Tumor eruit, patiënt beter? Sieger Leenstra Neurochirurg

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Tumor eruit, patiënt beter? Sieger Leenstra Neurochirurg"

Transcriptie

1 Tumor eruit, patiënt beter? Sieger Leenstra Neurochirurg

2 Tumor eruit Ruime resectie in de neurochirurgie veelal niet mogelijk Dus: wanneer kunnen we spreken van geheel verwijderd Is dit altijd van belang? Patient beter? Wanneer ben je beter -als je levenslang onder controle moet blijven? -als je levenslang medicijnen moet blijven gebruiken?

3 Neurochirurgie in het algemeen Meningeomen Oncologie Hypofysetumoren Metastasen (uitzaaiingen) Gliomen (primaire hersentumoren)

4

5

6

7 MRI scan

8 Planning of extended resections

9 Planning of extended resections

10 10

11

12

13

14 functional MRI real-time DTI: fiber tracking corticospinal tract Philips 3T scanner, St Elisabeth Ziekenhuis, Tilburg 6

15

16

17 Wakkere chirurgie

18 Wakkere chirurgie 18

19 Endoscopische neurochirurgie

20 Neurochirurgie in het algemeen Meningeomen Oncologie Hypofysetumoren Metastasen (uitzaaiingen) Gliomen (primaire hersentumoren)

21

22

23 recidiefkans

24

25 Multiple meningeomen bij Neurofibromatosis type II

26

27

28

29 Radiochirurgie LINAC Gamma Knife Cyberknife

30 Pre-operatief 2004 Post-operatief, pre-radiochirurgie 2005 Controle 2010

31

32 Conclusies meningeomen Alles eruit is technisch niet altijd mogelijk Het is de vraag of dit altijd moeten worden nagestreefd Ook bij optimale resectie kan recidief optreden Er kan sprake zijn van een erfelijke aandoening met ontstaan van meningeomen op elke en vaak meerdere lokalisatie(s) in de hersenvliezen a-typische en maligne meningeomen hebben een hoge recidiefkans Resttumoren kunnen worden behandeld met radiochirurgie of gewone radiotherapie

33 Neurochirurgie in het algemeen Meningeomen Oncologie Hypofysetumoren Metastasen (uitzaaiingen) Gliomen (primaire hersentumoren)

34

35 Prognose (survival): 5 jr: % ( ) 10 jr: % ( )

36

37 Schermopname gemaakt op: ; 11:57

38 Neurochirurgie in het algemeen Meningeomen Oncologie Hypofysetumoren Metastasen (uitzaaiingen) Gliomen (primaire hersentumoren)

39

40

41

42

43

44

45

46 Conclusies en aanvulling hypofysetumoren De chirurgie van hypofysetumoren heeft zich ontwikkeld naar minimaal invasieve chirurgie Alles eruit is technisch vrijwel niet mogelijk Het is minder van belang omdat resttumoren jarenlang geen groei kunnen tonen De behandeling van patienten met een hypofystumor is teamwork van KNO-arts, endocrinoloog, radiotherapeut en neuropatholoog Resttumoren kunnen worden behandeld met radiochirurgie of stereotactische radiotherapie

47 Neurochirurgie in het algemeen Meningeomen Oncologie Hypofysetumoren Metastasen (uitzaaiingen) Gliomen (primaire hersentumoren)

48 Secundaire hersentumoren: ca patienten per jaar in Nederland

49 Radiochirurgie LINAC Gamma Knife Cyberknife Tilburg Rotterdam

50

51 Combineren van chirurgie en radiochirurgie Oktober 2007 December 2008 September 2010

52 Combineren van chirurgie en radiochirurgie

53 Juni 2009 Sept 2010

54 Conclusies en aanvullingen metastasen Alles eruit is technisch vrijwel niet mogelijk Aanvullende behandeling is essentieel bestaande uit lokale radiotherapie en schedelbestraling of frequente MRI controles behandeling van patienten met hersenmetastasen moet multidisciplinair zijn samen met neuroloog, radiotherapeut en internist-oncoloog succesvolle behandeling van hersenmetastasen lijkt sterk afhankelijk te zijn van het wel of niet onder controle zijn van de onderliggende primaire tumor

55 Neurochirurgie in het algemeen Meningeomen Oncologie Hypofysetumoren Metastasen (uitzaaiingen) Gliomen (primaire hersentumoren)

56

57 Ultrasonic aspirator

58

59 Treatment progress in 30 years

60

61

62 Tumor eruit Ruime resectie in de neurochirurgie veelal niet mogelijk Dus: wanneer kunnen we spreken van geheel verwijderd? Is dit altijd van belang? Patient beter? Wanneer ben je beter -als je levenslang onder controle moet blijven? -als je levenslang medicijnen moet blijven gebruiken?

63 Tumor eruit Meningeomen: schedelbasis Meningeomen: neurofibromatosis Hypofysetumoren: tumorkapsel Metastasen: geïnvadeerde tumorcellen Gilomen: geïnvadeerde tumorcellen Ruime resectie in de neurochirurgie veelal niet mogelijk Dus: wanneer kunnen we spreken van geheel verwijderd Is dit altijd van belang?

64 Tumor eruit Bij sommige meningeomen én enkele minder voorkomende hier niet genoemde tumoren Maar dan toch ook recidief mogelijk Ruime resectie in de neurochirurgie veelal niet mogelijk Dus: wanneer kunnen we spreken van geheel verwijderd Is dit altijd van belang?

65 Tumor eruit Bij hypofysetumoren lijkt dit minder van belang Bij goedaardige meningeomen kan de resttumor goed worden behandeld Ruime resectie in de neurochirurgie veelal niet mogelijk Dus: wanneer kunnen we spreken van geheel verwijderd Is dit altijd van belang?

66 De definitie van de Wereldgezondheidsorganisatie(WHO 1948) luidt: Gezondheid is een toestand van volledig lichamelijk, geestelijk en maatschappelijk welzijn en niet slechts de afwezigheid van ziekte of andere lichamelijke gebreken Patient beter? Wanneer ben je beter -als je levenslang onder controle moet blijven? -als je levenslang medicijnen moet blijven gebruiken?

