VERGADEREN EN EVALUEREN

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "VERGADEREN EN EVALUEREN"

Transcriptie

1 VERGADEREN EN EVALUEREN Deze bundel hoort thuis in het deel De handschoen opnemen

2 1 WAAROM VERGADEREN? Momenten waarop de hele leidingsploeg samenzit, zijn heel belangrijk voor het bestaan van je groep. Groepen geven vaak een eigen vorm aan deze momenten en de benamingen zijn dan ook heel uiteenlopend: vergadering, groepsraad, leiderskring, leidingsmoment, bondsstaf, We spreken af om het in deze bundel over 'vergaderingen' te hebben. Vergaderingen zijn in de eerste plaats belangrijk omdat er de belangrijkste beslissingen vallen, of in sommige gevallen: zouden moeten vallen. In de praktijk is het immers niet altijd zo evident: overvolle agenda's, verschillende werkgroepjes in je leidingsploeg, afspraken tussen pot en pint en ga zo maar door. Vaak is al heel wat besproken op andere plaatsen. Op zich geen probleem, zolang de vergaderingen zelf hierdoor niet achterwege worden gelaten, zolang er geen beslissingen vallen door enkele mensen van de leidingsploeg, beslissingen waar de anderen helemaal niets meer over te zeggen hebben. Bij sommige groepen loopt het nog op andere punten fout: beslissingen worden over de hoofden van de leidingsploeg genomen door externen zoals het oudercomité, oudleiding, kookouders, de proost, Leiding moet de kans krijgen en nemen om zelf standpunten in te nemen als groep, zinvolle discussies te voeren en informatie onder elkaar uit te wisselen. Voor bepaalde thema s kan het wel nuttig en/of nodig zijn om externen in het beslissingsproces te betrekken, maar de leidingsploeg volledig buitenspel zetten lijkt ons slechts in heel uitzonderlijke gevallen een te verantwoorden strategie. Als je groep bv. activiteiten heeft waar buitenstaanders actief meewerken, is het noodzakelijk om ook met hen af en toe te vergaderen. Dit houdt enerzijds het contact met de buitenstaanders op peil, anderzijds zullen opmerkingen en commentaren vlugger doorgespeeld kunnen worden. Het is altijd beter om opmerkingen op vergaderingen te vernemen dan dat ze via tussenkanalen (en ondertussen helemaal verdraaid?) bij jou moeten terechtkomen. In ieder geval, de leidingsploeg moet het gevoel hebben dat ze zich thuis voelt op de vergadering, dat ieders inbreng evenveel geapprecieerd wordt, dat er naar iedereen geluisterd wordt. Bovendien verhoog je op die manier ook de betrokkenheid van de verschillende groepsleden. Als je op je vergaderingen als groep kan functioneren, kan je ook veel makkelijker als groep naar buiten komen, als één groep met hetzelfde idee. Een idee waar over nagedacht is, een idee dat respect afdwingt en je werking een stuk vergemakkelijkt. Pol van KSJ Tiereliere vindt dat wordt dan al gauw vervangen door de leiding van KSJ Tiereliere vindt dat. 2

3 2 ALGEMENE VERGADERTIPS 2.1 De agenda Om een gestructureerde en nuttige vergadering te hebben, moet de gespreksleider vooraf een agenda van de vergadering opstellen. Wie heeft een punt op de vergadering? Wat zijn steeds terugkerende punten op de vergadering? Wat moet zeker besproken worden of waarop moet teruggekomen worden? De gespreksleider, die de agendapunten ontvangt, bekijkt welke punten zeker op de vergadering moeten komen, welke het beste tot op het einde van de vergadering kunnen wachten, welke punten bij elkaar aansluiten, Als het over gevoelige punten gaat, kan het soms nodig zijn om het opstellen van de agenda zelf kort te bespreken met andere mensen. Het ordenen van de agendapunten is belangrijk om je vergadering structuur te geven en om de tijd een beetje in te schatten. Een overvolle agenda kan, eens geordend, neerkomen op enkele grote punten en enkele mededelingen. Voor de meeste jeugdbewegingsgroepen is het heel moeilijk om de agenda op voorhand samen te stellen. Geen probleem: je kan dit eenvoudig oplossen door iedereen een kwartiertje vroeger naar de vergadering te laten komen. In dit kwartiertje kan iedereen zijn agendapunten geven en kan de gespreksleider (of de hele groep?) ze ook ordenen. Als het je groep toch lukt om de agenda op voorhand klaar te maken, kan je veel tijd besparen tijdens de vergadering. Als je aan iedereen de agenda kan geven, kan iedereen deze ook al eens bekeken hebben en kan er thuis al nagedacht zijn over bepaalde onderwerpen. Een aantal punten op de vergadering staan meestal vast: het verslag van de vorige vergadering goedkeuren, opvolging van subgroepjes, post bespreken, 2.2 De uitnodiging Een uitnodiging nodigt niet alleen mensen uit voor een vergadering, maar bevat daarnaast nog heel wat andere informatie: de inhoud van de vergadering, de plaats en het tijdstip en ten slotte ook documenten die nodig zijn voor bepaalde punten van de vergadering. Voor de vergadering met je leidingploeg is het misschien niet nodig om telkens een uitnodiging te sturen. Als de vergaderingen op regelmatige tijdstippen doorgaan en steeds in hetzelfde lokaal plaatsvinden, weet de begeleiding waar en wanneer ze verwacht worden. 3

4 2.3 De voorbereiding Als de agendapunten voor de vergadering bekend zijn, kan de vergadering voorbereid worden: agendapunten ordenen, samenvoegen en ze ook al voor een stuk uitdiepen zodat het agendapunt ingeleid kan worden. Hoe beter de vergadering door één of meerdere personen voorbereid is, hoe vlotter de vergadering kan verlopen. De voorbereiding van de vergadering kan ook een opwarmertje inhouden, een tof begin van de vergadering. Samen plezier maken stimuleert immers de betrokkenheid. 2.4 De afspraken A De gespreksleider De gespreksleider leidt de hele vergadering. Hij bepaalt in welke volgorde de agendapunten aan bod komen en laat de vergadering ordelijk verlopen. Hij bepaalt niet welke agendapunten niet behandeld worden. Dit is een beslissing van de hele leidingploeg. De gesprekleider moet erop toezien dat iedereen aan bod komt, maakt duidelijk afspraken wie wat doet en houdt structuur in de vergadering. Meestal is de groepsleider de gespreksleider op de vergadering. Dit hoeft echter niet zo te zijn. Er kan evengoed een beurtrol gehanteerd worden, zodat iedereen de vergadering ooit eens moet leiden. Beide systemen hebben hun voor- en nadelen. B Je eigen stijl van vergaderen Elke groep kan een eigen manier van vergaderen hebben. Vaak maken kleine variaties de vergadering speciaal voor jouw groep en breken ze de eentonigheid. Neem nu dat je afspreekt dat na elke vergadering de gespreksleider een rondje geeft (bij een beurtsysteem weliswaar) of dat je afspreekt om één keer per maand een 'zuivere vergadering' te houden waar er niet gerookt en gedronken mag worden. Kleine 'spelletjes' maken de vergadering vaak een stuk minder zwaar. Let er natuurlijk wel op dat de vergadering geen verzameling van spelletjes wordt. 4

5 C Een verslag maken Een verslag van elke vergadering is nodig om afspraken die gemaakt worden, niet verloren te laten gaan en om afwezigen op de vergadering de kans te geven om te weten wat er gezegd is. Er zijn twee mogelijkheden om verslagen te maken: één iemand van de leidingsploeg maakt het verslag voor de hele ploeg en verspreidt het daarna aan iedereen (of bergt het ergens op waar het voor geïnteresseerden gelezen kan worden) of iedereen neemt voor zichzelf verslag. Het gevaar van deze laatste mogelijkheid is dat de ene iets hard benadrukt in zijn aantekeningen en de andere juist iets verwaarloost. Discussie achteraf is heel moeilijk op deze manier. 2.5 Tijd en plaats Probeer op tijd te beginnen aan de vergadering. Laatkomers hebben altijd ongelijk, moet je maar denken. Je kan dit ook stimuleren door bepaalde straffen te geven aan laatkomers, al moet je het dan natuurlijk nog een beetje plezant houden. Werk de agenda zoveel mogelijk af. Indien dit toch niet haalbaar zou zijn, stop dan toch nadat een punt volledig afgewerkt is. Middenin een discussie stoppen is zinloos (tenzij de discussie echt muurvast zit; zie ook hoofdstuk 3). Las af en toe eens een korte pauze in. Dit is eerder tijdswinst dan -verlies. Zoek een geschikte plaats om te vergaderen: voldoende licht en lucht, niet te klein en niet te groot, geen lawaai. Plaats iedereen in een cirkel of vierkant, zodat mensen elkaar kunnen zien tijdens een discussie. 2.6 Efficiënt vergaderen Niet iedereen vindt vergaderen even leuk, sommigen beschouwen het als een noodzakelijk kwaad of kijken enkel uit naar wat er na de vergadering komt. Toch kunnen heel wat frustraties weggenomen worden als er efficiënt vergaderd wordt. Enkele aandachtspunten die je helpen om efficiënt te vergaderen: Start op het afgesproken uur. Als laatkomers binnenkomen wanneer de vergadering al bezig is, valt dit meer op dan dat ze dit doen als iedereen nog aan het praten is. Het stimuleert om op tijd te komen. Overloop bij het begin van de vergadering de agenda. Zorg ervoor dat iedereen aan de bak kan komen, dat iedereen de kans heeft om iets te zeggen. Hoe meer mensen betrokken worden bij de vergadering, hoe meer aandacht er zal zijn. Vraag regelmatig of iedereen de uitleg begrepen heeft. Schakel doelbewust pauzes in. Ze 5

