rotterdam vanaf 9.15 uur registratie en koffie/thee 10.00 10.15 uur opening en inleiding

Nadere informatie

FOD VOLKSGEZONDHEID, VEILIGHEID VAN DE VOEDSELKETEN EN LEEFMILIEU. Federale wetgeving over hemovigilantie

FOD VOLKSGEZONDHEID, VEILIGHEID VAN DE VOEDSELKETEN EN LEEFMILIEU. Federale wetgeving over hemovigilantie 1 Federale wetgeving over hemovigilantie 2 Wettelijk kader Achtereenvolgens komen aan bod : a) - de Europese wetgeving; b) - het onderscheid ziekenhuisbloedbank - bloedinstelling; c) - de Belgische wetgeving.

Nadere informatie

Vaccinatie tegen baarmoederhalskanker, een belangrijke stap voorwaarts en toch veel verzet. Jaarcongres MPA Alumni, 15 april 2011, Den Haag

Vaccinatie tegen baarmoederhalskanker, een belangrijke stap voorwaarts en toch veel verzet. Jaarcongres MPA Alumni, 15 april 2011, Den Haag Vaccinatie tegen baarmoederhalskanker, een belangrijke stap voorwaarts en toch veel verzet Jaarcongres MPA Alumni,, Den Haag Roel A. Coutinho 1 Center for Infectious Disease Control National Institute

Nadere informatie

Het opzetten van een moedermelkbank. Ineke van Vliet, coördinator Nederlandse Moedermelkbank

Het opzetten van een moedermelkbank. Ineke van Vliet, coördinator Nederlandse Moedermelkbank Het opzetten van een moedermelkbank Ineke van Vliet, coördinator Nederlandse Moedermelkbank De Moedermelkbank Geschiedenis Tot ongeveer 1800 lieten rijke vrouwen hun kind door de min voeden 1948: Oprichting

Nadere informatie

Beslissen over bloedveiligheid: een balans tussen risico's, kosten en onzekerheid

Beslissen over bloedveiligheid: een balans tussen risico's, kosten en onzekerheid Beslissen over bloedveiligheid: een balans tussen risico's, kosten en onzekerheid Mart Janssen Transfusion Technology Assessment Group Julius Center for, UMC Utrecht, The Netherlands NVRB Lezingenavond

Nadere informatie

PROTON II. Waarom en hoe transfunderen wij in Nederland? Dr. Rianne Koopman, internist Manager KCD, Sanquin Bloedbank

PROTON II. Waarom en hoe transfunderen wij in Nederland? Dr. Rianne Koopman, internist Manager KCD, Sanquin Bloedbank PROTON II Waarom en hoe transfunderen wij in Nederland? Dr. Rianne Koopman, internist Manager KCD, Sanquin Bloedbank Opzet presentatie Achtergrond PROTON I (PROfiles of TransfusiON recipients) Studie PROTON

Nadere informatie

Fractionering en klinisch gebruik van plasmaproducten

Fractionering en klinisch gebruik van plasmaproducten Fractionering en klinisch gebruik van plasmaproducten 4 April 2013 Karin Velthove Sanquin bloedvoorziening, divisie plasmaproducten Medische afdeling plasmaproductadvice@sanquin.nl Fractionering en klinisch

Nadere informatie

TRIP rapport 2012. Hemovigilantie. Incidenten

TRIP rapport 2012. Hemovigilantie. Incidenten TRIP rapport 0 Hemovigilantie Incidenten 3. Toelichting op de categorieën meldingen 3. Incidenten in de transfusie keten Verkeerd bloedproduct toegediend (VBT) Alle gevallen waarin de patiënt werd getransfundeerd

Nadere informatie

Regelgeving inzake lichaamsmateriaal

Regelgeving inzake lichaamsmateriaal Regelgeving inzake lichaamsmateriaal Wegwijs in de wetgeving 1 Marie Claire de Vries Inhoud 1. VWS en medische producten 2. Wetgeving inzake lichaamsmateriaal 2 VWS en medische producten. Voorzien in de

