Verandermanagement en NLP

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Verandermanagement en NLP"

Transcriptie

1 Verandermanagement en NLP Door ir. Guus Hustinx NLP op het niveau van organisaties Als je de huidige generatie NLP-boeken leest die over management en business gaan dan valt één ding op: ze beschrijven uitsluitend het interpersoonlijke en intrapersoonlijke niveau. En dat is gezien de historie van NLP wel te verklaren. NLP, afkomstig uit de therapeutische hoek heeft zich van oudsher vooral gericht op de relatie NLP-er cliënt. De laatste jaren wordt NLP meer en meer gericht op toepassing in groepen. In de literatuur over NLP in business, worden die niveaus dan ook veelvuldig uitgewerkt. De state van de manager, de kwaliteit van zijn communicatie staat centraal. NLP, met zijn bij uitstek systemische manier van kijken leent zich echter ook heel goed om toegepast te worden op het niveau van de organisatie. De organisatie als een geheel met delen bijvoorbeeld. In dit artikel beschrijf ik hoe NLP op dat hogere abstractie toegepast kan worden. De actualiteit In een artikel in de Volkskrant, Eenzaam aan de top, van 24 april 2004 zegt Ida Sabelis, die een aantal topmanagers interviewde: Deze mannen zitten juist op die positie omdat het eendimensionale denkers zijn. Dat wordt althans van ze verwacht. Het is niet de bedoeling dat ze gaan reflecteren op de maatschappij en de rol van hun onderneming daarin. Want daar worden aandeelhouders nerveus van. De berichten over de exorbitante salarisverhogingen van topmanagers van de laatste paar jaar, laten een parallel beeld zien: de heren (en een enkele dame) begrijpen niets van al die commotie bij werknemers en klanten. Diezelfde managers doen wel interventies van formaat: ze gaan fusies aan, verkopen onderdelen van hun onderneming, ontslaan grote aantallen medewerkers, outsourcen belangrijke delen van hun business etc. Je kunt je dus afvragen hoe gedegen hun afwegingen zijn, wat ze daar in meenemen, of en hoe ze nagedacht hebben over de consequenties? Je kunt het ergste vermoeden. Hoeveel fusies blijken na enige tijd werkelijk geslaagd? Kijk naar het huidige getouwtrek rond Corus (het voormalige Hoogovens), het Ahold debacle, het KPN drama. Maar liefst 70% van de fusies blijkt te mislukken. Ondernemingen worden door hun topbestuurders veelvuldig in gevaar gebracht, concludeert de Volkskrant in bovengenoemd artikel. In de jaren dat ik zelf met managers werk is mij opgevallen dat veel managers nagenoeg alleen beschikken over de eerste waarnemingspositie, vooral in oorzaak-gevolg termen denken en de neiging hebben om hun eigen aandeel buiten beschouwing te laten. En dat is een NLP beschrijving van eendimensionaal denken. Het ontbreekt deze mannen en vrouwen aan een manier om systematisch hun werkelijkheid te analyseren en dus is het haast onmogelijk om effectieve interventies te doen. Interessant daarbij is de vraag of ze dat slechts niet kunnen of dat ze het niet willen of zelfs niet mogen? (Het is not done, volgens het Volkskrant artikel) In de praktijk werkend met managers heb ik de laatste jaren een managementmodel ontwikkeld. In dat model zijn een aantal basistechnieken van NLP samengevoegd tot een systematisch geheel: het speelveld der verandering. Het speelveld der verandering Wat is het speelveld en hoe kan je dat gebruiken? Het speelveld is een analysemethode, die een systemische kijk op de situatie genereert. In het speelveld gaan we op zoek naar het hele verhaal, doorbreken we de beperkingen van het eigen wereldbeeld. We leggen oorzaak-gevolg denken bloot. In het speelveld gaan we op zoek naar wat, gegeven het hele verhaal, nu de opties zijn en maken we keuzes voor interventies. We bepalen onze strategie en testen die op mogelijke nadelen. We zoeken naar interventies die met de minste inspanning het beste resultaat opleveren. We zoeken naar de grootste hefboomwerking. Je kunt het speelveld gebruiken als coach van managers, professionals, teams, etc. Ook als manager met je team. Je kunt het speelveld gebruiken als format voor visie en missie sessies. Je 2004, Guus Hustinx 1

2 kunt het speelveld gebruiken als manier van denken over organisatievraagstukken op diverse niveaus. procesniveaus De essentie van het speelveld is gelegen in het bepalen van het meest effectieve procesniveau om een bepaalde situatie te analyseren. Als ik als leidinggevende een gesprek heb met een medewerker over diens functioneren, dan is het laagst mogelijke abstractieniveau de relatie tussen mij en de medewerker. Een niveau hoger plaatst de medewerker in zijn team. Op dat niveau komen de relaties tussen medewerker en collega s ook in beeld en tevens mijn relatie als leidinggevende met de overige leden van dat team. Het beeld wordt al gecompliceerder. Nog een abstractieniveau hoger wordt het hele team in relatie gezien tot andere teams en bijvoorbeeld de rol die de andere teamleiders met elkaar spelen. Het is op dit hogere niveau bijna onmogelijk om alle individuele relaties nog in beeld te houden. Om dat behapbaar te maken vereenvoudig je in je denken een heel complex van relaties tot een team. Dat is een reductie van de werkelijkheid, maar zonder die reductie zou je geen overzicht kunnen creëren. We hebben die reductie nodig om erover na te kunnen denken, om er met anderen over te kunnen praten. We kunnen nog meerdere niveaus upchuncken totdat we op het hoogste niveau aangeland zijn: de organisatie, de markt, de concurrenten. De eerder beschreven topmanagers zitten kennelijk gevangen in het hoogste niveau: de wereldmarkt, de internationale concurrenten. Schakelen naar de laagste abstractieniveaus en dan beseffen wat dat op het niveau van de werkvloer en de klanten betekent, doen deze managers niet. chuncking 0rganisatie wereldmarkt internationale concurrenten abstract nominalisaties mensen en processen werkomgeving concreet niveau Het kiezen van het juiste procesniveau is essentieel in de methode van het speelveld. Een te laag procesniveau maakt zaken nodelo0s gecompliceerd met het risico te verzanden in details. Een te hoog procesniveau laat belangrijke, misschien wel bepalende processen buiten het blikveld. Als ik in het voorbeeld van de leidinggevende alleen op het laagste niveau inzoom, de relatie tussen de medewerker en mijzelf, dan blijft bijvoorbeeld de gebrekkige samenwerking in het hele team buiten beschouwing. Terwijl die samenwerking mede bepalend is voor het functioneren van de medewerker. Als ik alleen inzoom op het hogere teamniveau dan blijft de rol dol die de medewerker zelf speelt in de gebrekkige samenwerking, zijn eigen aandeel, buiten beschouwing. Een ander voorbeeld: De raad van bestuur besluit uit efficiency overwegingen om marketing en logistiek samen te voegen en dan verder te ordenen per productgroep: een besluit op een hoog procesniveau. Het uitwerken naar lagere procesniveaus blijft achterwege. Het blijkt niet te werken. Zowel het marketingproces als het logistieke proces, blijken zoveel dwarsverbanden te hebben door de diverse producten heen dat er gaten vallen in de opdeling per productgroep. Daarnaast bestaan er grote cultuurverschillen tussen marketeers en logistieke medewerkers die voor spanning zorgen nu ze zo direct tot elkaar veroordeeld zijn. 2004, Guus Hustinx 2