6 zijn ontladend, rustgevend, de dingen kunnen zo een beetje bezinken. Als het de bedoeling is om tot een besluit te komen, vat dan af en toe de gedachtegang al eens samen. Zo zit iedereen weer op dezelfde lijn en vermijd je dat steeds hetzelfde herhaald wordt. Breek aanslepende gesprekken tijdig af. Het is nutteloos om urenlang over hetzelfde te blijven doordrammen zonder dat er nieuwe inbreng komt. Misschien is het gewoon tijd om even te pauzeren of misschien gaat het over een punt waar er nooit enigheid zal over bestaan. Is het wel nodig om erover verder te gaan? Misschien is het al een hele stap vooruit dat we ieders mening gehoord hebben? Leer prioriteiten stellen bij bepaalde taken of onderwerpen. Als bv. volgende week het jaarlijkse mosselsouper plaatsvindt, kan je de zolder van het lokaal beter op een ander moment opruimen. Maak een goed verslag. Dit is, zoals eerder al gezegd, actiemateriaal en nadien archiefmateriaal. 6

7 3 DE VERGADERTYPES Op elke vergadering vind je een bont allegaartje van karakters, persoonlijkheden, Dit hoeft geen probleem te zijn, maar kan integendeel de sterkte betekenen van de beslissingen die er worden genomen. Zo kan het interessant zijn in een discussie na te gaan wie welke rol opneemt en of er een evenwicht is binnen de vergadering. Is er iemand die durft beslissingen nemen? Wordt er genoeg in vraag gesteld? 3.1 De kritische denker Hij neemt weinig het woord, maar volgt het logisch verloop van de discussie. Hij treedt op, op een gevatte manier. Hij ziet een onderscheid tussen het essentiële en het bijkomstige. Hij maakt doordachte opmerkingen en wijst anderen vaak op hoe ze de huidige moeilijkheden hadden kunnen vermijden. De kritische denker gedraagt zich doorgaans vrij serieus tijdens discussie. 3.2 De ellebogenwerker De ellebogenwerker luistert zelden naar andermans mening, maar strijdt vooral voor het eigen 'gelijk'. Eens hij zich over een bepaalde kwestie een eigen mening gevormd heeft, zal hij daar, kost wat kost, blijven achterstaan. 3.3 De animator Hij weet het enthousiasme op te wekken en te onderhouden. Hij looft diegene die een interessante bijdrage levert aan de discussie en wekt de passieven uit hun slaap. Hij zorgt ervoor dat de discussie aangenaam blijft en op vervelende momenten probeert hij op een speelse manier tussen te komen zodat de spanning gebroken wordt. Hij maakt af en toe een grapje of een gevatte opmerking om de sfeer zo aangenaam mogelijk te maken. 3.4 De opposant Net op het moment dat iedereen denkt dat er eindelijk een besluit is, is er één iemand van de groep die tegendraads wil zijn. Deze persoon, de opposant, doet dit niet altijd uit kwade wil, soms voelt hij zich gewoon niet goed in zijn rol. Het lijkt wel of hij de vergadering niet kan verlaten zonder de meningen eens goed door elkaar te schudden. 7

8 3.5 De organisator Hij is diegene die helpt de doeleinden te stellen, die helpt zoeken naar een goede beslissingsprocedure. Hij heeft oog voor het vooruitgaan van het gesprek of spel. Hij spoort de anderen aan en kan indien nodig de leiding nemen. 3.6 De verzoener Hij zorgt ervoor dat de groep samenblijft en helpt zoeken naar éénparigheid. Hij poogt ook meermaals om compromissen te sluiten en start dan ook vaak onderhandelingen tussen individuen. 3.7 De stille verzetter Er zijn mensen die niets zeggen als ze niet akkoord gaan, maar door hun gezichtsuitdrukking duidelijk te kennen geven of ze al dan niet akkoord gaan. Het gaat hier niet zozeer om niet willen spreken, maar om de moeilijkheid om gedachten onder woorden te brengen. 3.8 De kat-uit-de-boom-kijker Sommige mensen wachten steeds stilzwijgend af wat de verschillende meningen zijn. De overige mensen op de 3.9 De ja-knikker De ja-knikker gaat gewillig mee in elk gesprek en vindt dat er in elke opinie vergadering staan hier vaak twijfelachtig tegen omdat zij niet weten vanwaar de wind even later zal kunnen waaien. wel een waarheid schuilt De onechte Als mensen een mooie redevoering houden waar geen speld tussen te krijgen is, zou het kunnen dat er na een hele tijd nog steeds geen duidelijkheid is over wat die persoon daar zelf van vindt, wat zijn eigen idee is. Waarschijnlijk zal dit ook nooit aan bod komen. 8

9 3.11 De hobbyist Mensen die steevast hun eigen stokpaardjes in discussies werpen, lokken vaak reacties uit bij anderen, zoals Daar heb je hem weer. Het probleem bij deze mensen is vaak dat zij geen andere werkelijkheid als waar zien dan hun eigen werkelijkheid. 9

10 4 BESLUITVORMING Als één ploeg achter de besluiten staan, is de kunst van het vergaderen. Net zolang praten en uitwisselen tot iedereen zich achter het idee kan scharen. Allemaal mooi op papier, maar hoe doe je dat? Hoe kan je nu met een pak jonge mensen tot één idee komen? En moet je wel één idee hebben? 4.1 De verschillende mogelijkheden Een besluit kan genomen worden op verschillende manieren. Oordeel zelf hoe de zaken verlopen in jouw groep. Eén persoon uit de groep neemt de beslissing en de rest slikt deze, stemt ermee in, levert geen openlijke kritiek. Een kleine kliek neemt vooraf een besluit en drukt het door in de groep. De kliek kan dit omdat ze binnen de grote groep nogal een dominante functie heeft. Er is een schijnbare overeenstemming. Dit is het gevolg als mensen zich niet echt op hun gemak voelen in de groep en openlijk tegenspreken moeilijk is. Er wordt gezocht naar echte overeenstemming of consensus. Iedereen in de groep heeft het gevoel dat hij zich kan uiten, dat er geluisterd wordt naar iedereen, dat oplossingen tegenover elkaar afgewogen worden en dat het uiteindelijke besluit het beste is voor de groep. Deze strategie vraagt vaak het meeste tijd. De groep tracht via een meerderheidsstemming tot een besluit te komen. Natuurlijk kan er ook hier altijd een ontevreden minderheid overblijven. 4.2 Een stappenplan om tot democratische besluitvorming te komen A Situatiebeschrijving De situatie moet uitgerafeld worden voor de groep, de zaak moet langs alle kanten bekeken worden. Misschien is het 'probleem' in jouw ogen helemaal geen probleem. Het moet duidelijk zijn wie wat denkt over het onderwerp en welke stappen er eventueel al ondernomen zijn. B Criteria voor een goede oplossing De groep moet op voorhand zeggen wat er juist aan de situatie moet veranderen. Wat ziet de groep zitten en wat niet? Wat is haalbaar en wat niet? Waar willen we naartoe? 10

11 Deze brainstorm kan los van de situatie op zich bekeken worden, er kan gefantaseerd worden, ideeën gegeven worden die nog niet uitgewerkt zijn, Zolang iedereen in de groep maar kan reageren en argumenten pro en contra kan uitspreken. C De manier van beslissen Er bestaan verschillende manieren om uiteindelijk te beslissen. Er kan gekozen worden voor een 2/3-meerderheid, voor een gewone meerderheid, voor volledig akkoord van de hele ploeg, voor een geheime stemming, Genoeg keuze dus. Als je vooraf niet afspreekt hoe de beslissing genomen zal worden, kan dit tot conflicten leiden. Als er bv. met 1/2-meerderheid akkoord wordt gekozen, kunnen tegenstanders 2/3 eisen. Als dit echter op voorhand vastligt, is er geen stof tot discussie. In vele KSJ-KSA-VKSJ-groepen wordt altijd geprobeerd om te beslissen met consensus van de hele leidingsploeg. Ook volgens ons is dit nog altijd de ideale manier om beslissingen te nemen. Zo staat de hele ploeg achter de beslissing en kan je ook als groep met deze beslissing naar buiten komen. Richtlijnen voor het bereiken van een consensus zijn: Probeer niet ten koste van alles de anderen van jouw standpunt te overtuigen. Vertel logisch en duidelijk wat jij vindt. Luister goed naar de anderen en denk na over hun reacties. Verander niet zomaar van mening om conflicten te vermijden en sneller een oplossing te bereiken. Steun alleen die oplossingen waar je het in zekere mate mee eens bent. Vermijd conflictverminderende technieken zoals meerderheid van stemmen, loten enz. Probeer erachter te komen welke verschillen van mening er zijn. Let daarbij vooral op de verschillende uitgangspunten. Iedereen is even verantwoordelijk voor het bereiken van een oplossing. Probeer iedereen in de discussie te betrekken. Beschouw de verschillende meningen eerder als een voordeel dan als een nadeel bij het zoeken naar een consensus. Deze geven uitgebreide informatie, waardoor de kans groter is dat het best mogelijke besluit door de groep genomen wordt. Voorkom dat de discussie beschouwd wordt als een wedstrijd. Het is niet de bedoeling dat iemand wint en een ander verliest. Consensus is het resultaat van een combinatie van informatie, logisch denken en gevoel. Daarom moet tijdens de discussie goed gelet worden op de sfeer in de groep. D De verschillende alternatieven afwegen Als alle mogelijkheden op tafel liggen, kan je ze gaan toetsen aan de criteria voor een goed besluit die je op voorhand had vastgesteld. Er zullen op die manier al heel snel een aantal alternatieven wegvallen. Uit de 11

