VERSLAG INTERNATIONALE BIJEENKOMST PROJECT FAMILIES IN BEELD

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "VERSLAG INTERNATIONALE BIJEENKOMST PROJECT FAMILIES IN BEELD"

Transcriptie

1 VERSLAG INTERNATIONALE BIJEENKOMST PROJECT FAMILIES IN BEELD 14, 15 en 16 november 2005 Berlijn

2 Bureau MUTANT, januari 2006 Wendy Doeleman & Monique van der Kaa Voor meer informatie: Wendy Doeleman, , Monique van der Kaa, , Het project Families in beeld wordt financieel ondersteund door Stichting Kinderpostzegels Nederland. De internationale activiteiten worden gefinancierd door het Europese netwerk DECET. Bij gebruik van (delen uit) deze publicatie, graag de bron vermelden. Bureau MUTANT, januari

3 VERSLAG INTERNATIONALE BIJEENKOMST FAMILIES IN BEELD NOVEMBER 2005 Aanwezigen: Monique van der Kaa (teamleider jeugdzorg, freelance trainer MUTANT, Nederland) Ietje Corman (locatiemanager, Korein Kinderopvang, Eindhoven) Margreet Stroet (leerkracht OBS De Meridiaan, Medemblik) Serap Sikcan (trainer Kinderwelten, Duitsland) Kornelia (Conny) Ben Messaoud (leidster Duitsland) Ellen Behring (trainer project Demokratie Leben Eberswalde, Duitsland) Michelle Clausier (trainer ACEPP, Frankrijk) Emmanuelle Murcier (trainer ACEPP, Frankrijk) Lorette Trecca (hoofd kindercentrum ACEPP, Frankrijk) Julia Göbel (notulist, stagiaire Kinderwelten, Duitsland) Yves Rosset (vertaler, Duitsland) 14 NOVEMBER Openingsoefening We beginnen de bijeenkomst met een voorstellingsrondje waarbij ieder kort vertelt wat zijn/haar functie is. Tevens doen we de oefening Jouw naam, waarbij ieder vertelt wat hij/zij over zijn naam weet en wat deze naam voor hem/haar voor betekenis heeft. Presentatie van elk land Duitsland De werkgroep in Duitsland bestaat uit twee onderdelen. Een onderdeel in Eberswalde dat wordt begeleid door Ellen Behring en een deel in Berlijn dat wordt begeleid door Serap Sikcan. In totaal bestaat de werkgroep uit 10 personen: 2 groepsleidsters van kinderdagverblijven in Eberswalde, 6 groepsleidsters van kinderdagverblijven in Berlijn plus Ellen en Serap. De werkgroep komt elke 3 maanden bij elkaar. Het doel van de werkgroep in Duitsland is met name uitwisseling over de samenwerking met ouders en het werken met de familiemuur. De reacties van kinderen, ouders en groepsleidsters zijn positief. Kinderen vinden het leuk om over hun familie te vertellen en naar hun foto s te kijken. Ouders leren elkaar beter kennen en ook de beroepskrachten leren elkaar beter kennen en krijgen een beter beeld van de leefsituatie van de kinderen op hun groep. Als uitdagingen worden genoemd de samenwerking met ouders, het betrekken van kinderen en ouders bij het creëren van een familiemuur en het werken met de familiemuur. Welke onderwerpen kun je met de kinderen bespreken en op welke wijze? Bureau MUTANT, januari

4 Frankrijk ACEPP bestaat uit een netwerk van ongeveer 1000 kinderdagverblijven (crèche parental). Het kenmerk van deze kinderdagverblijven is dat ze zijn opgezet en worden bestuurd door ouders. De ouders zijn actief betrokken bij de opvoeding van hun kinderen in samenwerking met beroepskrachten. Een aantal ouders en beroepskrachten van de crèche parental hebben deelgenomen aan het eerdere Grundtvig project Ouders en diversiteit. Deze personen zijn nu nauw betrokken bij de verdere verspreiding van de resultaten van het project Documentation of families. ACEPP heeft inmiddels met behulp van deze groep een bijeenkomst georganiseerd waarin de methodieken die in het kader van het project Documentation of families zijn ontwikkeld, zijn gepresenteerd. Er is een brochure opgesteld met daarin een beschrijving van de methodieken. Deze brochure dient als inspiratiebron om verder met dit thema aan de slag te gaan. Voorbeelden van methodieken om kindercentrum zichtbaar te maken: Les documents memoire : een belangrijke gebeurtenis op het kinderdagverblijf. Door dit te beschrijven kunnen ouders met kinderen over ervaringen op het kinderdagverblijf praten. Boekje waarin in de vorm van een sprookje het beleid van het kinderdagverblijf wordt verteld. DVD/ video over werkwijze op het kinderdagverblijf. Voorbeelden van methodieken om de families zichtbaar te maken: Boekje van elk kind. Ouders worden gevraagd een boekje over het kind te maken met daarin het leven van het kind voordat het naar het kinderdagverblijf kwam. Bijvoorbeeld iets over de achtergrond van de naam van het kind. In het boekje hoeft niet alleen tekst te staan, maar ook foto s, tekeningen etc. Vervolgens wordt het boekje door groepsleiding aangevuld met ervaringen op het kinderdagverblijf. Op deze manier wordt een verbinding gelegd tussen familie en kinderdagverblijf. CD/casette met liedjes van thuis. Boekje met daarin de belangrijkste woorden in de moedertaal van het kind. Familiemuur in de vorm van een grote mobiel (parasol). Daarnaast wil men een cursus opzetten om de ontwikkelde methodieken verder te verspreiden. In deze cursus wordt zowel aandacht besteed aan theorie als praktijk. In het praktische deel wordt onder andere aandacht besteed aan documentation of families (methodieken om te realiseren dat beroepskrachten meer inzicht krijgen in families en families meer inzicht krijgen in de werkwijze op het kinderdagverblijf). Daarnaast wordt aandacht besteed aan artistieke activiteiten en het werken met persona dolls. Deze nationale cursus is zowel bestemd voor leidsters van ACEPP als leidsters van openbare dagverblijven. ACEPP hoopt op deze wijze ouders meer bij de dagverblijven te betrekken en tegelijkertijd meer aandacht te besteden aan het thema diversiteit. Bureau MUTANT, januari

5 Tenslotte wordt tijdens de presentatie van Frankrijk verder ingegaan op het werken met de familiemuur. Hoe werken met de familiemuur? Reageren op spontane reacties van kinderen. Van belang om kinderen goed te observeren en naar ze te luisteren en dit als aanknopingspunt te nemen. Muur symboliseert alle families. Belangrijk bij identiteitsvorming. Kinderen gaan ontdekken wie de eigen pappa en mamma zijn en wie de pappa en mamma van andere kinderen zijn. Daarnaast zullen kinderen eerder trots op zichzelf zijn als ze het gevoel hebben dat ze welkom zijn. De familiemuur wordt in Frankrijk gezamenlijk met ouders gecreëerd. Ouders mogen zelf beslissen wat ze meenemen. De muur kan tussentijds aangepast worden. De muur hoeft niet alleen foto s te bevatten, maar het kan ook andere voorwerpen bevatten die voor de ouders of het kind van belang zijn. Alles wat voor hen waarde heeft, kan een plek krijgen op de familiemuur. Moeilijkheden/knelpunten: In Frankrijk wordt het privé-leven niet in het openbare leven besproken. Het werken met de familiemuur wordt daarom al snel gezien als een inbreuk op het privé-leven. Een theoretische onderbouwing voor het werken met de familiemuur kan helpen ouders mee te krijgen. Wisseling van kinderen. Hoe muur actief gebruiken (niet alleen decoratie)? Communicatie met ouders. Uitdaging: thema diversiteit integreren in activiteiten met zowel ouders als kinderen. Bureau MUTANT, januari