67 samenvatting Behandeling van patienten met (hersen)tumoren is een multidisciplinaire aangelegenheid In meeste gevallen levenslange controles nodig Verder onderzoek naar beter behandeling van patienten met hersentumoren is hard nodig Patienten organisaties spelen hierin in toenemende mate een belangrijke rol

Tumoren van centrale zenuwstelsel. Asia Ropela, internist-oncoloog St.Jansdal ziekenhuis 22 maart 2014

Tumoren van centrale zenuwstelsel. Asia Ropela, internist-oncoloog St.Jansdal ziekenhuis 22 maart 2014 Tumoren van centrale zenuwstelsel Asia Ropela, internist-oncoloog St.Jansdal ziekenhuis 22 maart 2014 Indeling Metastasen van tumoren van elders In de parenchym van de hersenen In hersenvliezen: leptomeningeale

Nadere informatie

Nacontrole: scan goed, alles goed? Dr Tom J. Snijders Neuroloog, UMC Utrecht

Nacontrole: scan goed, alles goed? Dr Tom J. Snijders Neuroloog, UMC Utrecht Nacontrole: scan goed, alles goed? Dr Tom J. Snijders Neuroloog, UMC Utrecht Nacontrole De controles na afronding van een behandeling De controles bij een tumor die in eerste instantie niet behandeld wordt

Nadere informatie

Op het scherp van de snede

Op het scherp van de snede Op het scherp van de snede Naam: Arnaud Vincent Functie: Neurochirurg, ErasmusMC, Rotterdam Neurochirugie Inleiding/geschiedenis functies hersenen methoden/techniek operaties In de hersenen: GLIOMEN Rondom

Nadere informatie

Hersenmetastasen. Jeroen van Eijk Neuroloog JBZ 4e Voorjaars Symposium V&VN Landelijk Netwerk Verpleegkundig Specialisten Oncologie 24 maart 2016

Hersenmetastasen. Jeroen van Eijk Neuroloog JBZ 4e Voorjaars Symposium V&VN Landelijk Netwerk Verpleegkundig Specialisten Oncologie 24 maart 2016 Hersenmetastasen Jeroen van Eijk Neuroloog JBZ 4e Voorjaars Symposium V&VN Landelijk Netwerk Verpleegkundig Specialisten Oncologie 24 maart 2016 Disclosures (potentiële) belangenverstrengeling Voor bijeenkomst

Nadere informatie

Groningen Cancer Center Workshop tumorwerkgroep neurooncologie

Groningen Cancer Center Workshop tumorwerkgroep neurooncologie Groningen Cancer Center Workshop tumorwerkgroep neurooncologie 16 sep 2011 Michiel Wagemakers, neurochirurg Mart Heesters, radiotherapeut Annemiek Walenkamp, internist-oncoloog Roelien Enting, neuroloog

Nadere informatie

NABON Breast Cancer Audit (NBCA)

NABON Breast Cancer Audit (NBCA) NABON Breast Cancer Audit (NBCA) Beschrijving Dit overzicht toont de kwaliteitsindicatoren welke per 1 april 2014 ontsloten zullen worden in het kader van het getrapte transparantiemodel van DICA. De ontsluiting

Nadere informatie

Factsheet NABON Breast Cancer Audit (NBCA)

Factsheet NABON Breast Cancer Audit (NBCA) Factsheet NABON Breast Cancer Audit () [1.0.; 15-09-] Registratie gestart: 2011 Als algemene voorwaarde voor het meenemen van een patiënt in de berekening van de kwaliteitsindicatoren is gesteld dat ten

Nadere informatie

Beentumoren (=bottumoren)

Beentumoren (=bottumoren) Beentumoren (=bottumoren) Inleiding Gezwellen in beenderen worden beentumoren genoemd. Er zijn verschillende typen beentumoren te onderscheiden. Zo zijn er vormen waarbij de tumor of het gezwel direct

Nadere informatie

Hersenoperatie. Informatie voor patiënten. Medisch Centrum Haaglanden www.mchaaglanden.nl

Hersenoperatie. Informatie voor patiënten. Medisch Centrum Haaglanden www.mchaaglanden.nl Hersenoperatie Informatie voor patiënten F0647-3415 december 2011 Medisch Centrum Haaglanden www.mchaaglanden.nl MCH Antoniushove, Burgemeester Banninglaan 1 Postbus 411, 2260 AK Leidschendam 070 357 44

Nadere informatie

Epilepsie. Dr Tom J Snijders Neuroloog, UMC Utrecht Voorzitter redactieraad Hersentumor.nl

Epilepsie. Dr Tom J Snijders Neuroloog, UMC Utrecht Voorzitter redactieraad Hersentumor.nl Epilepsie Dr Tom J Snijders Neuroloog, UMC Utrecht Voorzitter redactieraad Hersentumor.nl Epilepsie: symptoom van de tumor Medicatie Status epilepticus Rijgeschiktheid Nieuwe ontwikkelingen Epilepsie:

Nadere informatie

BASISPRINCIPES VAN KANKER

BASISPRINCIPES VAN KANKER BASISPRINCIPES VAN KANKER Prof.dr. D.J. Ruiter Afdeling Pathologie Cursus Introductie in de Fundamentele en Klinische Oncologie HET BEGRIP KANKER? a.alle gezwelgroei b.alle kwaadaardige gezwelgroei c.alle

Nadere informatie

Hersentumoren INLEIDING ONTSTAAN EN VOORKOMEN SOORTEN VAN TUMOREN. Neurochirurgie polikliniek 020 5125114

Hersentumoren INLEIDING ONTSTAAN EN VOORKOMEN SOORTEN VAN TUMOREN. Neurochirurgie polikliniek 020 5125114 Hersentumoren INLEIDING In het hoofd kunnen allerlei soorten gezwellen (= tumoren) voorkomen. In dit stuk gaat het alleen over tumoren die uitgaan van het hersenweefsel zelf. Andere soorten van tumoren

Nadere informatie

NABON Breast Cancer Audit (NBCA)

NABON Breast Cancer Audit (NBCA) NABON Breast Cancer Audit (NBCA) Beschrijving Dit overzicht toont de kwaliteitsindicatoren welke per 1 april 2014 ontsloten zullen worden in het kader van het getrapte transparantiemodel van DICA. De ontsluiting

Nadere informatie

Metastasen (uitzaaiingen)