3 het speelveld der verandering situatie feiten spelers criteria dynamiek interventie externe invloeden ontbrekende/ onzichtbare spelers voorportaal Systeem Het speelveld is mede gebaseerd op inzichten uit de systeemtheorie. Art Kleiner (Het Vijfde Discipline Werkboek, 1995 Academic service, Schoonhoven) definieert een systeem als volgt: Een systeem is een als geheel ervaren stelsel waarvan de elementen samenhangen; de elementen beïnvloeden elkaar immers doorlopend en werken toe naar een gemeenschappelijk doel. Als voorbeelden van systemen kunnen we noemen: het menselijk lichaam, het gezin, teams, organisaties, de bv Nederland, ecologische systemen, etc. In het speelveld brengen we eerst het hele systeem in kaart. In relatie tot het gewenste procesniveau definiëren we het systeem en de systeemgrenzen en gaan we op zoek naar de dynamiek die in dat systeem werkzaam is. De elementen van het speelveld Het veld In het veld definiëren we de actieve spelers. Dat kunnen personen zijn zoals: de teamleden, de teamleider, het afdelingshoofd. Op een hoger procesniveau kunnen dat ook zijn: de afdeling marketing, logistiek, de afnemers, de markt, de concurrentie. Als het aantal spelers groot is wordt het veld onoverzichtelijk. Dan kan of naar een hoger procesniveau geschakeld worden of gezocht worden naar de kernspelers. De kernspelers zijn diegenen die in de hoogste mate bepalend zijn voor de dynamiek in het systeem. Wie tot de spelers of kernspelers behoren hangt vooral af van de vraag die iemand inbrengt. Ontbrekende spelers Vaak blijven spelers die wel degelijk invloed op het systeem hebben buiten beeld. Bijvoorbeeld: de directeur wordt als speler gezien, de adviseur wordt er buiten gelaten, terwijl hij grote invloed op de directeur heeft en daarmee op het gehele systeem. Bijvoorbeeld: de wethouder die steeds een bypass maakt en rechtstreeks de gemeentelijke projectleider beïnvloedt, wordt door de manager van de projectleider niet als speler onderkend. Zodra een ontbrekende speler in beeld komt is hij uiteraard geen ontbrekende speler meer, maar wordt direct speler. Als het systeem goed in kaart gebracht wordt zal er dus geen sprake zijn van ontbrekende spelers. Waarom dan toch die categorie? Om je bewust te maken van het feit dat je blikveld beperkt kan zijn dat je wellicht onbewust elementen van het systeem uitsluit. 2004, Guus Hustinx 3

4 Externe invloeden Een zware recessie, de lage dollarkoers, concurrentie van lage lonen landen, de aanstelling van een nieuwe topman die zijn eigen stempel op het bedrijf wil drukken, overname door een buitenlandse concurrent, veranderde wetgeving, een nieuw kabinet met ander beleid, het zijn voorbeelden van externe invloeden. Wat maakt iets tot een externe invloed en dus kennelijk geen onderdeel van het veld. Het kenmerkende van externe invloeden is dat deze buiten de controle liggen van degene die de vraag inbrengt. Het zijn dus feiten waar diegene niets aan kan veranderen, maar waar hij wel mee te dealen heeft. Je geeft een tuinfeest. Het regent buiten. Dat is een externe invloed. Aan het feit dat het regent kan je niets veranderen. Je moet er wel wat mee. Je kunt een tent opzetten, paraplu s uitdelen, het feest afgelasten etc. Met andere woorden: externe invloeden hebben consequenties, sommige van die consequenties kan je beïnvloeden, andere niet. Je hebt wel keuzes in hoe je met externe invloeden om wil en kan gaan. Externe invloeden zijn de kaders waar je mee te maken hebt. Voorportaal Het voorportaal wordt gevormd door invloeden die mee het systeem ingenomen worden door de spelers, maar die daar eigenlijk niet thuis horen. De teamleider heeft een ernstig ziek kind. Hij maakt zich zorgen en heeft daarbij al weken niet of nauwelijks geslapen. Het heeft direct effect op zijn performance als teamleider en daarmee op het hele team. Bij een fusie worden twee afdelingen logistiek samengevoegd tot een grote afdeling. Een van die afdelingen heeft in het recente verleden reorganisatie op reorganisatie gehad. Die medewerkers hebben daardoor alle geloof in het management verloren. Zij brengen wantrouwen, gebaseerd op het verleden, als een belangrijke invloed mee het systeem in. De overeenkomst met externe invloeden is dat het voorportaal vaak buiten de controle valt van degene die de vraag inbrengt. Invloeden uit het voorportaal moeten wel gemanaged worden. Ze vormen de, vaak lastige, uitdagingen waar managers voor staan. Het verschil is dat het voorportaal een lager procesniveau betreft dan externe invloeden. Bovendien werkt het voorportaal als het ware van binnenuit in het systeem, terwijl externe invloeden letterlijk van buiten het systeem komen. NLP-technieken In het speelveld wordt gebruik gemaakt van een aantal basis technieken van NLP De kunst van het vragenstellen: metamodel, kernspeurder, criteriumvragen Waarnemingsposities, waaronder de vierde, systeempositie Criteria: opsporen, herkennen, aanbrengen hiërarchieën Logische Niveaus in organisaties Vormvoorwaarden voor doelen Het hindernis interventiemodel Werken met mentale modellen: de structuur van overtuigingen, reframing, woordmagie De stappen in het speelveld Het speelveld is een iteratief proces. Als je in een verdere stap aanvullingen vindt op een vorige, dan maak je de loop terug naar een eerdere stap. Regelmatig worden bijvoorbeeld in stap 3 nieuwe feiten ontdekt, of in stap 4 nog verborgen spelers. Het voert te ver om in het kader van dit artikel alle stappen uitgebreid te beschrijven. Ik volsta hier met het kort aanduiden van de stappen. Stap 1: wat speelt er? van betekenissen naar feiten Met behulp van de kunst van het vragen stellen wordt de situatie zoals die ingebracht wordt ontdaan van meningen en conclusies en teruggebracht naar feiten. Vaak ontstaat daardoor al een totaal ander beeld en verschuift de vraagstelling. Stap 2: het speelveld bepalen Vanuit de vierde waarnemingspositie, de systeempositie, wordt het speelveld in kaart gebracht en worden de kernspelers geïdentificeerd. Hier wordt het juiste procesniveau bepaald. 2004, Guus Hustinx 4

5 Stap 3: criteria van de spelers Respectievelijk vanuit de eerste en tweede waarnemingpositie worden de criteria, vooronderstellingen en leidende overtuigingen bepaald van de spelers. Er wordt een hiërarchie aangebracht. Ook hier is de kunst van het vragenstellen de basis vaardigheid voor de facilitator. Stap 4 de dynamiek in het speelveld Uit de resultaten van stap 3 wordt de dynamiek gegenereerd. Deze wordt als het ware zichtbaar uit de criteria en de mentale modellen van de spelers. Stap 5 van pr0bleemanalyse naar doel In stap 4 is het hele verhaal in kaart gebracht. Je kan ook zeggen dat de huidige toestand dan duidelijk is geworden in zijn complexe realiteit. Via het hindernis interventiemodel wordt huidige toestand, gewenste toestand en hindernis in kaart gebracht. Centrale vraag hier is wat er binnen de eigen controle valt. Stap 6 de interventie bepalen Het is de hindernis die de interventie bepaalt leert NLP. Dat is hier niet anders. Het soort dynamiek, escalerend of stabiliserend is van belang om de juiste interventie te bepalen. Met behulp van de Logische Niveaus wordt het optimale niveau van interventie bepaald: op zoek naar hefboomwerking. Stap 7: future pace en ecologiecheck Er wordt nagegaan welke mogelijke nadelen er zijn. Daarbij wordt gebruik gemaakt van tijdlijnen. Actiestappen worden afgesproken en geborgd. Ik wil in dit artikel wat verder inzoomen op de dynamiek in systemen en hoe van dynamiek naar interventies te komen. Dynamiek Peter Senge beschrijft in zijn boek, De Vijfde Discipline ( 1992 Scriptum, Schiedam) systeemdynamiek als: structuren waar we ons niet van bewust zijn en die ons gevangen houden. Je zou ook kunnen zeggen dat het bepaalde patronen zijn die in een bepaalde situatie onbewust spelen. Dynamiek is een onderling krachtenspel. Zo is weerstand die vaak ontstaat bij medewerkers als er weer een reorganisatie aangekondigd wordt, een kracht die de verandering wil tegengaan, een tegenwicht om de situatie stabiel te houden. Ik heb in de loop der jaren vele vormen van systeemdynamiek mogen aanschouwen en ook de vaak desastreuze gevolgen. We noemen hier enkele voorbeelden: strijd om de macht afschuiven van de last elkaar de hand boven het hoofd houden ieder voor zich, god voor ons allen verstoring van de ordening der macht Een voorbeeld: De raad van bestuur bestaat uit 8 personen die al jaren op hun plek zitten. Het is altijd een tamelijk formeel acterende club geweest. Elkaar beperken in mogelijkheden is wel een aardige typering van de manier waarop ze met elkaar omgaan. We houden de macht goed verdeeld als vooral niemand hier met nieuwe ideeën komt, zo houden we het overzichtelijk. Op het moment dat de voorzitter van de raad van bestuur aankondigt dat hij over een jaar terug zal treden wordt deze zo rustige dynamiek ruw verstoord. Er ontstaat een bittere strijd om de macht. Er worden ineens allerlei voorstellen gedaan om te reorganiseren, waarbij als addertjes onder het gras de eigen positie versterkt wordt ten koste van die van een ander lid van de raad. Dit politieke gekonkel trekt ook de managementlaag onder de raad mee in de machtsstrijd. Posities worden ingenomen: als je niet voor en tegen iemand bent, ben je verdacht. De organisatie raakt in een crisis. In dit voorbeeld zien we dat de dynamiek van strijd om de macht, leidt tot escalatie van het systeem. Elkaar de hand boven het hoofd houden is een vorm van dynamiek die juist het systeem stabiel houdt: fouten, die mogelijkerwijs tot ingrepen kunnen leiden (escalatie) worden toegedekt, door anderen gerepareerd. Als we in systemen gaan interveniëren is het van belang te weten of er een escalerende of een stabiliserende dynamiek werkzaam is. Beiden vragen om een geheel eigen aanpak. 2004, Guus Hustinx 5