Nadere informatie

Disclosure belangen NJ de Wit

Disclosure belangen NJ de Wit Disclosure belangen NJ de Wit (Potentiële) belangenverstrengeling Voorzitter Gezondheidsraad Commissie Medicalisering Diverse NWO/ZON onderzoekssubsidies op gebied van zorginnovatie en maximalisatie Voor

Nadere informatie

Risicocommunicatie. Gezondheid als uitgangspunt, een kwestie van vertrouwen?? Henk Jans, arts Inhoudsmanager Bureau GMV 10 juli 2008

Risicocommunicatie. Gezondheid als uitgangspunt, een kwestie van vertrouwen?? Henk Jans, arts Inhoudsmanager Bureau GMV 10 juli 2008 Risicocommunicatie Gezondheid als uitgangspunt, een kwestie van vertrouwen?? Henk Jans, arts Inhoudsmanager Bureau GMV 10 juli 2008 Presentatie Beleving risico s in relatie tot (praktijk) Wat is een risico?

Nadere informatie

Monitoringrapport 2012

Monitoringrapport 2012 Monitoringrapport 2012 Humaan 12 immuundeficiëntievirus 217 (HIV) infectie in 6Nederland Nederlandse samenvatting Monitoring van HIV in Nederland Elk jaar rond 1 december, Wereld AIDS dag, publiceert de

Nadere informatie

Bloedtransfusie WELKOM BIJ HET H. HARTZIEKENHUIS MOL

Bloedtransfusie WELKOM BIJ HET H. HARTZIEKENHUIS MOL Bloedtransfusie WELKOM BIJ HET H. HARTZIEKENHUIS MOL Kwaliteit en Veiligheid Wij doen mee! Onze kwaliteit aantoonbaar maken Ons ziekenhuis heeft zich geëngageerd om het accreditatielabel van het Nederlands

Nadere informatie

Trombocytentransfusies bij kinderen. 11 de Pediatrisch Transfusiesymposium 14 september 2011 Annemieke Willemze

Trombocytentransfusies bij kinderen. 11 de Pediatrisch Transfusiesymposium 14 september 2011 Annemieke Willemze Trombocytentransfusies bij kinderen 11 de Pediatrisch Transfusiesymposium 14 september 2011 Annemieke Willemze Inhoud Trombocytopenie en bloeden Trombocytentransfusietriggers Verschillende trombocytenconcentraten

Nadere informatie

ADVIES M.B.T. WIJZIGEN NORMEN ZIEKENHUISBLOEDBANK TRACEERBAARHEID EN MELDING

ADVIES M.B.T. WIJZIGEN NORMEN ZIEKENHUISBLOEDBANK TRACEERBAARHEID EN MELDING FOD VOLKSGEZONDHEID, VEILIGHEID VAN DE VOEDSELKETEN EN LEEFMILIEU --- Directoraat-generaal Organisatie gezondheidszorgvoorzieningen --- NATIONALE RAAD VOOR ZIEKEN- HUISVOORZIENINGEN. --- BRUSSEL, 09/02/2006

Nadere informatie

Moet u eigenlijk wel rekening houden met consumenten?

Moet u eigenlijk wel rekening houden met consumenten? Moet u eigenlijk wel rekening houden met consumenten? Kwaliteitsborging in de ketengestuurde productie. Sectorbijeenkomst GMP 24 mei 2005 Waar en hoe kunt u rekening houden met consumenten bij incidenten?