Metastasen (uitzaaiingen) Metastasen (uitzaaiingen) Inleiding Metastasen zijn uitzaaiingen van kwaadaardige gezwellen (tumoren) elders in het lichaam (de z.g. primaire tumor). Uitzaaiingen van primaire tumoren kunnen overal in

Nadere informatie

- incidentele bevinding zonder klachten - weigering van chirurgische behandeling - slechte algehele conditie waardoor chirurgie niet verantwoord is

- incidentele bevinding zonder klachten - weigering van chirurgische behandeling - slechte algehele conditie waardoor chirurgie niet verantwoord is Auteur Soort studie Aantal patiënten Lee 2013 Qurashi Systematic review 1999-2011 Systematic review 1999-2011 Radiotherapie / Chirurgie (meestal gevolgd door ) 377 Conservatief waaronder Inclusiecriteria

Nadere informatie

hersentumoren Soorten van tumoren Ontstaan en voorkomen

hersentumoren Soorten van tumoren Ontstaan en voorkomen hersentumoren kunnen ook veel eerder of later optreden. Wat dat betreft is er een grote spreiding. Mannen en vrouwen lopen min of meer in gelijke mate het risico een hersentumor te krijgen. Hersentumoren

Nadere informatie

Dutch Lung Surgery Audit (DLSA)

Dutch Lung Surgery Audit (DLSA) Dutch Lung Surgery Audit (DLSA) Beschrijving Dit overzicht toont de kwaliteitsindicatoren welke per 1 april 2014 ontsloten zullen worden in het kader van het getrapte transparantiemodel van DICA. De ontsluiting

Nadere informatie

Factsheet Indicatoren NABON Breast Cancer Audit (NBCA) NBCA 2015 [2015.3.ZIN besluit verwerkt; 05-11- 2015]

Factsheet Indicatoren NABON Breast Cancer Audit (NBCA) NBCA 2015 [2015.3.ZIN besluit verwerkt; 05-11- 2015] Factsheet en NABON Breast Cancer Audit () 2015 [2015.3.ZIN besluit verwerkt; 05112015] Inclusiecriteria Nabon Breast Cancer Audit Inclusie Alle primaire invasieve mammacarcinomen volgens de WHO classificatie

Nadere informatie

Hoe vaak komt een craniofaryngeoom voor? Een craniofaryngeoom komt bij een op de 300.000 kinderen voor.

Hoe vaak komt een craniofaryngeoom voor? Een craniofaryngeoom komt bij een op de 300.000 kinderen voor. Craniofaryngeoom Wat is een craniofaryngeoom? Een craniofaryngeoom is een relatief goedaardige hersentumor die ontstaat op een bepaald gebied in de hersenen uit speciaal weefsel wat het zakje van Ratke

Nadere informatie

Wat is de oorzaak van het ontstaan van een meningeoom? Niet bekend Het is niet goed bekend waarom bij een kind een meningeoom ontstaat.

Wat is de oorzaak van het ontstaan van een meningeoom? Niet bekend Het is niet goed bekend waarom bij een kind een meningeoom ontstaat. Meningeoom Wat is een meningeoom? Een meningeoom is een bepaald type hersentumor die ontstaat vanuit de vliezen die rondom de hersenen en het ruggenmerg zitten. Hoe wordt een meningeoom ook wel genoemd?

Nadere informatie

Ontstaan en voorkomen Soorten van hersentumoren Graad 1 Graad 2 Graad 3

Ontstaan en voorkomen Soorten van hersentumoren Graad 1 Graad 2 Graad 3 Hersentumoren In het hoofd kunnen verschillende soorten gezwellen (tumoren) voorkomen. In dit stuk gaat het alleen over tumoren die ontstaan van het hersenweefsel zelf. Andere soorten van tumoren zijn

Nadere informatie

Hersentumoren. C. Lafosse Revalidatieziekenhuis RevArte

Hersentumoren. C. Lafosse Revalidatieziekenhuis RevArte Hersentumoren Hersentumoren C. Lafosse Revalidatieziekenhuis RevArte Fouten in de celdeling Goedaardige en kwaadaardige tumoren Uitzaaiingen Verschillende soorten hersentumoren Beschrijving van een veelvoorkomend

Nadere informatie

Het verwijderen van een hypofysetumor via de neus

Het verwijderen van een hypofysetumor via de neus Het verwijderen van een hypofysetumor via de neus Transsfenoїdale hypofysetumor verwijdering Inhoudsopgave Klik op het onderwerp om verder te lezen. De hypofyse 1 Hormonen en hun functies 2 Het vaststellen

Nadere informatie

NEUROFIBROMATOSE TYPE II NF2

NEUROFIBROMATOSE TYPE II NF2 NEUROFIBROMATOSE TYPE II NF2 Een beschrijving van NF2 bestemd voor patiënt en familie en een eerste kennismaking met onze patiëntenvereniging. INHOUD INLEIDING 3 NEUROFIBROMATOSE TYPE II 4 De eerste confrontatie

Nadere informatie

Basisbegrippen Oncologie

Basisbegrippen Oncologie Basisbegrippen Oncologie Tumor afmeting Diagnose periode Behandel periode Preventie/interventie periode Invasie interventie Tijd Detectie drempel Van normale naar kankercel Normale cel Van celkern naar

Nadere informatie

HERSENMETASTASEN Landelijke richtlijn Versie 2.1

HERSENMETASTASEN Landelijke richtlijn Versie 2.1 HERSENMETASTASEN Landelijke richtlijn Versie 2.1 Regio: Vereniging van Integrale Kankercentra Datum goedkeuring: 01 11 2004 Methodiek: Evidence based Verantwoording: Landelijke werkgroep neuro oncologie

Nadere informatie

4.2 Radiologische follow-up

4.2 Radiologische follow-up 1526 1527 1528 1529 1530 1531 1532 1533 1534 1535 1536 1537 1538 1539 1540 1541 1542 1543 1544 1545 1546 1547 1548 1549 1550 1551 1552 1553 1554 1555 1556 1557 1558 1559 1560 1561 1562 1563 1564 1565 1566

Nadere informatie

Patiënteninformatie. De brughoektumor

Patiënteninformatie. De brughoektumor De brughoektumor Inleiding Een brughoektumor, ook wel vestibularis-schwannoom of acousticus-neurinoom genoemd, is een goedaardig gezwel uitgaande van de omhulling (zenuwschede) van de gehoor- en evenwichtszenuw.