6 Nederland In Nederland nemen 6 pilot instellingen deel aan het project: 4 kindercentra, 1 school en 1 BSO. De coördinatie is in handen van bureau MUTANT (Wendy en Monique). Door financiële steun vanuit de Stichting Kinderpostzegels is het mogelijk om een boek en DVD te maken en reis- en materiaalkosten te vergoeden voor de pilot instellingen. Elk deelnemer heeft een methode gekozen om zowel het kindercentrum/school in beeld te brengen als de achtergrond van families in beeld te brengen. Gekozen methodieken: Doerak: wereldkaart, familiemuur en intakeboekje Pinokkio: heen en weer boekje Torteltuin: kind van de week Meridiaan: wereldmap, Dit-ben-ik plekken (familiemuur) en intakeboekje Fila Tekna: intake boekje, kaart van het dorp (waar woon je nu?) en familiemuur Wereldkids: familiemuur, ouders informeren over de werkwijze op het kindercentrum aan de hand van thema s. Doelen: Sociaal-emotionele ontwikkeling (veiligheid, identiteit, positief zelfbeeld, inlevingsvermogen). Ouders als partners: verbinding tussen leefwereld thuis en leefwereld op school/kindercentrum. Een goede samenwerking tussen ouders en beroepskrachten heeft een positieve invloed op de kinderen. Samenleving: voorbeeldfunctie. Kindercentra en scholen kunnen een positieve bijdrage leveren aan de sociale cohesie binnen de samenleving door het uitdragen van respect voor diversiteit. Resultaten: Boek en DVD betreffende families in beeld in Nederland (april 2006) 10 april 2006: Nationaal seminar waarin resultaten worden gepresenteerd en het boek. Artikelen in Nederlandse tijdschriften. Uitdagingen: Theoretische onderbouwing voor het werken met de familiemuur overbrengen aan ouders. Tijd en organisatie Vraag: Hoe krijgt het project een vervolg na het nationale seminar? Het idee is om de methodieken rondom het documenteren van families en kindercentra/school te integreren in bestaande cursussen rondom het thema diversiteit, zoals de cursus Ik ben ik en jij bent jij. Bureau MUTANT, januari

7 Familiemuur: Hoe kun je werken met de familiemuur kijkend naar kinderen, ouders en beroepskrachten? Vorig jaar hebben we tijdens de internationale uitwisseling met elkaar gesproken over het realiseren van een familiemuur. Hoe ga je echter met de familiemuur aan de slag als hij eenmaal gerealiseerd is? Welke activiteiten kun je doen rondom de familiemuur? Tijdens onze laatste bijeenkomst in september hebben we hier in Nederland over gebrainstormd. Deze voorbeelden hebben we als uitgangspunt genomen. Daarnaast heeft Ietje een aantal voorbeelden genoemd die studenten voor hun afstudeerproject binnen Doerak hadden bedacht. Om het brainstormen te stimuleren, hebben we als Nederlandse groep voorgesteld om te bedenken wat kinderen nodig hebben in welke fase van hun ontwikkeling en hoe je hierop kunt aansluiten met de familiemuur. Bij jonge kinderen is herhalen bijvoorbeeld van belang, terwijl je bij oudere kinderen eerder telkens nieuwe activiteiten moet bedenken. Leeftijd 0-1 jaar In deze leeftijdsfase is emotionele zekerheid belangrijk. Voor nieuwe kinderen kunnen foto s van ouders of de stem van ouders voor troost zorgen. Mogelijke activiteiten: Kiekeboespelletjes met de kinderen. Foto van ouders op een kussensloop, zodat de ouders dichtbij zijn. Cassette of CD met liedjes door de ouders gezongen. Het horen van de stem van één van de ouders kan voor een kind belangrijk zijn. Familiemuur in de vorm van fotokubus of foto-mobiel. Het is van belang dat de foto s op een voor de kinderen zichtbare plek hangen of staan. Leeftijd 1-2 jaar In deze leeftijdsfase gaan kinderen onderscheid maken tussen zichzelf en anderen. Daarnaast gaan kinderen op ontdekkingstocht. Dit blijkt uit het feit dat ze alles willen aanraken. Het is daarom van belang dat kinderen foto s bij zich kunnen pakken. Je kunt iets meer met thema s gaan werken, omdat de spraak zich ontwikkelt. Je zou kunnen beginnen met wie is je familie en hoe ziet de familie van anderen eruit. Het is hierbij van belang dat je kinderen goed observeert en naar hen luistert. Het is interessant om te werken hoe kinderen reageren op de foto s en welke gesprekken ze onderling voeren. Je kunt hier dan op aansluiten. Mogelijke activiteiten: Vraag- en antwoordspel. De kinderen zitten in een kring op de grond. Voor hen liggen familiefoto s. Je kunt dan aan de kinderen eenvoudige vragen stellen. Wie weet waar de zus van Hannah is? Is er een foto van een kat? Zo ja, waar is die foto? Waar is de foto van de mamma van Lisa? Waar is de foto van jou mamma? Bureau MUTANT, januari

8 Leeftijd 2-3 jaar In deze leeftijdsfase is de identiteitsontwikkeling van belang. Welke oefeningen kunnen kinderen helpen om een eigen identiteit te ontwikkelen? Welke activiteiten helpen kinderen om met verschillen om te gaan? Mogelijke activiteiten: Kinderen zichzelf gezamenlijk in een spiegel laten bekijken en hen laten zoeken naar overeenkomsten (en later ook naar verschillen). Kinderen laten benoemen wat ze zien. Hoe zie je eruit als je lacht? Hoe zie je eruit als je huilt? Omdat er een discussie ontstond of het wel of niet zinvol is om op deze wijze te brainstormen, zijn we niet meer toegekomen aan de oudere leeftijdsgroep. Het voorstel was om dit per land zelf verder op te pakken. Het belangrijkste aandachtspunt bij deze manier van brainstormen is te beseffen dat niet bij alle kinderen de ontwikkeling hetzelfde verloopt. De ervaringen die een kind opdoet en de omgeving waarin een kind opgroeit zijn van invloed op het verloop van de ontwikkeling van het kind. Bij vluchtelingkinderen kan het langer duren voordat kinderen zich veilig voelen en zal hiervoor met name aandacht moeten zijn. Het uitgangspunt is om zoveel mogelijk aan te sluiten op de behoeften en de ontwikkeling van de kinderen en hen te begeleiden bij het ontwikkelen van een eigen identiteit en het beeld dat ze van anderen ontwikkelen. Bureau MUTANT, januari

9 15 NOVEMBER Op deze dag stond het formuleren van uitgangspunten centraal. Om tot deze uitgangspunten te komen, formuleerden de deelnemers per land een aantal vragen. Vervolgens werd bekeken op welke vragen de meeste deelnemers een antwoord wilden. De discussie rondom deze vragen, diende als basis om tot uitgangspunten te komen. Vraag 1: Hoe ga je om met kinderen die niet over hun familie willen praten? Respect tonen (accepteren dat het kind er niet over wil praten). Achterhalen waarom een kind niet over zijn familie wil vragen. Het kind en/of de ouders hierover vragen stellen. Op een later tijdstip opnieuw proberen. Andere activiteiten doen dan praten, bijvoorbeeld schilderen. Het kind vragen waarover het wel wil praten. Deze vraag wordt tevens gekoppeld aan de vraag wat je kunt doen als ouders geen foto s willen meenemen. Ouders en/of kind foto s laten meenemen van andere personen, andere situaties die voor het kind van belang zijn. Ouders en/of kind andere voorwerpen laten meebrengen die voor hen van belang zijn. Uitgangspunten/principes: Het respecteren als een kind niet over zijn familie wil praten of geen foto s wil meebrengen. Verdiepen in achtergrond/ redenen waarom een kind niet over zijn familie wil praten of geen foto s wil meebrengen. Samen oplossingen bedenken. Kind op een andere wijze onderdeel laten uitmaken van de groep. Dit hoeft niet voor alle kinderen hetzelfde te zijn. Het alternatief voor het ene kind kan ook bruikbaar zijn voor andere kinderen. Elk kind moet vertegenwoordigd zijn op de familiemuur. Dit kan ook een lege plek zijn als het kind hiervoor kiest of speelgoed of een tekening. De familiemuur hoeft nog niet compleet te zijn. De familiemuur is immers voortdurend in ontwikkeling. (verschil tussen principe en praktijk. In de praktijk kan het zijn dat een contact nog opgebouwd moet worden, omdat een kind bijvoorbeeld nieuw op de groep is.) Belangrijk dat ouders/kind iets meenemen wat voor hen betekenis heeft. Dit hoeven niet altijd foto s te zijn. In Frankrijk is het van belang dat de familiemuur toebehoort aan alle ouders. Dit hoeft niet te betekenen dat gezinnen/ouders ook zichtbaar worden gemaakt d.m.v. foto s. Voorbeeld van Frankrijk: In plaats van een foto heeft een moeder geld uit het land van herkomst meegenomen. Dit geld staat symbool voor het feit dat de moeder het kind een goede toekomst wil bieden. Voor het kind is de migratie een onderdeel van zijn/haar achtergrond. Doordat de moeder iets anders mee heeft gebracht, hebben leidsters meer inzicht gekregen in de achtergrond van de moeder en wat zij belangrijk vindt. Welkom heten van ouders en kind staat voorop. Bureau MUTANT, januari

