Duurzame Regio Energie - Fase 1: Marktscan

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Duurzame Regio Energie - Fase 1: Marktscan"

Transcriptie

1 Duurzame Regio Energie - Fase 1: Marktscan Auteurs: HAS KennisTransfer Ing. P.A.E. (Patrick) Lemmens Praktijkonderzoek Plant en Omgeving M.P.J. (Marcel) van der Voort s-hertogenbosch, augustus 2004 Fase 1: Marktscan 0

2 Initiatiefnemer: Vereniging Innovatief Platteland Dhr. J. Hermans Depute Petersstraat BC Oirlo Tel.: Fax.: Dit project is mede mogelijk gemaakt door financiële ondersteuning van o.a. : - Netwerken in de veehouderij Netwerken in de Veehouderij is onderdeel van het programma Verantwoorde Veehouderij, een onderzoeks- en ontwikkelprogramma gericht op vergroting van de m maatschappelijke acceptatie van de veehouderij in Nederland, gefinancierd door het Ministerie van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit. - Gemeente Meerlo-Wanssum - Gemeente Horst aan de Maas - Gemeente Venray - LLTB Fase 1: Marktscan 1

3 INHOUDSOPGAVE 1. INLEIDING Doelstelling 1.2 Doelgroep 1.3 Werkwijze 2. AFBAKENING DOELGEBIED 6 3. AGRO EN FOOD IN DE REGIO VENRAY / MEERLO-WANSSUM / HORST AAN DE MAAS De primaire sector in de regio 3.2 De secundaire sector in de regio 4. DE MARKT VAN DUURZAME ENERGIE De vrije energiemarkt 4.2 Netwerkbeheer 4.3 Energieleveranciers 4.4 Levering van duurzame energie aan Essent Netwerk 5. BESTAANDE INITIATIEVEN IN DE REGIO PERSPECTIEFSCHETS FASE 2: HET OMGEVINGSBENUTTINGSPLAN (OBP) Inleiding 7.2 Werkwijze OBP 7.3 Rapportage 7.4 Uitvoeringsformat: Marktverkenning Duurzame Energie 8. CONCLUSIES EN AANBEVELINGEN 19 Bijlages Bijlage 1: Overzicht bedrijventerreinen Gemeente Venray Bijlage 2: Agro en food in de regio Fase 1: Marktscan 2

4 1. INLEIDING Op initiatief van Vereniging Innovatief Platteland worden in de regio Venray Meerlo-Wanssum de mogelijkheden onderzocht voor het oprichten van een coöperatie die zich ten doel stelt het bundelen van initiatieven op het gebied van duurzame energie en het regionaal afzetten hiervan. Vervolgens zou het voor kleine DE-initiatieven rendabeler kunnen zijn zich hierbij aan te sluiten om op deze manier een gezamenlijke grotere hoeveelheid DE te leveren tegen een marktconforme prijs. In dit kader is een projectplan opgesteld 1 dat het gehele project beschrijft tot en met de opzet van een coöperatie, de uiteindelijke doelstelling. Onderliggend rapport geeft de resultaten weer van de eerste fase van het project, de zogenaamde marktscan waarin de volgende onderwerpen zijn behandeld: Formulering doelstelling; Afbakening doelgebied; Globale inventarisatie Agro food sector in de regio; Inventarisatie energie-markt in Noord Limburg; Blauwdruk voor het in de tweede fase op te stellen Omgevings Benuttings Plan. 1.1 Doelstelling De beschreven doelstelling is onderverdeeld in: Doelstelling / probleemstelling Duurzame Regio Energie ; Doelstelling fase 1: Marktscan. Doelstelling / probleemstelling Duurzame Regio Energie De volgende doelstelling kan worden geformuleerd: Middels een studie wordt de economische, financiële en organisatorische haalbaarheid getoetst van een coöperatieve organisatie voor productie, beheer en consumptie van duurzame energie in de regio. Binnen deze doelstelling wordt de volgende centrale probleemstelling gehanteerd: Is het opzetten van een organisatie die de exploitatie uitvoert van in de regio (in eerste instantie Venray en Meerlo-Wanssum) opgewekte duurzame energie volgens een coöperatieve gedachte van een groep energieaanbieders en energievragers, haalbaar? En zo ja, onder welke voorwaarden? Doelstelling fase 1: Marktscan Doelstelling van fase 1 van het project DRE is het globaal in kaart brengen van de agrofood sector in de doelregio en een indruk te geven van de werking van de vrije energiemarkt. Het eindresultaat van fase 1 geeft een indruk van de potenties die het gebied heeft voor de oprichting van de DE-coöperatie. Eindresultaat van fase 1 is daarnaast een opzet / werkwijze van het in de tweede fase op te stellen OmgevingsBenuttingsPlan (OBP). 1 Duurzame Regio Energie, Haalbaarheid en opzet van een coöperatie voor duurzame energie op regionaal niveau, Vereniging Innovatief Platteland, 23 maart 2004 Fase 1: Marktscan 3

5 1.2 Doelgroep Duurzame energie kan op veel manieren opgewekt worden. Over het algemeen 2 kunnen de volgende vormen van duurzame energie worden onderscheiden. Bio-energie ; Warmte/koude opslag ; Windenergie ; Warmtepompen ; Thermische zonne-energie ; Waterkracht ; Aardwarmte ; Groene elektriciteit. Fotovoltaïsche zonne-energie ; Met name bio-energie is in Nederland sterk in opkomst. Verbranding, vergisting of vergassing van organisch materiaal vormt een goede bron voor duurzame energie. De beoogde initiatieven en potentiële initiatieven zullen met name betrekking hebben op: - Optimale benutting (en bevorderen van gebruik) van reststromen in de regio (o.a. mest, houtafval, bermmaaisel, plantsoenafval, afval van agrofood industrie) door koppeling aan de vraag / behoefte van energie-opwekkers en de energieconsumenten in de regio; - Bundelen van energiestromen die op duurzame wijze in de regio worden geproduceerd: o daardoor kunnen deze energiestromen voldoen aan de gestelde drempelwaarde voor rendabele levering (warmte/electra/gas) en zijn daarmee interessant voor energieleveranciers. o de drempelvoorwaarden voor bepaalde subsidievormen worden bereikt; subsidies maken de opwekking rendabeler. - Faciliteren van nieuwe initiatiefnemers voor kleinschalige opwekking van duurzame energie; - Optimale benutting cq. valorisatie van restwarmte en overige bijproducten. Met name agrarische en foodbedrijven beschikken over het in dit kader belangrijke organisch materiaal. Mede om deze reden lijken bedrijven in deze sector het grootste Duurzame Energie Productie Potentieel (DEPP) te hebben. Vanwege bovenstaande is in deze marktscan de agrofood sector in de regio nader belicht. Naast deze agrofood bedrijven maken ook de bestaande initiatieven deel uit van dit project. Om een strakke formulering van de doelgroep aan te houden is de volgende definitie opgesteld: De agro food sector betreft de sector die zich bezighoudt met de directe (primaire) agrarische productie en de verwerking van producten afkomstig uit deze productie. Hierbij worden in dit project de volgende bedrijfstakken onderscheiden: Intensieve veehouderij Melkveehouderij; Akkerbouw; Glas- en vollegronds groente; Glas- en vollegronds bloemen; Fruitteelt; Champignon- en paddestoelenteelt; Boomteelt; Gemengd akker en vee Hokdierhouderij; Secundaire sector: productie-, be- en verwerking van voedingsmiddelen in de breedste zin v.h. woord; Overig. Over het algemeen valt hier dus de primaire en secundaire (industrie) sector onder. De tertiaire sector (dienstverlening) is voor dit project niet relevant. 2 Fase 1: Marktscan 4

6 1.3 Werkwijze Gestart is in hoofdstuk 2 met een beschrijving en afbakening van het doelgebied. Vervolgens is een globale inventarisatie gemaakt van de agrofood sector in de regio. Hierbij is o.a. gebruik gemaakt van 3 en zijn gegevens van de KvK Noord-Limburg verwerkt. Tevens zijn in dit hoofdstuk de belangrijkste bedrijventerreinen in de regio beschreven. Hoofdstuk 4 behandelt de energiemarkt in de regio en gaat in op de belangrijkste voorwaardes voor levering van duurzame energie aan het netwerk. Hoofdstuk 5 geeft een bondig overzicht van de huidig lopende initiatieven, waarna in hoofdstuk 6 de perspectiefschets voor nieuwe initiatieven is behandeld. Hoofdstuk 7 en 8 geven respectievelijk een blauwdruk voor fase 2: Het OmgevingsBenuttingsPlan en de algemene conclusies en aanbevelingen van de marktscan. 3 Business in Agribusiness, een beeld van Venray-Meerlo-Wanssum,Vivian Leppers, Sandra Peeters, HAS KennisTransfer, mei 2003 Fase 1: Marktscan 5

7 2. AFBAKENING DOELGEBIED Het doelgebied bestaat in eerste instantie uit de Gemeentes Venray en Meerlo-Wanssum. Vanwege de regionale uitstraling is uitbreiding in de regio zeer wel mogelijk. Om een basis te krijgen van een opzet van het OBP is er voor gekozen om in eerste instantie primair te richten op de Gemeente Venray en Meerlo-Wanssum en vanwege de grote agrarische activiteiten de Gemeente Horst aan de Maas. Gebiedsbeschrijving Gemeente Meerlo-Wanssum en Venray Bron: 4 Van oudsher is Meerlo-Wanssum een agrarische gemeente. In elk dorp waren veel gemengde bedrijven te vinden, kleine en grotere. In de loop der jaren is het aantal bedrijven fors afgenomen. Door de ontwikkeling van de intensieve veehouderij en de zwaardere milieuregelgeving zijn de agrarische bedrijven vrijwel uit de dorpskernen verdwenen. Overgebleven zijn moderne ondernemingen, gelegen in het buitengebied en gespecialiseerd in één van de vele sectoren in de landbouw: veehouderij, boomkwekerij, fruitteelt, champignonteelt en tuinbouw in zowel volle grond als in kassen. De zandgronden, voor een deel vermengd met maasklei vormen een goede voedingsbodem voor de agrarische productie. Aan het productieareaal is niet veel veranderd: in de loop van de jaren zijn enkele hectares landbouwgrond ingeleverd voor dorpsuitbreiding en voor industrie. Langs de oevers van de Maas is voornamelijk weiland te vinden. De boomkwekerij en fruitteelt, sectoren die de afgelopen jaren een grote opmars hebben gemaakt, vinden we in de gehele gemeente, maar een sterkere concentratie wordt aangetroffen in Blitterswijck. De Gemeente Venray is een Gemeente, bestaande uit 11 kernen met een totaal aantal inwoners van bijna Venray is veruit de grootste met inwoners. De Gemeente Venray beschikt over een groot areaal buitengebied en een aantal bestaande, danwel in ontwikkeling zijnde bedrijventerreinen. De bedrijventerreinen zijn weergegeven in tabel 1. Voor een gedetailleerde beschrijving van de bedrijventerreinen wordt verwezen naar Bijlage 1. Tabel 1: Bedrijventerreinen in de Gemeente Venray Agrarisch Bedrijventerrein Ysselsteyn De Brier De Hulst 1 De Hulst 2 De Witte Vennen Keizersveld Smakterheide 1 Smakterheide 2 Smakterheide 3 4 Fase 1: Marktscan 6