12 overgebleven mogelijkheden zal dan moeten gekozen worden. E Eindelijk beslissen Dankzij je voorbereiding, is het nu eenvoudig om te beslissen, je hebt immers op voorhand de manier van beslissen al vastgesteld. Samen met de groep wordt er dan een beslissing genomen en tegelijk ook afgesproken wanneer deze beslissing geëvalueerd zal worden. F Evalueren Een tijdje nadat de beslissing is gevallen, is het tijd om alles te evalueren. Komt de beslissing wel in voldoende mate tegemoet aan het gestelde probleem? Geeft de beslissing het resultaat dat we op voorhand verwacht hadden? Wat kunnen we nog verbeteren en waar moeten we in het vervolg rekening mee houden? Werd de beslissing wel voldoende door de groep gedragen? Vanuit deze evaluatie kan je de beslissing bijsturen of bevestigen. 4.3 Mogelijke hindernissen Het kan zijn dat de leiding totaal niet betrokken is bij het groepsgebeuren en dat ze het ook niet de moeite waard vindt om mee met de groep te discussiëren. Het kan dan nuttig zijn om groepsbevorderend te werken in de leidingsploeg. Door de jaren heen zijn taken en afspraken misschien enorm verdeeld geraakt in subgroepjes en wordt het geheel redelijk onoverzichtelijk. Het is dan misschien tijd om eerst wat te reorganiseren en overbodige werkgroepjes en comités af te schaffen. Zo verplicht je mensen ook om voor zichzelf te praten en zich niet langer te verschuilen achter de mening van het groepje dat ze vertegenwoordigen. Oud-leiding kan het zelfvertrouwen van een groep snel een flinke deuk geven. Kijk erop toe dat ze zich niet nodeloos moeien met je werking. Het is belangrijk dat zij hun plaats weten, maar ook dat jullie weten welke commentaar jullie ter harte moeten nemen en welke je in de wind mag slaan. Grote monden en dikke nekken kunnen de sfeer op de vergadering grondig verpesten. Er bestaan methodieken om dit probleem aan te pakken. 12

13 5 LEUKE VERGADERTECHNIEKEN Vergaderen is niet altijd evident en kan enorm saai overkomen. Het is dan natuurlijk de kunst om je vergadering luchtig en efficiënt te houden. Geen makkelijke opdracht voor de gespreksleider! We geven jullie enkele mogelijke methodieken om alvast van start te gaan. 5.1 Gesprekken leiden A Interview Dit is een methodiek die ten eerste iedereen goed aan bod laat komen, ten tweede mensen goed naar elkaar doet luisteren en ten derde de betrokkenheid bij mekaars ideeën en vragen verhoogt. Stap 1: Stel een duidelijk individuele vraag in verband met het onderwerp dat aan de orde is. Bv.: "Waarom is ons ledenaantal de laatste 5 jaar zo gedaald?" Interview elkaar gedurende enkele minuten. Stap3: De groep komt nu terug samen zitten en één voor één wordt er verteld wat de andere gezegd heeft. Stap 4: Vat alle gegevens samen en haal er de kerngedachten uit. Stap 5: Evalueer het verloop van de methodiek en het resultaat. B Afbreken van aanslepende gesprekken Iedereen krijgt bij het begin van de vergadering 4 kaartjes: nemen, geven, kritiek en lossen. Geven betekent dat je iets wil zeggen. Nemen duidt erop dat je akkoord gaat met wat net gezegd is. Bij het kaartje kritiek ga je niet akkoord en kan je ook een alternatief geven. Bij het kaartje lossen ten slotte laat je weten dat je de discussie moe bent, dat er volgens jou lang genoeg over gepraat is. Wanneer er verschillende van deze kaartjes omhoog gaan, is de boodschap duidelijk zichtbaar en wordt de discussie ook afgesloten. C Orde houden Als je op voorhand weet dat iedereen op jouw vergadering door elkaar praat en zich niet bij het onderwerp kan houden, dan is volgende methodiek heel confronterend. Zit met iedereen in een cirkel van stoelen en laat één stoel leeg. Diegene die het onderwerp aansnijdt, gaat op de lege stoel zitten. Op deze manier komt er weer een stoel vrij. Spreek af dat er enkel mag tus- 13

14 sengekomen worden door de persoon die het laatst de lege stoel ingenomen heeft. 5.2 Groepsbevorderende technieken A Kimbaspel Een kimba is een vriendschapsband. Het kimbaspel is dan ook een ontdekkingsreis in een vriendengroep, een ontmoeting met jezelf en met je medespelers. Je ontdekt bij elkaar toffe dingen, maar ook spanningen en problemen. Niet meteen een plezierreisje op het eerste zicht en toch is het een leuk en verrassend spel. Dit spel kan ontleend worden op het nationaal secretariaat. B Rolverwisseling Een leuke methodiek bestaat erin om iedereen in een andere rol te laten kruipen. De sloeberleiding wordt +16- leiding enz. Ook hoofdleider, verslagnemer, volwassen begeleider en andere functies worden tijdelijk door andere personen opgenomen. Door de discussie eens vanuit een andere positie te voeren, ontstaat vaak veel meer begrip voor elkaars standpunten. Zorg ook voor een bespreking achteraf. C De spelenbundel Op je provinciaal of nationaal secretariaat is een spelenbundel "Groepsbevorderende spelen" beschikbaar. Ook hier vind je ongetwijfeld leuke ideetjes om met de begeleidingsploeg uit te proberen. 14

15 6 WAAROM EVALUEREN? Evalueren is nodig binnen elke groep. Initiatieven, de algemene werking, de leidingsploeg, het groepsblaadje, : allen moeten ze geëvalueerd worden. Dit niet alleen na afloop, maar ook tijdens de activiteit die je organiseert. Zo kan tijdig worden bijgestuurd. Evalueren gebeurt vaak heel spontaan, soms zelfs zonder dat we er ons bewust van zijn. Als je antwoord geeft op vragen als hoe was het eetfestijn? of hebben de Sloebers goed meegewerkt vandaag?, ben je eigenlijk aan het evalueren. Deze informele evaluatiemomenten zijn onmisbaar, al is het maar omdat het deugd doet als mensen informeren naar waar je mee bezig bent. Toch is het af en toe nodig om meer systematisch te werk te gaan en daarover gaat de rest van deze bundel. Het is inderdaad gezond om regelmatig alles eens onder de loep te nemen. Het kan je werking nieuw leven inblazen of ideeën geven om het de volgende keer nog beter te doen, of evengoed. Want een evaluatie moet niet altijd negatief zijn. Het is ook het ideale moment om je tevredenheid eens te uiten, eens te zeggen hoe goed bepaalde dingen wel waren. Dat is natuurlijk altijd leuker om te horen dan negatieve kritiek, al moet ook dat mogelijk zijn. Zolang het constructief bedoeld is, kan het alleen maar verhelderend werken voor de groep. Evalueren doe je echter niet zomaar. Een evaluatie moet nl. voorbereid worden. De bedoeling is immers dat er iets goeds uit de evaluatie kan voortvloeien. Daarom is het zinloos dat er gewoon wat over en weer gepraat wordt en iedereen 'zijn ding doet'. Kritiek moet gestoffeerd worden en omgezet worden in bruikbare informatie. Evalueren heeft verschillende functies: Iedereen kan zijn ervaringen eens op een rijtje zetten en ze vergelijken met de ervaringen van anderen. Een evaluatie geeft de deelnemers ook de kans om eens stoom af te blazen. Hier gaat het dan vooral om ervaringen die deelnemers emotioneel parten spelen. Evalueren geeft soms ook informatie over de verhoudingen in de groep. Stel immers dat er op de evaluatie een voortdurende strijd is over wie gelijk en ongelijk heeft. Hier is duidelijk iets mis met de groepsgeest. Er wordt te veel met machtsverhoudingen gespeeld. Door te evalueren, kan een programma verbeteren. Deelnemers moeten dan wel eerlijk zijn en de zaak niet proberen te verbloemen om mensen hun gevoelens te sparen. Op diplomatische wijze kan heel veel gezegd worden, zonder mensen daarom te kwetsen. Evaluatie maakt de deelnemers verantwoordelijk voor wat ze gedaan hebben en nog gaan doen. Mensen worden op deze manier actief betrokken bij de activiteit. Een laatste functie van evalueren is de voorbeeldfunctie. Communicatie zonder feedback is zinloos. Als groepsleider is het dan ook je taak om vragen te stellen aan de groep en een evaluatie uit te lokken, zonder zelf defensief te worden tegenover bepaalde mensen of gebeurtenissen. 15

16 7 HOE EEN EVALUATIE LEIDEN? De rol van de gespreksleider bij een evaluatie is niet altijd evident. Veel mensen zijn bang om te evalueren of vinden het overbodig. De oorzaken hiervoor kunnen sterk uiteenlopen. Veel hangt af van de inhoud van de evaluatie: een evaluatie van een activiteit bv. is doorgaans minder bedreigend dan een evaluatie van het functioneren van de leidingsploeg. In ieder geval: mensen worden niet graag geconfronteerd met hun gebreken en fouten. Sommigen vinden het even gênant als ze opgehemeld worden voor bepaalde dingen die ze gedaan of gezegd hebben. Zeker als een evaluatie persoonlijk wordt, is een goede begeleiding van de evaluatie dus van het grootste belang. Daarom enkele tips. 7.1 De verschillende stappen in het evaluatieproces A Voor de evaluatie Als gespreksleider heb je best op voorhand al een beetje nagedacht over hoe je de evaluatie zal aanpakken. Wat moet er precies geëvalueerd worden, hoe ga je dat doen (d.i. de techniek), waar, met wie, hoe lang? B Tijdens de evaluatie De gespreksleider moet ervoor zorgen dat alle deelnemers aan het woord komen en rustig de tijd krijgen om zich uit te drukken. Het kan hierbij helpen om verklarende vragen te stellen of om uitspraken te hernemen en aan anderen voor te leggen. De gespreksleider moet de pro- en contra-argumenten helpen verzamelen en het zware werk van de besluitvorming op gang brengen. Tegelijk moet hij op ieder moment de deelnemers vrijlaten om in te gaan op de uitdaging van de evaluatie. Het is beter om afstand te nemen van je techniek dan mensen te verplichten dingen te zeggen die ze anders nooit zouden zeggen. Dit vraagt van de gespreksleider veel zelfdiscipline en aandacht naar de leidingsploeg toe. De gespreksleider moet er ook rekening mee houden dat er tijdens een evaluatie heel wat onderliggende gevoelens losgeweekt kunnen worden en iemand als het ware kan ontploffen. Die persoon moet dan volledig opgevangen kunnen worden met zijn gevoelens. Als de gespreksleider zichzelf daar niet toe in staat ziet, kan hij altijd hulp van een meer ervaren leider op dat gebied voorzien. Je kan dergelijke situaties gedeeltelijk trachten te voorkomen door ook voldoende aandacht te hebben voor het positieve tijdens de evaluatie. Mensen durven van een evaluatiemoment wel 16