10 Vraag 2: Hoe kun je omgaan met moeilijke situaties zoals sterfgeval/scheiding als je hierover niet mag praten van de ouders? Proberen samen met de ouders tot een oplossing te komen. Communicatie met ouder is hierbij van belang. De methode Van botsingen kun je leren kan hierbij behulpzaam zijn. Uitgangspunten/principes: Ieder de tijd gunnen In een moeilijke situatie is het belangrijk om de tijd te nemen, te luisteren naar de ander en ook eigen wensen te benoemen. Gezamenlijk naar oplossingen zoeken. Deur open laten, mogelijkheid bieden voor alternatieven. Voorbeeld Duitsland: De moeder van een kind wilde na een scheiding de foto van de vader niet op de familiemuur zien. Het voorstel van de groepsleiders was om de foto van de vader in een schatkistje van het kind te bewaren. Het kind kon dan toch op elk moment de foto van de vader bekijken. Daarnaast vroeg de leidster aan de moeder of moeder het wilde aangeven als de scheiding minder pijnlijk voor haar zou zijn en de foto van vader weer terug zou mogen op de familiemuur. Als beroepskracht de eerste stap zetten om een dialoog op gang te brengen. De muur kan zich in de loop van de tijd verder ontwikkelen. Vraag 3: Hoe maken we de doelen voor iedereen zichtbaar? De teamleden moeten op de hoogte zijn van de doelen/achtergronden van de familiemuur. Een poster met daarop alle belangrijke doelen/uitgangspunten. De diversiteit moet daarin weerspiegeld worden. Op ouderavonden een video gebruiken om te laten zien hoe met de familiemuur wordt gewerkt. Schriftelijke communicatie combineren met mondelinge communicatie: individueel een toelichting geven. Toelichten aan ouders wat de belangen voor het kind zijn. Foto s van 1 kind maken gedurende de dag en dit als aanknopingspunt gebruiken voor een oudergesprek. De uitgangspunten/principes kunnen per land verschillen. Voorstel om de principes per land verder uit te werken voor de internationale bijeenkomst in juni Op de volgende pagina zie je een overzicht van een aantal gezamenlijke uitgangspunten voor de familiemuur. Bureau MUTANT, januari

11 UITGANGSPUNTEN Alle gezinnen moeten weerspiegeld worden op een familiemuur of een andere methodiek om families in beeld te brengen. Dit hoeven niet altijd foto s te zijn. Het kan ook gaan om andere materialen, een tekening etc. Het belangrijkste is dat de ouders en/of het kind zich erin kunnen vinden en ze iets meebrengen wat voor hen betekenis heeft. Elke nieuwe situatie brengt nieuwe mogelijkheden met zich mee. Het alternatief voor het ene kind kan ook bruikbaar zijn voor andere kinderen. Bij het creëren: Foto s/ voorwerpen op ooghoogte van de kinderen. Bij het voeren van gesprekken: Om uitsluiting te voorkomen is het van belang dat alle kinderen vertegenwoordigd zijn als je rondom de familiemuur gesprekken voert. Observeren en luisteren naar kinderen om aan te kunnen sluiten op onderwerpen waar zij mee bezig zijn. Initiatieven van de kinderen volgen. Het respecteren als een kind niet over zijn familie wil praten (wel proberen te achterhalen waarom). Eerst over overeenkomsten spreken en vervolgens pas over verschillen. Voorkomen dat je kinderen en hun familie in gesprekken als anders aanduidt. Ouders en kinderen geen identiteit geven, maar hen zelf vragen hoe zij zichzelf zien (bijvoorbeeld hun afkomst, moedertaal etc.). Algemene woorden als wij of zij vermijden. Bij gesprekken over moeilijke thema s zoals dood en scheiding: Beschikken over achtergrondinformatie en je bewust zijn van de rol die persoonlijke ervaringen hebben op de wijze waarop je met moeilijke thema s omgaat. Bureau MUTANT, januari

12 16 NOVEMBER Op de laatste dag hebben we gesproken over het realiseren van een internationaal product om de kennis en ervaringen die we op hebben gedaan verder te verspreiden. Daarnaast hebben we gesproken over de invulling de internationale bijeenkomst in juni Product Uitgangspunten Moet de principes/uitgangspunten en de Europese samenwerking weerspiegelen. Informatie voor ouders en informatie voor beroepskrachten 2 producten. Een koffer met daarin: o Een spel (voor beroepskrachten) o Een poster met de belangrijkste uitgangspunten o Powerpointpresentatie met daarin de principes/uitgangspunten o Een document met daarin de verschillende methodieken. De laatste twee kunnen wellicht op een DVD worden gezet. Taakverdeling Duitsland: Poster Nederland: Spel Frankrijk: Powerpointpresentatie betreffende de principes/uitgangspunten. Tijdsplanning Voor december moeten de diverse coördinatoren laten weten of ze het eens zijn met deze taakverdeling. Bij de taakverdeling gaat het niet alleen om het realiseren van het product, maar ook om het maken van een kostenplaatje om in te kunnen schatten wat haalbaar is. Begin februari is er een bijeenkomst met de coördinatoren van elk land. Dan wordt besloten wie de verantwoordelijkheid op zich neemt voor het maken van een overzicht van de verschillende methodieken. Huidige afspraak dat elk land alvast allereerst zelf een overzicht maakt. Februari-juni: werken aan de producten per land en principes per land verder uitwerken. Tijdens internationale bijeenkomst in juni presentatie van de ideeën betreffende de verschillende producten. December 2006 producten gereed. Bureau MUTANT, januari

13 Voorbereiding internationale bijeenkomst in juni 2006 Doelen en verwachtingen Reflectie op het werk wat we de afgelopen 2,5 jaar hebben gedaan. Uitwisselen en het verder ontwikkelen van methodieken staat centraal. Om deze reden is de internationale bijeenkomst met name gericht op beroepskrachten en niet zozeer op ouders. Bij de vorige Grundtvig uitwisseling was het centrale thema ouders en diversiteit, waardoor het belangrijk was dat er ook ouders bij het project betrokken waren. Nu is het centrale thema het in beeld brengen van families en kindercentrum/school aan de hand van verschillende methodieken. Programma: 20 juni 2006 Aankomst optioneel bezoek aan Dresdenerstrasse en gezamenlijk eten. 21 juni 2006 s ochtends presentatie door de 3 deelnemende landen s middags workshops 22 juni 2006 s ochtends workshops en presentatie van elk land in de vorm van een markt samen met het Duitse project kinderwelten. s middags workshops (zonder kinderwelten) 23 juni 2006 s ochtends optioneel deelname aan conferentie kinderwelten s middags discussie uitgangspunten, evaluatie en verdere verspreiding Er is nog geen definitief programma. Na de bijeenkomst met de coördinatoren begin februari hopen we hierover meer helderheid te kunnen geven. Ideeën voor workshops: Hoe kun je m.b.v. video-interactie begeleiding het werken met de verschillende methodieken verbeteren? Presentatie van activiteiten gekoppeld aan de DECET-doelen/ behoeften van het kind. Hoe met moeilijke situaties omgaan? Nieuwe ideeën opdoen voor het in beeld brengen van families en kindercentrum/school. Voorbereiden van de familiemuur voor degenen die nog niet met de familiemuur werken. Voorstel vrijdagmiddag: Discussie in spelvorm over de uitgangspunten aan de hand van de poster. Bureau MUTANT, januari

VERSLAG PROJECT FAMILIES IN BEELD

VERSLAG PROJECT FAMILIES IN BEELD VERSLAG 2 e BIJEENKOMST PROJECT FAMILIES IN BEELD 6 april 2005 LOCATIE: FILA TEKNA, SKH, LEUSDEN Bureau MUTANT, april 2005 Wendy Doeleman & Monique van der Kaa Voor meer informatie: Wendy Doeleman, 030-2762750,