Nadere informatie

BOTTUMOREN. 1. Normaal botweefsel

BOTTUMOREN. 1. Normaal botweefsel BOTTUMOREN Om beter te kunnen begrijpen wat een bottumor juist is, wordt er in deze brochure meer uitleg gegeven over de normale structuur van het bot. Op die manier krijgt u een beter zicht op wat abnormaal

Nadere informatie

Medische Publieksacademie

Medische Publieksacademie Medische Publiekacademie Medisch Centrum Leeuwarden Leeuwarder Courant Aan de winnende hand Borstkanker 27 oktober 2015 Welkom! #mclmpa 1 Borstkanker aan de winnende hand Marloes Emous, oncologisch chirurg

Nadere informatie

De behandeling van meningeomen

De behandeling van meningeomen De behandeling van meningeomen Clemens MF Dirven, neurochirurg ErasmusMC Rotterdam Meningeomen vormen een aandeel van 24 tot 30 % van alle primaire hersentumoren. De incidentie varieert van 2,5 tot 13

Nadere informatie

Dutch Upper GI Cancer Audit (DUCA)

Dutch Upper GI Cancer Audit (DUCA) Dutch Upper GI Cancer Audit (DUCA) Beschrijving Dit overzicht toont de kwaliteitsindicatoren welke per 1 april 2014 ontsloten zullen worden in het kader van het getrapte transparantiemodel van DICA. De

Nadere informatie

Praktische informatie

Praktische informatie Praktische informatie Patiënten Informatie Map Hersentumor Deze map is eigendom van: patiëntensticker Uw behandelend arts is: Bij bijzonderheden waarschuwen (contactpersoon): Naam:... Telefoonnummer:...

Nadere informatie

Kanker in het hoofd-halsgebied

Kanker in het hoofd-halsgebied Kanker in het hoofd-halsgebied Afdeling Keel- Neus- en Oorheelkunde Deze patiënteninformatie map is eigendom van: Naam: Adres: Postcode: Plaats: Telefoon: 10-2015-6094 Geachte... U heeft een bezoek gebracht

Nadere informatie

Tumor van het centraal zenuwstelsel (CZS)

Tumor van het centraal zenuwstelsel (CZS) Sophia Kinderziekenhuis Bij uw kind is de diagnose Centraal Zenuw Stelsel (CZS) tumor gesteld. Dit is de verzamelnaam voor een tumor in de hersenen of het ruggenmerg. U zult willen weten wat dit betekent

Nadere informatie

Nederlandse samenvatting

Nederlandse samenvatting Nederlandse samenvatting 101 Chapter 7 SAMENVATTING Maligne tumoren van de larynx en hypopharynx ( keelkanker ) zijn de zesde meest voorkomende type kankers van het hele lichaam, en de meest voorkomende

Nadere informatie

PATIËNTENINFORMATIE STEREOTACTISCHE RADIOTHERAPIE

PATIËNTENINFORMATIE STEREOTACTISCHE RADIOTHERAPIE PATIËNTENINFORMATIE STEREOTACTISCHE RADIOTHERAPIE STEREOTACTISCE RADIOTHERAPIE Stereotactie Het team stereotactie binnen MAASTRO CLINIC legt zich toe op het behandelen van afwijkingen van het centraal

Nadere informatie

Endeldarmkanker. Diagnose en behandeling van endeldarmkanker. Inleiding

Endeldarmkanker. Diagnose en behandeling van endeldarmkanker. Inleiding Endeldarmkanker Diagnose en behandeling van endeldarmkanker Inleiding U bent naar de chirurg verwezen met de diagnose endeldarmkanker. In deze folder willen wij u informeren over endeldarmkanker en over

Nadere informatie

Stereotactische Radiotherapie

Stereotactische Radiotherapie Stereotactische Radiotherapie Bestraling van hersenmetastasen RADIOTHERAPEUTISCH INSTITUUT FRIESLAND Inhoudsopgave Inleiding Inleiding 3 Stereotactische radiotherapie 4 Binnenkort ondergaat u een stereotactische

Nadere informatie

Atypische teratoide/rhabdoide tumor

Atypische teratoide/rhabdoide tumor Atypische teratoide/rhabdoide tumor Wat is een atypische teratoide/rhabdoide tumor? Een atypische teratoide/rhabdoide tumor is een kwaadaardige en agressieve hersentumor die ontstaat uit voorlopercellen

Nadere informatie

Borstcentrum Bernhoven. Yvonne Paquay Chirurg

Borstcentrum Bernhoven. Yvonne Paquay Chirurg Borstcentrum Bernhoven Yvonne Paquay Chirurg Klachten van de borst? Verwijzing naar het borstcentrum voor analyse en zonodig behandeling 2 3 4 Verwijsredenen: > Knobbeltje voelbaar > BOBZ (de bus) > Controle

Nadere informatie

Diagnose en behandeling van hersentumoren

Diagnose en behandeling van hersentumoren Algemeen medisch L.J.A. Stalpers, E.M.T. Dieleman, B.R.H. van Westing, T.J. Postma, W.R. van Furth Diagnose en behandeling van hersentumoren Primaire hersentumoren zijn zeldzaam, in tegenstelling tot hersenmetastasen

Nadere informatie

SAMEN VERDER NA KANKER TRANSMURALE ONCOLOGISCHE NAZORG

SAMEN VERDER NA KANKER TRANSMURALE ONCOLOGISCHE NAZORG SAMEN VERDER NA KANKER TRANSMURALE ONCOLOGISCHE NAZORG Wat is het beste voor de patiënt? Carla M.L. van Herpen, internist-oncoloog 14-10-2014 Nazorg en controle na kanker EXPERTISE Wat wil de patiënt?