Nadere informatie

Zorgdepartement informatiebrochure Bloedtransfusie

Zorgdepartement informatiebrochure Bloedtransfusie Zorgdepartement informatiebrochure Bloedtransfusie Inhoudstafel 1. Inleiding 2. Waarom een transfusie? 3. Veiligheid 4. Verloop 5. Bijwerkingen 6. Kan ik weigeren? 7. (Mede)-verantwoordelijkheden van

Nadere informatie

Bedside elektronische patiënt eenheid koppeling. Dr. Karen M.K. De Vooght Klinisch Chemicus Laboratorium Klinische Chemie en Haematologie

Bedside elektronische patiënt eenheid koppeling. Dr. Karen M.K. De Vooght Klinisch Chemicus Laboratorium Klinische Chemie en Haematologie Bedside elektronische patiënt eenheid koppeling Dr. Karen M.K. De Vooght Klinisch Chemicus Laboratorium Klinische Chemie en Haematologie Inhoud Waarom elektronische koppeling? Situatie UMC Utrecht voor

Nadere informatie

Het veranderende bloedgebruik in Nederland

Het veranderende bloedgebruik in Nederland Het veranderende bloedgebruik in Nederland Marian van Kraaij hematoloog/ transfusiespecialist Unit Transfusiegeneeskunde Sanquin Bloedbank RadboudUMC Nijmegen m.vankraaij@sanquin.nl November 12, 2013 1

Nadere informatie

1 Epidemiologie van multipel myeloom en de ziekte van Waldenström

1 Epidemiologie van multipel myeloom en de ziekte van Waldenström 1 Epidemiologie van multipel myeloom en de ziekte van Waldenström Dr. S.A.M. van de Schans, S. Oerlemans, MSc. en prof. dr. J.W.W. Coebergh Inleiding Epidemiologie is de wetenschap die eenvoudig gezegd

Nadere informatie

LECTORAAT ZORG & INNOVATIE IN PSYCHIATRIE. Risicofactoren, leefstijl en de mondzorg bij jong volwassenen na vroege psychose

LECTORAAT ZORG & INNOVATIE IN PSYCHIATRIE. Risicofactoren, leefstijl en de mondzorg bij jong volwassenen na vroege psychose LECTORAAT ZORG & INNOVATIE IN PSYCHIATRIE Risicofactoren, leefstijl en de mondzorg bij jong volwassenen na vroege psychose Symposium onderzoeksresultaten 2017 Sonja Kuipers, MSc MSW RN PhD-Student Zonder

Nadere informatie

Bloedtransfusie voor volwassen patiënten

Bloedtransfusie voor volwassen patiënten Bloedtransfusie voor volwassen patiënten Bloedtransfusie Binnenkort ondergaat u een behandeling of ingreep, waarbij een kans bestaat dat u bloed toegediend moet krijgen (een bloedtransfusie). In deze

Nadere informatie

Bewustzijn identificatie behandeling hepatitis B en C

Bewustzijn identificatie behandeling hepatitis B en C Bewustzijn identificatie behandeling hepatitis B en C Inleiding Voorstellen sprekers/voorbereiders Quiz Virale hepatitis in de huisartsen praktijk Casuistiek hepatitis C Wat is er aan behandeling mogelijk

Nadere informatie

Modelling Blood Safety

Modelling Blood Safety Modelling Blood Safety Mart Janssen Transfusion Technology Assessment Group Julius Center for, UMC Utrecht, The Netherlands Universiteitendag NVRB/GvRM, Deventer, 7 April 2011 Promotieonderzoek Sanquin/UMC

Nadere informatie

Uitdagingen in de relatie tussen kennis en beleid

Uitdagingen in de relatie tussen kennis en beleid Uitdagingen in de relatie tussen kennis en beleid Gezondheidsraad (1902): Advisering regering en parlement over de stand van wetenschap inzake de volksgezondheid. Preventie, zorg, voeding, milieu & arbeid

Nadere informatie

DRBR0699. Bloedtransfusie

DRBR0699. Bloedtransfusie DRBR0699 Bloedtransfusie Inhoudsverantwoordelijke: H. Stremersch Publicatiedatum: januari 2014 Inhoud Inleiding... 4 1. Waarom een bloedtransfusie?... 5 2. Hoe veilig is een bloedtransfusie?... 6 3. Waarom