8 Gebiedsbeschrijving Gemeente Horst aan de Maas De nieuwe gemeente Horst aan de Maas telt ruim inwoners verdeeld over 10 woonkernen, en is daarmee in inwonersaantal de derde gemeente in Noord-Limburg. De tien kernen zijn: America, Broekhuizen, Broekhuizenvorst, Griendtsveen, Grubbenvorst, Hegelsom, Horst, Lottum, Melderslo en Meterik. Het gehele gebied omvat bijna ha. Dat het hierbij om een plattelandsregio gaat wordt het beste geïllustreerd door het feit dat maar liefst 96% van deze oppervlakte uit buitengebied bestaat. Dit gegeven is van groot belang voor de twee belangrijkste economische pijlers van de regio: de agri-business en de toeristisch/recreatieve sector. De regio Zuidoost-Nederland is in oppervlakte het grootste tuinbouwgebied van Nederland; qua productie komt deze regio op de tweede plaats. De ruim 750 agrarische bedrijven in de gemeente Horst aan de Maas vormen een belangrijk aandeel binnen dit potentieel. Een belangrijk agri-businessinstituut in Zuidoost-Nederland is de veiling ZON in Venlo, de grootste gemengde veiling van Europa. Een groot aantal Horster instituten op het gebied van onderwijs, voorlichting en onderzoek vormt een agrarisch netwerk dat de agrarische ontwikkelingen op de voet volgt en daarop vooruit loopt. Een aanzienlijk deel van deze instituten is euregionaal of internationaal georiënteerd. Binnen de genoemde 750 agrarische bedrijven valt met name het aandeel van de glastuinbouw, de champignonteelt en de boomteelt op. Het projectvestigingsgebied voor glastuinbouw Californïe biedt volop aantrekkelijke mogelijkheden voor glastuinbouwbedrijven. Binnen het aanbod van industriële bedrijven vormen de toeleverende en verwerkende bedrijven ten behoeve van de agrarische sector een belangrijk aandeel. Het bedrijventerrein Hoogveld in Horst is aangewezen als bovenregionale vestigingslokatie voor agrotechniek. Uitbreiding van dit bedrijventerrein is op korte termijn voorzien (Hoogveld-oost en Melderslosche Weiden). Figuur 1: Impressie Gemeente Horst aan de Maas Fase 1: Marktscan 7

9 3. AGRO EN FOOD IN DE REGIO VENRAY / MEERLO-WANSSUM / HORST AAN DE MAAS Agrofood is een belangrijke sector in de regio. Op basis van KvK gegevens is een eerste selectie gemaakt van de meeste bedrijven in deze sector in de regio. Bij de gegevens van de KvK dient een belangrijke kanttekening te worden gemaakt. Agrarische bedrijven zijn niet inschrijvingsplichtig bij de KvK en zijn dus vrijwel niet opgenomen in dit overzicht. Om een beter beeld te verkrijgen van de agrofood sector in de doelregio is gebruik gemaakt van o.a. [3] en gemeentelijke informatie. Hieruit zijn de volgende gegevens naar voren gekomen: Gemeente Venray en Meerlo-Wanssum In beide gemeentes zijn in het totaal 2896 bedrijven gevestigd. Van deze bedrijven zijn er 712 primaire agrarische (ca. 25 % van het totaal). In de primaire sector is de intensieve veehouderij veruit de belangrijkste bedrijfstak. Van de industriële sector is een behoorlijk gedeelte actief in de toeleverende of verwerkende industrie. Volgens 3 betreft het hier 95 zogenaamde agribusiness-bedrijven 5. Gemeente Horst aan de Maas Zoals eerder beschreven bestaat maar liefst 96 % van de Gemeente Horst aan de Maas uit buitengebied. In dit buitengebied zijn ca. 750 agrarische bedrijven gevestigd met als kernactiviteiten glastuinbouw, champignonteelt en boomteelt. Van het aantal industriële bedrijven is daarnaast een behoorlijk gedeelte (hoe groot) op agri-business markt actief als toeleverancier of verwerker van agrarische producten, bv. Voedingsmiddelen bedrijven. 5 Agribusiness: Alle activiteiten die gericht zijn op het produceren en distribueren van goederen en diensten voor primaire agrarische bedrijven en het verwerken van, de handel in en distributie van agrarische producten. Fase 1: Marktscan 8

10 3.1 De primaire sector in de regio Om zicht te krijgen op de verdeling van bedrijven in de primaire sector is gebruik gemaakt van de KvKgegevens. Vanwege eerder genoemd feit dat de primaire agrarische bedrijven veelal niet ingeschreven staan bij de KvK is tevens gebruik gemaakt van enkele andere bronnen die wel (een groot deel van) de agrarische bedrijven hebben geregistreerd. De volledig uitgesplitste resultaten van de verdeling van de primaire sector is weergegeven in Bijlage 2. In de figuren 2 en 3 staan samenvattende figuren weergegeven waarbij de specifieke sectoren onderverdeeld zijn in de eerder genoemde hoofdsectoren: Intensieve veehouderij Melkveehouderij; Akkerbouw; Glas- en vollegronds groente; Glas- en vollegronds bloemen; Fruitteelt; Champignon- en paddestoelenteelt; Boomteelt; Gemengd akker en vee; Hokdierhouderij; Overig. In de figuren 2 en 3 staan achtereenvolgens weergegeven de verdeling van de primaire agrarische sector naar hoofdactiviteit en de meer gespecificeerde verdeling van de intensieve veehouderij naar diersoort. Verdeling primaire sector in de doelregio Intensieve veehouderij; Melkveehouderij Akkerbouw; 9% 6% 2% 7% 29% Glas- en vollegronds groente; Glas- en vollegronds bloemen; Fruitteelt Champignon- en paddestoelenteelt; Boomteelt; 4% 2% 7% 13% 9% 12% Gemengd akker + vee; Hokdierhouderij Overig: Figuur 2: Verdeling primaire sector in de doelregio Fase 1: Marktscan 9

11 Verdeling (intensieve) veehouderij naar diersoort excl. Hokdieren en paarden 28% 13% 3% 20% 36% Varkens Rundvee Pluimvee Melkvee Overig Figuur 3: Verdeling (intensieve) veehouderij naar diersoort excl. hokdieren en paarden Uit de geraadpleegde gegevens zijn de volgende marktgegevens met betrekking tot de primaire sector bekend geworden: De agrarische sector is de belangrijkste sector in het doelgebied; In de regio Venray, Meerlo-Wanssum en de Gemeente Horst aan de Maas bevinden zich ca. 712 respectievelijk 750 primaire agrarische bedrijven; Van deze bedrijven is in de gemeentes Venray en Meerlo-Wanssum het grootste aandeel voor intensieve veehouderij; De Gemeente Horst aan de Maas heeft als agrarische kernactiviteiten glastuinbouw, champignonteelt en boomteelt; Wanneer de drie Gemeentes gezamenlijk bekeken worden valt op dat intensieve veehouderij er uitspringt als belangrijkste bedrijfstak waarna groenteteelt, akkerbouw en boomteelt, bloemen en champignons / paddestoelen volgen; Op basis van diverse bronnen kan de inschatting gemaakt worden voor de volgende verdeling over diersoorten (exclusief hokdieren en paarden) in Venray, Horst aan de Maas en Meerlo-Wanssum: o Rundvee 20 % o Varkens 36 % o Melkvee 28 % o Pluimvee 13 % o Overige 3 % Naast de primaire sector zijn beide gebieden zeer actief in de zogenaamde agribusiness. In de Gemeentes Venray en Meerlo-Wanssum is bijvoorbeeld 3 % van alle bedrijven actief in de agribusiness. Dit komt neer op 95 bedrijven. Fase 1: Marktscan 10

12 3.2 De secundaire sector in de regio De secundaire sector bestaat voornamelijk uit de verwerkende en vervaardigende industrie (Groente- en fruitverwerking, conserven, vlees-, champignonverwerking etc.). In de regio zijn afnemende bedrijven in mindere mate aanwezig 3, terwijl hier wel behoefte aan blijkt te bestaan. Uit KvK-gegevens blijkt dat ca. 20 bedrijven in de regio zich bezighouden met de vervaardiging van food- en feedproducten. Daarnaast zijn er nog een aantal detailhandels (bakkerijen, slagerijen etc.) die veelal in de kernen gevestigd zijn. Tenslotte is er nog een aantal groothandels die eveneens veelal te maken hebben met relatief grote reststromen van organisch materiaal. Opvallend is dat de groente- en fruitverwerkende industrie en de vleesverwerkende industriemager vertegenwoordigd zijn met slechts een handvol bedrijven. Wel betreft het hier enkele grote bedrijven zoals Lutece BV, Aarts Conserven BV en Nestlé (aardappelproducten, droge soepen, sauzen en bouillons). Tevens bevindt zich in de nabijheid van de doelregio het bedrijf Oerlemans Foods Nederland BV (teler, producent en leverancier op het gebied van vriesverse groenten, fruit en aardappelproducten). In Bijlage 2 zijn zowel de KvK-gegevens alsook de gegevens verkregen via het bedrijf Prosu weergegeven. Fase 1: Marktscan 11