17 eens gebruik maken om hun hart uit te storten en heel wat negatieve gevoelens de vrije loop te laten. Op zo een moment moet je er als gespreksleider voor zorgen dat de deelnemers de positieve zaken (die altijd te vinden zullen zijn) nog kunnen zien. C Na de evaluatie Als gespreksleider moet je ervoor zorgen dat je de genomen besluiten operationeel maakt. Dit wil zeggen dat je ze uitdiept, omzet naar concrete punten waaraan gewerkt moet worden of die de volgende keer anders moeten gebeuren. 7.2 Wat wordt geëvalueerd? Het is belangrijk dat iedereen die aan de evaluatie deelneemt, weet heeft van het onderwerp van de evaluatie. Anders bestaat de kans dat er naast elkaar gepraat gaat worden en dat er misverstanden ontstaan. Zorg er dus als gespreksleider voor dat mensen voorbereid aan de evaluatie kunnen beginnen, d.w.z. dat ze bij de start van het gesprek weten waarover het zal gaan. Voorbeelden van goede evaluatievragen zijn: Kwam het resultaat van de activiteit overeen met de bedoeling? Was er voldoende voorbereiding aan de activiteit gebeurd? Hoe was de inzet van onze leidingsploeg? En van de leden? Was de technische kant van het eetfestijn in orde? Lijken de verschillende activiteiten niet te fel op mekaar? Wat loopt er fout bij alle activiteiten? Wordt er efficiënt vergaderd met onze leidingsploeg? Hoe is onze relatie met de ouders? Heeft onze groep een goede structuur? Hebben we voldoende begeleiders die regelmatig cursus volgen? Wordt onze stem gehoord in de gemeentelijke jeugdraad? 7.3 Hoe wordt geëvalueerd? Een gesprek is niet zo een eenvoudige manier om te evalueren. Er zijn namelijk altijd mensen die heel overtuigend kunnen praten en hun mening op een interessante manier naar voor kunnen brengen, met als mogelijk gevolg dat iedereen aan hun lippen hangt, maar niemand nog kritisch nadenkt over de waarde van wat gezegd wordt. Van de gespreksleider wordt dus verwacht dat hij bewaakt dat iedereen zich kan vinden in het gezamenlijke besluit. Daarom is het dikwijls aangewezen om gebruik te maken van tech- 17

18 nieken waarbij iedereen zijn mening op één of andere manier moet kenbaar maken (zie verderop in de bundel). Vaak zegt de lichaamstaal van mensen een stuk meer dan de woorden die ze gebruiken om iets te beoordelen. Een evaluatie voeren zonder woorden, is natuurlijk utopisch, maar je kan het verbale wel een beetje op het achterplan duwen. Als er een stelling of gebeurtenis verteld wordt, kan men iedereen verplichten om te zwijgen en bv. via gezichtsuitdrukkingen (maar ook andere manieren zijn mogelijk) duidelijk maken hoe ze over de stelling denken. Misschien kan de gespreksleider de stille mensen meer bespelen en aan het woord laten. De manier van evalueren heeft dus duidelijk ook invloed op de uiteindelijke besluitvorming. Kies dus voor de vorm die voor je groep het meest geschikt is en leid het geheel tijdens het evalueren zelf in goede banen. 18

19 8 LEUKE EVALUATIETECHNIEKEN Nogmaals: het kiezen van een techniek doe je niet zomaar. Je moet de groep goed kunnen inschatten. Gaan ze deze techniek wel goed vinden, gaan ze hem niet te kinderachtig vinden, zal de techniek genoeg informatie over het thema geven,? Hieronder geven wij je enkele technieken om te evalueren. Met een beetje creativiteit kan je echter zelf ook toffe technieken verzinnen die op maat van je eigen groep geschreven staan. Pro en contra: De gespreksleider zegt dat hij graag het oordeel van iedereen zou horen over de te evalueren activiteit. Hij splitst de groep in twee en laat de ene helft van de groep ruzie maken tegen het andere deel van de groep. De ene helft stelt zich heel positief op tegenover de activiteit en de andere heel negatief. Met deze ingesteldheid discussiëren beiden groepen enkele minuten met elkaar. Daarna verwisselen ze van rol. De gespreksleider stelt zich onafhankelijk op en probeert de aangehaalde ideeën te bundelen, zodat er achteraf verder gepraat kan worden in een ernstiger gesprek. Kleur bekennen: Er wordt een waarde uitgedrukt over een activiteit of deelaspect ervan a.d.h.v. gekleurde kaartjes. De kleurwaardeschaal kan gaan van blauw (zeer goed), groen (goed) over geel (matig) naar oranje (slecht) en rood (zeer slecht). De gespreksleider vraagt een argumentatie voor de gekozen kleur. Je kan de kleuren ook vervangen door 5 andere symbolen die je met de groep kan zoeken. Een gezichtscollage maken: Iedereen krijgt een figuur waarop een mond moet komen (goed, matig, slecht). Op kamp kan je hiervoor allerlei figuurtjes (zon, bloem, kindje, boom, auto, ) gebruiken. Elke dag krijgen de kinderen één figuurtje dat ze het passende gezichtje geven (volgens de evaluatie van die dag). Op het einde van het kamp heb je een mooie collage en heb je een beeld van de globale beoordeling van het kamp voor elke persoon. Gekleurd water: Volgens de evaluatie wordt het water minder of meer gekleurd. Ook hier is het belangrijk dat iedereen verplicht wordt om een oordeel uit te spreken, zodat niet enkel de grote praters het woord krijgen. Als gespreksleider TRACHT je dan vooral de meest in het oog springende beoordelingen te bespreken, om dan nadien te trachten tot een gezamenlijk besluit te komen. Hoe gaat het tussen jou en mij? : De bedoeling van deze methodiek is om na te gaan hoe de groepsleden zich tegenover elkaar verhouden. Eerste stap: iedereen van de groep legt een wit naamkaartje in het midden van de cirkel. Tweede stap: de andere deelnemers situeren zich t.o.v. deze persoon door één van hun gekleurde naamkaartjes in de cirkel te leggen. De afstand tot het witte kaartje drukt de verbondenheid uit, de kleur geeft de aard van de verbondenheid weer (goed-slecht, vriend-vijand) Derde stap: de deelnemers verantwoorden hun positie en kleurkaartjes aan de andere leden van de groep. De groep is vrij om op opmerkingen in te gaan of niet. De vierde stap is het samen zoeken naar resultaten en zoeken naar 19

20 mogelijke stappen voor de toekomst. Ideaal is dat de begeleider van dit spel een buitenstaander is. Hij kan dan zeer objectief naar de gegevens kijken en vragen stellen die voor de groepsleden misschien al als evident gezien worden. De achtergrond van bepaalde spanningen tussen mensen kan dan nog eens opgehaald worden en eventueel uitgepraat worden. Hoe zien de anderen je? : De bedoeling hier is dat je voor jezelf nagaat hoe anderen je bekijken en waarderen. In het begin van de evaluatie gaat iedereen op de grond liggen en laat zijn profiel op een flap papier tekenen door een medeleider. De verschillende profielen worden aan de muur opgehangen. Iedereen loopt nu eens rond en schrijft overal goede of minder goede eigenschappen op bij iedereen van de begeleiding. Je kan ook werken met verschillende kleuren om je waardering opvallend te laten overkomen. Als iedereen klaar is, kan men de verschillende profielen overlopen. De persoon wiens profiel men aan het bespreken is, kan natuurlijk tussenkomen om te reageren of om uitleg te vragen. Als alle profielen aan de beurt geweest zijn, kan men besluiten trekken voor zichzelf en voor de groep. Bij deze techniek raden we sterk aan om iedereen te verplichten om minstens één positieve eigenschap bij iedereen te vermelden. Zoniet dreigt het gevaar dat voor bepaalde mensen hun negatieve eigenschappen te sterk gaan overheersen. Dit is niet alleen zeer kwetsend voor de betrokken personen, bovendien schiet de evaluatie zo ook haar doelstelling voorbij. 20

Handleiding Vergadertechnieken

Handleiding Vergadertechnieken Handleiding Vergadertechnieken Zelfstudie en rapporteren Bij OGO leer je niet alleen via het actief deelnemen aan groepsdiscussies, maar ook via het individueel uitvoeren van zelfstudieopdrachten (ZSO).

Nadere informatie

Bijeenkomst over geloofsopvoeding Communiceren met je puber Deze bijeenkomst sluit aan bij Moments, magazine voor ouders van jongeren van 12-18 jaar

Bijeenkomst over geloofsopvoeding Communiceren met je puber Deze bijeenkomst sluit aan bij Moments, magazine voor ouders van jongeren van 12-18 jaar DOELSTELLINGEN Ouders zijn zich ervan bewust dat je altijd en overal communiceert Ouders wisselen ervaringen met elkaar uit over hoe de communicatie met hun pubers verloopt Ouders verwerven meer inzicht

Nadere informatie

Verbindingsactietraining

Verbindingsactietraining Verbindingsactietraining Vaardigheden Open vragen stellen Luisteren Samenvatten Doorvragen Herformuleren Lichaamstaal laten zien Afkoelen Stappen Werkafspraken Vertellen Voelen Willen Samen Oplossen Afspraken

Nadere informatie

Vragen Hoe kan je veiligheid inbouwen zodat je alle leerlingen kan betrekken? Vraag Hoe kan je de ideeënbus actief en betekenisvol maken?