Nadere informatie

VERSLAG FAMILIES IN BEELD

VERSLAG FAMILIES IN BEELD VERSLAG 1 e INTERNATIONALE SEMINAR FAMILIES IN BEELD Kinderen, ouders en beroepskrachten werken samen aan een veilig en respectvol klimaat in kindercentra en basisscholen 8-9-10 NOVEMBER 2004, PARIJS BUREAU

Nadere informatie

VERSLAG STARTBIJEENKOMST PROJECT FAMILIES IN BEELD

VERSLAG STARTBIJEENKOMST PROJECT FAMILIES IN BEELD VERSLAG STARTBIJEENKOMST PROJECT FAMILIES IN BEELD 19 JANUARI 2005 LOCATIE: DOERAK, KOREIN EINDHOVEN Het bord van de actieve oudercommissie van Doerak Bureau MUTANT, februari 2005 Wendy Doeleman & Monique

Nadere informatie

Je hebt een heel dorp nodig om een kind op te voeden. Samenwerking met ouders en respect voor diversiteit

Je hebt een heel dorp nodig om een kind op te voeden. Samenwerking met ouders en respect voor diversiteit Je hebt een heel dorp nodig om een kind op te voeden Samenwerking met ouders en respect voor diversiteit Waarom samenwerken met ouders? Voor het bevorderen van: Samen leven Samen doen Samen denken en beslissen

Nadere informatie

OUDERS EN DIVERSITEIT

OUDERS EN DIVERSITEIT NIEUWSBRIEF OUDERS EN DIVERSITEIT Nieuwsbrief voor deelnemers aan het project Ouders en diversiteit en overige geïnteresseerden. Projectcoördinatie: Bureau MUTANT. Financiering: Bernard van Leer Foundation.

Nadere informatie

Publiciteit en werving OSA

Publiciteit en werving OSA Publiciteit en werving OSA Bereik de ouders persoonlijk Het is belangrijk om veel aandacht aan werving en publiciteit te besteden. In het bijzonder als u met open inschrijving werkt. Denkt u hierbij aan

Nadere informatie

Tot een geloofsgesprek komen. I Ontmoeten

Tot een geloofsgesprek komen. I Ontmoeten Tot een geloofsgesprek komen I Ontmoeten Het geloofsgesprek vindt plaats in een ontmoeting. Allerlei soorten ontmoetingen. Soms kort en eenmalig, soms met mensen met wie je meer omgaat. Bij de ontmoeting

Nadere informatie

Voor en vroegschoolse educatie

Voor en vroegschoolse educatie Organisatie Voor en vroegschoolse educatie Hoe zit het nu precies? S K S G Centraal Bureau Heresingel 10 9711 ES Groningen Telefoon: (050) 313 77 27 E-mail: algemeen@sksg.nl Wat is VVE? De afkorting VVE

Nadere informatie

Bijeenkomst over geloofsopvoeding Communiceren met je puber Deze bijeenkomst sluit aan bij Moments, magazine voor ouders van jongeren van 12-18 jaar

Bijeenkomst over geloofsopvoeding Communiceren met je puber Deze bijeenkomst sluit aan bij Moments, magazine voor ouders van jongeren van 12-18 jaar DOELSTELLINGEN Ouders zijn zich ervan bewust dat je altijd en overal communiceert Ouders wisselen ervaringen met elkaar uit over hoe de communicatie met hun pubers verloopt Ouders verwerven meer inzicht

Nadere informatie

NIEUWSBRIEF OUDERS EN DIVERSITEIT

NIEUWSBRIEF OUDERS EN DIVERSITEIT NIEUWSBRIEF OUDERS EN DIVERSITEIT Nieuwsbrief voor deelnemers aan het project Ouders en diversiteit en overige geïnteresseerden. Projectcoördinatie: Bureau MUTANT. Financiering: Bernard van Leer Foundation.

Nadere informatie

Rapportage 3 e jaar Project Ouders en Diversiteit

Rapportage 3 e jaar Project Ouders en Diversiteit Rapportage 3 e jaar Project Ouders en Diversiteit NET-2002-135 1 januari 2005-1 januari 2006 Anke van Keulen Wendy Doeleman Juli 2006 Bureau MUTANT 1 Inhoudsopgave I. Het proces in uitvoering I.1 Korte

Nadere informatie

Pedagogisch beleid Kinderopvang Haarlem Spelend Groeien

Pedagogisch beleid Kinderopvang Haarlem Spelend Groeien Pedagogisch beleid Kinderopvang Haarlem Spelend Groeien Inleiding Kinderopvang Haarlem heeft één centraal pedagogisch beleid. Dit is de pedagogische basis van alle kindercentra van Kinderopvang Haarlem.

Nadere informatie

Ouderbeleid van BSO De Bosuil

Ouderbeleid van BSO De Bosuil Ouderbeleid van BSO De Bosuil BSO De Bosuil vindt het belangrijk dat de ouders van de kinderen die in onze opvang zitten actief worden betrokken. Het is belangrijk dat ouders zich op hun gemak voelen,

Nadere informatie

Pedagogisch beleid in Brede School de Waterlelie, Prinsenhof te Leidschendam

Pedagogisch beleid in Brede School de Waterlelie, Prinsenhof te Leidschendam Pedagogisch beleid in Brede School de Waterlelie, Prinsenhof te Leidschendam Inleiding: ATB de Springplank, een algemeen toegankelijke basisschool en Vlietkinderen, maatwerk in kinderopvang, beiden gehuisvest

Nadere informatie

Wenbeleid Voor de kinderopvang van KieKeBoe

Wenbeleid Voor de kinderopvang van KieKeBoe Wenbeleid Voor de kinderopvang van KieKeBoe Akkoord leidsters april 2012 Vastgesteld door OWG juni 2012 Geëvalueerd juli 2014 Aangepast april 2015 Wenbeleid dagopvang en buitenschoolse opvang Het wenbeleid

Nadere informatie

VoorleesExpress. Samen met ouders aan de slag. Praktische tips

VoorleesExpress. Samen met ouders aan de slag. Praktische tips VoorleesExpress Samen met ouders aan de slag Praktische tips Samen met ouders aan de slag Ouders betrekken bij het voorlezen Je gaat straks via de VoorleesExpress twintig weken voorlezen bij een of meerdere

Nadere informatie

Samenvatting pedagogisch beleid Kinderopvang Natuurlijk. Doel Doelstelling Doelgroep

Samenvatting pedagogisch beleid Kinderopvang Natuurlijk. Doel Doelstelling Doelgroep Samenvatting pedagogisch beleid Kinderopvang Natuurlijk. Het pedagogisch beleidsplan is bedoeld als leidraad bij de opvang van de kinderen van Chr. Kinderopvang Natuurlijk. Alle medewerkers van het kinderdagverblijf

Nadere informatie

ZEG HET MAAR HET PRATEN VAN UW KIND. Leeftijd 0 tot 4 jaar

ZEG HET MAAR HET PRATEN VAN UW KIND. Leeftijd 0 tot 4 jaar ZEG HET MAAR HET PRATEN VAN UW KIND Leeftijd 0 tot 4 jaar Het leren praten van uw kind gaat vaak bijna vanzelf. Toch is er heel wat voor nodig voordat uw kind goed praat. Soms gaat het niet zo vlot met

Nadere informatie

Bijeenkomst over geloofsopvoeding Rouw en verlies Deze bijeenkomst sluit aan bij Moments, magazine voor ouders van kinderen van 8-12 jaar

Bijeenkomst over geloofsopvoeding Rouw en verlies Deze bijeenkomst sluit aan bij Moments, magazine voor ouders van kinderen van 8-12 jaar DOELSTELLINGEN De deelnemers worden zich bewust van hun eigen omgang met rouw en verlies en de rol die hun geloof of levensoriëntatie hierbij heeft. De deelnemers weten dat ieder op een eigen manier rouwt

Nadere informatie

Inschrijfformulier Kidion

Inschrijfformulier Kidion Inschrijfformulier Kidion Gegevens kind 1: Gegevens kind 2: Achternaam: Achternaam: Voorvoegsels: Voorvoegsels: Voorna(a)m(en): Voorna(a)m(en): Roepnaam: Roepnaam: Geboortedatum: Geboortedatum: Geboorteplaats:

Nadere informatie

Communiceren is teamwork

Communiceren is teamwork Communiceren is teamwork Je werkt vaak zelfstandig, maar blijft altijd onderdeel van je team. Samen met je collega s zorg je zo goed mogelijk voor jullie cliënten. Samenwerken vereist veel communicatie.