13 4. DE MARKT VAN DUURZAME ENERGIE 4.1 De vrije energiemarkt Sinds 1 juli is de energiemarkt vrij. Dit betekent dat iedereen, dus zowel particulieren als bedrijven vrij zijn in de keuze van elektriciteits- en gasleverancier. Het idee hierachter was o.a. door de concurrentie en marktwerking lagere energieprijzen aan te kunnen bieden. Tevens zou een positief effect kunnen optreden m.b.t. de productie en afzetmogelijkheden van duurzame energie. In dit hoofdstuk zijn globaal de mogelijkheden voor productie en levering weergegeven en is getracht inzicht te geven in de randvoorwaarden waaraan voldaan moet worden alvorens levering kan gaan plaatsvinden. 4.2 Netwerkbeheer Het energienetwerk in Nederland is in het bezit van 21 netwerkbeheerders. Deze bedrijven zijn dus verantwoordelijk voor het beheer en het onderhoud van het gas- en elektriciteitsnetwerk. Het Nederlandse elektriciteits- en gasnetwerk is middels vergunningen over de netwerkbeheerders verdeeld. De vergunningsverlenging vindt plaats via de Dienst uitvoering en toezicht energie (Dte). In Noord Limburg wordt het netwerk beheerd door Essent Netwerk. De consument (particulier én bedrijf) kan dus niet kiezen voor een andere netwerkbeheerder, de vrije keuze geldt slechts voor de energieleverancier. 4.3 Energieleveranciers In Noord Limburg zijn net als in andere regio s verschillende bedrijven die elektriciteit of gas leveren. Voor elektriciteits- en gasleveranciers geldt dat ook zij een vergunning van de Dte nodig hebben, om elektriciteit of gas te mogen leveren aan consumenten. De verleende vergunningen zijn geldig in heel Nederland en daarom zijn de verschillende aanbieders in heel Nederland actief. Verschillende aanbieders van elektriciteit leveren duurzaam geproduceerde elektriciteit. De internetsite voor vergelijking van energieaanbieders (www.energieprijzen.nl) geeft naast prijs en beschikbaarheid ook informatie over de duurzaamheid. Milieuwaardering Het aantal sterren geeft u een indicatie van het aandeel duurzame energie in het betreffende product. Hoe groter het aantal sterren, hoe groter het aandeel milieuvriendelijk opgewekte stroom. Energieprijzen.nl heeft iedere energiebronnen een waarde gegeven. Waarde 0: de stroom wordt geproduceerd door kolencentrales en/of kernenergiecentrales (niet-duurzaam). Waarde 2: de stroom is afkomstig door gascentrales (niet-duurzaam) Waarde 3: de stroom wordt geproduceerd door biomassa of waterkracht (groene energie) Waarde 4: de stroom wordt geproduceerd door windturbines (groene energie) Waarde 5: de stroom wordt geproduceerd door zonne-energie (groene energie) Het aantal sterren per product wordt vervolgens berekend als: toegekende waarde per energiebron x aandeel energiebron in het product. Een voorbeeld: Grijze stroom die voor 100% uit kernenergie wordt geleverd krijgt geen ster, grijze stroom die voor 50% afkomstig is uit kolen- of kerncentrales en voor 50% uit gascentrales, krijgt (1 ster). Terwijl een product met een aanzienlijk aandeel zonne-energie maar liefst het hoogste aantal (5 sterren) krijgt. Een product van alleen kolen- en/of kernenergie krijgt een lege ster In de bovenstaande tekstbox staan de uitleg van energieprijzen.nl over de sterren die zij aan een product toekennen. Naast duurzaamheid wordt ook het land van herkomst genoemd, middels een percentage wordt aangegeven hoeveel van de stroom in Nederland wordt opgewekt. Fase 1: Marktscan 12

14 Om bij de liberalisering van de elektriciteitsmarkt toch zicht te houden op milieubewust opgewekte elektriciteit, heeft de overheid productcertificaten in gevoerd. TenneT, ook netwerkbeheerder (hoogspanningsnet), heeft een tweetal dochterondernemingen die door de Dte belast zijn met een certificering van de elektriciteitsproductie, CertiQ en het beheren van de Milieukwaliteit elektriciteitsproductie (MEP)-regeling, EnerQ. Er zijn een drietal soorten productcertificaten, namelijk Garanties van Oorsprong, RESC-certificaten en WKKcertificaten. Alleen installaties die uit een duurzame bron energie (uit wind, zon, biomassa of water) produceren komen in aanmerking voor Garanties van Oorsprong en RESC-certificaten. WKK-installaties ontvangen een eigen WKK-certificaat, hiermee wordt de vergoeding van de MEP-regeling voor WKK-installaties geregeld. RESC-certificaten zijn vergelijkbaar met de Garanties van Oorsprong, maar met het verschil dat de RESCcertificaten Europees verhandelbaar zijn. WKK-installaties welke draaien op biobrandstoffen worden aangemerkt als duurzaam, omdat biobrandstof als hernieuwbare brandstof wordt gezien. De aanmerking van WKK-installaties op biobrandstof als duurzaam geeft de producent ook recht op Garanties van Oorsprong of RESC-certificaten. Hiermee kan WKK-electriciteit als groene stroom worden verkocht, dit in tegenstelling tot reguliere WKK-installaties. De certificaten worden aan een producent toegekend, maar zijn eigendom van een handelaar en de handelaar kan de elektriciteit geproduceerd onder de certificaten verkopen, als duurzaam geproduceerde elektriciteit. De handelaar is voor de consument een elektriciteitsleverancier. (CertiQ) 4.4 Levering van duurzame energie via het netwerk van Essent Netwerk Het DRE project heeft als doel te kijken de mogelijkheden om als aanbieder op de vrije energiemarkt, duurzaam geproduceerde energie te leveren. Deze duurzame energie zal afkomstig zijn van diverse DE-initiatieven uit de agrarische sector. Doelstelling is dan ook om gezamenlijk, via een coöperatie, als energieproducent in de markt actief te worden. Navraag betreffende de principes en condities voor levering bij Esssent levert een rechtstreekse verwijzing op naar Dte. Levering van duurzame elektriciteit aan het netwerk wordt gecoördineerd door Dte en is slechts mogelijk met een vergunning voor levering van elektriciteit aan kleinverbruikers 6 waarvoor volledig voldaan moet worden aan de Energiewet Wanneer overgegaan wordt tot concrete plannen voor levering aan het netwerk dient de coöperatie i.o. in contact te treden met Dte voor coördinatie van het vergunningverleningtraject. 6 Besluit vergunning levering elektriciteit aan kleinverbruikers, 8 mei 2003, Staatscourant nr. 207 jaargang Elektriciteitswet 1998, tekst geldend op 20 juli 2004 Fase 1: Marktscan 13

15 5. BESTAANDE INITIATIEVEN IN DE REGIO Binnen de regio Horst aan de Maas, Venlo en Meerlo-Wanssum zijn er verschillende duurzame energieprojecten. Bekenste duurzaam energieprojecten zijn de projecten van de Gemeente Venlo, het rijden op biodiesel van hun veegwagens en het Oliemolen (Carnola) project van Vereniging Innovatief Platteland. Ook de opwekking van duurzame electriciteit vindt plaats in de regio. Een aantal nieuwe initiatieven zijn via AREA-advies ontvangen. Deze initiatieven vallen allen onder mestvergistingsinstallaties. Martin Houben Frank Aerts T: Timmermansweg 110 M: AR Ijsselsteijn F: T: Theo Willems Koen Verhaegh Hoebertweg 15 Heibloemseweg America Panningen T: M: F: F: Rozendaal Agri Ger Hermans D. Nijenhuis Beerendonckerweg 3 Rozendaal 2 Broekhuizenvorst 5815 CP Merselo T : M: M: E: Andere initiatieven in de regio zijn het landgoed Wellsmeer en de gemeente Venlo. Landgoed Wellsmeer wil haar groen restafval aan een vergistingsinstallatie afzetten. De gemeente Venlo heeft plannen voor WKK-installaties in bij een zwembad, een tweetal sporthallen en bij nieuwbouw-woningen. De duurzame energie die hieruit overtollig is wil de gemeente graag afzetten via de nieuw op te richten coöperatie. Fase 1: Marktscan 14

16 6. PERSPECTIEFSCHETS Is er perspectief voor de productie van duurzame energie op regionale schaal in de gemeentes Venray, Meerlo- Wanssum en Horst aan de Maas? Om antwoord te geven op bovenstaande vraag dient het begrip duurzame energie specifieker te worden gereflecteerd op de agro-food sector. M.a.w. welke vormen van duurzame energie hebben überhaupt perspectief in de sector? In dit kader is in dit hoofdstuk op basis van de bronnen van duurzame energie een kleine voorselectie gemaakt van de voornaaamste DE-bronnen. De voornaamste kansen in de verschillende sectoren zijn: Glastuinbouw Zoals vermeld is de glastuinbouw een behoorlijk vertegenwoordigde sector in de doelregio. Bij glastuinbouw liggen veelal mogelijkheden op het gebied van warmtehergebruik en terugwinning. De glastuinbouw is echter een behoorlijk innovatieve sector en zal in veel gevallen aan de vraagzijde in hun eigen energiebehoefte grotendeels voorzien door middel van een warmtekrachtkoppeling. In nieuwe situaties zouden combinaties van warmtepompen, WKK en CO 2 -productie mogelijk kunnen zijn. WKK-certificaten zijn niet verhandelbaar. De geleverde elektriciteit kan niet als duurzaam worden gekwalificeerd. Dit heeft als nadeel dat wanneer je als (coöperatie) elektriciteits gaat leveren de WKKelektriciteit niet als duurzame elektriciteit kunt verkopen. (CertiQ) Naast warmteterugwinning en hergebruik is er voor glastuinbouwbedrijven echter nog een mogelijkheid voor DE-productie, namelijk het potentieel in het groenafval dat mogelijk ingezet kan worden voor het vergisten van biomassa. Om een dergelijke centrale mogelijk en rendabel te maken is een groot aanbod noodzakelijk. In dit kader kan o.a. verwezen worden naar [4] 8 waarin een DE-scan voor de Gemeente Maasbree is opgesteld. Mogelijke aansluiting bij dergelijke initiatieven bij buurgemeenten zou mogelijke uitbreiding van het doelgebied kunnen betekenen. Food-sector Evenals de glastuinbouw heeft de foodsector te maken met vaak grote hoeveelheden groenafval. Ook dit groenafval is in potentie geschikt om te gebruiken in bio-energiecentrales. Belangrijk is wel dat de wet- en regelgeving gebruik van deze afvalstromen toestaat. Het gebruik van plantaardig materiaal in mestvergistingsinstallaties is toegestaan, mits het agrarisch restproduct betreft en het restproduct op de witte lijst staat vermeld. De lijst wordt naar alle waarschijnlijkheid uitgebreid met organische afvalstoffen, zoals frituurvet (Boerderij, 20 juli 2004). Intensieve veehouderij Ook de in grote getalen aanwezige intensieve veehouderijen bieden grote mogelijkheden voor DE uit biomassa. De grote hoeveelheid mest die vrijkomt bij de bedrijfsvoering zou inzetbaar kunnen zijn in een regionale biomassavergassingsinstallatie. In de tweede fase van het project (zie ook hoofdstuk 6) is het dan ook raadzaam de mesthoeveelheden die vrijkomen bij de verschillende bedrijven globaal in kaart te brengen. Champignon- en paddestoelensector De champignon-sector die met name in de Gemeente Horst aan de Maas sterk vertegenwoordigd is lijken de meeste kansen aanwezig bij individueel gebruik en productie van DE. Uit een eerder uitgevoerd onderzoek door EBS [5] 9 is gebleken dat met name warmte- en koude-opslag in de bodem een kansrijke mogelijkheid is binnen deze sector. Een andere mogelijkheid voor de champignon-sector is het toepassen van gebruikte champignon-compost (champost) in een vergistingsinstallatie. Hier dient nog nader onderzoek naar te worden verricht. 8 [4] Duurzame energie in Maasbree, het praktisch potentieel in kaart, CEA, december [5] Koel, ing. J.J., Verbruggen Paddestoelen duurzame energievoorziening paddestoelenkwekerij, haalbaarheidsonderzoek, 26 februari 2001 Fase 1: Marktscan 15