Vragen Hoe kan je veiligheid inbouwen zodat je alle leerlingen kan betrekken? Vraag Hoe kan je de ideeënbus actief en betekenisvol maken? Methodiek Kringgesprek Beter samen leven en meer leren in de klas. Een participatieve sfeer in de klas of op de school kan men op verschillende manieren bewerkstelligen. Werken met kringgesprekken is hierbij

Nadere informatie

zo maak je een prachtige Femma-stand

zo maak je een prachtige Femma-stand zo maak je een prachtige Femma-stand 1 zo maak je een prachtige femma-stand Elke groep krijgt regelmatig de vraag om op een activiteit in de gemeente een standje te zetten: op de avondmarkt, kermis, boekenbeurs,

Nadere informatie

EERSTE HULP BIJ EVALUEREN

EERSTE HULP BIJ EVALUEREN EERSTE HULP BIJ EVALUEREN WERKWINKEL INSPIRATIEDAG ONGELOOFLIJK (6 FEBRUARI 2010) WAT IS EVALUEREN? EVALUEREN IS TERUGBLIKKEN NAAR HET VERLEDEN OM HET IN DE TOEKOMST BETER TE DOEN. Evalueren is terugkoppelen.

Nadere informatie

21 Niveaus van interveniëren in groepen 22

21 Niveaus van interveniëren in groepen 22 21 Niveaus van interveniëren in groepen 22 ASPECTEN VAN COMMUNICATIE IN GROEPEN In iedere relatie en in elk relatienetwerk waar mensen net elkaar communiceren zijn er vier aspecten te onderscheiden. De

Nadere informatie

VERGADEREN VOOR DUMMIES

VERGADEREN VOOR DUMMIES VERGADEREN VOOR DUMMIES DE AGENDA VASTSTELLEN Er zijn verschillende soorten agendapunten: Open Bij open agendapunten zijn er nog geen plannen gemaakt, er is nog geen concreet voorstel. De discussie is

Nadere informatie

4 communicatie. Ik weet welke informatie anderen nodig hebben om mij te kunnen begrijpen. Ik vertel anderen wat ik denk of voel.

4 communicatie. Ik weet welke informatie anderen nodig hebben om mij te kunnen begrijpen. Ik vertel anderen wat ik denk of voel. 4 communicatie Communicatie is het uitwisselen van informatie. Hierbij gaat het om alle informatie die je doorgeeft aan anderen en alle informatie die je van anderen krijgt. Als de informatie aankomt,

Nadere informatie

20 tips voor een goed debat!

20 tips voor een goed debat! 20 tips voor een goed debat! Moedig elkaar aan tijdens jullie voorbereidingen en de wedstrijd. Geef elkaar tips en zoek samen de sterktes en zwaktes van de argumenten. Je kan veel leren van elkaar, ook

Nadere informatie

Samen werken = samenwerken bij De Belvertshoeve

Samen werken = samenwerken bij De Belvertshoeve Themabundel Samen werken = samenwerken bij De Belvertshoeve Assistent medewerker Dit project is mede mogelijk gemaakt met een bijdrage uit het Europees Sociaal Fonds Voorwoord Deze themabundel is bedoeld

Nadere informatie

Communicatie vaardigheden

Communicatie vaardigheden Communicatie vaardigheden Yuri Santana (13026003) Februari 2014, Delft Inhoudsopgave Inleiding... 5 Observatielijst voorzitter... 6 HS versus GS... 8 Opdracht behorende bij conflict hanteren... 9 Herkennen

Nadere informatie

Groep 8 Verdiepingsles: Lagerhuis (dubbele les) Groep 8 Verdiepingsles: Lagerhuis voorbereiding. Leerkrachtinformatie

Groep 8 Verdiepingsles: Lagerhuis (dubbele les) Groep 8 Verdiepingsles: Lagerhuis voorbereiding. Leerkrachtinformatie Leerkrachtinformatie (dubbele les) Lesduur: 2 x 50 minuten (klassikaal) Introductie van de activiteit 1. Deze klassikale les bestaat uit twee delen: Voorbereiding Uitvoering voorbereiding Lesduur: 50 minuten

Nadere informatie

ENKELE HULPMIDDELEN EN TIPS BIJ HET VOEREN VAN EEN GESPREK VOOR GESPREKSVOERDERS

ENKELE HULPMIDDELEN EN TIPS BIJ HET VOEREN VAN EEN GESPREK VOOR GESPREKSVOERDERS ENKELE HULPMIDDELEN EN TIPS BIJ HET VOEREN VAN EEN GESPREK VOOR GESPREKSVOERDERS Geef de voorbereidingsvragen aan je medewerkers enkele dagen voor het gesprek plaatsvindt Bereid jezelf goed voor door de

Nadere informatie

Feedback geven en ontvangen

Feedback geven en ontvangen Feedback geven en ontvangen 1 Inleiding In het begeleiden van studenten zul je regelmatig feedback moeten geven en ontvangen: feedback is onmisbaar in de samenwerking. Je moet zo nu en dan kunnen zeggen

Nadere informatie

pest eruit? De baas spelen

pest eruit? De baas spelen Hoe ziet iemand die een ander pest eruit? Waarschijnlijk heb je wel gemerkt dat het ontzettend moeilijk is om zo n beschrijving te geven. Dat is logisch want er bestaat niet iemand die eruit ziet als een

Nadere informatie

Inhoudstafel Leermeermoment Chicago Jongeren Lees dit alvorens te beginnen... 2 Doelstelling van de activiteit... 2 Overzicht...

Inhoudstafel Leermeermoment Chicago Jongeren Lees dit alvorens te beginnen... 2 Doelstelling van de activiteit... 2 Overzicht... Inhoudstafel Leermeermoment Chicago Jongeren Lees dit alvorens te beginnen... 2 Doelstelling van de activiteit... 2 Overzicht... 2 Praktische voorbereiding... 2 Tijd (duur)... 2 Locatie... 2 Materiaal...

Nadere informatie

Wat het effect van een vraag is, hangt sterk af van het soort vraag. Hieronder volgen enkele soorten vragen, geïllustreerd met voorbeelden.

Wat het effect van een vraag is, hangt sterk af van het soort vraag. Hieronder volgen enkele soorten vragen, geïllustreerd met voorbeelden. Actief luisteren Om effectief te kunnen communiceren en de boodschap van een ander goed te begrijpen, is het belangrijk om de essentie te achterhalen. Je bent geneigd te denken dat je een ander wel begrijpt,

Nadere informatie

attitudes zelfstandig leren kennis vaardigheden

attitudes zelfstandig leren kennis vaardigheden zelfstandig leren Leren leren is veel meer dan leren studeren, veel meer dan sneller lijstjes blokken of betere schema s maken. Zelfstandig leren houdt in: informatie kunnen verwerven, verwerken en toepassen

Nadere informatie

DE BIBLIOTHEEK VAN JE DROMEN? groep A

DE BIBLIOTHEEK VAN JE DROMEN? groep A DE BIBLIOTHEEK VAN JE DROMEN? groep A 4 opdrachten! 60 minuten! Bij iedere opdracht zet iemand zijn wekker/ chronometer (op gsm of uurwerk), zodat je zeker niet veel langer dan een kwartier bezig bent.

Nadere informatie

Grenzeloze vrijheid? Discussiebijeenkomst tienerclub

Grenzeloze vrijheid? Discussiebijeenkomst tienerclub Grenzeloze vrijheid? Discussiebijeenkomst tienerclub Leeftijd: 12-16 jaar Tijdsduur: 1 uur Doelen - De jongeren denken na over de betekenis van de muur tussen Israël en de Palestijnse gebieden in het dagelijks

Nadere informatie

Stap 1 Voorafgaand aan het bestuderen van een nieuw onderwerp vatten leerlingen in kleine groepjes samen wat ze al van het onderwerp weten.

Stap 1 Voorafgaand aan het bestuderen van een nieuw onderwerp vatten leerlingen in kleine groepjes samen wat ze al van het onderwerp weten. Werkvorm 1 Stap 1 Voorafgaand aan het bestuderen van een nieuw onderwerp vatten leerlingen in kleine groepjes samen wat ze al van het onderwerp weten. Stap 2 Vervolgens formuleren ze vragen over wat ze

Nadere informatie

Methoden van het Wetenschappelijk Onderzoek: Deel II Vertaling pagina 83 97

Methoden van het Wetenschappelijk Onderzoek: Deel II Vertaling pagina 83 97 Wanneer gebruiken we kwalitatieve interviews? Kwalitatief interview = mogelijke methode om gegevens te verzamelen voor een reeks soorten van kwalitatief onderzoek Kwalitatief interview versus natuurlijk

Nadere informatie

Vragenlijst persoonlijke onderhandelingsstijlen: de samenwerker, de vechter en de analyticus

Vragenlijst persoonlijke onderhandelingsstijlen: de samenwerker, de vechter en de analyticus pag.: 1 van 5 Vragenlijst persoonlijke onderhandelingsstijlen: de samenwerker, de vechter en de analyticus Ieder mens heeft een persoonlijke stijl van beïnvloeden. De een is meer gericht op het opbouwen

Nadere informatie

Onderhandelen en afspraken maken

Onderhandelen en afspraken maken OPDRACHTFORMULIER Onderhandelen en afspraken maken Naam student: Datum: 1 Lees het handelingsformulier van deze vaardigheid en noteer vragen en opmerkingen. Bespreek deze met medestudenten of je docent.

Nadere informatie

Oplossingsgerichte vragen (Het Spel van Oplossingen IKB & TS)

Oplossingsgerichte vragen (Het Spel van Oplossingen IKB & TS) Oplossingsgerichte vragen (Het Spel van Oplossingen IKB & TS) Stel dat dat (te grote wonder) gebeurt, ik betwijfel of dat zal gebeuren, maar stel je voor dat, wat zou je dan doen dat je nu niet doet? (p36)

Nadere informatie

Vorming. Vergadertechnieken & besluitvorming

Vorming. Vergadertechnieken & besluitvorming Vorming Vergadertechnieken & besluitvorming Doelstelling Kennis De deelnemers kennen het onderscheid tussen verschillende soorten vergaderingen. De deelnemers kennen de verschillende onderdelen van een

Nadere informatie

Als je ouders uit elkaar gaan, zit je met heel wat vragen.