Nadere informatie

Dubbeldamseweg-Zuid 97, 3314 JC Dordrecht, 078-6139776

Dubbeldamseweg-Zuid 97, 3314 JC Dordrecht, 078-6139776 Versie 20 september 2010 Activiteitenprogramma VVE KDV De Huiskamer BV 1 Verdere professionalisering VVE activiteiten Kinderdagverblijf De Huiskamer is een zelfstandig en onafhankelijk kinderdagverblijf

Nadere informatie

Op De Schuthoek weten we hoe het hoort, daar doet niemand iets wat een ander stoort.

Op De Schuthoek weten we hoe het hoort, daar doet niemand iets wat een ander stoort. Pestprotocol Pestprotocol o.b.s. De Schuthoek Ieder kind heeft liefde en begrip nodig voor de volledige en harmonische ontplooiing van zijn persoonlijkheid. Beginsel 6 van de Universele Verklaring van

Nadere informatie

Een goede. keuze. Welkom bij 2Samen Peuterspeelzaal

Een goede. keuze. Welkom bij 2Samen Peuterspeelzaal Een goede keuze Welkom bij 2Samen Peuterspeelzaal Kinderopvang 2Samen: een goede keuze Thuis in kinderopvang Voor kinderen vanaf 2½ jaar, die niet naar het kinderdagverblijf gaan, is de peuterspeelzaal

Nadere informatie

Peuteropvang Dolfijn

Peuteropvang Dolfijn Peuteropvang Dolfijn Samen spelen, leren en ontdekken VVE Leuk en leerzaam Vriendjes maken Voorwoord Beste ouders en peuters, In deze brochure kunt u allerlei praktische informatie lezen over onze peutergroep.

Nadere informatie

Libra R&A locatie AC Eindhoven. Klein Duimpje. Therapeutische speelleergroep

Libra R&A locatie AC Eindhoven. Klein Duimpje. Therapeutische speelleergroep Libra R&A locatie AC Eindhoven Klein Duimpje Therapeutische speelleergroep Klein Duimpje is een speelleergroep voor jonge dove en slechthorende kinderen van 1½ tot 4 jaar. In deze folder leest u voor wie

Nadere informatie

Visie (Pedagogisch werkplan)

Visie (Pedagogisch werkplan) Visie (Pedagogisch werkplan) Gastouderopvang De Krummeltjes stelt zich tot doel om een omgeving te bieden waarin kinderen kunnen opgroeien tot zelfstandige en evenwichtige mensen met respect voor anderen

Nadere informatie

Verbindingsactietraining

Verbindingsactietraining Verbindingsactietraining Vaardigheden Open vragen stellen Luisteren Samenvatten Doorvragen Herformuleren Lichaamstaal laten zien Afkoelen Stappen Werkafspraken Vertellen Voelen Willen Samen Oplossen Afspraken

Nadere informatie

Cynthia A.M. Slomp I.S.M. Brede School Emmen

Cynthia A.M. Slomp I.S.M. Brede School Emmen Cynthia A.M. Slomp I.S.M. Brede School Emmen De doelstelling van Sociaal Weerbaar is het versterken van de sociale weerbaarheid van kinderen, binnenschools binnenschools maar ook buiten de school. Weerbaarheid

Nadere informatie

Begeleiding bij faalangst

Begeleiding bij faalangst Begeleiding bij faalangst Begeleidingsvormen Vanaf schooljaar 2015-2016 geeft de Stichtse Vrije School de cursus Zelfvertrouwen. Deze cursus is gericht op de omgang met stressvolle situaties rondom school

Nadere informatie

Pedagogische kwaliteit in beweging

Pedagogische kwaliteit in beweging Pedagogische kwaliteit in beweging De kinderopvang staat voor grote uitdagingen: kinderen een veilige basis en voldoende uitdaging bieden voor een gezonde ontwikkeling en hen voorbereiden op het basisonderwijs.

Nadere informatie

Visie in de praktijk

Visie in de praktijk Gastlessen voor studenten 2 e leerjaar PW 3 en 4 Pedagogisch kader kindercentra 0-4 jaar - Docentenhandleiding Visie in de praktijk Gastles visie in de praktijk - Docentenhandleiding Theorie over dit onderwerp:

Nadere informatie

TRAINING LEVENSBESCHOUWELIJK DENKEN EN COMMUNICEREN

TRAINING LEVENSBESCHOUWELIJK DENKEN EN COMMUNICEREN TRAINING LEVENSBESCHOUWELIJK DENKEN EN COMMUNICEREN Doelen De student kan levensbeschouwelijk denken over gewone dingen van het leven. De student wordt zich bewust van zijn eigen levensbeschouwing en kan

Nadere informatie

2007: Spring je kansen tegemoet! 2007 is uitgeroepen tot het Europees jaar voor Gelijke kansen voor iedereen

2007: Spring je kansen tegemoet! 2007 is uitgeroepen tot het Europees jaar voor Gelijke kansen voor iedereen januari 2007 Bureau MUTANT Bolstraat 6, 3581 WX Utrecht 2007: Spring je kansen tegemoet! 2007 is uitgeroepen tot het Europees jaar voor Gelijke kansen voor iedereen MUTANT springt haar kansen tegemoet

Nadere informatie

Wielewoelewool, ik ga naar school! Toelichting

Wielewoelewool, ik ga naar school! Toelichting Zwijsen Wielewoelewool, ik ga naar school! Toelichting Inhoud Inleiding 3 Materialen 3 Voor het eerst naar school 4 Doelstelling 4 Opbouw prentenboek en plakboek 4 Werkwijze 5 Ouders 5 2 Inleiding Voor

Nadere informatie

Samenwerken èn netwerken

Samenwerken èn netwerken Samenwerken èn netwerken Stappenplan voor versterken van zelforganisaties Auteurs Saskia van Grinsven en Jamila Achahchah Fotografie: Guillermo Dazelle MOVISIE Juni 2012 Inleiding Voor je ligt een stappenplan

Nadere informatie

Kinderen, lief maar. Wegwijzer Steenwijk Woensdag 12 november Carolien Boschma en Sjoukje Huisman Centrum voor Jeugd en Gezin

Kinderen, lief maar. Wegwijzer Steenwijk Woensdag 12 november Carolien Boschma en Sjoukje Huisman Centrum voor Jeugd en Gezin Kinderen, lief maar. Wegwijzer Steenwijk Woensdag 12 november Carolien Boschma en Sjoukje Huisman Centrum voor Jeugd en Gezin Opzet van de lezing Welkom Inleiding Theorie, tips en adviezen over opvoeden

Nadere informatie

3. Wat betekent dat voor de manier waarop lesgegeven zou moeten worden in de - voor jou - moeilijke vakken?

3. Wat betekent dat voor de manier waarop lesgegeven zou moeten worden in de - voor jou - moeilijke vakken? Werkblad: 1. Wat is je leerstijl? Om uit te vinden welke van de vier leerstijlen het meest lijkt op jouw leerstijl, kun je dit simpele testje doen. Stel je eens voor dat je zojuist een nieuwe apparaat

Nadere informatie

- ontdekken dat stilte en rust helpen om een gepaste uitdrukking te vinden voor gevoelens.

- ontdekken dat stilte en rust helpen om een gepaste uitdrukking te vinden voor gevoelens. Tuin van Heden 1 Werken met kunst in de paasperiode Opmerking vooraf: Voor de uitwerking van deze lessen hebben we doelen gehaald uit verschillende thema s van de betreffende graad. Na elk doel verwijzen

Nadere informatie

Training. Professioneel samenwerken

Training. Professioneel samenwerken Training Professioneel samenwerken Colofon Uitgeverij: Edu Actief b.v. 0522-235235 info@edu-actief.nl www.edu-actief.nl Auteur: Angela van der Haar Inhoudelijke redactie: Napona Smid Titel: Professioneel

Nadere informatie

Pedagogisch werkplan Kinderopvang De Cirkel KDV Den Ham Zuidmaten

Pedagogisch werkplan Kinderopvang De Cirkel KDV Den Ham Zuidmaten Pedagogisch werkplan Kinderopvang De Cirkel KDV Den Ham Zuidmaten Algemene pedagogische visie Ons algemene pedagogisch beleid, dat onderschreven en uitgevoerd wordt op al onze dagverblijven, is gebaseerd

Nadere informatie

Wat staat er in dit boekje?