17 7. FASE 2: HET OMGEVINGSBENUTTINGSPLAN (OBP) 7.1 Inleiding In fase 2 zal een zogenaamd Omgevings Benuttings Plan (OBP) worden opgesteld. Het OBP dient een indruk te schetsen over het beschikbare potentieel aan DE in de regio en de haalbaarheid van een coöperatie. Hiertoe zal in kaart gebracht worden welke initiatieven er in de regio zijn, hoe ver ze zijn gevorderd, wat hun DE-productie kan worden etc. Ook zal hierbij interregionaal geïnventariseerd worden (bv. Gemeente Venlo, Gemeente Maasbree etc.). Daarnaast wordt van de Agro food sector in de regio achterhaald in hoeverre de bedrijven eventueel bijdrages kunnen leveren aan de collectieve DE-productie en zullen ook individuele initiatieven worden geïnventariseerd. Ook wordt verder onderzocht in hoeverre bijvoorbeeld NUTS-bedrijven bij dit project willen en/of kunnen aansluiten (bijvoorbeeld Essent Energie, Agro-energie etc.). Door het achterhalen van relevante informatie van (te selecteren) agrarische en food-bedrijven kan tevens een indruk verkregen worden van de mogelijkheden voor individuele bedrijven om middels eigen DE-productie (of levering biomassa) aansluiting te zoeken bij de eventuele coöperatie. Daarnaast zal er een bredere indruk geschetst worden van de mogelijke coöperatie warbij de haalbaarheid ervan op de volgende punten zal worden getoetst: - Technisch; - Economisch; - Organisatorisch. In dit hoofdstuk is een globale opzet weergegeven van de opzet van en de werkzaamheden die benodigd zijn om uiteindelijk te komen tot een OBP dat de haalbaarheid van de coöperatie beschrijft. 7.2 Werkwijze OBP Globaal kunnen de volgende stappen onderscheiden worden: 1. Publiciteit voor vergroting bekendheid initiatief 2. Literatuurstudie DE-opties 3. Voortzetten contacten energiemarkt 4. Koppeling opties aan sectoren 5. Inventarisatie benodigde kentallen per DE-optie 6. Selectie van te enqueteren bedrijven (steekproefsgewijs?) 7. Opstellen enquetes (per sector afzonderlijk of per mogelijheid?) 8. Interviews grote marktspelers (Nestle, Oerlemans, Houbenstein etc.) 9. Selectie van rekenmodellen 10. Mogelijkheden voor samenwerking (Essent Energie, Klavertje vier, bestaande initiatieven etc.) 11. Verzamelen en verwerken informatie mbt. kentallen bedrijven in rekenmodel(len) 12. Rapportage Fase 1: Marktscan 16

18 7.3 Rapportage De rapportage ten bate van de totale haalbaarheidsstudie voor de coöperatie zal geïntegreerd gerapporteerd worden. Een mogelijke indeling van de rapportage ziet er als volgt uit: 1. Inleiding - Probleemstelling - Doelstelling - Contextbeschrijving - Werkwijze - Leeswijzer 2. De Nederlandse energiemarkt - Mogelijkheden voor coöperatieve productie van duurzame energie o Individuele productie en eigen gebruik duurzame energie o Individuele productie energie en levering aan netwerk via coöperatie o Levering materialen t.b.v. bio-energie aan bestaande producent - Randvoorwaardes voor levering aan energienetwerk - Mogelijkheden mbt. levering aan Essent Netwerk - Mogelijkheden mbt. samenwerking met Essent Energie 3. De agro en foodsector in de regio Venray / Meerlo-Wanssum - Het doelgebied in kaart - Beschrijving van de agro-food sector in de regio 4. Perspectiefschets Duurzame Energie - Primaire sector - Secundaire sector 5. Praktisch DE-Potentieel (zie toelichting) 6. Huidige initiatieven - Windmolenparken - Mestvergisting - Overig 7. Samenwerking met bestaande energieleveranciers 8. Van individueel naar collectief; de voor- en nadelen van een coöperatie - Economsiche haalbaarheid; - Technische haalbaarheid; - Organisatorische haalbaarheid. 9. Advies mbt. Oprichting coöperatie Fase 1: Marktscan 17

19 Toelichting Praktisch DE-potentieel Voor de bepaling van het totale DE-potentieel is ervoor gekozen om per DE-optie het potentieel in kaart te brengen. Van groot belang hierbij is dat de benodigde kentallen van de relevante sectoren bekend zijn zodat berekeningen gemaakt kunnen worden mbt. het daadwerkelijk DEPP. De focus van het project ligt op: Bio-energie ; Windenergie ; Daarnaast kunnen de volgende DE-opties worden onderscheiden waaraan slechts zijdelings aandacht zal worden besteed: Warmtepompen ; Thermische zonne-energie ; Fotovoltaïsche zonne-energie ; Warmte/koude opslag ; Waterkracht ; Aardwarmte ; Groene elektriciteit. Voor Bio-energie en windenergie zal dezelfde opbouw van rapportage worden gevolgd, nl: - Inleiding - Vigerende wetgeving - Technologische achtergronden, benodigde kentallen, gegevens uit sector - Relevante (sub-)sector(en) - Aanwezigheid (sub-)sector(en) in de regio - Praktisch DE-potentieel (op basis van kentallen) Met betrekking tot het daadwerkelijk praktisch potentieel kan vermeld worden dat er een aantal instrumenten hiervoor mogelijk zijn. PDE heeft recent voor de verschillende vormen van DE scans ontwikkeld waarmee deze inschattingen gemaakt kunnen worden. Daarnaast is door de Gemeente Maasbree in 2001 gebruik gemaakt van een rekenmodel van het bedrijf CEA. Op basis van toepasbaarheid zal bepaald worden welk(e) instrument(en) gebruikt zullen gaan worden voor de berekeningen. Van groot belang voor het achterhalen van individuele bedrijfsinformatie is de publiciteit om het project in de regio. Dit kan tevens helpen bij het motiveren van de bedrijven om enquetes in te vullen mbt. deze gegevens. Bij het achterhalen van de gegevens is het van belang dat in het beginstadium een keuze wordt gemaakt wordt voor de vorm van enqueteren (per sector of per DE-optie). De daadwerkelijke adressen van de bedrijven kunnen achterhaald worden via de Gemeentes ofwel via het in agrarische bedrijven gespecialiseerde bedrijf Prosu. 7.4 Uitvoeringsformat: Marktverkenning Duurzame energie Naast de in paragraaf 7.3 beschreven format is het tevens mogelijk gebruik te maken van het via PDE verkregen uitvoeringsformat: Marktverkenning Duurzame Energie. Dit document geeft een schat aan inhoudelijke informatie betreffende benodigde gegevens en tevens een rapportageformat. Aangevuld met informatie betreffende de mogelijkheden voor opzet van een coöperatie zou dit de basis kunnen zijn van het OBP. Fase 1: Marktscan 18

20 8. CONCLUSIES EN AANBEVELINGEN In dit hoofdstuk zijn de voornaamste conclusies van fase 1 samengevat. Hierbij is er voor gekozen om de indeling van de hoofdstukken in het rappport te volgen: Agrofood-sector in de regio Venray, Meerlo-Wanssum en (secundair) Horst aan de Maas; De markt van duurzame energie; Bestaande initiatieven in de regio; Perspectiefschets. Tenslotte worden er aanbevelingen gegeven voor de uitvoering van fase 2: Het Omgevingsbenuttingsplan. Agrofood-sector in de regio Venray, Meerlo-Wanssum en (secundair) Horst aan de Maas Met betrekking tot de primaire sector zijn de volgende conclusies te trekken: De agrarische sector is de belangrijkste sector in het doelgebied; In de regio Venray, Meerlo-Wanssum en de Gemeente Horst aan de Maas bevinden zich ca. 712 respectievelijk 750 primaire agrarische bedrijven; Van deze bedrijven is in de gemeentes Venray en Meerlo-Wanssum het grootste aandeel voor intensieve veehouderij; De Gemeente Horst aan de Maas heeft als agrarische kernactiviteiten glastuinbouw, champignonteelt en boomteelt; Wanneer de drie Gemeentes gezamenlijk bekeken worden valt op dat intensieve veehouderij er uitspringt als belangrijkste bedrijfstak waarna groenteteelt, akkerbouw en boomteelt, bloemen en champignons / paddestoelen volgen; Op basis van diverse bronnen kan de inschatting gemaakt worden voor de volgende verdeling over diersoorten in de intensieve veehouderij in Venray, Meerlo-Wanssum en Horst aan de Maas: o Rundvee 20 % o Varkens 36 % o Melkvee 28 % o Pluimvee 13 % o Overige 3 % Naast de primaire sector zijn beide gebieden zeer actief in de zogenaamde agribusiness. In de Gemeentes Venray en Meerlo-Wanssum is bijvoorbeeld 3 % van alle bedrijven actief in de agribusiness. Dit komt neer op 95 bedrijven. De secundaire sector bestaat voornamelijk uit de verwerkende en vervaardigende industrie (Groente- en fruitverwerking, conserven, vlees-, champignonverwerking etc.). In de regio zijn afnemende bedrijven in mindere mate aanwezig 3, terwijl hier wel behoefte aan blijkt te bestaan. Uit KvK-gegevens blijkt dat ca. 20 bedrijven in de regio zich bezighouden met de vervaardiging van food- en feedproducten. Daarnaast zijn er nog een aantal detailhandels (bakkerijen, slagerijen etc.) die veelal in de kernen gevestigd zijn. Tenslotte is er nog een aantal groothandels die eveneens veelal te maken hebben met relatief grote reststromen van organisch materiaal. Opvallend is dat de groente- en fruitverwerkende industrie en de vleesverwerkende industrie mager vertegenwoordigd zijn met slechts een handvol bedrijven. Wel betreft het hier enkele grote bedrijven zoals Lutece BV, Aarts Conserven BV en Nestlé (aardappelproducten, droge soepen, sauzen en bouillons). Tevens bevindt zich in de nabijheid van de doelregio het bedrijf Oerlemans Foods Nederland BV (teler, producent en leverancier op het gebied van vriesverse groenten, fruit en aardappelproducten). Fase 1: Marktscan 19

Duurzame Regio Energie

Duurzame Regio Energie Duurzame Regio Energie Fase 2: Omgevings Benuttings Plan In het kader van het project zijn er in september de volgende afspraken gemaakt: Overleg met netwerkbeheerders over de technische haalbaarheid;

Nadere informatie

Behoeftenpeiling Jaarbeurs duurzame energie voor de Agro en food sector

Behoeftenpeiling Jaarbeurs duurzame energie voor de Agro en food sector Behoeftenpeiling Jaarbeurs duurzame energie voor de Agro en food sector Duurzame energie biedt kansen, dat weten we allemaal. Momenteel bestaan er echter bij ondernemers nog steeds meer vragen dan antwoorden.