6 Interventies in systemen In zijn Encyclopedia of systemic Neuro-Linguistic Programming and NLP New Coding, 2000, NLP University Press, beschrijft Robert Dilts het verband tussen verschillende soorten systemen en mogelijke interventies. Laten we aan de hand van enkele voorbeelden dat concept wat nader uitwerken. simpel complex stabiel escaleren optimaliseren instabiel stabiliseren vertragen stabiliseren op hogere niveaus ecologie bewaken Koos is teamleider en twee handen op een buik met een van zijn teamleden, Hans. Ze kennen elkaar al sinds de lagere school. Als Hans een steek laat vallen, en dat gebeurt nogal eens, zorgt Koos ervoor dat het weer opgelost wordt. Koos tolereert geen kritiek op het matige functioneren van Hans. Als Koos onder druk gezet wordt in het team of door zijn Hoofd, dan steunt Hans hem onvoorwaardelijk. (dynamiek: elkaar de hand boven het hoofd houden). Dat heeft op den duur een negatieve weerslag op het gehele team, dat steeds meer gedemotiveerd raakt. De relatie Koos Hans is een voorbeeld van een simpel en stabiel systeem. Een goed gesprek met de heren lost niets op, daarvoor is de relatie te close. De ingreep die wel helpt is ze definitief uit elkaar halen. Hans wordt in een ander team geplaatst: een vorm van escaleren. Pieter en Marij hebben een daverend conflict gekregen naar aanleiding van een rapportage naar de Raad van Bestuur. De hele kwestie ligt vooral op het persoonlijke vlak (dynamiek: ik ben beter dan jij). Een voorbeeld van een simpel en instabiel systeem. Mogelijke interventies: stabiliseren door conflictbemiddeling. Vertragen door een afkoelingsperiode in te stellen. De Amerikaanse interventie in Irak is een voorbeeld van een escalerende interventie in een inhumaan, maar toch complex stabiel systeem. Zoals bekend was het gevolg, een oncontroleerbare chaos, door de beleidsmakers niet voorzien. Het systeem is complex instabiel geworden. De NS zijn jarenlang een mooi voorbeeld geweest van een complex - stabiel systeem. Totdat er een escalerende interventie werd gedaan. De NS werd geprivatiseerd en opgesplitst in 3 afzonderlijke, maar wel onderling afhankelijke bedrijven. Vanaf dat moment ging het in ieder geval met NS-reizigers snel bergafwaarts: overvolle treinen, vertragingen, conflicten met het personeel, stakingen etc. Consequenties van escalerende interventies in complex - stabiele systemen zijn kennelijk niet van tevoren te bepalen. Dergelijke interventies leiden in de praktijk vaak tot escalatie van het gehele systeem dat complex instabiel wordt. Daar kunnen we talloze voorbeelden van geven, denk maar aan al die fusies die uiteindelijk op mislukkingen uitdraaien. Optimaliseren werkt daar dus veel beter. Training en coaching, invoeren van competentiemanagement, zelfsturende teams, coachend leidinggeven zijn voorbeelden van optimaliseren. Complex instabiele systemen vormen een verhaal apart. Vaak is er geen redden aan. De internet hipe en de nieuwe economie die daarin verondersteld werd, is als een zeepbel uit elkaar 2004, Guus Hustinx 6

7 geklapt. Daarbij zijn sommigen schatrijk geworden, maar meer mensen zijn heel veel geld en illusies kwijtgeraakt. Uit de chaos ontstaat nu langzamerhand een nieuwe stabiele markt voor internettoepassingen, zij het op een andere schaal en een ander niveau. In dergelijke escalerende systemen raken mensen beschadigd. Het bewaken van de ecologie is in die gevallen soms het enige dat rest. Ahold tijdens het boekhoudschandaal is een ander voorbeeld van een complex instabiel systeem. Ahold viel bijna om. Het vervangen van de verantwoordelijke top en vergaande invloed van de banken op het financiële beleid, is een voorbeeld van stabiliseren op een hoger niveau. In de praktijk zien we een aanhoudende stroom van escalerende interventies: ontslagen, reorganisatie op reorganisatie, fusies, opdelingen, etc. We kunnen ook waarnemen dat deze interventies de systemen meer instabiel maken. Om dat op te lossen wordt er vervolgens weer een escalerende interventie gedaan en zo voort. De organisaties waar vooral stabiliserende en optimaliserende interventies worden gedaan blijken het in de praktijk beter te doen. Ze komen minder in het nieuws, dat wel. Conclusie In dit artikel is in grote lijnen geschetst hoe NLP op het niveau van organisaties andere inzichten biedt dan de traditionele organisatiekunde. De trainingen met dit gedachtegoed in organisaties, de organisatie ontwikkelingstrajecten die we op deze basis hebben gedaan laten indrukwekkende resultaten zien. Deelnemers aan speelveldsessies krijgen diepe en soms ook confronterende inzichten in hun eigen aandeel in de dynamiek. Zij krijgen weer zicht op dat wat werkelijk binnen hun controle ligt, hun persoonlijke hefboom. Ze worden weer enthousiast en gemotiveerd om de moeilijke situaties waar ze mee geconfronteerd worden aan te pakken. Het is uitermate inspirerend om als facilitator van speelveldsessies op te treden. Het geeft uitzicht op een fundamenteel andere manier van ondernemen. Een manier waarbij mensen zich kunnen ontwikkelen, vooral op hun persoonlijke kwaliteiten ingezet worden, elkaar ondersteunen en dragen, tot een synergie komen die voorheen ondenkbaar was. Wat NLP ook aan de traditionele organisatiekunde toevoegt is het begrip ecologie. Werken met het speelveld leidt tot ecologische interventies: goed voor het gehele systeem ook op de langere termijn. NLP op deze manier toepassen kan een niet geringe bijdrage leveren aan meer maatschappelijk verantwoord ondernemen. In de toepassingen, in de praktijk ontstaan steeds weer nieuwe inzichten, raakt NLP meer en meer geïntegreerd. Een uitermate boeiend proces. Het laatste woord is hier nog lang niet over gezegd. 2004, Guus Hustinx 7

Middelen Proces Producten / Diensten Klanten

Middelen Proces Producten / Diensten Klanten Systeemdenken De wereld waarin ondernemingen bestaan is bijzonder complex en gecompliceerd en door het gebruik van verschillende concepten kan de werkelijkheid nog enigszins beheersbaar worden gemaakt.