Als je ouders uit elkaar gaan, zit je met heel wat vragen. Als je ouders uit elkaar gaan, zit je met heel wat vragen. Kan ik kiezen bij wie ik ga wonen? Is het mijn schuld? Ben ik verplicht om op bezoek te gaan bij papa of mama? Waarom hebben mijn ouders elk een

Nadere informatie

Bijlage 1 Thema 1. De helppagina van een tijdschrift

Bijlage 1 Thema 1. De helppagina van een tijdschrift 98 De helppagina van een tijdschrift Bijlage 1 Thema 1 Ik ben een meisje van 10 jaar en zit in groep 6. Wij zijn in nieuwe groepjes gezet en nu zit ik tegenover een meisje waar ik me heel erg aan erger.

Nadere informatie

2: vergaderen VASTE VOORZITTER EN NOTULIST

2: vergaderen VASTE VOORZITTER EN NOTULIST 2: vergaderen Als je lid bent van een studentenraad, vergader je vaak. Je hebt vergaderen met de studentenraad, maar ook vergaderingen met het College van Bestuur en de Ondernemingsraad (OR). Gemiddeld

Nadere informatie

Inhoudstafel Luistermoment Centrum-West Lees dit alvorens te beginnen... 2 Doel van de activiteit... 2 Overzicht... 2 Praktische voorbereiding...

Inhoudstafel Luistermoment Centrum-West Lees dit alvorens te beginnen... 2 Doel van de activiteit... 2 Overzicht... 2 Praktische voorbereiding... Inhoudstafel Luistermoment Centrum-West Lees dit alvorens te beginnen... 2 Doel van de activiteit... 2 Overzicht... 2 Praktische voorbereiding... 2 Voorbereiding... 2 Locatie... 2 Materiaal... 2 Veel voorkomende

Nadere informatie

Vragenlijst leerstijlen (model van Kolb/Juch)

Vragenlijst leerstijlen (model van Kolb/Juch) pag.: 1 van 6 Vragenlijst leerstijlen (model van Kolb/Juch) Bron: www.fractal.org/bewustzijns-besturings-model/vragenlijsten/vragenlijst-leerstijlen.htm Auteur: onbekend Een leerstijl is de manier waarop

Nadere informatie

BIJEENKOMST 1- KENNISMAKING

BIJEENKOMST 1- KENNISMAKING BIJEENKOMST 1- KENNISMAKING kennismaken met groepswerker en groepsleden afspraken maken in groep een eerste gevoel van rust, vertrouwen en veiligheid creëren kennismaken met het thema budgetteren aanzetten

Nadere informatie

Vaardigheidsmeter Communicatie

Vaardigheidsmeter Communicatie Vaardigheidsmeter Communicatie Persoonlijke effectiviteit Teamvaardigheden Een goede eerste indruk Zelfempowerment Communiceren binnen een team Teambuilding Assertiviteit Vergaderingen leiden Anderen beïnvloeden

Nadere informatie

Als je ouders uit elkaar gaan, zit je met heel wat vragen.

Als je ouders uit elkaar gaan, zit je met heel wat vragen. Als je ouders uit elkaar gaan, zit je met heel wat vragen. Kan ik kiezen bij wie ik ga wonen? Is het mijn schuld? Ben ik verplicht om op bezoek te gaan bij papa of mama? Waarom hebben mijn ouders elk een

Nadere informatie

Zo verleid je de vrouw van je dromen! UITGELEKT Pagina 1

Zo verleid je de vrouw van je dromen! UITGELEKT Pagina 1 Zo verleid je de vrouw van je dromen! UITGELEKT Pagina 1 Hoofdstuk 5: Hoe Je De Kans Op Success Verruïneerd De Vijf Dodelijke Misvattingen Eén van de manieren om je kansen op succes gegarandeerd te verruïneren

Nadere informatie

Beleid basisschool Bösdael

Beleid basisschool Bösdael Pestprotocol Bösdael Onze principes: In de missie en visie van de school hebben we aangegeven dat we het van groot belang vinden dat alle mensen binnen onze school zich veilig en geborgen voelen. We hebben

Nadere informatie

Inhoudstafel Luistermoment La J Kinderen Lees dit alvorens te beginnen... 2 Doel van de activiteit... 2 Overzicht... 2 Praktische voorbereiding...

Inhoudstafel Luistermoment La J Kinderen Lees dit alvorens te beginnen... 2 Doel van de activiteit... 2 Overzicht... 2 Praktische voorbereiding... Inhoudstafel Luistermoment La J Kinderen Lees dit alvorens te beginnen... 2 Doel van de activiteit... 2 Overzicht... 2 Praktische voorbereiding... 2 Voorbereiding... 2 Locatie... 2 Materiaal... 2 Veel

Nadere informatie

Ik-Wijzer Ik ben wie ik ben

Ik-Wijzer Ik ben wie ik ben Ik ben wie ik ben Naam: Lisa Westerman Inhoudsopgave Inleiding... 3 De uitslag van Lisa Westerman... 7 Toelichting aandachtspunten en leerdoelen... 8 Tot slot... 9 Pagina 2 van 9 Inleiding Hallo Lisa,

Nadere informatie

III. Schakelen tussen communciatieniveaus

III. Schakelen tussen communciatieniveaus III. Schakelen tussen communciatieniveaus Herkent u de volgende situaties? o 'Nu heb ik al een paar keer aan mijn medewerker gevraagd of hij uit wil leggen wat er precies aan de hand is; maar hij geeft

Nadere informatie

- Was dat volgens jou een goede vergadering? Zo ja, waardoor kwam dat volgens jou? Zo nee, waarom kwam dat?

- Was dat volgens jou een goede vergadering? Zo ja, waardoor kwam dat volgens jou? Zo nee, waarom kwam dat? Feedbackvragen Vergaderen Vraag 1 Bekijk de Leerdoelen die bij deze casus horen. Beantwoord daarna de vraag. Geef per doel aan of je dit al beheerst, waarbij N = nee, O = om verder te ontwikkelen en J

Nadere informatie

EXAMENPROJECT NEDERLANDS 5TSO ARGUMENTEREN EN DEBATTEREN

EXAMENPROJECT NEDERLANDS 5TSO ARGUMENTEREN EN DEBATTEREN EXAMENPROJECT NEDERLANDS 5TSO ARGUMENTEREN EN DEBATTEREN N. Gheerolfs/ L. Eeckhout/ T. De Man/ N. De Vleeschauwer 1 Examenproject semester 2 5TSO Argumenteren en debatteren Met deze bundel bereid je je

Nadere informatie

GBS 'Alt-Hoeselt' schoolwerkplan deel 3 : pedagogisch - didactische aspecten 1

GBS 'Alt-Hoeselt' schoolwerkplan deel 3 : pedagogisch - didactische aspecten 1 GBS 'Alt-Hoeselt' schoolwerkplan deel 3 : pedagogisch - didactische aspecten 1 Hoofdstuk 9. Pesten Pesten, wij willen er SAMEN iets aan doen! Inleiding In onze school zijn we reeds verschillende jaren

Nadere informatie

Leren/coachen van meisjes - Dingen om bij stil te staan

Leren/coachen van meisjes - Dingen om bij stil te staan De ontwikkeling van vrouwen en meisjes in het rugby heeft de afgelopen jaren flink aan momentum gewonnen en de beslissing om zowel heren als dames uit te laten komen op het sevenstoernooi van de Olympische

Nadere informatie

360 graden feedback formulier

360 graden feedback formulier 360 graden feedback formulier Je bent gevraagd om feedback te geven door middel van dit formulier. Het doel van dit onderzoek is: Aangeven waar Tessa Persijn na haar vierdejaarsstage op het koning Willem

Nadere informatie

GEVEN EN ONTVANGEN VAN FEEDBACK

GEVEN EN ONTVANGEN VAN FEEDBACK GEVEN EN ONTVANGEN VAN FEEDBACK De manier waarop je met collega s omgaat, roept effecten op bij hen. De manier waarop je je gedraagt, dingen zegt, doet of juist laat, maakt dus op anderen een bepaalde

Nadere informatie

Stap 6. Stap 6: Deel 1. Changes only take place through action Dalai Lama. Wat ga je doen?

Stap 6. Stap 6: Deel 1. Changes only take place through action Dalai Lama. Wat ga je doen? Stap 6. Changes only take place through action Dalai Lama Wat ga je doen? Jullie hebben een ACTiePlan voor het experiment gemaakt. Dat betekent dat je een nieuwe rol en andere ACTies gaat uitproberen dan

Nadere informatie

Om, tijdens en rond. Een gids bij het voorbereiden van een studentengesprek in het COBRA-model

Om, tijdens en rond. Een gids bij het voorbereiden van een studentengesprek in het COBRA-model Om, tijdens en rond. Een gids bij het voorbereiden van een studentengesprek in het COBRA-model Studenten en COBRA Diest Onderwijsprofessionalisering & Onderwijsondersteuning (KU Leuven) Studentenraad KU

Nadere informatie

Checklist voor evaluatie van vergaderingen: Vergaderitis en andere kwaaltjes

Checklist voor evaluatie van vergaderingen: Vergaderitis en andere kwaaltjes Checklist voor evaluatie van vergaderingen: Vergaderitis en andere kwaaltjes Over vergaderingen wordt altijd geklaagd. Maar als het aantal deelnemers van bijvoorbeeld je bestuursvergadering stelselmatig

Nadere informatie

Beoordelingsformulieren

Beoordelingsformulieren Beoordelingsformulieren In elke prestatie zitten zoals hierboven uiteengezet (p. 81) vijf elementen verpakt. Het Takenblad is daarop gebaseerd. Om elk van die vijf elementen grondig te kunnen beoordelen

Nadere informatie

De vragen sluiten aan bij de belevingswereld van de leerlingen en zijn onderverdeeld in de volgende vijftien categorieën:

De vragen sluiten aan bij de belevingswereld van de leerlingen en zijn onderverdeeld in de volgende vijftien categorieën: > Categorieën De vragen sluiten aan bij de belevingswereld van de leerlingen en zijn onderverdeeld in de volgende vijftien categorieën: 1 > Poten, vleugels, vinnen 2 > Leren en werken 3 > Aarde, water,

Nadere informatie

DEEL 1. WERKBOEK 5 Eigen keuze. 2015 Monique van Dam YOU: De keuze is aan jou!