Nadere informatie

Disclosure belangen spreker. Geen (potentiële) belangenverstrengeling

Disclosure belangen spreker. Geen (potentiële) belangenverstrengeling Disclosure belangen spreker Disclosure belangen spreker Geen (potentiële) belangenverstrengeling Nationale Hepatitis dag Ida Haisma, 1 november 2016 Hoofd Kennis en Beleid, Plv. Directeur Missie en doelen

Nadere informatie

Richtlijn Multidisciplinaire richtlijn Borstvoeding

Richtlijn Multidisciplinaire richtlijn Borstvoeding Richtlijn Multidisciplinaire richtlijn Borstvoeding Onderbouwing Conclusies Vaak is het door keuze van het juiste geneesmiddel mogelijk om borstvoeding veilig te handhaven 11. Niveau 4 Toelichting Indien

Nadere informatie

Nieuwe behandelingsopties HCV. Wie willen we bereiken? Sophie Willemse Maag-Darm-Leverarts Academisch Medisch Centrum Amsterdam

Nieuwe behandelingsopties HCV. Wie willen we bereiken? Sophie Willemse Maag-Darm-Leverarts Academisch Medisch Centrum Amsterdam Nieuwe behandelingsopties HCV Wie willen we bereiken? Sophie Willemse Maag-Darm-Leverarts Academisch Medisch Centrum Amsterdam Disclosure Sophie Willemse (Potentiële) belangenverstrengeling Geen Wat gaat

Nadere informatie

Risk modelling of transfusion transmissible infections Mapako, Tonderai

Risk modelling of transfusion transmissible infections Mapako, Tonderai Risk modelling of transfusion transmissible infections Mapako, Tonderai IMPORTANT NOTE: You are advised to consult the publisher's version (publisher's PDF) if you wish to cite from it. Please check the

Nadere informatie

2. Wetgeving. Wetgeving

2. Wetgeving. Wetgeving 2. Wetgeving Norm: Relevante wetgeving betreffende de bloedtransfusieketen Verantwoordelijkheden: Alle betrokkenen die handelingen verrichten binnen de bloedtransfusieketen Vragen aan het ziekenhuis: Niet

Nadere informatie

Advance Care Planning in België

Advance Care Planning in België Scientific Institute of Public Health Advance Care Planning in België een studie via de Belgische Huisartsenpeilpraktijken Koen Meeussen -Zorg rond het Levenseinde - VUB Doelstelling Senti-Melc Methode

Nadere informatie

Ery transfusies Hoe minder, hoe beter?

Ery transfusies Hoe minder, hoe beter? Ery transfusies Hoe minder, hoe beter? TRIP Symposium 29 november 2007 Cynthia So, internist Sanquin Bloedbank ZW Inhoud presentatie Waarom bloed besparen? Wat is er aan evidence? Lopende studies Waarom

Nadere informatie

Testen op hiv tijdens de zwangerschap

Testen op hiv tijdens de zwangerschap Testen op hiv tijdens de zwangerschap Ziekenhuis Gelderse Vallei In deze brochure wordt informatie gegeven over HIV, de ziekte AIDS en mogelijke behandelingen. Er wordt besproken wat een HIV-test is en

Nadere informatie

Bloedtransfusie Algemene informatie toediening

Bloedtransfusie Algemene informatie toediening Bloedtransfusie Algemene informatie toediening Algemene informatie over bloed en bloedtransfusies Uw arts heeft een bloedtransfusie met u besproken omdat u bloedarmoede heeft of omdat u binnenkort een

Nadere informatie

Deze informatiefolder geeft u meer informatie over bloedtransfusies en probeert op een aantal veel gestelde vragen antwoorden te geven.