Nadere informatie

www.ludenstraining.nl Trainingen voor Young Professionals

www.ludenstraining.nl Trainingen voor Young Professionals www.ludenstraining.nl Trainingen voor Young Professionals Rendement van talent Porties VAN GOED NAAR Ludens Talentontwikkeling is een jong trainingsbureau met veel ervaring. Wij zijn gespecialiseerd in

Nadere informatie

Groei in Leiderschap & Management - Jaaropleiding

Groei in Leiderschap & Management - Jaaropleiding Groei in Leiderschap & Management - Jaaropleiding Zakenwijzer Het is tijd voor nieuw en ander leiderschap en management We kunnen ons niet meer verloven te blijven doen wat we deden. Als alles verandert,

Nadere informatie

De actualiteit,, Fortis en de effecten op het systeem

De actualiteit,, Fortis en de effecten op het systeem Column 5: oktober 2008 De actualiteit,, Fortis en de effecten op het systeem Door Guus Hustinx In mijn column van september j.l. heb ik de ecologiecheck besproken bij organisatieveranderingen. Aan de hand

Nadere informatie

Februari 2012 Workshop Eviont

Februari 2012 Workshop Eviont Het Brein heeft een doel nodig! Februari 2012 Workshop Eviont Het Brein heeft een doel nodig! Inhoudsopgave INHOUDSOPGAVE...2 LEESWIJZER...3 INLEIDING...4 STAP 1: HET KADER...5 STAP 2: STATE, GEDRAG EN

Nadere informatie

adviseren vanuit je kern

adviseren vanuit je kern adviseren vanuit je kern De wereld wordt er niet beter van, de werkomgeving wordt er niet ideaal van, maar je leert te roeien met de riemen die je hebt, te accepteren wat de kwaliteiten zijn waar je mee

Nadere informatie

Systemische Benadering wat is dat eigenlijk?

Systemische Benadering wat is dat eigenlijk? Systemische Benadering wat is dat eigenlijk? Mens-zijn is in-relatie-zijn Ieder maakt deel uit van een groter geheel. We horen bij diverse gehelen. Een familie, wijk, organisatie, team, land, geloofsgemeenschap,

Nadere informatie

Productcatalogus AIRO Visie

Productcatalogus AIRO Visie Productcatalogus AIRO Visie Bedrijven Agogiek Inspireren Reflecteren Ontwikkelen 1 www.airovisie.nl Indeling Inleiding..pagina 3 Groepsdynamica pagina 4 Proactiviteit..pagina 5 Omgaan met emoties.. pagina

Nadere informatie

Coaching voor CvO Overheidsorganisaties

Coaching voor CvO Overheidsorganisaties Coaching voor CvO Overheidsorganisaties Overheidsmanagers, keuzes en dilemma s Management bij de overheid verschilt wezenlijk van leidinggeven in het bedrijfsleven. Het goed kunnen opereren in de complexe

Nadere informatie

NLP MASTER PRACTITIONER

NLP MASTER PRACTITIONER 2016 ERKEND, PRAKTIJKGERICHT EN VERDIEPEND De NLP Master Practitioner opleiding is een verdieping in je professionele ontwikkeling. In deze opleiding wordt je meester in communicatie- en gedragsverandering.

Nadere informatie

NLP PRACTITIONER 2016

NLP PRACTITIONER 2016 2016 ERKEND, PRAKTIJKGERICHT EN VERBREDEND De erkende NLP Practitioner opleiding van ISEMI is praktijkgericht en verbredend. Het biedt een uitstekende structuur voor effectieve communicatie, persoonlijke

Nadere informatie

NLP PRACTITIONER 2015

NLP PRACTITIONER 2015 2015 ERKEND, PRAKTIJKGERICHT EN VERBREDEND De erkende NLP Practitioner opleiding van the Sphere is praktijkgericht en verbredend. Het biedt een uitstekende structuur voor effectieve communicatie, persoonlijke

Nadere informatie

Leiderschap. Light Medium Strong. The Black Box. Drie invalshoeken. 1. Zo doe je dat. 2. Wat blijft er liggen? 3. De rotklussen horen er bij

Leiderschap. Light Medium Strong. The Black Box. Drie invalshoeken. 1. Zo doe je dat. 2. Wat blijft er liggen? 3. De rotklussen horen er bij Leiderschap Light Medium Strong Overal werken mensen in teamverband onder leiding van teamleiders. Het is een populair concept The Black Box The Black Box brengt bespreken, analyseren en verbeteren van

Nadere informatie

Hoe creëer je meer geluk op de werkvloer?

Hoe creëer je meer geluk op de werkvloer? Hoe creëer je meer geluk op de werkvloer? In deze bijdrage neemt Gea Peper, eigenaar van het HappinessBureau, ons mee in het belang van geluk op het werk in de vorm van een interview met Onno Hamburger.

Nadere informatie

Resultaten Onderzoek September 2014

Resultaten Onderzoek September 2014 Resultaten Onderzoek Initiatiefnemer: Kennispartners: September 2014 Resultaten van onderzoek naar veranderkunde in de logistiek Samenvatting Logistiek.nl heeft samen met BLMC en VAViA onderzoek gedaan

Nadere informatie

Complexiteitreductie door het gebruik van Metaforen in Business situaties door Frank N.M. Groot. Versie 13 november 2002

Complexiteitreductie door het gebruik van Metaforen in Business situaties door Frank N.M. Groot. Versie 13 november 2002 Modelleren Complexiteitreductie door het gebruik van Metaforen in Business situaties door Frank N.M. Groot. Versie 13 november 2002 Waarom is dit gemodelleerd? In een business situatie wordt er vaak als

Nadere informatie

Onderzoeksopzet. Marktonderzoek Klantbeleving

Onderzoeksopzet. Marktonderzoek Klantbeleving Onderzoeksopzet Marktonderzoek Klantbeleving Utrecht, september 2009 1. Inleiding De beleving van de klant ten opzichte van dienstverlening wordt een steeds belangrijker onderwerp in het ontwikkelen van

Nadere informatie

VERANDER DOOR BELANGEN: STAKEHOLDERMANAGEMENT

VERANDER DOOR BELANGEN: STAKEHOLDERMANAGEMENT VERANDER DOOR BELANGEN: STAKEHOLDERMANAGEMENT Joris de Bie U werkt aan een verandering in uw organisatie. Een reis waarbij veel verschillende mensen betrokken zijn die allemaal een eigen belang hebben

Nadere informatie

Teamkompas voor Zelfsturing

Teamkompas voor Zelfsturing Teamkompas voor Zelfsturing Wat is het teamkompas: Met dit instrument kun je inzicht krijgen in de ontwikkeling van je team als het gaat om effectief samenwerken: Waar staan wij als team? Hoe werken wij

Nadere informatie

Master in. Leadership MAAK HET VERSCHIL IN 2015 VERBIND HART EN HARD START: FEB 2015 KLANTWAARDERING:

Master in. Leadership MAAK HET VERSCHIL IN 2015 VERBIND HART EN HARD START: FEB 2015 KLANTWAARDERING: Master in Leadership MAAK HET VERSCHIL IN 2015 VERBIND HART EN HARD START: FEB 2015 KLANTWAARDERING: Master in Leadership Weet jij wat jouw hart sneller doet kloppen? Collega s die precies doen wat jij

Nadere informatie

MADE IN HOLLAND ----------HANDGEMAAKTE ORGANISATIES---------- De EverydayFriday TRANSFORMATIE & VERANDER MANAGEMENT FILOSOFIE

MADE IN HOLLAND ----------HANDGEMAAKTE ORGANISATIES---------- De EverydayFriday TRANSFORMATIE & VERANDER MANAGEMENT FILOSOFIE ----------HANDGEMAAKTE ORGANISATIES---------- MADE IN HOLLAND De EverydayFriday TRANSFORMATIE & VERANDER MANAGEMENT FILOSOFIE ------------------------------------INHOUD------------------------------------

Nadere informatie

HPC-O. Human Performance Contextscan Organisatierapportage Datum: Opdrachtgever: Auteur:

HPC-O. Human Performance Contextscan Organisatierapportage <Naam onderwijsinstelling> Datum: Opdrachtgever: Auteur: HPC-O 1 HPC-O Human Performance Contextscan Organisatierapportage Datum: Opdrachtgever: Auteur: 24 april 2008 drs M.G. Wildschut HPC-O

Nadere informatie

Wil je professioneel leren coachen?