Nadere informatie

Aspecten van het zorgpad hersentumor. Fenna Hummel, Neuro-oncologieverpleegkundige

Aspecten van het zorgpad hersentumor. Fenna Hummel, Neuro-oncologieverpleegkundige Aspecten van het zorgpad hersentumor Fenna Hummel, Neuro-oncologieverpleegkundige Aspecten van het zorgpad hersentumor Het zorgpad; wie doet wat/ wanneer/ toegangstijden Neuro-oncologisch verpleegkundige

Nadere informatie

Beleidsdag ZOL 2 december 2005. Dr. Paul Bulens

Beleidsdag ZOL 2 december 2005. Dr. Paul Bulens Beleidsdag ZOL 2 december 2005 Dr. Paul Bulens Hasselt Genk vzw LOC Zorggroep oncologie St.-Trudo St.-Franciskus Zorgprogramma oncologie CAZ/VJZ Vesalius Diest Vzw LOC ZMK Zorgprogramma oncologie ZOL MZNL

Nadere informatie

Palliatieve radiotherapie radiotherapie gericht op symptoombestrijding. Angela van Baardwijk radiotherapeut oncoloog MAASTRO clinic

Palliatieve radiotherapie radiotherapie gericht op symptoombestrijding. Angela van Baardwijk radiotherapeut oncoloog MAASTRO clinic Palliatieve radiotherapie radiotherapie gericht op symptoombestrijding Angela van Baardwijk radiotherapeut oncoloog MAASTRO clinic Werkgroep Oncologie Verpleegkundigen MUMC 3 oktober 2014 Inhoud Radiotherapie

Nadere informatie

Wat is een opticusglioom? Een opticusglioom is een langzaam groeiende hersentumor die uitgaat van een oogzenuw.

Wat is een opticusglioom? Een opticusglioom is een langzaam groeiende hersentumor die uitgaat van een oogzenuw. Opticusglioom Wat is een opticusglioom? Een opticusglioom is een langzaam groeiende hersentumor die uitgaat van een oogzenuw. Hoe wordt een opticusglioom ook wel genoemd? Een opticusglioom die ontstaat

Nadere informatie

Hersentumoren Algemeen. Epilepsie en hersentumoren. Medische achtergrond gliomen (1) Incidentie primaire hersentumoren

Hersentumoren Algemeen. Epilepsie en hersentumoren. Medische achtergrond gliomen (1) Incidentie primaire hersentumoren Hersentumoren Algemeen Epilepsie en hersentumoren Pathologie, prognose en verloop Hanneke Zwinkels Nurse practitioner Neuro-oncologie oncologie MCH, Den Haag Primaire benigne (meningeoom, hypofyseadenoom)

Nadere informatie

Chapter 8. Nederlandse samenvatting

Chapter 8. Nederlandse samenvatting Chapter 8 Nederlandse samenvatting Chapter 8 Nederlandse samenvatting Er is in de afgelopen jaren veel vooruitgang geboekt in de ontwikkeling van doelgerichte behandelingen tegen kanker. Helaas wordt ook

Nadere informatie

Hersenoperatie (trepanatie)

Hersenoperatie (trepanatie) Hersenoperatie (trepanatie) In overleg met uw behandelend arts heeft u besloten tot een operatie binnen de schedel, ook wel trepanatie genoemd. Deze operatie vindt plaats op de afdeling Neurochirurgie

Nadere informatie

Normering Chirurgische Behandelingen

Normering Chirurgische Behandelingen Normering Chirurgische Behandelingen Versie 1.0 Januari 2011 I. Inleiding De Nederlandse Vereniging voor Heelkunde (NVvH) is de beroepsvereniging van chirurgen in Nederland. In de NVvH participeren zeven

Nadere informatie

Inleiding Deze folder heeft tot doel u informatie te geven over de brughoektumor.

Inleiding Deze folder heeft tot doel u informatie te geven over de brughoektumor. 1/5 Keel- neus- en oorheelkunde Brughoektumor Inleiding Deze folder heeft tot doel u informatie te geven over de brughoektumor. Wat is een brughoektumor? Een brughoektumor, ook wel vestibularis-schwannoom

Nadere informatie

De unieke Maastro-behandeling van niet uitgezaaide longkanker

De unieke Maastro-behandeling van niet uitgezaaide longkanker De unieke Maastro-behandeling van niet uitgezaaide longkanker Deze folder is bedoeld voor onze patiënten en de mensen in hun omgeving. Wij willen u graag informeren over onze succesvolle behandelingsmethode

Nadere informatie

Nieuwe ontwikkelingen in de behandeling van gliomen. Dr J Bromberg, prof M.J. van den Bent Neurologen Erasmus MC Kanker Instituut Rotterdam

Nieuwe ontwikkelingen in de behandeling van gliomen. Dr J Bromberg, prof M.J. van den Bent Neurologen Erasmus MC Kanker Instituut Rotterdam Nieuwe ontwikkelingen in de behandeling van gliomen Dr J Bromberg, prof M.J. van den Bent Neurologen Erasmus MC Kanker Instituut Rotterdam Nieuwe ontwikkelingen in de behandeling van gliomen Twee uitersten

Nadere informatie

Onderstaand beelden van verschillende gliomen zoals ze er na kleuring onder de microscoop uit zien.

Onderstaand beelden van verschillende gliomen zoals ze er na kleuring onder de microscoop uit zien. Hersentumoren In het hoofd kunnen allerlei soorten gezwellen (= tumoren) voorkomen. In dit stuk gaat het alleen over tumoren die uitgaan van het hersenweefsel zelf. Andere soorten van tumoren zijn b.v.

Nadere informatie

Dutch Surgical Colorectal Audit (DSCA)

Dutch Surgical Colorectal Audit (DSCA) Dutch Surgical Colorectal Audit (DSCA) Beschrijving Dit overzicht toont de kwaliteitsindicatoren welke per 1 april 2014 ontsloten zullen worden in het kader van het getrapte transparantiemodel van DICA.