Deze informatiefolder geeft u meer informatie over bloedtransfusies en probeert op een aantal veel gestelde vragen antwoorden te geven. BLOEDTRANSFUSIE Bloedtransfusie Binnenkort ondergaat u (of uw kind) een behandeling of ingreep, waarbij de kans bestaat dat u bloedproducten toegediend moet krijgen, een zogenaamde bloedtransfusie. Deze

Nadere informatie

Bedside scanning, de toekomst? Mia Vandervelpen Hoofdverpleegkundige E230 - Geriatrie Xavier Lemaitre Verpleegkundig manager UZ Leuven

Bedside scanning, de toekomst? Mia Vandervelpen Hoofdverpleegkundige E230 - Geriatrie Xavier Lemaitre Verpleegkundig manager UZ Leuven Bedside scanning, de toekomst? Mia Vandervelpen Hoofdverpleegkundige E230 - Geriatrie Xavier Lemaitre Verpleegkundig manager UZ Leuven Bedside Scanning een verhaal Niet over barcodes maar over patiëntveiligheid

Nadere informatie

Bloedtransfusie. T +32(0) F +32(0) Campus Sint-Jan Schiepse bos 6. B 3600 Genk

Bloedtransfusie. T +32(0) F +32(0) Campus Sint-Jan Schiepse bos 6. B 3600 Genk Bloedtransfusie T +32(0)89 32 50 50 F +32(0)89 32 79 00 info@zol.be Campus Sint-Jan Schiepse bos 6 B 3600 Genk Campus Sint-Barbara Bessemerstraat 478 B 3620 Lanaken Medisch Centrum André Dumont Stalenstraat

Nadere informatie

Dutch Transfusion Datawarehouse

Dutch Transfusion Datawarehouse Dutch Transfusion Datawarehouse Rianne Koopman Peter Kemper Mart Janssen Anske van der Bom Disclosure Geen (potentiële) belangenverstrengeling Najaarssymposium 16-11-16 1 Najaarssymposium 16-11-16 2 Dutch

Nadere informatie

Casus. Judith Lie, hemovigilantiefunctionaris Erik Beckers, internist-hematoloog Kennisplatform ZO 04-04-2013

Casus. Judith Lie, hemovigilantiefunctionaris Erik Beckers, internist-hematoloog Kennisplatform ZO 04-04-2013 Casus Judith Lie, hemovigilantiefunctionaris Erik Beckers, internist-hematoloog Kennisplatform ZO 04-04-2013 Melding Transfusiereactie 09-11-2012 (vrij): vrouw 34 jaar Tijdens plasmaferese met FFP als

Nadere informatie

Bloedtransfusie. Patiëntenvoorlichting. alle aandacht

Bloedtransfusie. Patiëntenvoorlichting. alle aandacht Bloedtransfusie Patiëntenvoorlichting alle aandacht Algemene informatie over bloed en bloedtransfusies Algemene informatie toediening Uw arts heeft een bloedtransfusie met u besproken omdat u bloedarmoede

Nadere informatie

DisclosureSlide Disclosureslide

DisclosureSlide Disclosureslide Stichting Trainingen Infectie Preventie DisclosureSlide Disclosureslide (potentiële) belangenverstrengeling Geen Voor bijeenkomst mogelijk relevante relaties met bedrijven Sponsoring of onderzoeksgeld

Nadere informatie

Risicomanagement en NARIS gemeente Amsterdam

Risicomanagement en NARIS gemeente Amsterdam Risicomanagement en NARIS gemeente Amsterdam Robert t Hart / Geert Haisma 26 september 2013 r.hart@risicomanagement.nl / haisma@risicomanagement.nl 1www.risicomanagement.nl Visie risicomanagement Gemeenten

Nadere informatie

Onderzoek naar de geestelijke gezondheid van levende nierdonoren. Lotte Timmerman