Wil je professioneel leren coachen? Wil je professioneel leren coachen? Coaching is in deze tijd een vanzelfsprekend begrip geworden. Het lijkt wel of iedereen met coaching bezig is. Bij doorvragen blijkt, dat coaching een zeer rekbaar begrip

Nadere informatie

Specialisatieopleiding arbeids- en organisatiemediation

Specialisatieopleiding arbeids- en organisatiemediation mensenkennis De partijen op één lijn te krijgen en zo het conflict ombouwen naar een goede samenwerking. Dat is een fantastische uitdaging. Specialisatieopleiding arbeids- en organisatiemediation Arbeids-

Nadere informatie

ZAKENWIJZER GROEI. beter worden, beter blijven. zakenw zer. passie voor mensen.

ZAKENWIJZER GROEI. beter worden, beter blijven. zakenw zer. passie voor mensen. Groei Management in & leidinggeven ZAKENWIJZER GROEI beter worden, beter blijven zakenw zer passie voor mensen. Alles verandert. Nu jij nog! Jaaropleiding We kunnen ons niet meer verloven te blijven doen

Nadere informatie

HR Performance Management

HR Performance Management HR Performance Management Door: Bernadette van de Laak Inleiding Bij Performance Management (PM) gaat het erom dat menselijk kapitaal binnen een organisatie dusdanig wordt georganiseerd, dat stijging van

Nadere informatie

Hoe word je succesvol in sales

Hoe word je succesvol in sales Hoe word je succesvol in sales Verkopen gaat niet vanzelf. Zeker niet in deze tijd. Toch zijn nog steeds veel verkopers erg succesvol. Dat komt niet door het product of de dienst die ze aanbieden, maar

Nadere informatie

Wanneer ga je Agile? Wat is Agile Project Management?

Wanneer ga je Agile? Wat is Agile Project Management? Wanneer ga je Agile? Agile Project Management 1 past goed in deze tijd. Het is snel, flexibel en leuk. Je kunt het echter niet altijd en overal gebruiken. Het werk en de organisatie moeten geschikt zijn

Nadere informatie

Professionele en persoonlijke groei?

Professionele en persoonlijke groei? + Professionele en persoonlijke groei? Samen naar meer resultaat, meer gemak en meer plezier! Han Oei Oei voor Groei - www.oeivoorgroei.nl info@oeivoorgroei.nl 0633794681 + Meer resultaat, meer gemak en

Nadere informatie

Inhoudsopgave: Inleiding. Hoofdstuk 1: Achtergrond van de vragenlijst 1.1 : Het Team Leadership Competence Model

Inhoudsopgave: Inleiding. Hoofdstuk 1: Achtergrond van de vragenlijst 1.1 : Het Team Leadership Competence Model Inhoudsopgave: Inleiding Hoofdstuk 1: Achtergrond van de vragenlijst 1.1 : Het Team Leadership Competence Model Hoofdstuk 2: De Team Leadership Competence Questionnaire 2.1 : Opbouw van de lijst 2.2 :

Nadere informatie

21 Niveaus van interveniëren in groepen 22

21 Niveaus van interveniëren in groepen 22 21 Niveaus van interveniëren in groepen 22 ASPECTEN VAN COMMUNICATIE IN GROEPEN In iedere relatie en in elk relatienetwerk waar mensen net elkaar communiceren zijn er vier aspecten te onderscheiden. De

Nadere informatie

Zelfdiagnostische vragenlijst verandercompetenties

Zelfdiagnostische vragenlijst verandercompetenties Zelfdiagnostische vragenlijst verandercompetenties Het gaat om de volgende zeven verandercompetenties. De competenties worden eerst toegelicht en vervolgens in een vragenlijst verwerkt. Veranderkundige

Nadere informatie

Transformatie leer je niet in een cursus

Transformatie leer je niet in een cursus NIEUW VAKMANSCHAP Transformatie leer je niet in een cursus Door: Rieke Veurink Fotografie: Kees Winkelman Aansluiten bij de vraag uit de samenleving, regie voeren, werken in steeds veranderende omstandigheden:

Nadere informatie

Het samenspel van dienstverlener /dienst ontvanger

Het samenspel van dienstverlener /dienst ontvanger Het samenspel van dienstverlener /dienst ontvanger In de vandale wordt onder spel, Huizinga aangehaald: de aardigheid van het spel verzet zich tegen elke analyse of logische interpretatie Dus zou de conclusie

Nadere informatie

Leiderschap bij organisatie verandering. Prof. dr. Janka Stoker Faculteit Economie en Bedrijfskunde Divosa, 22 mei 2015

Leiderschap bij organisatie verandering. Prof. dr. Janka Stoker Faculteit Economie en Bedrijfskunde Divosa, 22 mei 2015 1 1 Leiderschap bij organisatie verandering Prof. dr. Janka Stoker Faculteit Economie en Bedrijfskunde Divosa, 22 mei 2015 Het belang van leiderschap: overal om ons heen 2 Thema s 3 1. Wat is leiderschap?

Nadere informatie

Personal ARROW. Van: Next Arrow Coachdiensten. De positieve benadering richting gewenst resultaat!!

Personal ARROW. Van: Next Arrow Coachdiensten. De positieve benadering richting gewenst resultaat!! Personal ARROW Van: Next Arrow Coachdiensten De positieve benadering richting gewenst resultaat!! De Personal Arrow van Next Arrow Next Arrow staat voor coachende begeleiding bij je volgende actie richting

Nadere informatie

Van de redactie. Van het bestuur. NLP in business door Guus Hustinx. De complexiteit van ons zielenleven door Charles Loijens

Van de redactie. Van het bestuur. NLP in business door Guus Hustinx. De complexiteit van ons zielenleven door Charles Loijens INzicht is een uitgave van de Nederlandse Vereniging voor Neuro Linguïstisch Programmeren (NVNLP) en verschijnt vier keer per jaar. Redactieraad: Jan Damen, Prasadam Schmitz, Lieke Holtzer, José Martens

Nadere informatie

Effectief investeren in management

Effectief investeren in management Effectief investeren in management Veel organisaties zijn in verandering. Dat vraagt veel van de leidinggevenden/managers. Zij moeten hun medewerkers in beweging krijgen om mee te veranderen. En dat gaat

Nadere informatie

Het Management Skills Assessment Instrument (MSAI)

Het Management Skills Assessment Instrument (MSAI) Het Management Skills Assessment Instrument (MSAI) Het zelfbeoordelingsformulier Het doel van deze evaluatie is om u te helpen bij het bepalen van de belangrijkste aandachtsvelden van uw leidinggevende

Nadere informatie

Met onderscheidend en gemeenschappelijk beleefd organisatie DNA het beste toekomstperspectief. Verbeteren kan alleen van binnenuit.

Met onderscheidend en gemeenschappelijk beleefd organisatie DNA het beste toekomstperspectief. Verbeteren kan alleen van binnenuit. Met onderscheidend en gemeenschappelijk beleefd organisatie DNA het beste toekomstperspectief Verbeteren kan alleen van binnenuit. Onze visie, missie en strategie Visie: dat er in alle organisaties een

Nadere informatie

Veda Consultancy kunt u daar, met onze vele jaren ervaring in organisaties en veel jaren ervaring als coaches en trainers, uitstekend bij helpen.