Nadere informatie

certificeert duurzame energie

certificeert duurzame energie certificeert duurzame energie Met het certificeren van duurzame energie voorzien we deze energieproductie van een echtheidscertificaat. Dit draagt wezenlijk bij aan het goed functioneren van de groeneenergiemarkt.

Nadere informatie

Uitkomsten Landbouwtelling en vergelijking met informatiebronnen uit de statistiek Hernieuwbare energie

Uitkomsten Landbouwtelling en vergelijking met informatiebronnen uit de statistiek Hernieuwbare energie Hernieuwbare energie bij landbouwbedrijven: discussie uitkomsten Landbouwtelling 2010 Reinoud Segers Inleiding Om de paar jaar wordt de deelnemende bedrijven in de Landbouwtelling gevraagd of ze installaties

Nadere informatie

Opties voor productie van duurzame energie in de regio Helmond d.m.v. van mest en andere biomassa

Opties voor productie van duurzame energie in de regio Helmond d.m.v. van mest en andere biomassa Opties voor productie van duurzame energie in de regio Helmond d.m.v. van mest en andere biomassa Jennie van der Kolk, Alterra Helmond, 22-02-13 Nico Verdoes, Livestock Research Inhoud presentatie Wetenschapswinkel

Nadere informatie

Les Biomassa. Werkblad

Les Biomassa. Werkblad LESSENSERIE ENERGIETRANSITIE Les Biomassa Werkblad Les Biomassa Werkblad Niet windenergie, niet zonne-energie maar biomassa is de belangrijkste bron van hernieuwbare energie in Nederland. Meer dan 50%

Nadere informatie

De kleur van stroom: de milieukwaliteit van in Nederland geleverde elektriciteit

De kleur van stroom: de milieukwaliteit van in Nederland geleverde elektriciteit De kleur van stroom: de milieukwaliteit van in geleverde elektriciteit Feiten en conclusies uit de notitie van ECN Beleidsstudies Sinds 1999 is de se elektriciteitsmarkt gedeeltelijk geliberaliseerd. In

Nadere informatie

Insights Energiebranche

Insights Energiebranche Insights Energiebranche Naar aanleiding van de nucleaire ramp in Fukushima heeft de Duitse politiek besloten vaart te zetten achter het afbouwen van kernenergie. Een transitie naar duurzame energie is

Nadere informatie

Bio-WKK en WKK in de glastuinbouw: meer met minder

Bio-WKK en WKK in de glastuinbouw: meer met minder Voor kwaliteitsvolle WarmteKrachtKoppeling in Vlaanderen Bio-WKK en WKK in de glastuinbouw: meer met minder 16/12/2010 Cogen Vlaanderen Daan Curvers COGEN Vlaanderen Houtige biomassa in de landbouw 16

Nadere informatie

Onderverdeeld naar sector bedraagt het energieverbruik procentueel: 32% 18%

Onderverdeeld naar sector bedraagt het energieverbruik procentueel: 32% 18% Aan: gemeenteraad Van: B&W Datum: 9 november 2009 Betreft: Motie 134 "Meetbare stappen Duurzame Energie" In de raadsvergadering van 22 april 2009 is naar aanleiding van het onderwerp Duurzaamheidsplan

Nadere informatie

Inventaris hernieuwbare energie in Vlaanderen 2013

Inventaris hernieuwbare energie in Vlaanderen 2013 1 Beknopte samenvatting van de Inventaris duurzame energie in Vlaanderen 2013, Deel I: hernieuwbare energie, Vito, februari 2015 1 1 Het aandeel hernieuwbare energie in 2013 bedraagt 5,8 % Figuur 1 zon-elektriciteit

Nadere informatie

WKO in duurzame gebiedsontwikkeling case Westland Ir. Marion Bakker SenterNovem 030 2393677 m.m.c.bakker@senternovem.nl

WKO in duurzame gebiedsontwikkeling case Westland Ir. Marion Bakker SenterNovem 030 2393677 m.m.c.bakker@senternovem.nl WKO in duurzame gebiedsontwikkeling case Westland Ir. Marion Bakker SenterNovem 030 2393677 m.m.c.bakker@senternovem.nl 12-11-2007Sheet nummer 1 Ontwikkelingen wereldwijd Heeft de Al Gore film impact?

Nadere informatie

Gemeente Oosterhout. Kantorenlocatie Beneluxweg- Zuid

Gemeente Oosterhout. Kantorenlocatie Beneluxweg- Zuid Gemeente Oosterhout Kantorenlocatie Beneluxweg- Zuid Netto oppervlakte: ca. 1.4 hectare Aantal bedrijven: 1 bedrijf Bereikbaarheid (wegen, spoor, water, openbaar vervoer): A27 en openbaar vervoer Type

Nadere informatie

Bemiddeling van overeenkomsten tot levering van groene stroom en bosgecompenseerd gas

Bemiddeling van overeenkomsten tot levering van groene stroom en bosgecompenseerd gas Partnerovereenkomst Bemiddeling van overeenkomsten tot levering van groene stroom en bosgecompenseerd gas PARTIJEN: En 1. Coöperatie Energiefabriek013 handelend onder de naam Coöperatie Energiefabriek013,

Nadere informatie

Mest, mestverwerking en wetgeving

Mest, mestverwerking en wetgeving Mest, mestverwerking en wetgeving Harm Smit Beleidsmedewerker Economische Zaken, DG AGRO Inhoud Feiten en cijfers. Huidig instrumentarium. Visie op mestverwerking en hoogwaardige meststoffen Toekomstig

Nadere informatie

Aantal uitgereikte groenestroomcertificaten en garanties van oorsprong

Aantal uitgereikte groenestroomcertificaten en garanties van oorsprong Statistieken Laatste aanpassing 03/06/2015 Aantal uitgereikte groenestroomcertificaten en garanties van oorsprong Dit document bevat de gegevens betreffende het aantal toegekende groenestroomcertificaten

Nadere informatie

Beleggen in de toekomst. de kansen van beleggen in klimaat en milieu

Beleggen in de toekomst. de kansen van beleggen in klimaat en milieu Beleggen in de toekomst de kansen van beleggen in klimaat en milieu Angst voor de gevolgen? Stijging van de zeespiegel Hollandse Delta, 6 miljoen Randstedelingen op de vlucht. Bedreiging van het Eco-systeem

Nadere informatie

Factsheet: Dong Energy

Factsheet: Dong Energy Factsheet: Dong Energy Holding/bestuurder Type bedrijf Actief in Markt Bedrijfsprofiel Dong Energy Producent/leverancier elektriciteit (en aardgas) Europa Consumenten/zakelijk - Omzet 900 miljoen (NL)/9

Nadere informatie

Synergie energie hergebruik overheden, agrarische sector en industrie

Synergie energie hergebruik overheden, agrarische sector en industrie Synergie energie hergebruik overheden, agrarische sector en industrie Doelstelling thema bijeenkomst: Inzicht in ontwikkelingen bij overheid, industrie en agrarische sector Inzicht in kansen voor synergie

Nadere informatie

Kernenergie. kernenergie01 (1 min, 22 sec)

Kernenergie. kernenergie01 (1 min, 22 sec) Kernenergie En dan is er nog de kernenergie! Kernenergie is energie opgewekt door kernreacties, de reacties waarbij atoomkernen zijn betrokken. In een kerncentrale splitst men uraniumkernen in kleinere

Nadere informatie

De economische kansen van de glastuinbouw Workshop - G. Datum 05 april 2011

De economische kansen van de glastuinbouw Workshop - G. Datum 05 april 2011 De economische kansen van de glastuinbouw Workshop - G Datum 05 april 2011 EMT debat 5 apr. 2011 Stef Huisman & Sjaak Bakker Economisch belang glastuinbouw Glastuinbouw Ned - Groente & Bloemen Areaal 10.000

Nadere informatie

Biomassa WKK in de glastuinbouw

Biomassa WKK in de glastuinbouw Management samenvatting Biomassa WKK in de glastuinbouw Evaluatie van transitieroutes Februari 2005 Auteurs Opdrachtgevers : Ir. Joep Coenen, Cogen Projects Ir. Stijn Schlatmann, Cogen Projects : Productschap

Nadere informatie

Factsheet bedrijventerrein Mijlpolder, Gemeente Binnenmaas

Factsheet bedrijventerrein Mijlpolder, Gemeente Binnenmaas Factsheet bedrijventerrein Mijlpolder, Gemeente Binnenmaas Factsheet bedrijventerrein Mijlpolder, Gemeente Binnenmaas A. Inleiding Deze factsheet geeft een bondig overzicht van de maatschappelijke en economische

Nadere informatie

CONCEPT. Besluit: 1 Stcrt. 2003, 249; gewijzigd bij ministeriële regeling van 27 januari 2005 (Stcrt. 25). 2 Stcrt. 2004, 126.