Onderzoek naar de geestelijke gezondheid van levende nierdonoren. Lotte Timmerman Onderzoek naar de geestelijke gezondheid van levende nierdonoren Lotte Timmerman Introductie Veel bekend over medische uitkomsten na levende nierdonatie Kans op overlijden = 0.03% (Matas et al., 2003;

Nadere informatie

TRIP rapport 2012. Hemovigilantie. Algemene beschouwing, conclusies en aanbevelingen

TRIP rapport 2012. Hemovigilantie. Algemene beschouwing, conclusies en aanbevelingen TRIP rapport 2012 Hemovigilantie Algemene beschouwing, conclusies en aanbevelingen 4. Algemene beschouwing, conclusies en aanbevelingen 4.1 Het tiende TRIP hemovigilantierapport: zijn er veiligheidsverbeteringen

Nadere informatie

Cover Page. The handle http://hdl.handle.net/1887/21978 holds various files of this Leiden University dissertation.

Cover Page. The handle http://hdl.handle.net/1887/21978 holds various files of this Leiden University dissertation. Cover Page The handle http://hdl.handle.net/1887/21978 holds various files of this Leiden University dissertation. Author: Goeij, Moniek Cornelia Maria de Title: Disease progression in pre-dialysis patients:

Nadere informatie

Disclosure belangen spreker

Disclosure belangen spreker Effectiveness of case management in the reduction of COPD re-admissions: results of a pilot study Annelies E. van Eeden, Ingrid van de Poll, Gertrud van Vulpen, Tim Roldaan, Wies Wagenaar, Melinde Boland,

Nadere informatie

CoRPS. 'Cancer survivorship' onderzoek in Zuid Oost Nederland: van epidemiologische bevindingen naar interventies

CoRPS. 'Cancer survivorship' onderzoek in Zuid Oost Nederland: van epidemiologische bevindingen naar interventies 'Cancer survivorship' onderzoek in Zuid Oost Nederland: van epidemiologische bevindingen naar interventies Center of Research on Psychology in Somatic diseases Lonneke van de Poll Franse, Integraal Kankercentrum

Nadere informatie

Melden. aan de IGZ. Jeroen van Baare Senior inspecteur IGZ

Melden. aan de IGZ. Jeroen van Baare Senior inspecteur IGZ Melden aan de IGZ Jeroen van Baare Senior inspecteur IGZ Wanneer moet je melden? Wie moet melden? Wat moet melden? Wat gebeurt er na de melding? 2 Alle ernstige ongewenste voorvallen en ernstige ongewenste

Nadere informatie

Evaluatie van de HLA- en HNA-antistofscreening in donors betrokken bij (mogelijke) TRALI

Evaluatie van de HLA- en HNA-antistofscreening in donors betrokken bij (mogelijke) TRALI Evaluatie van de HLA- en HNA-antistofscreening in donors betrokken bij (mogelijke) TRALI Claudia Weller Transfusiearts in opleiding Unit Transfusiegeneeskunde 19 mei 2017 1 No disclosures 19 mei 2017 2

Nadere informatie

U kunt wijzigingen of aanvullingen op deze informatie door geven per

U kunt wijzigingen of aanvullingen op deze informatie door geven per Bloedtransfusie Onder ouders verstaan wij ook verzorger(s), pleeg- of adoptieouder(s) U kunt wijzigingen of aanvullingen op deze informatie door geven per e-mail: patienteninformatiewkz@umcutrecht.nl Wat

Nadere informatie

Het Verzamelen en Evalueren van Medicatie-incidenten in Nederland. Aanpak en Ervaringen van de Centrale Medicatie-incidenten Registratie (CMR):

Het Verzamelen en Evalueren van Medicatie-incidenten in Nederland. Aanpak en Ervaringen van de Centrale Medicatie-incidenten Registratie (CMR): Het Verzamelen en Evalueren van Medicatie-incidenten in Nederland Aanpak en Ervaringen van de Centrale Medicatie-incidenten Registratie (CMR): Wat kan de hemovigilantie hiervan leren? Prof.dr. Peter AGM