Veda Consultancy kunt u daar, met onze vele jaren ervaring in organisaties en veel jaren ervaring als coaches en trainers, uitstekend bij helpen. Informatie voor cliënten coachingstrajecten U wilt een coachingstraject volgen omdat u zichzelf op professioneel gebied en op persoonlijk gebied wilt ontwikkeling en verbeteren. U werkt als professional

Nadere informatie

Optimaliseer je prestaties

Optimaliseer je prestaties Winst en Groei - Internetmarketing en Verkooptraining Optimaliseer je prestaties 10 Technieken om je prestaties te verbeteren Christo Cornelissen & Mieke Bouquet Alles waar je jezelf op weet te focussen

Nadere informatie

De dimensies van het coachen

De dimensies van het coachen A-H04-def 13-05-2003 16:22 Pagina 25 4 De dimensies van het coachen Lilian Soerel 4.1 Inleiding Het is ondertussen heel geaccepteerd dat managers bij een derde advies inwinnen. Maar is dit coachen? Het

Nadere informatie

Leergang Leiderschap voor Professionals

Leergang Leiderschap voor Professionals Leergang Leiderschap voor Professionals Zonder ontwikkeling geen toekomst! Leergang Leiderschap voor Professionals Tijden veranderen. Markten veranderen, organisaties en bedrijven veranderen en ook de

Nadere informatie

OPLEIDING LEIDINGGEVEN IN DE KINDEROPVANG. Een opleiding om hoger op te komen

OPLEIDING LEIDINGGEVEN IN DE KINDEROPVANG. Een opleiding om hoger op te komen OPLEIDING LEIDINGGEVEN IN DE KINDEROPVANG 2012 Een opleiding om hoger op te komen 1 OPLEIDING 2012 Ervaring: De training heeft me sterker gemaakt in mijn rol als leidinggevende. Ik heb mijn beleid en doelen

Nadere informatie

Waardecreatie op scherp

Waardecreatie op scherp Inleiding Waardecreatie op scherp Focus voor verbetering van professionele dienstverlening Jos van Dam, strategisch adviseur Hoe kan het dat je levert wat is afgesproken en de klant toch niet helemaal

Nadere informatie

De Budget Ster: omgaan met je schulden

De Budget Ster: omgaan met je schulden De Budget Ster: omgaan met je schulden Budget Ster Copyright EffectenSter BV 2014 Budget Ster MOTIVATIE EN VERANTWOORDELIJKHEID STRESS DOOR SCHULDEN BASISVAARDIGHEDEN STABILITEIT FINANCIEEL ADMINISTRATIEVE

Nadere informatie

FONS WALRAVEN Change Coaching

FONS WALRAVEN Change Coaching In mijn loopbaan heb ik een set competenties opgebouwd, waarmee ik managers en professionals kan ondersteunen aan de menskant van de organisatie. Tot 2006 heb ik dat gedaan bij ABN AMRO, internationale

Nadere informatie

Master in. Leadership MAAK HET VERSCHIL VERBIND HART EN HARD START: ZIE AGENDA KLANTWAARDERING:

Master in. Leadership MAAK HET VERSCHIL VERBIND HART EN HARD START: ZIE AGENDA KLANTWAARDERING: Master in Leadership MAAK HET VERSCHIL VERBIND HART EN HARD START: ZIE AGENDA KLANTWAARDERING: Master in Leadership: Weet jij wat jouw hart sneller doet kloppen? Communiceren en continue verbeteren met

Nadere informatie

Mentale Strategieën in de sport met behulp van NLP

Mentale Strategieën in de sport met behulp van NLP Mentale Strategieën in de sport met behulp van NLP Dit seizoen ga ik het maken! Wanneer het voorjaar z n intrede doet en de wedstrijden weer beginnen, is het tijd voor nieuw elan. Vele sporters zullen

Nadere informatie

IOD Crayenestersingel 59, 2101 AP Heemstede Tel: 023 5283678 Fax: 023 5474115 info@iod.nl www.iod.nl. Leiding geven aan verandering

IOD Crayenestersingel 59, 2101 AP Heemstede Tel: 023 5283678 Fax: 023 5474115 info@iod.nl www.iod.nl. Leiding geven aan verandering Leiding geven aan verandering Mijn moeder is 85 en rijdt nog auto. Afgelopen jaar kwam ze enkele keren om assistentie vragen, omdat haar auto in het verkeer wat krassen en deuken had opgelopen. Ik besefte

Nadere informatie

WEDERZIJDS WAARDEREN

WEDERZIJDS WAARDEREN WEDERZIJDS WAARDEREN Een kwestie van uiten! 2012. Een e-paper over het belang van wederzijds waarderen als HR aandachtspunt in de veranderende wereld van werk. Met inzichten en tips om waarderen bespreekbaar

Nadere informatie

Nieuwe teams met nieuwe taken. Coby Franken - Trainer / adviseur Anita Jonkman

Nieuwe teams met nieuwe taken. Coby Franken - Trainer / adviseur Anita Jonkman t Nieuwe teams met nieuwe taken Coby Franken - Trainer / adviseur Anita Jonkman i t Teams Zelfsturende teams Zelforganiserende teams Resultaatverantwoordelijke teams Autonome teams Zelf doen teams Bij

Nadere informatie

Communicatieworkshops

Communicatieworkshops Communicatieworkshops De invulling van de zorg en de dienstverlening aan cliënten verandert en daarmee veranderen ook de taken van de begeleider en verzorgende: Van zorg in ondersteuning Van aanbodgestuurd

Nadere informatie

Leergang Regiegemeente worden: effectiever (be)sturen

Leergang Regiegemeente worden: effectiever (be)sturen Leergang Regiegemeente worden: effectiever (be)sturen De gemeentelijke regierol Veel gemeenten ontwikkelen zich vandaag de dag tot regiegemeente. Dat betekent veelal dat ze meer taken uitbesteden, waarbij

Nadere informatie

KRAUTHAMMER YOUNG PROFESSIONAL PROGRAMMA

KRAUTHAMMER YOUNG PROFESSIONAL PROGRAMMA KRAUTHAMMER YOUNG PROFESSIONAL PROGRAMMA HERKEN JE DIT? Weet je nog hoe opwindend het is om aan het begin van een carrière te staan? Daarom wil je ook jouw young professionals helpen bij hun ontwikkeling.

Nadere informatie

Duur: 3 dagdelen (1 hele dag en twee weken later een halve dag). Inclusief oefenen met een professionele acteur.

Duur: 3 dagdelen (1 hele dag en twee weken later een halve dag). Inclusief oefenen met een professionele acteur. HR professionaliseringstraject het aanbod Verandermanagement, adviseren en begeleiden Module Informatie Stand van zaken Adviseren en coachen voor de HR adviseur: specifiek gericht op HR als business partner

Nadere informatie

Je doel behalen met NLP.

Je doel behalen met NLP. Je doel behalen met NLP. NLP werkt het beste als al je neurologische niveaus congruent zijn. Met andere woorden: congruent zijn betekent wanneer je acties en woorden op 1 lijn zijn met je doelen, overtuigingen,

Nadere informatie

Een situatie kan lastig worden indien. - voor de bedrijfsarts als arts sommige waarden zwaarder wegen dan voor de bedrijfsarts als adviseur

Een situatie kan lastig worden indien. - voor de bedrijfsarts als arts sommige waarden zwaarder wegen dan voor de bedrijfsarts als adviseur Inleiding Sociaal Medisch Overleg (SMO) is een gestructureerd en multidisciplinair overleg over individuele casuïstiek tussen het management en diens adviseur(s) aangaande verzuim en re-integratie. Deelnemers

Nadere informatie

Je eigen kleur bekennen is de eerste stap naar vrijheid!