Wat staat er in dit boekje? Wat staat er in dit boekje? Informatie voor ouders (scheur t maar uit voor ze!) 7 Even uitleggen 11 Ik & Zo! Dit ben ik! 15 Ik & Zo! Handig om te weten 17 Weekschema co-ouderschap 29 Planning weekenden,

Nadere informatie

Pedagogisch beleid Tussenschoolse opvang

Pedagogisch beleid Tussenschoolse opvang Pedagogisch beleid Tussenschoolse opvang Introductie Introductie Het pedagogisch beleid van de tussenschoolse opvang SKN s Eetclub biedt een kader dat de overblijfkrachten en de coördinatoren tussenschoolse

Nadere informatie

Weekschema maken. Je gaat praten over de dingen die jij in één week doet. Deze activiteiten ga je in een schema op de computer uitwerken.

Weekschema maken. Je gaat praten over de dingen die jij in één week doet. Deze activiteiten ga je in een schema op de computer uitwerken. Weekschema maken Je gaat praten over de dingen die jij in één week doet. Deze activiteiten ga je in een schema op de computer uitwerken. Leer en oefen: Neem samen me de docent/assistent het fotoboek de

Nadere informatie

Piramide. Informatie voor ouders en verzorgers

Piramide. Informatie voor ouders en verzorgers Voor- en vroegschoolse educatie Piramide Piramide Informatie voor ouders en verzorgers Voor alle kinderen van 0 tot 7 jaar Optimale ontwikkeling van ieder kind Spel staat centraal Zelfstandig leren Wat

Nadere informatie

Ouders inspireren. bij voorlezen en taalontwikkeling. Praktische tips voor leerkrachten en pedagogisch medewerkers

Ouders inspireren. bij voorlezen en taalontwikkeling. Praktische tips voor leerkrachten en pedagogisch medewerkers Ouders inspireren bij voorlezen en taalontwikkeling Praktische tips voor leerkrachten en pedagogisch medewerkers Meer verdiepi ng en achtergron d vind je in Kwes tie van lezen nr. 8 (Stichting Leze n)

Nadere informatie

Het Grote Interactiespel voor Kinderdagverblijven

Het Grote Interactiespel voor Kinderdagverblijven Het Grote Interactiespel voor Kinderdagverblijven Ben je een betrokken leidinggevende, docent, trainer of coach die (aankomend) pedagogisch medewerkers wil stimuleren om de belangrijkste pedagogische vaardigheden

Nadere informatie

DEEL 1. WERKBOEK 5 Eigen keuze. 2015 Monique van Dam YOU: De keuze is aan jou!

DEEL 1. WERKBOEK 5 Eigen keuze. 2015 Monique van Dam YOU: De keuze is aan jou! DEEL 1 1 WERKBOEK 5 Eigen keuze Inhoud 2 1. Hoe zit het met je keuzes? 3 2. Hoe stap je uit je automatische piloot? 7 3. Juiste keuzes maken doe je met 3 vragen 9 4. Vervolg & afronding 11 1. Hoe zit het

Nadere informatie

De spreekbeurt. In welke groepen wordt een spreekbeurt gehouden? De spreekbeurt wordt gehouden in de groepen 5 t/m 8.

De spreekbeurt. In welke groepen wordt een spreekbeurt gehouden? De spreekbeurt wordt gehouden in de groepen 5 t/m 8. De spreekbeurt mei 2011. Wat is een spreekbeurt? Onder een spreekbeurt verstaan we een vertelbeurt voor de klas. De leerling leert in het openbaar voor een groep te durven spreken over een bepaald onderwerp.

Nadere informatie

Welkom op de Pionier

Welkom op de Pionier Welkom op de Pionier Wat lees je allemaal in dit boekje? 1. Wat is de Pionier voor een school? 2. Op school zijn verschillende klassen. 3. Zo gaat het op de Pionier. 4. Hoe ziet een schooldag er op onze

Nadere informatie

Inhoud van de ochtend

Inhoud van de ochtend Inhoud van de ochtend 1. Introductie in Pedagogisch kader 2. Begeleiden van de groep 3. Ontwikkelingsgericht werken 4. Pauze (15 minuten) 5. Kinderparticipatie 6. Vragen over andere onderwerpen 7. Voornemens

Nadere informatie

MANIEREN OM MET OUDERPARTICIPATIE OM TE GAAN

MANIEREN OM MET OUDERPARTICIPATIE OM TE GAAN Blijf kalm; Verzeker je ervan dat je de juiste persoon aan de lijn hebt; Zeg duidelijk wie je bent en wat je functie is; Leg uit waarom je belt; Geef duidelijke en nauwkeurige informatie en vertel hoe

Nadere informatie

Ouderbeleid VVE Kinderdagverblijf Oase

Ouderbeleid VVE Kinderdagverblijf Oase Ouderbeleid VVE Kinderdagverblijf Oase Gericht ouderbeleid Doel Samen met ouders willen wij de kinderen ondersteunen in hun ontwikkeling. Dit willen we bereiken door ouders te stimuleren om thuis ontwikkelings-

Nadere informatie

Juli 2017 Goede praktijken in Vlaamse

Juli 2017 Goede praktijken in Vlaamse Juli 2017 Goede praktijken in Vlaamse kinderopvang pagina 1 van 6 Juli 2017 Goede praktijken in Vlaamse kinderopvang Maatschappelijke kinderopvang: blik op de toekomst De stad Gent in Oost-Vlaanderen wordt

Nadere informatie

Lesdoelen: Werkvormen: Benodigdheden: Prentenboeken: Les 7: Bij ons thuis. Lesoverzicht

Lesdoelen: Werkvormen: Benodigdheden: Prentenboeken: Les 7: Bij ons thuis. Lesoverzicht Les 7: Bij ons thuis Lesoverzicht Lesdoelen: Kinderen zijn zich ervan bewust dat er verschillende gezinssamenstellingen zijn en respecteren verschillen. Kinderen weten dat je verliefd kan worden op iemand

Nadere informatie

Trainingen, workshops en coaching

Trainingen, workshops en coaching Trainingen, workshops en coaching Aanbod 2015-2016 professionals en gemeenten Beschermen & Versterken Trainingen, workshops en coaching De Jeugd- & Gezinsbeschermers zet zich in voor de bescherming van

Nadere informatie

Informatieboekje 2015-2016

Informatieboekje 2015-2016 Informatieboekje Groep Morgenrood In dit boekje leest u informatie over de gang van zaken in onze groep. 2015-2016 De groep: De groep bestaat uit 15 kinderen, 3 meisjes en 12 jongens. We besteden in de

Nadere informatie

Het spel der democratische opvoeding Wat vooraf ging: Aan de hand van de 4 pijlers deden de ambassadeurs van Triodus samen goed voor later en de werkgroep wat iedere kindwijzerorganisatie deed, inventariseren!

Nadere informatie

pedagogisch werken met plezier Verstoppen is alvast wennen aan eventjes weg zijn Marja Baeten Redactie PIPPO

pedagogisch werken met plezier Verstoppen is alvast wennen aan eventjes weg zijn Marja Baeten Redactie PIPPO pedagogisch werken met plezier s Speel- & Leerbrief juni 2011 Verstoppen is alvast wennen aan eventjes weg zijn Verstoppertje spelen, lijkt een simpel spelletje, maar het zit vol met grote ervaringen:

Nadere informatie

Reflectiegesprekken met kinderen

Reflectiegesprekken met kinderen Reflectiegesprekken met kinderen Hierbij een samenvatting van allerlei soorten vragen die je kunt stellen bij het voeren van (reflectie)gesprekken met kinderen. 1. Van gesloten vragen naar open vragen

Nadere informatie

Het Grote Interactiespel voor Kinderdagverblijven

Het Grote Interactiespel voor Kinderdagverblijven Het Grote Interactiespel voor Kinderdagverblijven Ben je een betrokken leidinggevende, docent, trainer of coach die (aankomend) pedagogisch medewerkers wil stimuleren om de belangrijkste pedagogische vaardigheden

Nadere informatie

- ontdekken dat stilte en rust helpen om een gepaste uitdrukking te vinden voor gevoelens.