Nadere informatie

Hersenmetastasen. Workshop Kasteel Maurick - 7 november 2013. Laurens Beerepoot - Internist-oncoloog

Hersenmetastasen. Workshop Kasteel Maurick - 7 november 2013. Laurens Beerepoot - Internist-oncoloog Hersenmetastasen Workshop Kasteel Maurick - 7 november 2013 Laurens Beerepoot - Internist-oncoloog Casus 1 - Man 57 jaar Sinds ongeveer 4 weken ander gedrag; Wat verwarder, vergeetachtiger, moeite met

Nadere informatie

Hersentumoren (gliomen) Tien minuten

Hersentumoren (gliomen) Tien minuten Hersentumoren (gliomen) Tien minuten 1. Slecht bericht - Horen dat u een kwaadaardige hersentumor (glioom) hebt is een slecht bericht. - Een glioom is een ernstige vorm van kanker. - Er gaat waarschijnlijk

Nadere informatie

Borstverwijdering bij borstkanker

Borstverwijdering bij borstkanker Chirurgie Borstverwijdering bij borstkanker www.catharinaziekenhuis.nl Inhoud Hoe ontstaat kanker?... 3 De opname... 4 Voorbereiding op de operatie... 4 De operatie... 4 Na de operatie... 5 Drains... 5

Nadere informatie

Disseminatiediagnostiek bij locoregionaal recidief van mammacarcinoom: klinische praktijk en perspectief voor PET

Disseminatiediagnostiek bij locoregionaal recidief van mammacarcinoom: klinische praktijk en perspectief voor PET Disseminatiediagnostiek bij locoregionaal recidief van mammacarcinoom: klinische praktijk en perspectief voor PET F.J. van Oost 1, J.J.M. van der Hoeven 2,3, O.S. Hoekstra 3, A.C. Voogd 1,4, J.W.W. Coebergh

Nadere informatie

Handleiding Morfologiecodering in de LBZ Publicatie februari 2014

Handleiding Morfologiecodering in de LBZ Publicatie februari 2014 Handleiding Morfologiecodering in de LBZ Publicatie februari 2014 Codeerinstructie morfologie in de LBZ Met ingang van het registratiejaar 2014 vindt de morfologiecodering binnen de LBZ plaats aan de hand

Nadere informatie

Kliniek voor Kanker Elisabeth-TweeSteden Ziekenhuis

Kliniek voor Kanker Elisabeth-TweeSteden Ziekenhuis Instituut V er eeten b Elisabeth-TweeSteden Ziekenhuis Elisabeth-TweeSteden Ziekenhuis 1 2 De diagnose kanker verandert iemands leven. Het hebben van deze ziekte roept veel vragen op en geeft onzekerheid.

Nadere informatie

Borstsparende operatie bij borstkanker

Borstsparende operatie bij borstkanker Chirurgie Borstsparende operatie bij borstkanker www.catharinaziekenhuis.nl Inhoud Hoe ontstaat kanker?... 3 Voorbereiding op de operatie... 4 De opname... 4 De operatie... 4 Na de operatie... 5 Mogelijke

Nadere informatie

KWALITEITSINDICATOREN VOOR ONCOLOGIE: INVASIEVE BORSTKANKER (2007-2008)

KWALITEITSINDICATOREN VOOR ONCOLOGIE: INVASIEVE BORSTKANKER (2007-2008) KWALITEITSINDICATOREN VOOR ONCOLOGIE: INVASIEVE BORSTKANKER (2007-2008) Algemene informatie In dit rapport vindt U de resultaten van de kwaliteitsindicatoren voor borstkankertumoren van AZNikolaas. Hierbij

Nadere informatie

PRAKTISCH KANKER BIJ HUISDIEREN

PRAKTISCH KANKER BIJ HUISDIEREN PRAKTISCH KANKER BIJ HUISDIEREN l a n d e l i j k i n f o r m a t i e c e n t r u m g e z e l s c h a p s d i e r e n over houden van huisdieren De diagnose kanker bij uw geliefde huisdier komt hard aan.

Nadere informatie

Borstsparende behandeling

Borstsparende behandeling Borstsparende behandeling Chirurgie Beter voor elkaar Algemeen U heeft van de chirurg en/ of nurse practitioner een schokkend bericht gekregen: u heeft borstkanker. Er komt veel op u af en er zullen ongetwijfeld

Nadere informatie

Titel: HOVON 105. Rituximab bij het primair centraal zenuwstelsel lymfoom. Een gerandomiseerd HOVON / ALLG onderzoek

Titel: HOVON 105. Rituximab bij het primair centraal zenuwstelsel lymfoom. Een gerandomiseerd HOVON / ALLG onderzoek Titel:. Rituximab bij het primair centraal zenuwstelsel lymfoom. Een gerandomiseerd HOVON / ALLG onderzoek Officiële titel: Rituximab in Primary Central Nervous system Lymphoma. A randomized HOVON / ALLG

Nadere informatie

Chirurgie van hypofysetumoren in VUmc

Chirurgie van hypofysetumoren in VUmc Chirurgie van hypofysetumoren in VUmc De hypofyse is een klein orgaan, ongeveer zo groot als een erwt, en ligt onder de hersenen in een holte van de schedelbasis achter de oogkassen, het z.g. Turkse zadel

Nadere informatie

Neurologie en Neurochirurgie. Hersentumor. www.catharinaziekenhuis.nl

Neurologie en Neurochirurgie. Hersentumor. www.catharinaziekenhuis.nl Neurologie en Neurochirurgie Hersentumor www.catharinaziekenhuis.nl Inhoud Inleiding... 3 Hersentumoren... 5 Diagnose en onderzoeken... 8 Behandeling... 9 Epilepsie... 17 Meer hulp en informatie... 22

Nadere informatie

De behandelwijzer: Hersentumoren Onze website: www.mst.nl/radiotherapie

De behandelwijzer: Hersentumoren Onze website: www.mst.nl/radiotherapie De behandelwijzer: Hersentumoren Onze website: www.mst.nl/radiotherapie PI-010280 versie 0.1 / 24-11-2014 1 Inhoudsopgave Hersentumoren 3 Hersenen 3 Hersentumoren 4 Gliomen 4 Behandeling 5 Uitzaaiingen

Nadere informatie

Palliatieve zorg in het ZGT

Palliatieve zorg in het ZGT 30 oktober 2014 Mw. Dr. I.M. Oving Internist-Oncoloog Palliatieve zorg in het ZGT Op het juiste moment en de juiste plaats Namens het palliatief consult team Palliatieve zorg, op het juiste moment en de

Nadere informatie

Blaaskanker, informatie over behandeling Urologie

Blaaskanker, informatie over behandeling Urologie Blaaskanker, informatie over behandeling Urologie Beter voor elkaar 2 In Nederland wordt per jaar in totaal bij ongeveer 5.200 mensen blaaskanker vastgesteld. Daarvan hebben circa 2.600 mensen een spierinvasief

Nadere informatie

Syndroom van Cushing Symptomen

Syndroom van Cushing Symptomen Syndroom van Cushing Dit syndroom heeft zijn naam te danken aan Dr. Harvey Cushing, een neurochirurg die dit syndroom in 1932 voor het eerst bij de mens heeft beschreven. Het wordt veroorzaakt door een

Nadere informatie

Neuspoliepen. Wat zijn neuspoliepen? Kunnen neuspoliepen kwaadaardig zijn?