Je eigen kleur bekennen is de eerste stap naar vrijheid! Je eigen kleur bekennen is de eerste stap naar vrijheid! Programma Natuurlijk leiderschap Voor vrouwelijke leiders en (Young)professionals Onze missie In ons dagelijks werk begeleiden we met veel plezier

Nadere informatie

de plek van de leider

de plek van de leider Wat komt er kijken bij succesvol leiderschap? Deze en andere vragen stellen wij tijdens de Leergang Leiderschap. We gaan samen op zoek naar de essentie van leiderschap. Zo ontwikkel je een geoefend oog

Nadere informatie

TRAININGENGIDS MC CONSULTANTS B.V. R. (Robert) Kuipers

TRAININGENGIDS MC CONSULTANTS B.V. R. (Robert) Kuipers TRAININGENGIDS MC CONSULTANTS B.V. P.A.M. (Petra) Vanderlyde Mr. H.E. (Harriëtte) van Luijken Mr. A.J.P.M. (Jan) Snoeijer A.P.M. (Arnold) Vanderlyde A. (André) Tolman, MFP H.F.M. (Henk) Vanderlyde F.G.R.

Nadere informatie

Leergang Transformatief Leiderschap

Leergang Transformatief Leiderschap feedback geven living labs advie processen/bijeenkomsten transformatief leiderschap coach perso Leergang Transformatief Leiderschap Anderen bewegen begint bij jezelf Succesvol mensen en organisaties in

Nadere informatie

Een Introductie Dolf lf van der Haven

Een Introductie Dolf lf van der Haven Een Introductie Dolf van der Haven Agenda Wie ben ik (hier)? Vooroordelen Overzicht van NLP Whiteboard sessie Wie ben ik (hier)? Drs. Geofysica (1995) Network & System Consultant IBM Network Engineer MCI

Nadere informatie

Een sterk team. Maatwerk van vakvrouwen

Een sterk team. Maatwerk van vakvrouwen Een sterk team Maatwerk van vakvrouwen Een echte topkok kookt niet uit een boekje. Natuurlijk kan hij er een openslaan, maar uiteindelijk draait het om gevoel en talent. Bij teamontwikkeling is dat eigenlijk

Nadere informatie

Succesvolle toepassing van 360 graden feedback: De keuze van het 360 instrument en de voorbereiding op het 360 traject

Succesvolle toepassing van 360 graden feedback: De keuze van het 360 instrument en de voorbereiding op het 360 traject Succesvolle toepassing van 360 graden feedback: De keuze van het 360 instrument en de voorbereiding op het 360 traject Augustus 2011 Waar werknemers onderdeel zijn van een organisatie, wordt beoordeeld.

Nadere informatie

Introductie stakeholdermanagement. SYSQA B.V. Almere

Introductie stakeholdermanagement. SYSQA B.V. Almere Introductie stakeholdermanagement SYSQA B.V. Almere Organisatie SYSQA B.V. Pagina 2 van 14 Inhoudsopgave 1. Inleiding... 3 2. Hoe herken je stakeholders?... 4 3. Drie kenmerken... 5 3.1 Macht... 5 3.2

Nadere informatie

ServiceCultuur. EBOOK CultuurBarbarenspel

ServiceCultuur. EBOOK CultuurBarbarenspel ServiceCultuur EBOOK CultuurBarbarenspel EBOOK CultuurBarbarenSpel www.servicecultuur.nl Alsjeblieft. Een ebook over het CultuurBarbarenSpel. Met dit ebook leer je meer over ons spel. Fabia Hooykaas en

Nadere informatie

Young Professional programma. Voorbeeld van de opbouw van een YP programma

Young Professional programma. Voorbeeld van de opbouw van een YP programma Young Professional programma Voorbeeld van de opbouw van een YP programma 1 Flow van het programma: Het programma Intake (½ dag) Ik & mijn leiderschap (2 dagen groepsprogramma) Ik & de ander (2 dagen groepsprogramma)

Nadere informatie

Piramide van (neuro)logische niveaus

Piramide van (neuro)logische niveaus Piramide van (neuro)logische niveaus De gedragspiramide geeft weer hoe wij als mensen zijn georganiseerd, hoe onze psyche is opgebouwd en geeft antwoord op vragen als: Hoe ontwikkel ik mijzelf effectief?

Nadere informatie

Trainingen en workshops voor praktijkopleiders en leidinggevenden. Jouw talent, onze ambitie!

Trainingen en workshops voor praktijkopleiders en leidinggevenden. Jouw talent, onze ambitie! Trainingen en workshops voor praktijkopleiders en leidinggevenden Jouw talent, onze ambitie! Je vindt het belangrijk om te blijven investeren in je eigen ontwikkeling. Zeker als je nieuwe vaardigheden

Nadere informatie

1e principe: TALENT. 5 kernvragen

1e principe: TALENT. 5 kernvragen 1e principe: TALENT 5 kernvragen 1.1 Wat is voor de organisatie leidend om medewerkers getalenteerd te noemen? Bovengemiddelde prestatie over een periode van een aantal ( ) jaren. Het potentieel om tot

Nadere informatie

Training Persoonlijke Kracht!

Training Persoonlijke Kracht! Training Persoonlijke Kracht! Zet binnen acht weken stevige stappen in je persoonlijke ontwikkeling en leer te werken vanuit jouw persoonlijke kracht! Training Persoonlijke Kracht! Persoonlijk leiderschapsprogramma

Nadere informatie

Inhoudsopgave. Voorwoord 7 Inleiding 11

Inhoudsopgave. Voorwoord 7 Inleiding 11 Inhoudsopgave Voorwoord 7 Inleiding 11 1 Gevoel en verstand in de liefde 15 2 De partnerkeuze 21 3 Mythes over de liefde 29 4 De liefde ontraadseld 35 5 Verbetering begint bij jezelf 43 6 De vaardigheden

Nadere informatie

PDF hosted at the Radboud Repository of the Radboud University Nijmegen

PDF hosted at the Radboud Repository of the Radboud University Nijmegen PDF hosted at the Radboud Repository of the Radboud University Nijmegen The following full text is a publisher's version. For additional information about this publication click this link. http://hdl.handle.net/2066/111997

Nadere informatie

Een succesvolle attitude naar een conflict-oplossing vraagt om het activeren van bepaalde criteria en metaprogramma s.

Een succesvolle attitude naar een conflict-oplossing vraagt om het activeren van bepaalde criteria en metaprogramma s. Een succesvolle attitude naar een conflict-oplossing vraagt om het activeren van bepaalde criteria en metaprogramma s. Onderhandelen is een vorm van communicatie die erop gericht is om met de ander(en)

Nadere informatie

Veranderen: Focus op cultuurverandering en het overwinnen van weerstand. Breukelen, 17 december 2008 Elsbeth Reitsma e.reitsma@c3am.

Veranderen: Focus op cultuurverandering en het overwinnen van weerstand. Breukelen, 17 december 2008 Elsbeth Reitsma e.reitsma@c3am. Veranderen: Focus op cultuurverandering en het overwinnen van weerstand Breukelen, 17 december 2008 Elsbeth Reitsma e.reitsma@c3am.nl Wat is weerstand? Een reactie op een emotioneel proces dat zich binnen

Nadere informatie

B a s S m e e t s w w w. b s m e e t s. c o m p a g e 1

B a s S m e e t s w w w. b s m e e t s. c o m p a g e 1 B a s S m e e t s w w w. b s m e e t s. c o m p a g e 1 JE ONBEWUSTE PROGRAMMEREN VOOR EEN GEWELDIGE TOEKOMST De meeste mensen weten heel goed wat ze niet willen in hun leven, maar hebben vrijwel geen

Nadere informatie

Systeemdynamiek in organisaties Bert Hellinger Instituut, Nederland

Systeemdynamiek in organisaties Bert Hellinger Instituut, Nederland Systeemdynamiek in organisaties Bert Hellinger Instituut, Nederland Systeemdynamiek in organisaties In zes blokken van twee dagen en een blok van drie dagen kunnen deelnemers leren om zelfstandig organisatieopstellingen

Nadere informatie

Business as Usual vanuit Systemisch Perspectief

Business as Usual vanuit Systemisch Perspectief Business as Usual vanuit Best Practice Academy De Best Practice Academy maakt van projectmanagement trainingen haar specialiteit en richt zich daarmee op het ontwikkelen van organisaties en professionals

Nadere informatie

Hiermee laat je zien dat de uitspraak "Het liefst werk ik alleen" het meest op jou van toepassing is.