DEEL 1. WERKBOEK 5 Eigen keuze. 2015 Monique van Dam YOU: De keuze is aan jou! DEEL 1 1 WERKBOEK 5 Eigen keuze Inhoud 2 1. Hoe zit het met je keuzes? 3 2. Hoe stap je uit je automatische piloot? 7 3. Juiste keuzes maken doe je met 3 vragen 9 4. Vervolg & afronding 11 1. Hoe zit het

Nadere informatie

MAGDA? REGELS OP SCHOOL EN DE WERKVLOER. Magda op school? Inhoud. Doelgroep. Vakgebied. materialen. Doelen STERKE SCHAKELS

MAGDA? REGELS OP SCHOOL EN DE WERKVLOER. Magda op school? Inhoud. Doelgroep. Vakgebied. materialen. Doelen STERKE SCHAKELS MAGDA? REGELS OP SCHOOL EN DE WERKVLOER Jongeren krijgen op school, op de werkplek, in de klas met allerlei regels en afspraken te maken. Zijn de afspraken en regels duidelijk genoeg voor hen? Wat vinden

Nadere informatie

Feedback. in hapklare brokken

Feedback. in hapklare brokken Feedback in hapklare brokken Jan van Baardewijk Zorgteamtrainer Op zorgteamtraining.nl is de meest recente versie van feedback gratis beschikbaar. Mocht je willen weten of je de meest recente versie hebt,

Nadere informatie

Aantal groepjes 2 3 3 3 Leerlingen per groepje 9 8 9 10. Werkgevers: 3 Werknemers: 3 Kabinet: 2

Aantal groepjes 2 3 3 3 Leerlingen per groepje 9 8 9 10. Werkgevers: 3 Werknemers: 3 Kabinet: 2 Belangen: Polderspel Korte omschrijving werkvorm: De leerlingen spelen in groepen een onderhandelingsspel. De onderhandelingen rondom een nieuw sociaal akkoord nemen vaak veel tijd in beslag. Er ontstaat

Nadere informatie

Het functioneringsgesprek

Het functioneringsgesprek Het functioneringsgesprek Gewoon betrokken Werknemer Het functioneringsgesprek Gewoon betrokken Inhoudsopgave Inleiding... 5 Wat is een functioneringsgesprek?... 7 Waarom is een functioneringsgesprek

Nadere informatie

Kaarten voor Leerling-bemiddeling

Kaarten voor Leerling-bemiddeling Math Boesten Communicatie & Conflicthantering Mediation Training Coaching Arno Callemeijn Communicatie & Conflicthantering Mediation Training Coaching Kaarten voor Leerling-bemiddeling Een handzaam hulpmiddel

Nadere informatie

Het Ik ga vreemd -café

Het Ik ga vreemd -café Het Ik ga vreemd -café Inhoud De slogan: Ik ga vreemd...2 De methodiek: Samen op café...2 Stappenplan voor een Ik ga vreemd -café...3 1. Bepaal een datum en een locatie... 3 2. Bestel promotiemateriaal...

Nadere informatie

Wat is assertiviteit en hoe kan het je helpen met je persoonlijke wellness?

Wat is assertiviteit en hoe kan het je helpen met je persoonlijke wellness? Wellness Ontwikkelings Activiteit Assertief zijn Hoe deze techniek je leven kan verbeteren Voordelen Meer zelfvertrouwen Meer geloof in je eigen kunnen Eerder nee durven te zeggen Vermindering van Weinig

Nadere informatie

Training. Vergaderen

Training. Vergaderen Training Vergaderen Halide Temel 1-5-2014 Inhoudsopgave Inleiding 3 Doelen 4 Deelnemers 4 Werkvormen 4 Programma 4 Voorstellen & introductie 5 Opdracht Luciferspel 6 Theorie 7 Opdracht - Vergaderen 12

Nadere informatie

Trainershandleiding Brugklas Bikkels. Inkijkexemplaar

Trainershandleiding Brugklas Bikkels. Inkijkexemplaar Trainershandleiding Brugklas Bikkels versie 2014 Inhoudsopgave Introductie Organiseer je training Praktische tips De werkmap Powerpoint presentatie Ouderbrieven Draaiboek Bijeenkomst 1 Bijeenkomst 2 Bijeenkomst

Nadere informatie

Ontdek je kracht voor de leerkracht

Ontdek je kracht voor de leerkracht Handleiding les 1 Ontdek je kracht voor de leerkracht Voor je ligt de handleiding voor de cursus Ontdek je kracht voor kinderen van groep 7/8. Waarom deze cursus? Om kinderen te leren beter in balans te

Nadere informatie

Niemand hoeft verlegen te zijn

Niemand hoeft verlegen te zijn Centrum Basiseducatie Brusselleer Oefenmap lezen en schrijven p. 1 Verlegen mensen Niemand hoeft verlegen te zijn Kleine kinderen zijn vaak verlegen. Dat vindt iedereen normaal. Maar ook 1 op 5 volwassenen

Nadere informatie

SPELVARIANTEN. Bonus: Ondertussen oefen je met het geven en ontvangen van feedback en bouw je aan het vertrouwen in jouw team.

SPELVARIANTEN. Bonus: Ondertussen oefen je met het geven en ontvangen van feedback en bouw je aan het vertrouwen in jouw team. SPELVARIANTEN Wil jij weten waar je in jouw huidige werk goed in bent? Hoe jij communiceert en je gedraagt en vooral hoe de ander dat ziet? En wil jij dit graag uitwisselen met je teamgenoten zodat jullie

Nadere informatie

HET ANTI-PEST-BELEID VAN ONZE SCHOOL

HET ANTI-PEST-BELEID VAN ONZE SCHOOL Stationsstraat 81 3370 Boutersem 016/73 34 29 www.godenotelaar.be email: directie.nobro@gmail.com bs.boutersem@gmail.com HET ANTI-PEST-BELEID VAN ONZE SCHOOL 1. Het standpunt van de school: Pesten is geen

Nadere informatie

GRONDHOUDINGEN IN HET OMGAAN MET (KANSARME) MENSEN

GRONDHOUDINGEN IN HET OMGAAN MET (KANSARME) MENSEN GRONDHOUDINGEN IN HET OMGAAN MET (KANSARME) MENSEN We vragen ons vaak af hoe we op een goede manier kunnen omgaan met gekwetste mensen. Dit is een vraag waarop we geen pasklaar antwoord kunnen geven. We

Nadere informatie

Online Titel Competentie Groepsfase Lesdoel Kwink van de Week

Online Titel Competentie Groepsfase Lesdoel Kwink van de Week onderbouw Les 1 Online Dit ben ik! Besef van jezelf Forming Ik kan mezelf voorstellen aan een ander. Ken je iemand nog niet? Vertel hoe je heet. Les 2 Online Hoe spreken we dit af? Keuzes maken Norming

Nadere informatie

Ideeën presenteren aan sceptische mensen. Inleiding. Enkele begrippen vooraf

Ideeën presenteren aan sceptische mensen. Inleiding. Enkele begrippen vooraf Ideeën presenteren aan sceptische mensen Inleiding Iedereen heeft wel eens meegemaakt dat het moeilijk kan zijn om gehoor te vinden voor informatie of een voorstel. Sommige mensen lijken er uisluitend

Nadere informatie

10 tips over besluitvorming

10 tips over besluitvorming 10 tips over besluitvorming Meer weten? www.vergaderendoejezo.nl Bel of mail Carla: 06-20809676 of info@vergaderendoejezo.nl. 10 tips over besluitvorming Besluitvorming is noodzakelijk bij vergaderingen.

Nadere informatie

Bij u schuil ik, u bent mijn schild,

Bij u schuil ik, u bent mijn schild, Bij u schuil ik, u bent mijn schild, in uw woord stel ik mijn hoop. Psalm 119:114 inleiding Laten we eerlijk zijn: het is niet zo eenvoudig om regelmatig uit de Bijbel te lezen en te bidden. Onze volle

Nadere informatie

Annette Koops: Een dialoog in de klas

Annette Koops: Een dialoog in de klas Annette Koops: Een dialoog in de klas Als ondersteuning bij het houden van een dialoog vindt u hier een compilatie aan van Spreken is zilver, luisteren is goud : een handleiding voor het houden van een

Nadere informatie

Informatie en tips voor het voeren van goede gesprekken 1

Informatie en tips voor het voeren van goede gesprekken 1 Informatie en tips voor het voeren van goede gesprekken 1 De manier waarop je met elkaar omgaat en hoe je met elkaar in gesprek gaat is belangrijk in het dagelijks werk. Het helpt je elkaar beter te begrijpen

Nadere informatie

Hoofdstuk 3: Jij als leider!

Hoofdstuk 3: Jij als leider! Kijk eens in de spiegel Hoofdstuk 3: Jij als leider Elke dag als je opstaat, sta je waarschijnlijk een moment voor de spiegel. Misschien let je er niet meer bewust op, maar als je voor de spiegel staat

Nadere informatie

Observatielijst Groepsfunctioneren

Observatielijst Groepsfunctioneren Observatielijst Groepsfunctioneren Toelichting De Observatielijst Groepsfunctioneren is verdeeld in twee leeftijdscategorieën: kinderen tot 1,5 jaar en kinderen ouder dan 1,5 jaar. Met de lijst wordt de

Nadere informatie

Handleiding Werkvormen Overtuigend presenteren

Handleiding Werkvormen Overtuigend presenteren Handleiding Werkvormen Overtuigend presenteren Inhoud 1. Inleiding 2. Zeg geen Uhm 3. De emotionele bus 4. Boos op een mandarijntje 5. Levend memory Lichaamstaal 1. Inleiding In een debat is het geven

Nadere informatie

150 Tips om kinderen te laten zien dat je om ze geeft!

150 Tips om kinderen te laten zien dat je om ze geeft! 150 Tips om kinderen te laten zien dat je om ze geeft! Scott de Jong http://www.positiefleren.nl - 1 - Je leest op dit moment versie 2.0 van het Ebook: 150 Tips om kinderen te laten zien dat je om ze geeft.