- ontdekken dat stilte en rust helpen om een gepaste uitdrukking te vinden voor gevoelens. Tuin van Heden 2 Werken met kunst in de paasperiode Opmerking vooraf: Voor de uitwerking van deze lessen hebben we doelen gehaald uit verschillende thema s van de betreffende graad. Na elk doel verwijzen

Nadere informatie

VELON conferentie 8 maart 2010 Ontwikkeling: Els Schellekens (Bureau ELS) Onderzoek: Dorian de Haan Marije de Hoogd

VELON conferentie 8 maart 2010 Ontwikkeling: Els Schellekens (Bureau ELS) Onderzoek: Dorian de Haan Marije de Hoogd VELON conferentie 8 maart 2010 Ontwikkeling: Els Schellekens (Bureau ELS) Onderzoek: Dorian de Haan Marije de Hoogd Subsidie: Bernard van Leer Foundation Inhoud presentatie Onze Klas Mijn Wereld Ontwikkeling:

Nadere informatie

narratieve zorg Elder empowering the elderly

narratieve zorg Elder empowering the elderly narratieve zorg Elder empowering the elderly huisbezoek 1: KENNISMAKING - 2 - KENNISMAKING - huisbezoek 1- a kennismaking huisbezoek 1: KENNISMAKING a vertrouwelijkheid individueel in teamverband naar

Nadere informatie

Pedagogisch werkplan. Peuterspeelzaal Olleke Bolleke

Pedagogisch werkplan. Peuterspeelzaal Olleke Bolleke Pedagogisch werkplan Peuterspeelzaal Olleke Bolleke Maart 2016 1 Inhoud 1. informatie over peuterspeelzaal Olleke Bolleke p. 3 2. groepsomvang, en leeftijdsopbouw en personeel p. 4 3. kennismaking en wennen

Nadere informatie

een leeftijdsgenoot uit een

een leeftijdsgenoot uit een Aardrijkskunde Een dag uit het leven van... een leeftijdsgenoot uit een andere cultuur Omschrijving van de opdracht: Wat doe je als leerkracht? Introductie Thema: Andere culturen Introduceren thema Andere

Nadere informatie

Verslag van de opleiding: vaardig met diversiteit : januari oktober 2008

Verslag van de opleiding: vaardig met diversiteit : januari oktober 2008 Verslag van de opleiding: vaardig met diversiteit : januari oktober 2008 De opleiding bestaat uit 50 lesuren en 30 uren werkplekleren. De 50 lesuren zijn verspreid over tien lesdagen, negen ervan gaan

Nadere informatie

Inspectierapport BSO Tjil! d'n Hazennest (BSO) Vermeulenstraat 30 5012HB TILBURG Registratienummer 696663259

Inspectierapport BSO Tjil! d'n Hazennest (BSO) Vermeulenstraat 30 5012HB TILBURG Registratienummer 696663259 Inspectierapport BSO Tjil! d'n Hazennest (BSO) Vermeulenstraat 30 5012HB TILBURG Registratienummer 696663259 Toezichthouder: GGD Hart voor Brabant In opdracht van gemeente: Tilburg Datum inspectie: 25-08-2015

Nadere informatie

Persoonlijke competenties Sociale competenties Leer (school) competenties

Persoonlijke competenties Sociale competenties Leer (school) competenties Reader TOP-dagen 2014-2015 In het onderwijs is het steeds vanzelfsprekender dat je ieder jaar meer kunt en weet. Je bent druk bezig met het leren van de vakken. Maar je ontwikkelt ook competenties. In

Nadere informatie

Positief Huishouden met Kinderen

Positief Huishouden met Kinderen Positief Huishouden met Kinderen Deel 4: Kinderen en geld Dit werkboek is van: Datum: 1 Copyright Drukke Moeders Marijke Minten Welkom Dit is een werkboek dat hoort bij de videotraining Positief Huishouden

Nadere informatie

Drukte bij de molen groep 5/6

Drukte bij de molen groep 5/6 Verhalend ontwerp over Olie- en Koren Woldzigt in Roderwolde Drukte bij de groep 5/6 Episode 1: Mensen rond 1900 De leerkracht laat een oud kistje of blikje zien. Daarin zitten allemaal kaartjes. Op die

Nadere informatie

Hoera, juf Esther en Jeen hebben een dochter en Noémy een zusje!

Hoera, juf Esther en Jeen hebben een dochter en Noémy een zusje! Samen naar de hoogste tree Beste ouders en verzorgers, De Trime is volop in ontwikkeling, waarbij we ons richten op zowel de naaste als de verdere toekomst. Voor de naaste toekomst is het onderwijsteam

Nadere informatie

Creatief en flexibel toepassen van Triplep. Maarten Vos Doe, laat zien, lach, oefen en geef applaus

Creatief en flexibel toepassen van Triplep. Maarten Vos Doe, laat zien, lach, oefen en geef applaus Creatief en flexibel toepassen van Triplep Maarten Vos Doe, laat zien, lach, oefen en geef applaus Programma Overzicht Kennismaking Persoonlijke werving van ouders Een goede relatie opbouwen met de ouders

Nadere informatie

Bijlage 1: Draaiboek workshop inbedding gedragscode korte versie

Bijlage 1: Draaiboek workshop inbedding gedragscode korte versie Bijlage 1: Draaiboek workshop inbedding gedragscode korte versie Doel Werkvorm Tijd Materialen Inleiding Het managen van de verwachtingen over de workshop Deel 1: Presentatie + filmpje Creëren van draagvlak

Nadere informatie

KLEINE MENSEN GROTE WENSEN

KLEINE MENSEN GROTE WENSEN KLEINE MENSEN GROTE WENSEN Voor de betere kinderopvang DOOR DE OGEN VAN KINDEREN Dit boekje laat je kinderopvang zien door de ogen van kinderen. Een praktische gids voor iedereen die nadenkt over de opvang

Nadere informatie

Pedagogisch werkplan BSO De Toermalijin het Rooster

Pedagogisch werkplan BSO De Toermalijin het Rooster Pedagogisch werkplan BSO De Toermalijin het Rooster 1. De locatie BSO De Toermalijn het Rooster bevindt zich in de wijk Zuidbroek in Apeldoorn. De locatie heeft 2 basisgroepen waar kinderen in de leeftijd

Nadere informatie

NASCHOOLSE DAGBEHANDELING. Figaro. Welkom! Waarom kom jij naar de groep? Informatieboekje voor kinderen die komen kennismaken. Dit boekje is van:

NASCHOOLSE DAGBEHANDELING. Figaro. Welkom! Waarom kom jij naar de groep? Informatieboekje voor kinderen die komen kennismaken. Dit boekje is van: NASCHOOLSE DAGBEHANDELING Figaro Welkom! Binnenkort kom je kennismaken op Figaro. In dit boekje leggen we je alvast wat dingen uit. Het boekje is gemaakt voor kinderen die hier voor de eerste keer komen,

Nadere informatie

WAT IS DE VOORSCHOOL PLUS?

WAT IS DE VOORSCHOOL PLUS? DE VOORSCHOOL PLUS WAT IS DE VOORSCHOOL PLUS? De voorschool is een plek waar peuters spelend leren en ouders elkaar kunnen ontmoeten. Op de voorschool krijgen de peuters van 2,5 tot 4 jaar spelenderwijs

Nadere informatie

voor Maatschappelijk Werkers en Ouderconsulenten

voor Maatschappelijk Werkers en Ouderconsulenten voor Maatschappelijk Werkers en Ouderconsulenten Maatschappelijk werkers en ouderconsulenten kunnen aan de hand van TOLK praten met je kind!: Ouders bewust maken van het belang van veel praten. Ouders

Nadere informatie

contact Messaouda Zaouali 09 267 68 11 messaouda.zaouali@odice.be www.odice.be Kinderdagverblijven en buitenschoolse werkingen weerspiegelen de samenleving: je vindt er kinderen uit allerlei gezinnen en

Nadere informatie

Deelnemers welkom heten Stel medewerkers op hun gemak, maak contact.