Hiermee laat je zien dat de uitspraak Het liefst werk ik alleen het meest op jou van toepassing is. Roos van Leary Vragenlijst + sleutel + wiel Naam: Aanwijzingen: In deze vragenlijst staan een aantal uitspraken paarsgewijs gegroepeerd. Aan jou wordt gevraagd om elk groepje van twee uitspraken te bekijken

Nadere informatie

Op niveau 2 en 3 heeft de NOBCO (Nederlandse Orde van BeroepsCoaches) deze training 5 PE punten toegekend.

Op niveau 2 en 3 heeft de NOBCO (Nederlandse Orde van BeroepsCoaches) deze training 5 PE punten toegekend. Module 1 Coaching, kanker & vermoeidheid Vermoeidheid bij kanker is misschien wel de meest voorkomende klacht van mensen die kanker hebben (gehad). 80-90% van de patiënten herkent vermoeidheid gedurende

Nadere informatie

Opruimen in de praktijk Ruimte voor de professional, die professional dat ben JIJ!

Opruimen in de praktijk Ruimte voor de professional, die professional dat ben JIJ! Opruimen in de praktijk Ruimte voor de professional, die professional dat ben JIJ! Niet alleen toevoegen maar ook opruimen Een handleiding van de Opruimdienst als hulpmiddel voor jouw team Handleiding

Nadere informatie

Uw eigen denken kan de oorzaak zijn van het probleem

Uw eigen denken kan de oorzaak zijn van het probleem Uw eigen denken kan de oorzaak zijn van het probleem Wat dienstverlenende organisaties kunnen leren van de manier waarop Toyota zijn auto s maakt. Wees bereid anders te denken Wij nodigen u uit om eens

Nadere informatie

MANAGEN VAN CONFLICTEN OP DE WERKPLEK. Vaardigheidstraining

MANAGEN VAN CONFLICTEN OP DE WERKPLEK. Vaardigheidstraining MANAGEN VAN CONFLICTEN OP DE WERKPLEK Vaardigheidstraining Managen van conflicten op de werkvloer Introductie Conflicten hebben zowel belemmerende als kansrijke aspecten. Naast pijn, verwarring en onzekerheid

Nadere informatie

HR professionaliseringstraject het nieuwe aanbod 2016

HR professionaliseringstraject het nieuwe aanbod 2016 HR professionaliseringstraject het nieuwe aanbod 2016 Het aanbod bestaat uit de modules van 2015 om iedereen de gelegenheid te bieden deze eventueel nog te volgen. Er is een aantal nieuwe modules en een

Nadere informatie

Rapport Carriere Waarden I

Rapport Carriere Waarden I Rapport Carriere Waarden I Kandidaat TH de Man Datum 18 Mei 2015 Normgroep Advies 1. Inleiding Carrièrewaarden zijn persoonlijke kenmerken die maken dat u bepaald werk als motiverend ervaart. In dit rapport

Nadere informatie

Teambuilding met een beetje hulp

Teambuilding met een beetje hulp Teambuilding met een beetje hulp Iedereen kan soms wel een beetje hulp gebruiken. Niet alleen bij het beter samen laten werken van uw team, maar misschien ook wel bij de manier waarop u dat voor elkaar

Nadere informatie

Training met persolog profielen

Training met persolog profielen Training met persolog profielen Verkrijg de beste resultaten op het werk en in uw dagelijks leven Ontdek een praktische manier om uw persoonlijkheid te ontwikkelen: U leert verschillende gedragstendensen

Nadere informatie

GRAAG STELLEN WIJ ONS AAN U VOOR

GRAAG STELLEN WIJ ONS AAN U VOOR GRAAG STELLEN WIJ ONS AAN U VOOR Altijd al gezocht naar een trainingsconcept voor uw medewerkers waar je meteen van zegt: GewoonDoen! Nu is deze kans eindelijk aanwezig en wel voor een deelnameprijs van

Nadere informatie

ORGANISATIEADVIES INTERIM- EN VERANDERMANAGEMENT MANAGEMENT COACHING

ORGANISATIEADVIES INTERIM- EN VERANDERMANAGEMENT MANAGEMENT COACHING ORGANISATIEADVIES INTERIM- EN VERANDERMANAGEMENT MANAGEMENT COACHING SPECIALISMEN DE LANGEN CONSULTANCY Analyseren van knelpunten in uw organisatie en vervolgens: Uitstippelen van oplossingsgerichte strategieën

Nadere informatie

Van in control naar in regie

Van in control naar in regie Van in control naar in regie Het regisseren van complexe vraagstukken Vraagstukken worden steeds complexer. Bovendien trekken ze zich vaak niets aan van organisatiegrenzen en strekken ze zich uit over

Nadere informatie

& Academie voor NLP. Business NLP Basics. Basisopleiding in Persoonlijke Effectiviteit

& Academie voor NLP. Business NLP Basics. Basisopleiding in Persoonlijke Effectiviteit & Business NLP Basics Basisopleiding in Persoonlijke Effectiviteit hovelingsjanse is de interdisciplinaire organisatie die meerwaarde biedt op het gebied van veranderen: door van dichtbij die verandering

Nadere informatie

Eenvoudig nieuwe klanten. Voor adviseurs, trainers en coaches

Eenvoudig nieuwe klanten. Voor adviseurs, trainers en coaches Eenvoudig nieuwe klanten Voor adviseurs, trainers en coaches Leer hoe ideale klanten naar je toe komen. Wiep de Jong Online Business Trainer Eenvoudig nieuwe klanten 2 Welkom bij mijn E-Book 'Eenvoudig

Nadere informatie

Model van de logische niveaus

Model van de logische niveaus Model van de logishe niveaus 3 Logishe niveaus van Dilts De logishe niveaus van Dilts geven een ondersheid in niveaus aan waarop doelen stellen, visie en missie op het persoonlijke vlak zih afspelen. Hierdoor

Nadere informatie

De terugkeer naar het ware zelf! Leven en werken vanuit innerlijke kracht en verantwoordelijkheid!

De terugkeer naar het ware zelf! Leven en werken vanuit innerlijke kracht en verantwoordelijkheid! De terugkeer naar het ware zelf! Leven en werken vanuit innerlijke kracht en verantwoordelijkheid! Door: Nathalie van Spall De onzichtbare werkelijkheid wacht om door onze geest binnengelaten te worden.

Nadere informatie

Leiderschapsontwikkeling: inspiratie en resultaat

Leiderschapsontwikkeling: inspiratie en resultaat OPEN YOUR EYES Leiderschapsontwikkeling: inspiratie en resultaat Leiderschap ontwikkeling vanuit de kern Leiderschap is van grote invloed op de resultaten van de organisatie. Hoe kunnen we onze ambities

Nadere informatie

Geïnteresseerd in het vak van trainer/adviseur? Solliciteer via sollicitatie@dekrommerijn.nl. Lees hieronder verder over:

Geïnteresseerd in het vak van trainer/adviseur? Solliciteer via sollicitatie@dekrommerijn.nl. Lees hieronder verder over: Geïnteresseerd in het vak van trainer/adviseur? Solliciteer via sollicitatie@dekrommerijn.nl Lees hieronder verder over: Het werk van ondernemingsraden. Het werk van de trainer/adviseur. De ideale trainer/adviseur.

Nadere informatie

Inleiding. Inleiding. Een goede Missie, Visie en Strategie (MVS) bestaat uit twee gedeelten: Strategie Ontwikkeling en Strategie Implementatie.

Inleiding. Inleiding. Een goede Missie, Visie en Strategie (MVS) bestaat uit twee gedeelten: Strategie Ontwikkeling en Strategie Implementatie. Inleiding Inleiding Veel bedrijven hebben wel eens een Visie, Missie en Strategie uitgewerkt. Maar slechts weinig bedrijven hebben er ook daadwerkelijk voordeel van. Bij veel bedrijven is het niet meer

Nadere informatie