Nadere informatie

ogen en oren open! Luister je wel?

ogen en oren open! Luister je wel? ogen en oren open! Luister je wel? 1 Verbale communicatie met jonge spelers Communiceren met jonge spelers is een vaardigheid die je van nature moet hebben. Je kunt het of je kunt het niet. Die uitspraak

Nadere informatie

Programma. Telefonische Klachtenbehandeling. Filosofie rond klachtenbehandeling. Wat is een klacht?

Programma. Telefonische Klachtenbehandeling. Filosofie rond klachtenbehandeling. Wat is een klacht? Telefonische Klachtenbehandeling Programma 1. Klachten! 2. Telefonische communicatie. 3. Structuur voor klachtenbehandeling. 4. Voorbeelden van woorden en zinnen. Wat is een klacht? Filosofie rond klachtenbehandeling

Nadere informatie

ZELFTEST VOOR LOKALE RADEN. Evalueren om te evolueren

ZELFTEST VOOR LOKALE RADEN. Evalueren om te evolueren ZELFTEST VOOR LOKALE RADEN Evalueren om te evolueren Doe de test... Als je een werking wil evalueren, moet je een maatstaf hebben. Je moet weten wat een ideale werking kan zijn, om daaraan de eigen werking

Nadere informatie

Doel. Vertrekpunt: Santé! De beste gesprekken voer je... op café

Doel. Vertrekpunt: Santé! De beste gesprekken voer je... op café Doel Geanimeerde gesprekken voeren over belangrijke vragen of thema s in verschillende rondes. Elke deelnemer komt aan het woord. Een worldcafé kan je gebruiken om informatie te verzamelen binnen één thema

Nadere informatie

Lessenserie over Taal & Respect. Klas 1 - VMBO

Lessenserie over Taal & Respect. Klas 1 - VMBO Lessenserie over Taal & Respect Klas 1 - VMBO Hallo, In deze lessenserie ga je samen met je klasgenoten en je docent nadenken over de effecten van grof taalgebruik en het respectvol omgaan met de ander.

Nadere informatie

Kwaliteitsinstrument

Kwaliteitsinstrument Kwaliteitsinstrument Wat is het KLJ-kwaliteitsinstrument? Het KLJ-kwaliteitsinstrument werd ontwikkeld door KLJ zodat je als leiding/bestuur zelf jullie afdeling kan evalueren over een bepaald thema! Dit

Nadere informatie

Assertiviteitstest: kom jij op voor jezelf?

Assertiviteitstest: kom jij op voor jezelf? 1 Assertiviteitstest: kom jij op voor jezelf? Zet een kruisje bij het antwoord dat voor jou passend is - eerder juist indien je meestal op die manier handelt - eerder onjuist indien je slechts zelden op

Nadere informatie

In onze flat (Uit: Allemaal anders, allemaal gelijk)

In onze flat (Uit: Allemaal anders, allemaal gelijk) In onze flat (Uit: Allemaal anders, allemaal gelijk) Racistische houdingen leiden niet alleen tot gewelddadige aanvallen op vreemdelingen of vluchtelingen maar ook tot discriminatie op gebied van huisvesting,

Nadere informatie

300 AANDEEL 2011/020304-10/022

300 AANDEEL 2011/020304-10/022 startbedrag 300 AANDEEL 2011/020304-10/021 300 Je merkt dat er twee ribbels zijn die naar de Chiro moeten komen van hun ouders. Zij houden hun jas de hele dag aan en vragen voortdurend of het nog geen

Nadere informatie

> NASLAG WERKWINKEL LEERLINGEN IN DE SCHOOLRAAD Studiedag Leerlingen en school: partners in crime? 24-04-3013

> NASLAG WERKWINKEL LEERLINGEN IN DE SCHOOLRAAD Studiedag Leerlingen en school: partners in crime? 24-04-3013 > NASLAG WERKWINKEL LEERLINGEN IN DE SCHOOLRAAD Studiedag Leerlingen en school: partners in crime? 24-04-3013 Leerlingen uit het secundair onderwijs mogen vertegenwoordigd zijn als partner op de schoolraad.

Nadere informatie

Praten over boeken in de klas Het vragenspel van Aidan Chambers

Praten over boeken in de klas Het vragenspel van Aidan Chambers Praten over boeken in de klas Het vragenspel van idan hambers We weten pas wat we denken als we het onszelf horen zeggen. (idan hambers). Elk individu, kind en volwassene, beleeft een tekst op geheel eigen

Nadere informatie

In gesprek gaan met ouders in verband met een vermoeden van kindermishandeling

In gesprek gaan met ouders in verband met een vermoeden van kindermishandeling In gesprek gaan met ouders in verband met een vermoeden van kindermishandeling 1. Aandachtspunten voor een gesprek met ouders i.v.m. een vermoeden van kindermishandeling: Als je je zorgen maakt over een

Nadere informatie

> TAALWERKBLAD PARTICIPATIE

> TAALWERKBLAD PARTICIPATIE TAALWERKBLAD PARTICIPATIE aanpak coach cultuur deelnemen doel eigenschappen heden integreren kwaliteiten meedoen mentor nu plan samenleving toekomst vaardigheden verleden verwachtingen wensen DE WERKWOORDSTIJDEN

Nadere informatie

Tot een geloofsgesprek komen. I Ontmoeten

Tot een geloofsgesprek komen. I Ontmoeten Tot een geloofsgesprek komen I Ontmoeten Het geloofsgesprek vindt plaats in een ontmoeting. Allerlei soorten ontmoetingen. Soms kort en eenmalig, soms met mensen met wie je meer omgaat. Bij de ontmoeting

Nadere informatie

1.1. Het creëren van een veilige en vertrouwde omgeving

1.1. Het creëren van een veilige en vertrouwde omgeving Pedagogisch Beleidsplan 1.1. Het creëren van een veilige en vertrouwde omgeving Een veilige en vertrouwde omgeving is de basis van waaruit een kind zich kan gaan ontwikkelen. Het is dus belangrijk dat

Nadere informatie

4 INZICHTEN. De vier inzichten in dit boekje zijn gebaseerd op de uitkomsten van het Trainer-Kind-Interactieonderzoek,

4 INZICHTEN. De vier inzichten in dit boekje zijn gebaseerd op de uitkomsten van het Trainer-Kind-Interactieonderzoek, 4 INZICHTEN De vier inzichten in dit boekje zijn gebaseerd op de uitkomsten van het Trainer-Kind-Interactieonderzoek, waarbij 37 trainers en coaches een seizoen lang intensief zijn gevolgd. Dit onderzoek

Nadere informatie

Voor kinderen die meer willen weten over echtscheidingen. uitgave 2005

Voor kinderen die meer willen weten over echtscheidingen. uitgave 2005 Voor kinderen die meer willen weten over echtscheidingen uitgave 2005 Steeds meer kinderen stellen vragen aan de Kinderrechtswinkels over echtscheiding. Scheiden kan niet zomaar, je moet heel veel regels

Nadere informatie

Werkvormen bij Elk kind heeft recht op een gelijke behandeling (Uit: Recht in de roos) 1. De gelen en de groenen* Doel. Benodigdheden. Tijd.

Werkvormen bij Elk kind heeft recht op een gelijke behandeling (Uit: Recht in de roos) 1. De gelen en de groenen* Doel. Benodigdheden. Tijd. Werkvormen bij Elk kind heeft recht op een gelijke behandeling (Uit: Recht in de roos) 1. De gelen en de groenen* Debatteren over regels in de maatschappij. Discriminatie ervaren. Macht en machteloosheid

Nadere informatie

SPELREGELS SPELMATERIAAL BIG BROTHER VOORBEREIDING roddeltabel confrontatiekaarten camerakaarten de 20 stemkaartjes SPELVERLOOP 4 spelers

SPELREGELS SPELMATERIAAL BIG BROTHER VOORBEREIDING roddeltabel confrontatiekaarten camerakaarten de 20 stemkaartjes SPELVERLOOP 4 spelers SPELREGELS Voor je ligt misschien wel het meest confronterende spel dat je ooit gespeeld hebt. Maar let wel: het is en blijft een spelletje. Dus neem de confrontaties met een flinke korrel zout! SPELMATERIAAL

Nadere informatie

Wat is jouw voorkeursstijl voor conflicten?

Wat is jouw voorkeursstijl voor conflicten? Wat is jouw voorkeursstijl voor conflicten? Conflictstijlen test Bron: K.W. Thomas & R.H. Kilmann Inhoud/doel: Doel van deze vragenlijst is inzicht verkrijgen in de persoonlijke manier waarop iemand met

Nadere informatie

Afgesproken verdeling van de boeken over de groepen

Afgesproken verdeling van de boeken over de groepen DE KANJERTRAINING. Op de Jozefschool wordt er in alle groepen kanjertraining gegeven. Alle leerkrachten zijn gecertificeerd. Doel van de Kanjertraining? Deze werkwijze biedt lln. kapstokken aan om beter

Nadere informatie

INTERACTIEVE WERKVORMEN IN DE WISKUNDELES

INTERACTIEVE WERKVORMEN IN DE WISKUNDELES INTERACTIEVE WERKVORMEN IN DE WISKUNDELES WAAROM DEZE BIJSCHOLING? DE LEERDRIEHOEK Luisteren 5 tot 8% Lezen 11% Zien / horen (avm) 22% Leerkracht: docent Leerkracht: mediator Zien / horen (demo) 32% Erover

Nadere informatie

Laat de jongeren de test conflictstijlen maken (zie bijlage 1). Naar aanleiding van de uitslag ga je in gesprek.

Laat de jongeren de test conflictstijlen maken (zie bijlage 1). Naar aanleiding van de uitslag ga je in gesprek. Conflicten hanteren Tijd: verdelen over twee bijeenkomsten. Bijeenkomst 1 Laat de jongeren de test conflictstijlen maken (zie bijlage 1). Naar aanleiding van de uitslag ga je in gesprek. De uitkomst van

Nadere informatie