CONCEPT. Besluit: 1 Stcrt. 2003, 249; gewijzigd bij ministeriële regeling van 27 januari 2005 (Stcrt. 25). 2 Stcrt. 2004, 126. Regeling van de Minister van Economische Zaken van., nr..., houdende wijziging van de Regeling subsidiebedragen milieukwaliteit elektriciteitsproductie 2005, de Regeling subsidiebedragen milieukwaliteit

Nadere informatie

Duurzame Regio Energie

Duurzame Regio Energie Fase 2: Omgevings Benuttings Plan Auteurs: Dhr. M.P. Nobels Dhr. M. Jongsma HAS KennisTransfer Versie: 1.2 s-hertogenbosch, 25 januari 2005 Initiatiefnemer: Vereniging Innovatief Platteland Dhr. J. Hermans

Nadere informatie

Verkoopbaarheid en verhuurbaarheid van vastgoed verhogen door Duurzame Energieopwekking

Verkoopbaarheid en verhuurbaarheid van vastgoed verhogen door Duurzame Energieopwekking Verkoopbaarheid en verhuurbaarheid van vastgoed verhogen door Duurzame Energieopwekking Erik van der Steen HYS legal 1 HYS Legal Inleiding Triodos Bank: Waarom we graag duurzaam vastgoed financieren Jones

Nadere informatie

Emissiekentallen elektriciteit. Kentallen voor grijze en niet-geoormerkte stroom inclusief upstream-emissies

Emissiekentallen elektriciteit. Kentallen voor grijze en niet-geoormerkte stroom inclusief upstream-emissies Emissiekentallen elektriciteit Kentallen voor grijze en niet-geoormerkte stroom inclusief upstream-emissies Notitie: Delft, januari 2015 Opgesteld door: M.B.J. (Matthijs) Otten M.R. (Maarten) Afman 2 Januari

Nadere informatie

Helmonds Energieconvenant

Helmonds Energieconvenant Helmonds Energieconvenant Helmondse bedrijven slaan de handen ineen voor een duurzame en betrouwbare energievoorziening. Waarom een energieconvenant? Energie is de drijvende kracht Energie is de drijvende

Nadere informatie

Belangrijk voor uw business case: stimuleringsregelingen. Bertus Postma

Belangrijk voor uw business case: stimuleringsregelingen. Bertus Postma Belangrijk voor uw business case: stimuleringsregelingen Bertus Postma 1 Onderwerpen Berenschot Algemene ontwikkelingen stimuleringsregelingen Relatie met projectfasering Regionale regelingen Geothermie:

Nadere informatie

100% groene energie. uit eigen land

100% groene energie. uit eigen land 100% groene energie uit eigen land Sepa green wil Nederland op een verantwoorde en transparante wijze van energie voorzien. Dit doen wij door gebruik te maken van duurzame energieopwekking van Nederlandse

Nadere informatie

Energie nulmeting. Regio Amstelland-Meerlanden. Bosch & Van Rijn Consultants in renewable energy & planning. Twynstra Gudde Adviseurs en Managers

Energie nulmeting. Regio Amstelland-Meerlanden. Bosch & Van Rijn Consultants in renewable energy & planning. Twynstra Gudde Adviseurs en Managers Energie nulmeting Regio Amstelland-Meerlanden Concept 22 oktober 2008 Opdrachtgever: Twynstra Gudde Adviseurs en Managers Opgesteld door: Bosch & Van Rijn Drs. G. Bosch Ing. J. Dooper Inhoudsopgave 1.

Nadere informatie

Vergisting anno 2010 Rendabele vergister onder SDE 2010. Hans van den Boom 22 april 2010 Sectormanager Duurzame Energie

Vergisting anno 2010 Rendabele vergister onder SDE 2010. Hans van den Boom 22 april 2010 Sectormanager Duurzame Energie Vergisting anno 2010 Rendabele vergister onder SDE 2010 Hans van den Boom 22 april 2010 Sectormanager Duurzame Energie Financieren Duurzame energie binnen Rabobank Groep Maatwerk Sustainability naast Food

Nadere informatie

Duurzame energieopties gemeente Woudrichem

Duurzame energieopties gemeente Woudrichem Duurzame energieopties gemeente Woudrichem Inleiding Er bestaan verschillende vormen van duurzame energie. Deze worden onderverdeeld in: Gebouwgebonden opties (zonne-energie, warmtepompen) Geothermische

Nadere informatie

Attitude van Nederland, Zeeland en Borsele ten aanzien van verschillende energiebronnen. Energiemonitor 2010

Attitude van Nederland, Zeeland en Borsele ten aanzien van verschillende energiebronnen. Energiemonitor 2010 Attitude van Nederland, Zeeland en Borsele ten aanzien van verschillende energiebronnen Energiemonitor 2010 Index 1. Inleiding 2. Populariteit energievormen 3. Bouwen tweede kerncentrale 4. Uitbreiding

Nadere informatie

Beknopte beleidsnotitie voor zonne-energie gemeente Leeuwarderadeel 2016. Versie : ontwerp Datum : 1 februari 2016

Beknopte beleidsnotitie voor zonne-energie gemeente Leeuwarderadeel 2016. Versie : ontwerp Datum : 1 februari 2016 Beknopte beleidsnotitie voor zonne-energie gemeente Leeuwarderadeel 2016 Versie : ontwerp Datum : 1 februari 2016 1 1 Inleiding Op 18 februari 2015 heeft Provinciale Staten van Fryslân het beleidsstuk

Nadere informatie

Definitielijst HG- Certificatensysteem

Definitielijst HG- Certificatensysteem Definitielijst HG- Certificatensysteem versie 2.0 december 2009 1 In de in de Overeenkomst HG-Certificatensysteem hebben de met een hoofdletter aangeduide begrippen de betekenis als hieronder beschreven:

Nadere informatie

Bio-energiecentrales Eindhoven

Bio-energiecentrales Eindhoven Bio-energiecentrales Eindhoven Frans Kastelijn Programmamanager Energie Gemeente Eindhoven December 2014 Inhoudsopgave 1. Algemeen 2. Duurzame energie en activiteiten op lokaal niveau 3. Bio-energie centrales

Nadere informatie

Ontwerpregeling subsidiebedragen WKK 2006

Ontwerpregeling subsidiebedragen WKK 2006 Handelend na overleg met de Minister van Financiën en de Staatssecretaris van Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer; Gelet op artikel 72p, tweede lid, van de Elektriciteitswet 1998; Besluit:

Nadere informatie

CBN-Avies 2009/14 omtrent de boekhoudkundige verwerking van groenestroom- en warmtekrachtcertificaten

CBN-Avies 2009/14 omtrent de boekhoudkundige verwerking van groenestroom- en warmtekrachtcertificaten CBN-Avies 2009/14 omtrent de boekhoudkundige verwerking van groenestroom- en warmtekrachtcertificaten Stijn Goeminne Hogeschool Gent, Departement Handelswetenschappen & Bestuurskunde Het opwekken van groene

Nadere informatie

Groen gas. Duurzame energieopwekking. Totaalgebruik 2010: 245 Petajoule (PJ) Welke keuzes en wat levert het op?

Groen gas. Duurzame energieopwekking. Totaalgebruik 2010: 245 Petajoule (PJ) Welke keuzes en wat levert het op? Totaalgebruik 2010: 245 Petajoule (PJ) Groen gas Welke keuzes en wat levert het op? Huidig beleid 100 miljoen m 3 groen gas. Opbrengst: 3 PJ. Extra inspanning 200 miljoen m 3 groen gas. Opbrengst: 6 PJ.

Nadere informatie

Paarden 6 mnd., 250 450 kg 11 11,6 127,6 36,6 402,6 17,5 192,5 Paarden 6 mnd., > 450 kg 4 15,0 60,0 47,6 190,4 22,0 88,0 Totaal 204 645 303

Paarden 6 mnd., 250 450 kg 11 11,6 127,6 36,6 402,6 17,5 192,5 Paarden 6 mnd., > 450 kg 4 15,0 60,0 47,6 190,4 22,0 88,0 Totaal 204 645 303 Paardenhouderij in het nieuwe mestbeleid Oosterwolde, 13 januari 2006 Vanaf 1 januari 2006 vallen paarden en pony s onder de Meststoffenwet. Dit levert veel (nieuwe) problemen op. In dit bericht worden

Nadere informatie

LochemEnergie Lochemse Coöperatieve Energievereniging

LochemEnergie Lochemse Coöperatieve Energievereniging LochemEnergie Lochemse Coöperatieve Energievereniging Ja ik wil zonne-energie, maar... Wat moet ik doen? Is het financieel rendabel? Welke zonnecellen zijn het beste? Waar en door wie worden panelen geïnstalleerd?

Nadere informatie

Energie voor morgen, vandaag bij GTI

Energie voor morgen, vandaag bij GTI Energie voor morgen, vandaag bij GTI Jet-Net docentendag 5 juni 2008 GTI. SMART & INVOLVED GTI is in 2009 van naam veranderd: GTI heet nu Cofely SLIMME ENERGIENETWERKEN, NU EN MORGEN 2008 2010 Centrale

Nadere informatie

Notitie energiebesparing en duurzame energie

Notitie energiebesparing en duurzame energie Notitie energiebesparing en duurzame energie Zaltbommel, 5 juni 2012 Gemeente Zaltbommel Notitie energiebesparing en duurzame energie 1 1. Inleiding Gelet op de ambities in het milieuprogramma 2012-2015

Nadere informatie

Natuur en Milieu tabellen resultaten onderzoek Windmolens op land

Natuur en Milieu tabellen resultaten onderzoek Windmolens op land Natuur en Milieu tabellen resultaten onderzoek Windmolens op land Hoe belangrijk vindt u windenergie voor Nederland? 1: Zeer onbelangrijk 24 3% 2: Onbelangrijk 16 2% 3: Niet belangrijk, niet onbelangrijk

Nadere informatie

Bedrijventerrein Kapelpolder (Maassluis) Maatschappelijke waarde. Met de Kamer van Koophandel weet je wel beter

Bedrijventerrein Kapelpolder (Maassluis) Maatschappelijke waarde. Met de Kamer van Koophandel weet je wel beter Bedrijventerrein Kapelpolder (Maassluis) Maatschappelijke Met de Kamer van Koophandel weet je wel beter Bedrijventerrein Kapelpolder, gemeente Maassluis A. Inleiding Deze factsheet geeft een bondig overzicht

Nadere informatie

Door: Vincent Damen Ninja Hogenbirk Roel Theeuwen

Door: Vincent Damen Ninja Hogenbirk Roel Theeuwen Door: Vincent Damen Ninja Hogenbirk Roel Theeuwen 31 mei 2012 INHOUDSOPGAVE Inleiding... 3 1. Totale resultaten... 4 1.1 Elektriciteitsverbruik... 4 1.2 Gasverbruik... 4 1.3 Warmteverbruik... 4 1.4 Totaalverbruik

Nadere informatie

Wat verstaan we onder warmtehuishouding? Jo Cox Sponsor P2

Wat verstaan we onder warmtehuishouding? Jo Cox Sponsor P2 Wat verstaan we onder warmtehuishouding? Jo Cox Sponsor P2 Energietransitie Papierketen De ambities binnen Energietransitie Papierketen: Halvering van het energieverbruik per eindproduct in de keten per

Nadere informatie

Presentatie Gist is Groen. Herman Klein Teeselink, HoSt B.V.