Neuspoliepen. Wat zijn neuspoliepen? Kunnen neuspoliepen kwaadaardig zijn? KNO Neuspoliepen Neuspoliepen U hebt last van poliepen. In deze folder leest u meer over de oorzaken van poliepen, de klachten die erbij horen en welke behandelingen er mogelijk zijn. Wat zijn neuspoliepen?

Nadere informatie

De brughoektumor. Internet www.zuyderland.nl 06-2016 955

De brughoektumor. Internet www.zuyderland.nl 06-2016 955 De brughoektumor Keel-, neus- en oorheelkunde Meldpunt Oost 03 Afsprakennummer 088-459 5391 Op werkdagen: 9.00-12.00 en 14.00-16.00 uur Informatienummer 088-459 5394 Op werkdagen: 8.30-12.00 en 13.30-16.30

Nadere informatie

Van klacht naar diagnose, therapie en nabehandeling. Dr J.C. Reijneveld Neuroloog VUmc / AMC, voorzitter Landelijke Werkgroep Neuro-oncologie (LWNO)

Van klacht naar diagnose, therapie en nabehandeling. Dr J.C. Reijneveld Neuroloog VUmc / AMC, voorzitter Landelijke Werkgroep Neuro-oncologie (LWNO) Van klacht naar diagnose, therapie en nabehandeling Dr J.C. Reijneveld Neuroloog VUmc / AMC, voorzitter Landelijke Werkgroep Neuro-oncologie (LWNO) Klachten mijn Ik man loop is de laatste ze...en laatste

Nadere informatie

Prijslijst 2013 : deurprijzen geldig voor behandelingen gestart tussen 01-07-2013 t/m 31-12-2013 VOORWAARDEN

Prijslijst 2013 : deurprijzen geldig voor behandelingen gestart tussen 01-07-2013 t/m 31-12-2013 VOORWAARDEN VOORWAARDEN Op alle door het ziekenhuis en door de daaraan verbonden vrijgevestigd medisch specialisten met patiënten gesloten behandelingsovereenkomsten, voorzover deze werkzaamheden binnen het kader

Nadere informatie

Docentenhandleiding. Niveau: expert. Lees de taal van de tumor Organisatieniveaus

Docentenhandleiding. Niveau: expert. Lees de taal van de tumor Organisatieniveaus Docentenhandleiding Niveau: expert Lees de taal van de tumor Organisatieniveaus Ontwikkeld door het Cancer Genomics Centre in samenwerking met het Freudenthal Instituut voor Didactiek van Wiskunde en Natuurwetenschappen

Nadere informatie

Kinderneurologie.eu. Myxopapillair ependymoom. www.kinderneurologie.eu

Kinderneurologie.eu. Myxopapillair ependymoom. www.kinderneurologie.eu Myxopapillair ependymoom Wat is een myxopapillair ependymoom? Een myxopapillair ependymoom is een langzaam groeiende tumor die voornamelijk voorkomt in de buurt van het onderste stukje van het ruggenmerg

Nadere informatie

Vlaams Indicatorenproject VIP²: Kwaliteitsindicatoren Borstkanker

Vlaams Indicatorenproject VIP²: Kwaliteitsindicatoren Borstkanker Vlaams Indicatorenproject VIP²: Kwaliteitsindicatoren Borstkanker INDICATOR B1 Proportie van patiënten gediagnosticeerd met invasieve borstkanker bij wie een systeembehandeling voorafgegaan werd door ER/PR-

Nadere informatie

Borstkanker. Borstcentrum Máxima is gevestigd op locatie Eindhoven

Borstkanker. Borstcentrum Máxima is gevestigd op locatie Eindhoven Borstkanker Borstcentrum Máxima is gevestigd op locatie Eindhoven Borstkanker is de meest voorkomende vorm van kanker bij vrouwen. Vóór het dertigste jaar is borstkanker zeldzaam, maar met het stijgen

Nadere informatie

De indicatoren over borstkanker, die in kader van het VIP²-project worden opgevolgd zijn:

De indicatoren over borstkanker, die in kader van het VIP²-project worden opgevolgd zijn: Indicatoren VIP²-project Oncologie In België is, net als in Europa, borstkanker de meest voorkomende oorzaak van overlijden door kanker bij vrouwen (20,6 % van alle overlijdens ingevolge kanker). In 2009

Nadere informatie

Behandeling borstkanker

Behandeling borstkanker Behandeling borstkanker Kanker in het algemeen Er zijn meer dan honderd soorten kanker die op verschillende plaatsen in het lichaam kunnen voorkomen. Elke soort kanker is een andere ziekte. Een gemeenschappelijk

Nadere informatie

KWALITEITSUITVRAAG Verslagjaar 2014. DICA transparantieportaal Structuurindicatoren. Versie 2015.5

KWALITEITSUITVRAAG Verslagjaar 2014. DICA transparantieportaal Structuurindicatoren. Versie 2015.5 KWALITEITSUITVRAAG Verslagjaar 2014 DICA transparantieportaal Structuurindicatoren 1 Inhoudsopgave 1 Documenthistorie... 4 2 Verklaring coderingen... 5 3 ONCOLOGIE - Uitvraag over 2014... 6 3.1 ALGEMENE

Nadere informatie

Nederlandse introductie en samenvatting voor niet-ingewijden

Nederlandse introductie en samenvatting voor niet-ingewijden Nederlandse introductie en samenvatting voor niet-ingewijden 157 Introductie In de Westerse wereld is het aantal mensen dat slokdarmkanker krijgt de laatste jaren sterk toegenomen. In 1989 werd de diagnose

Nadere informatie

Themabijeenkomst SKION Neuro-oncologie XIII. Craniopharyngeomen op de kinderleeftijd