Deelnemers welkom heten Stel medewerkers op hun gemak, maak contact. Deelnemers welkom heten Dag 1: Deelnemers welkom heten Introductie trainers Energizer: De deelnemers lopen kriskras door de ruimte. Zij geven elkaar een krachtige hand en zeggen hoe zij heten in verstaanbaar

Nadere informatie

Planmatig samenwerken met ouders

Planmatig samenwerken met ouders Ouderparticipatie Team Planmatig samenwerken met ouders Samen vooruit! Tamara Wally Tamara Wally (MSc.) is werkzaam bij de CED- Groep. Ze werkte mee aan de publicatie Samen vooruit, over planmatig werken

Nadere informatie

Kleine Mensen Grote Wensen. Voor de betere kinderopvang

Kleine Mensen Grote Wensen. Voor de betere kinderopvang Kleine Mensen Grote Wensen Voor de betere kinderopvang Dit boekje laat je kinderopvang zien door de ogen van kinderen. Een praktische gids voor iedereen die nadenkt over de opvang van kinderen van 0 tot

Nadere informatie

Basis O. Basis Observatieformulier

Basis O. Basis Observatieformulier Basis O Basis Observatieformulier Gegevens kind Voornaam: Achternaam: Geboortedatum: Geslacht jongen / meisje Geboorteland kind: Kind woont bij vader en moeder / vader / moeder / anders Aantal kinderen:

Nadere informatie

Observeerbare Termen. Pedagogisch basisdoel: Sociale en emotionele veiligheid. Pedagogisch basisdoel: Sociale en emotionele veiligheid 2

Observeerbare Termen. Pedagogisch basisdoel: Sociale en emotionele veiligheid. Pedagogisch basisdoel: Sociale en emotionele veiligheid 2 1 Observeerbare Termen Pedagogisch basisdoel: Sociale en emotionele veiligheid Leeftijdscategorie De kinderen worden opgevangen in een schone en veilige omgeving. 2 4 jaar 1. De leidster instrueert kind

Nadere informatie

ZEG HET MAAR HET PRATEN VAN UW KIND

ZEG HET MAAR HET PRATEN VAN UW KIND ZEG HET MAAR HET PRATEN VAN UW KIND 0 tot 4 jaar ZEG HET MAAR Het leren praten van uw kind gaat vaak bijna vanzelf. Soms gaat het leren praten niet zo vlot. Eén op de vijf kinderen op de basisschool start

Nadere informatie

Opzet en uitvoering. Inhoudsopgave. 1 Wat is Kiezen voor je leven? 3. 2 Hoe maak je een Digi-tale? 4. 3 Stap voor Stap...5. 4 Technische kant...

Opzet en uitvoering. Inhoudsopgave. 1 Wat is Kiezen voor je leven? 3. 2 Hoe maak je een Digi-tale? 4. 3 Stap voor Stap...5. 4 Technische kant... Inhoudsopgave 1 Wat is Kiezen voor je leven? 3 2 Hoe maak je een Digi-tale? 4 3 Stap voor Stap...5 4 Technische kant....7 5 Werkblad Mijn Digi-tale...9 6 Werkblad Mijn storyboard 10 Digi-Tales Opzet en

Nadere informatie

Praktisch. - Wilt u uw kind voor 09.30 uur brengen en na 16.30 uur ophalen? Zo kan uw kind het hele dagprogramma meedoen.

Praktisch. - Wilt u uw kind voor 09.30 uur brengen en na 16.30 uur ophalen? Zo kan uw kind het hele dagprogramma meedoen. Praktisch - Wilt u uw kind voor 09.30 uur brengen en na 16.30 uur ophalen? Zo kan uw kind het hele dagprogramma meedoen. - Komt uw kind onverwachts niet, of juist wel, of op een ander tijdstip? Laat het

Nadere informatie

Positief Huishouden met Kinderen

Positief Huishouden met Kinderen Positief Huishouden met Kinderen Deel 2: Communiceren met kinderen Dit werkboek is van: Datum: 1 Copyright Drukke Moeders Marijke Minten Welkom Dit is een werkboek dat hoort bij de videotraining Positief

Nadere informatie

Lesbrief bij de voorstelling Aardblij

Lesbrief bij de voorstelling Aardblij Lesbrief bij de voorstelling Aardblij Voor de groepen 1 en 2 van het basisonderwijs (4-6 jaar) Deze lesbrief is te gebruiken bij de voorstelling Aardblij. Aardblij is een voorstelling met zang, acrobatiek

Nadere informatie

Nieuwsbrief 3 De Vreedzame School

Nieuwsbrief 3 De Vreedzame School Nieuwsbrief 3 De Vreedzame School Blok 3 Blok 3: We hebben oor voor elkaar Blok 3: Algemeen: In dit blok stimuleren we de kinderen om oor voor elkaar te hebben. De lessen gaan over communicatie, over praten

Nadere informatie

Vreedzame VERBETER DE WERELD, BEGIN BIJ DE OPVOEDING... Hart, handen en voeten voor de BSO als democratische oefenplaats

Vreedzame VERBETER DE WERELD, BEGIN BIJ DE OPVOEDING... Hart, handen en voeten voor de BSO als democratische oefenplaats VERBETER DE WERELD, BEGIN BIJ DE OPVOEDING... Hart, handen en voeten voor de als democratische oefenplaats Het beleid van SKH is gebaseerd op de visie van Mischa de Winter, met name wat betreft de opvang

Nadere informatie

Cursushandleiding. Tja, wat zal ik zeggen, met cliënten in gesprek over spiritualiteit

Cursushandleiding. Tja, wat zal ik zeggen, met cliënten in gesprek over spiritualiteit Cursushandleiding Tja, wat zal ik zeggen, met cliënten in gesprek over spiritualiteit N.a.v. het gelijknamige boek van Elizabeth Johnston Taylor, in het Nederlands hertaald onder redactie van Peterjan

Nadere informatie

Naam: Locatie: Groep: Groeibericht

Naam: Locatie: Groep: Groeibericht Naam: Locatie: Groep: Groeibericht pagina 2 Inleiding Opgroeien, opvoeden en ontwikkelen gaat bij ieder kind met vallen en opstaan. In de moderne kinderopvang nemen we een deel van de opvoeding van uw

Nadere informatie

Pedagogisch Beleidsplan CKO De Herberg

Pedagogisch Beleidsplan CKO De Herberg Pedagogisch Beleidsplan CKO De Herberg Hoofdstuk 1: Missie, visie en doelstellingen Voorwoord Onze Missie en Identiteit Onze Visie Pedagogische hoofddoelstellingen Een goed pedagogisch klimaat Hoofdstuk

Nadere informatie

Bijeenkomst over geloofsopvoeding Moeilijke kindervragen

Bijeenkomst over geloofsopvoeding Moeilijke kindervragen DOELSTELLINGEN De ouders hebben ervaren dat hun kind niet het enige is dat moeilijke vragen stelt en dat zij elkaar kunnen ondersteunen in de omgang hiermee. De ouders kunnen met hun kind in gesprek gaan

Nadere informatie

Hart, handen en voeten voor de BSO als democratische oefenplaats

Hart, handen en voeten voor de BSO als democratische oefenplaats VERBETER DE WERELD, BEGIN BIJ DE OPVOEDING... Vreedzame BSO Hart, handen en voeten voor de BSO als democratische oefenplaats Good practice van SKH, Stichting Kinderopvang Hoorn Januari 2013 Het project

Nadere informatie

Pedagogisch werkplan Gastouderopvang Leuk enzo!

Pedagogisch werkplan Gastouderopvang Leuk enzo! Pedagogisch werkplan Gastouderopvang Leuk enzo! In het pedagogisch werkplan komt tot uitdrukking hoe ik met de kinderen omga en waarom ik dat zo doe. Als christelijke gastouder draag ik ook christelijke

Nadere informatie

Pedagogiek op maat helpt co nc n re c et Deelsessie 12

Pedagogiek op maat helpt co nc n re c et Deelsessie 12 Pedagogiek op maat helpt concreet Deelsessie 12 Voorstellen Ank Greijmans José Reijntjens Carolien Hamer Warme Professional Brede concensus dtht dat het opvoeden van jonge kinderen in de kinderopvang een

Nadere informatie

Van huidige situatie ------------ naar --------------------------------- gewenste situatie

Van huidige situatie ------------ naar --------------------------------- gewenste situatie Doelen stellen NLP is een doelgerichte, praktische en mensvriendelijke techniek. NLP = ervaren, ervaren in denken, voelen en doen. Middels een praktisch toepasbaar model leren we om de eigen hulpmiddelen,

Nadere informatie