Presentatie Gist is Groen. Herman Klein Teeselink, HoSt B.V. Presentatie Gist is Groen Herman Klein Teeselink, HoSt B.V. Sheet 1 of 26 De grootste Nederlandse leverancier van Biogas installaties - en Hout-WKK systemen Boerderij type Biogas Installaties Industrieel

Nadere informatie

Wat vraagt de energietransitie in Nederland?

Wat vraagt de energietransitie in Nederland? Wat vraagt de energietransitie in Nederland? Jan Ros Doel/ambitie klimaatbeleid: Vermindering broeikasgasemissies in 2050 met 80 tot 95% ten opzichte van 1990 Tussendoelen voor broeikasgasemissies Geen

Nadere informatie

Innovatienetwerk Nieuwe Energie Systemen (INES) Kies voor slimme technologie en bespaar energie

Innovatienetwerk Nieuwe Energie Systemen (INES) Kies voor slimme technologie en bespaar energie Innovatienetwerk Nieuwe Energie Systemen (INES) Kies voor slimme technologie en bespaar energie januari 2011 Alle tuinders in Gelderland kunnen besparen Wilt u uw energiekosten verlagen? Door energie te

Nadere informatie

Groenestroomcertificaten en subsidies voor het BHG toegepast op warmtekrachtkoppeling

Groenestroomcertificaten en subsidies voor het BHG toegepast op warmtekrachtkoppeling Opleiding voor energieverantwoordelijken in de dienstensector en collectieve huisvesting Groenestroomcertificaten en subsidies voor het BHG toegepast op warmtekrachtkoppeling Baptiste Buxant, verantwoordelijke

Nadere informatie

Bio-energie. van de Boer. www.host.nl

Bio-energie. van de Boer. www.host.nl NL Bio-energie van de Boer www.host.nl HoSt Microferm: duurzame energie uit mest Het Microferm concept is ontwikkeld voor boeren die de eigen mest verwerken. De Microferm is uitermate geschikt voor agrarische

Nadere informatie

HUURPRIJS 9.000,- PER MAAND EXCLUSIEF BTW

HUURPRIJS 9.000,- PER MAAND EXCLUSIEF BTW Bedrijfshal Bedrijfsruimte ca. 2.880 m², voorterrein ca. 1.600 m² TE HUUR AGROBAAN 17 YSSELSTEYN HUURPRIJS 9.000,- PER MAAND EXCLUSIEF BTW OBJECT Halfvrijstaande nieuwbouw bedrijfsruimte. Deze ruimte is

Nadere informatie

Onderwerp: Kaders voor windenergie

Onderwerp: Kaders voor windenergie Aan het Algemeen Bestuur Datum: 02-10-2013 Onderwerp: Kaders voor windenergie Voorstel 1. Vaststellen van beleidskaders voor windenergie-initiatieven; 2. Kennis te nemen van het initiatief voor een windmolenpark

Nadere informatie

slibvergisting, wordt omgezet in elektric iteit 0,029 per kwh. slibvergisting, wordt omgezet in elektriciteit 0,029 per kwh.

slibvergisting, wordt omgezet in elektric iteit 0,029 per kwh. slibvergisting, wordt omgezet in elektriciteit 0,029 per kwh. Regeling van de Minister van Economische Zaken van.., nr. WJZ, houdende vaststelling van de vaste bedragen per kwh ter stimulering van de milieukwaliteit van de elektriciteitsproductie voor het jaar 2005

Nadere informatie

Werkgroep Landbouw (2 e deel: glastuinbouw) 20 september 2007

Werkgroep Landbouw (2 e deel: glastuinbouw) 20 september 2007 Werkgroep Landbouw (2 e deel: glastuinbouw) 20 september 2007 Doelstelling: 75 % van het energiegebruik in de glastuinbouw op basis van aardgas en andere duurzame energiebronnen in 2012 Energie enquête

Nadere informatie

BECO Energievergelijker & OverstapService

BECO Energievergelijker & OverstapService BECO Energievergelijker & OverstapService 4 februari 2014 samenstelling: werkgroep productie & financiën Waarom de overstapservice? De BECO gaat voor duurzame energie Het doel is om uiteindelijk zelf energie

Nadere informatie

De Energietransitie van de Elektriciteitsproductie

De Energietransitie van de Elektriciteitsproductie De Energietransitie van de Elektriciteitsproductie door Adriaan Wondergem 6 october 2010 De Energietransitie van de Elektriciteitsproductie van 2008 tot 2050. De kernvragen zijn: Hoe ziet een (bijna) CO2-loze

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 1997 1998 25 621 Regels met betrekking tot de productie, het transport en de levering van elektriciteit (Elektriciteitswet...) Nr. 8 NOTA VAN WIJZIGING Ontvangen

Nadere informatie

Geothermie. traditioneel energiebedrijf?

Geothermie. traditioneel energiebedrijf? 31 maart 2010 T&A Survey Congres Geothermie Duurzame bron voor een traditioneel energiebedrijf? Hugo Buis Agenda Duurzame visie & ambities Waarom kiest Eneco voor Geothermie? Stand van zaken Markten Pro

Nadere informatie

Oosterhout Nieuwe Energie Voorbereiding oprichting coöperatie

Oosterhout Nieuwe Energie Voorbereiding oprichting coöperatie 1 Oosterhout Nieuwe Energie Voorbereiding oprichting coöperatie Wij willen Betaalbare, Duurzame, Eigen Energie in Oosterhout 3 Waarom ONE Betaalbaar Duurzaam Eigen Samen Goedkoper dan de markt Winsten

Nadere informatie

MEMO GAD BNG 28.50.30.701 ISO 14001. Gewestelijke Afvalstoffen Dienst. Portefeuillehouders Milieu. Werkgroep biomassa en 'rijden op groen gas'

MEMO GAD BNG 28.50.30.701 ISO 14001. Gewestelijke Afvalstoffen Dienst. Portefeuillehouders Milieu. Werkgroep biomassa en 'rijden op groen gas' Gewestelijke Afvalstoffen Dienst Gooi en Vechtstreek Postadres: Postbus 514 1200 AM Hilversum Bezoekadres: Hooftlaan 32 1401 EE Bussum Telefoon: (035) 699 18 88 Fax: (035) 694 17 45 Internet: www.gad.nl

Nadere informatie

Betekenis Energieakkoord voor Duurzame Groei voor de Installatiebranche. Teun Bokhoven Duurzame Energie Koepel 3 februari 2014 / VSK beurs

Betekenis Energieakkoord voor Duurzame Groei voor de Installatiebranche. Teun Bokhoven Duurzame Energie Koepel 3 februari 2014 / VSK beurs Betekenis Energieakkoord voor Duurzame Groei voor de Installatiebranche Teun Bokhoven Duurzame Energie Koepel 3 februari 2014 / VSK beurs Inhoud Introductie Duurzame Energie Koepel en Sector beschrijving

Nadere informatie

Bijlage 1: Berekening realisatie 9% duurzaam in 2010

Bijlage 1: Berekening realisatie 9% duurzaam in 2010 Bijlage 1: Berekening realisatie 9% duurzaam in 2010 Toelichting bij de doelstelling van 9% duurzame elektriciteit: - De definitie van de 9% doelstelling is conform de EU richtlijn duurzame elektriciteit

Nadere informatie

Aantal uitgereikte groenestroomcertificaten

Aantal uitgereikte groenestroomcertificaten Statistieken Laatste aanpassing 01/04/2012 Aantal uitgereikte groenestroomcertificaten Dit document bevat de gegevens betreffende het aantal toegekende groenestroomcertificaten voor elektriciteit uit hernieuwbare

Nadere informatie

VisieDuurzame Warmte/Koude

VisieDuurzame Warmte/Koude VisieDuurzame Warmte/Koude Teun Bokhoven Voorzitter Versterkingrolvan Duurzame Warmte/Koudealsonderdeelvan de EU doelstelling : De is de Nederlandse overkoepelende samenwerkingsorganisatie voor de duurzame

Nadere informatie

CO2-monitor 2013 s-hertogenbosch

CO2-monitor 2013 s-hertogenbosch CO2-monitor 2013 s-hertogenbosch Afdeling Onderzoek & Statistiek Maart 2013 2 Samenvatting In deze monitor staat de CO2-uitstoot beschreven in de gemeente s-hertogenbosch. Een gebruikelijke manier om de

Nadere informatie

Ontwerp Gezonde Systemen

Ontwerp Gezonde Systemen Ontwerp Gezonde Systemen Het huidige zonne-inkomen gebruiken De cycli van de natuur worden aangedreven door de energie van de zon. Bomen en planten vervaardigen voedsel op zonlicht. De wind kan worden

Nadere informatie

Grootschalige energie-opslag

Grootschalige energie-opslag Er komt steeds meer duurzame energie uit wind Dit stelt extra eisen aan flexibiliteit van het systeem Grootschalige opslag is één van de opties om in die flexibiliteit te voorzien TenneT participeert in

Nadere informatie

Grootschalige energie-opslag

Grootschalige energie-opslag Er komt steeds meer duurzame energie uit wind Dit stelt extra eisen aan flexibiliteit van het systeem Grootschalige opslag is één van de opties om in die flexibiliteit te voorzien Uitgebreid onderzoek

Nadere informatie

Aantal uitgereikte groenestroomcertificaten

Aantal uitgereikte groenestroomcertificaten Statistieken Laatste aanpassing 03/12/2012 Aantal uitgereikte groenestroomcertificaten Dit document bevat de gegevens betreffende het aantal toegekende groenestroomcertificaten voor elektriciteit uit hernieuwbare

Nadere informatie

Lokale energiecoöperatie

Lokale energiecoöperatie Lokale energiecoöperatie Stuwende kracht achter de de duurzame energietransitie van onderaf 1 Inhoud I. Visie II. De Energie Coöperatie III. Eemflow Energie VOF 2 Van Klimaat beleid naar Energie transitie

Nadere informatie

Enquête kennis- en leertraject Monumentale Energietransitie

Enquête kennis- en leertraject Monumentale Energietransitie Enquête kennis- en leertraject Monumentale Energietransitie Energie besparen in monumenten en lokaal energie opwekken op landgoederen In het kennis- en leertraject Monumentale Energietransitie werkt de

Nadere informatie

Officiële uitgave van het Koninkrijk der Nederlanden sinds 1814.