Themabijeenkomst SKION Neuro-oncologie XIII. Craniopharyngeomen op de kinderleeftijd Maandag 21 mei 2012 Tijd: 13.00-17.00 uur Plaats: lokaal 16, Onderwijscentrum 2e verdieping Themabijeenkomst SKION Neuro-oncologie XIII (voormalig KNOP-symposium) Craniopharyngeomen op de kinderleeftijd

Nadere informatie

Kanker: klinisch beeld,

Kanker: klinisch beeld, Kanker: klinisch beeld, epidemiologie, biologie en pathofysiologie Prof. Patrick Schöffski, M.D., M.P.H. Dienst Algemene Medische Oncologie Universitair Ziekenhuis Gasthuisberg Leuvens Kanker Instituut

Nadere informatie

masterclass gemetastaseerd mamma- en longcarcinoom radiotherapie bij het gemetastaseerde mamma- en longcarcinoom 15 april 2014, V&VN Amersfoort

masterclass gemetastaseerd mamma- en longcarcinoom radiotherapie bij het gemetastaseerde mamma- en longcarcinoom 15 april 2014, V&VN Amersfoort masterclass gemetastaseerd mamma- en longcarcinoom radiotherapie bij het gemetastaseerde mamma- en longcarcinoom 15 april 2014, V&VN Amersfoort introductie Tilburg Luc Scheijmans radiotherapeut Breda Den

Nadere informatie

CHIRURGIE VAN DE DIKKE DARM EN HET RECTUM

CHIRURGIE VAN DE DIKKE DARM EN HET RECTUM CHIRURGIE VAN DE DIKKE DARM EN HET RECTUM In de dikke darm en het rectum kunnen tumoren en ontstekingen voorkomen die een chirurgische ingreep vereisen. Bij dit soort operaties worden de darmen volledig

Nadere informatie

Borstkanker B1: Bepalen van ER/PR/Her2/Neu. Definitie: Aandeel van patiënten gediagnosticeerd met invasieve borstkanker bij wie

Borstkanker B1: Bepalen van ER/PR/Her2/Neu. Definitie: Aandeel van patiënten gediagnosticeerd met invasieve borstkanker bij wie Borstkanker B1: Bepalen van ER/PR/Her2/Neu Definitie: Aandeel van patiënten gediagnosticeerd met invasieve borstkanker bij wie systemische therapie (hormoon- en/of chemotherapie) voorafgegaan werd door

Nadere informatie

KWALITEITSINDICATOREN VOOR ONCOLOGIE: BORSTKANKER Fase 1: validatie van de individuele resultaten Ziekenhuis 86

KWALITEITSINDICATOREN VOOR ONCOLOGIE: BORSTKANKER Fase 1: validatie van de individuele resultaten Ziekenhuis 86 1 KWALITEITSINDICATOREN VOOR ONCOLOGIE: BORSTKANKER Fase 1: validatie van de individuele resultaten Ziekenhuis 86 2 1. BESCHRIJVENDE STATISTIEK Tabel 1: Invasieve borstkanker en ductaal carcinoma in situ

Nadere informatie

Radiotherapie Medische Oncologie Chemoradiotherapie gevolgd door chirurgie bij slokdarmkanker

Radiotherapie Medische Oncologie Chemoradiotherapie gevolgd door chirurgie bij slokdarmkanker Radiotherapie Medische Oncologie Chemoradiotherapie gevolgd door chirurgie bij slokdarmkanker Uitwendige bestraling van slokdarmkanker in combinatie met chemotherapie, voorafgaand aan een operatie van

Nadere informatie

CHAPTER 8. Samenvatting

CHAPTER 8. Samenvatting CHAPTER 8 Samenvatting 108 Chapter 8 Samenvatting 109 Samenvatting Jaarlijks wordt wereldwijd bij 1,2 miljoen mensen de diagnose longkanker gesteld en overlijden 1,1 miljoen mensen aan deze ziekte. Hiermee

Nadere informatie

Vlaams Indicatoren Project VIP²

Vlaams Indicatoren Project VIP² Vlaams Indicatoren Project VIP² Op initiatief van de Vlaamse Vereniging van Hoofdartsen, Icuro, Zorgnet Vlaanderen en de Vlaamse overheid, is het Vlaamse VIP 2 -indicatorenproject opgericht. Samen met

Nadere informatie

Knobbeltje in de borst

Knobbeltje in de borst Knobbeltje in de borst Deze brochure informeert u over de gang van zaken bij een afwijking (knobbeltje) in de borst. Het is goed u te realiseren dat voor u persoonlijk de situatie anders kan zijn dan beschreven.

Nadere informatie

Richtlijn: Thorax wand tumoren

Richtlijn: Thorax wand tumoren Richtlijn: Thorax wand tumoren Primaire thoraxwand tumoren zijn een multidisciplinaire topic waar verschillende groepen aan samenwerken. Ze komen zelden voor. Een overzicht van de verschillende histologische

Nadere informatie

Wat is een neurocytoom? Een neurocytoom is een hersentumor die ontstaat uit tumorcellen die heel veel lijken op normale zenuwcellen.

Wat is een neurocytoom? Een neurocytoom is een hersentumor die ontstaat uit tumorcellen die heel veel lijken op normale zenuwcellen. Neurocytoom Wat is een neurocytoom? Een neurocytoom is een hersentumor die ontstaat uit tumorcellen die heel veel lijken op normale zenuwcellen. Hoe wordt een neurocytoom ook wel genoemd? Er bestaat geen

Nadere informatie

Leveroperatie. Deze informatie is met de grootste zorg samengesteld. Het betreft algemene informatie waaraan geen rechten kunnen worden ontleend.

Leveroperatie. Deze informatie is met de grootste zorg samengesteld. Het betreft algemene informatie waaraan geen rechten kunnen worden ontleend. Leveroperatie U heeft een aandoening aan uw lever. Uw specialist stelt een leveroperatie voor. Meestal voert de specialist een leveroperatie uit als er een kwaadaardige tumor te zien is. De operatie kan

Nadere informatie

The Symphony triple A study

The Symphony triple A study Patiënten informatie en toestemmingsverklaring The Symphony triple A study USING SYMPHONY AS AN ADJUNCT TO HISTOPATHOLOGIC PARAMETERS WHEN THE DOCTOR IS AMBIVALENT ABOUT THE ADMINISTRATION AND TYPE OF

Nadere informatie