Nadere informatie

Bouwen aan vertrouwen: perspectief van de industrie

Bouwen aan vertrouwen: perspectief van de industrie Symposium ter gelegenheid afscheid Ad van Dooren Zelfredzaamheid van patiënten bij gebruik van veilige medicatie. Bouwen aan vertrouwen: perspectief van de industrie Rudolf van Olden, arts Medisch Directeur

Nadere informatie

Nederlandse samenvatting

Nederlandse samenvatting Dit proefschrift richt zich op statinetherapie in type 2 diabetespatiënten; hiervan zijn verschillende aspecten onderzocht. In Deel I worden de effecten van statines op LDLcholesterol en cardiovasculaire

Nadere informatie

De tekst van deze folder is tot stand gekomen in samenwerking met: Stichting Europdonor in Leiden en Stichting Beenmergdonorbank Europdonor Nijmegen.

De tekst van deze folder is tot stand gekomen in samenwerking met: Stichting Europdonor in Leiden en Stichting Beenmergdonorbank Europdonor Nijmegen. De tekst van deze folder is tot stand gekomen in samenwerking met: Stichting Europdonor in Leiden en Stichting Beenmergdonorbank Europdonor Nijmegen. Stichting Sanquin Bloedvoorziening hanteert de grondbeginselen

Nadere informatie

Bloed Geven en Krijgen vmbo-kgt okt 2013

Bloed Geven en Krijgen vmbo-kgt okt 2013 Bloed Geven en Krijgen vmbo-kgt okt 2013 Ieder jaar geven zo n 400.000 Nederlanders bloed; zij zijn bloeddonor. Samen geven zij ongeveer 900.000 liter bloed per jaar. Dat is belangrijk, want dagelijks

Nadere informatie

Gentherapie begint beloftes in te lossen

Gentherapie begint beloftes in te lossen Gentherapie begint beloftes in te lossen Gerard Wagemaker Vz. Ned. Ver. Gen- en Celtherapie Lid European Union Committee of Experts on Rare Diseases (EUCERD) 12 september 2013 Gentherapie begint beloftes

Nadere informatie

Samenvatting. Samenvatting

Samenvatting. Samenvatting Samenvatting Dikkedarmkanker is een groot gezondheidsprobleem in Nederland. Het is de derde meest voorkomende vorm van kanker bij mannen en de tweede meest voorkomende vorm van kanker bij vrouwen. In 2008

Nadere informatie

Bloeddrukstreefwaarden bij diabetes mellitus: lager of toch niet? Erik Serné Internist- vasculair geneeskundige

Bloeddrukstreefwaarden bij diabetes mellitus: lager of toch niet? Erik Serné Internist- vasculair geneeskundige Bloeddrukstreefwaarden bij diabetes mellitus: lager of toch niet? Erik Serné Internist- vasculair geneeskundige Bloeddrukstreefwaarden bij patiënten met type 2 diabetes? A. Huidige richtlijn CVRM is achterhaald

Nadere informatie

GEZONDHEIDSENQUETE 2013

GEZONDHEIDSENQUETE 2013 GEZONDHEIDSENQUETE 2013 RAPPORT 5: PREVENTIE Stefaan Demarest, Rana Charafeddine (ed.) Wetenschappelijk Instituut Volksgezondheid Operationele Directie Volksgezondheid en surveillance J. Wytsmanstraat

Nadere informatie

NEDERLANDSE SAMENVATTING

NEDERLANDSE SAMENVATTING NEDERLANDSE SAMENVATTING 146 Klinische en immunologische aspecten van pretransplantatie bloedtransfusies Inleiding Bloedtransfusies worden in de meeste gevallen gegeven aan patiënten die een tekort hebben

Nadere informatie