Officiële uitgave van het Koninkrijk der Nederlanden sinds 1814. STAATSCOURANT Officiële uitgave van het Koninkrijk der Nederlanden sinds 1814. Nr. 68 68 88april 2009 Regeling van de Minister van Economische Zaken van 27 maart 2009, nr. WJZ/9058635, houdende vaststelling

Nadere informatie

Duurzaam groeien. Agro, fresh, food en logistics

Duurzaam groeien. Agro, fresh, food en logistics Nota Ruimte budget Klavertje 25,9 miljoen euro (waarvan 3 miljoen euro voor glastuinbouwgebied Deurne) Planoppervlak 908 hectare (waarvan 150 hectare voor glastuinbouwgebied Deurne) (Greenport Trekker

Nadere informatie

Nieuwe methodiek CO 2 -voetafdruk bedrijventerreinen POM West-Vlaanderen. Peter Clauwaert - Gent 29/09/11

Nieuwe methodiek CO 2 -voetafdruk bedrijventerreinen POM West-Vlaanderen. Peter Clauwaert - Gent 29/09/11 Nieuwe methodiek CO 2 -voetafdruk bedrijventerreinen POM West-Vlaanderen Peter Clauwaert - Gent 29/09/11 Inhoud presentatie 1.Afbakening 2.Inventarisatie energie 3.CO 2 -voetafdruk energieverbruik 4.CO

Nadere informatie

Milieuprofiel van stroomaanbod in Nederland

Milieuprofiel van stroomaanbod in Nederland CE Oplossingen voor milieu, economie en technologie Oude Delft 180 2611 HH Delft tel: 015 2 150 150 tel: 015 150 150 fax: 015 2 150 151 fax: 015 2 150 151 e-mail: ce@ce.nl website: e-mail: www.ce.nl ce@ce.nl

Nadere informatie

Onderzoek. Wie is de grootste producent van duurzame elektriciteit in Nederland 2012. Auteur: C. J. Arthers, afd. Corporate Responsibility, Essent

Onderzoek. Wie is de grootste producent van duurzame elektriciteit in Nederland 2012. Auteur: C. J. Arthers, afd. Corporate Responsibility, Essent Onderzoek Wie is de grootste producent van duurzame elektriciteit in Nederland 2012 Auteur: C. J. Arthers, afd. Corporate Responsibility, Essent Datum: 9 september 2013 Vragen of reacties kunt u sturen

Nadere informatie

Meer met minder. Waterschaarste en grotere vraag naar voedsel. Laan van Staalduinen, Algemeen directeur LEI. 6 juni 2012

Meer met minder. Waterschaarste en grotere vraag naar voedsel. Laan van Staalduinen, Algemeen directeur LEI. 6 juni 2012 Meer met minder Waterschaarste en grotere vraag naar voedsel Laan van Staalduinen, Algemeen directeur LEI 6 juni 2012 Inhoud presentatie Mondiale trends die van invloed zijn op toekomstige watervraag Nationale

Nadere informatie

Samenwerking overheid en bedrijfsleven

Samenwerking overheid en bedrijfsleven Bio-energie cluster Oost Nederland Samenwerking overheid en bedrijfsleven ontwikkeling en realisatie van bioenergieprojecten Inhoud 1. inleiding 2. bioenergie in Oost Nederland 3. rol van gemeente 4. samenwerking

Nadere informatie

Tijdelijke duurzame energie

Tijdelijke duurzame energie Tijdelijke duurzame energie Tijdelijk Uitgewerkte businesscases voor windenergie, zonne-energie en biomassa Anders Bestemmen Tijdelijke duurzame energie Inleiding In het Corporate Innovatieprogramma van

Nadere informatie

Zonder Energieopslag geen Energietransitie. Teun Bokhoven Duurzame Energie Koepel WKO-Manifestatie / 30 Oktober 2013

Zonder Energieopslag geen Energietransitie. Teun Bokhoven Duurzame Energie Koepel WKO-Manifestatie / 30 Oktober 2013 Zonder Energieopslag geen Energietransitie Teun Bokhoven Duurzame Energie Koepel WKO-Manifestatie / 30 Oktober 2013 Duurzame Energie Koepel 6 brancheorganisaties (wind, zon, bodemenergie, bio, warmtepompen,

Nadere informatie

Rapportage van broeikasgasemissies veroorzaakt door gekochte elektriciteit

Rapportage van broeikasgasemissies veroorzaakt door gekochte elektriciteit Rapportage van broeikasgasemissies veroorzaakt door gekochte elektriciteit Een samenvatting van de "Greenhouse Gas Protocol Scope 2 Guidance" Samengevat en vertaald door het EKOenergie-secretariaat, januari

Nadere informatie

Factsheet bedrijventerrein Stormpolder, Gemeente Krimpen aan de IJssel

Factsheet bedrijventerrein Stormpolder, Gemeente Krimpen aan de IJssel Factsheet bedrijventerrein Stormpolder, Gemeente Krimpen aan de IJssel Factsheet bedrijventerrein Stormpolder, Gemeente Krimpen aan de IJssel A. Inleiding Deze factsheet geeft een bondig overzicht van

Nadere informatie

Rol van WKK in een toekomstige Nederlandse energievoorziening:

Rol van WKK in een toekomstige Nederlandse energievoorziening: Rol van WKK in een toekomstige Nederlandse energievoorziening: Betaalbaar & betrouwbaar? Robert Harmsen ECN Beleidsstudies COGEN Symposium Zeist 22 oktober 2004 Een blik naar de toekomst (1) Four Futures

Nadere informatie

Ondernemersprijs Horst aan de Maas

Ondernemersprijs Horst aan de Maas HUISHOUDELIJK REGLEMENT Ondernemersprijs Horst aan de Maas Stichting Ondernemersprijs Noord Limburg Secretariaat: Loevestraat 50, 5961 TZ Horst Inhoud 1. Inleiding... 3 1.1. Het ontstaan...3 1.2. Doelstelling...3

Nadere informatie

Productie-installaties in Vlaanderen waarvoor groenestroomcertificaten en/of garanties van oorsprong worden toegekend

Productie-installaties in Vlaanderen waarvoor groenestroomcertificaten en/of garanties van oorsprong worden toegekend Productie-installaties in Vlaanderen waarvoor groenestroomcertificaten en/of garanties van oorsprong worden toegekend Dit document bevat gegevens betreffende de productie-installaties waarvan de aanvraag

Nadere informatie

Notitie Duurzame energie per kern in de gemeente Utrechtse Heuvelrug

Notitie Duurzame energie per kern in de gemeente Utrechtse Heuvelrug Notitie Duurzame energie per kern in de gemeente Utrechtse Heuvelrug CONCEPT Omgevingsdienst regio Utrecht Mei 2015 opgesteld door Erwin Mikkers Duurzame energie per Kern in gemeente Utrechtse Heuvelrug

Nadere informatie

Renewable energy in the Reijerscop area Peter Dekker Luc Dijkstra Bo Burgmans Malte Schubert Paul Brouwer

Renewable energy in the Reijerscop area Peter Dekker Luc Dijkstra Bo Burgmans Malte Schubert Paul Brouwer Renewable energy in the Reijerscop area Peter Dekker Luc Dijkstra Bo Burgmans Malte Schubert Paul Brouwer Introductie Methode Subsidies Technologien Wind Zon Geothermisch Biomassa Externe Investeerders

Nadere informatie

Bio energiecentrales Eindhoven

Bio energiecentrales Eindhoven Bio energiecentrales Eindhoven Frans Kastelijn Projectmanager Gemeente Eindhoven Maart 2009 Inhoudsopgave 1. Duurzame energie op lokaal niveau 2 Activiteiten op lokaal niveau 3. Bio energiecentrales in

Nadere informatie

Businesscases zonne-energie: waar kan het, en wat levert het op?

Businesscases zonne-energie: waar kan het, en wat levert het op? Businesscases zonne-energie: waar kan het, en wat levert het op? Door: Ronald Franken en Maarten Corpeleijn (r.franken@atrive.nl / m.corpeleijn@atrive.nl) 3 september 2013 Ten geleide Met het nieuwe energie-akkoord

Nadere informatie

IMPERFECTIE. ReinhaRD OMARM DE. 7 groei- WieseMann. FaCtORen ECONOMIE. WESTaS OPRICHTER. special. safe-ice zie pagina 25. SuccESVoL MOBILISEREN?

IMPERFECTIE. ReinhaRD OMARM DE. 7 groei- WieseMann. FaCtORen ECONOMIE. WESTaS OPRICHTER. special. safe-ice zie pagina 25. SuccESVoL MOBILISEREN? jaargang elf nummer n ReinhaRD WieseMann OPRICHTER UNPERFEKTHAUS OMARM DE IMPERFECTIE printport en andere innovaties voor de logistieke WESTaS SuccESVoL HEroNTWIKKELEN? KIES VOOR MuLTI- FuNCTIONaLITEIT

Nadere informatie

Factsheet bedrijventerrein Spaanse Polder, Gemeente Rotterdam/Schiedam

Factsheet bedrijventerrein Spaanse Polder, Gemeente Rotterdam/Schiedam Factsheet bedrijventerrein Spaanse Polder, Gemeente Rotterdam/Schiedam Factsheet bedrijventerrein Spaanse Polder, Gemeente Rotterdam/Schiedam A. Inleiding Deze factsheet geeft een bondig overzicht van

Nadere informatie

buffer warmte CO 2 Aardgas / hout WK-installatie, gasketel of houtketel brandstof Elektriciteitslevering aan net

buffer warmte CO 2 Aardgas / hout WK-installatie, gasketel of houtketel brandstof Elektriciteitslevering aan net 3 juli 2010, De Ruijter Energy Consult Energie- en CO 2 -emissieprestatie van verschillende energievoorzieningsconcepten voor Biologisch Tuinbouwbedrijf gebroeders Verbeek in Velden Gebroeders Verbeek

Nadere informatie

Milieuprofiel van stroomaanbod in Nederland

Milieuprofiel van stroomaanbod in Nederland CE CE Oplossingen voor Oplossingen voor milieu, economie milieu, economie en technologie en technologie Oude Delft 180 Oude Delft 180 2611 HH Delft tel: 015 2 150 150 fax: fax: 015 015 2 150 150 151 151

Nadere informatie

Compact Plus biogasinstallatie, Lierop, 600 kw

Compact Plus biogasinstallatie, Lierop, 600 kw Hoe maak je biogas? Inhoud presentatie Wie en wat is Biogas Plus? Hoe werkt een biogasinstallatie? Voor wie is een biogasinstallatie interessant? Is een biogasinstallatie duurzaam? Zijn subsidies nodig?

Nadere informatie

Vereveningsplan Groene Poort

Vereveningsplan Groene Poort Vereveningsplan Groene Poort Vereveningsplan Groene Poort ZLTO 8 april 2010 1 Vereveningsplan Groene Poort Opdrachtgever: De Groene Poort p/a Diaconielaan 27 4443 AN Nisse Opgesteld door: ZLTO Advies Cereshof

Nadere informatie