Duurzame Regio Energie

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Duurzame Regio Energie"

Transcriptie

1 Fase 2: Omgevings Benuttings Plan Auteurs: Dhr. M.P. Nobels Dhr. M. Jongsma HAS KennisTransfer Versie: 1.2 s-hertogenbosch, 25 januari 2005

2 Initiatiefnemer: Vereniging Innovatief Platteland Dhr. J. Hermans Depute Petersstraat BC Oirlo Tel.: Fax.: Projectleider: HAS KennisTransfer ing. P.A.E. Lemmens Onderwijsboulevard AZ s-hertogenbosch Tel: Fax: Dit project is mede mogelijk gemaakt door financiële ondersteuning van onder andere: Netwerken in de veehouderij. Netwerken in de Veehouderij is onderdeel van het programma Verantwoorde Veehouderij, een onderzoeks- en ontwikkelprogramma gericht op vergroting van de maatschappelijke acceptatie van de veehouderij in Nederland, gefinancierd door het Ministerie van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit; Gemeente Horst aan de Maas; Gemeente Venray; LLTB; SaWeCo; Rabobank Venray en Meerlo-Wanssum; Provincie Limburg.

3 Voorwoord Dit rapport is geschreven in het kader van het project Duurzame Regio Energie. Deze rapportage is uitgevoerd door HAS KennisTransfer in opdracht van Vereniging Innovatief Platteland Venray en omstreken. De auteurs, dhr. M.P. Nobels en dhr. M. Jongsma zijn vierdejaars afstuderende studenten die onder begeleiding staan van ing. P.A.E. Lemmens van HAS KennisTransfer. De belevingen en resultaten van het onderzoek zijn terug te vinden in dit rapport. Dit rapport is een onderdeel van het project Duurzame Regio Energie, voorafgaand aan dit rapport heeft er een marktscan plaatsgevonden [7]. Deze rapporten dienen als basis voor het businessplan om de coöperatie Duurzame Regio Energie op te kunnen richten. Onderdelen welke in dit rapport aan bod komen zijn de energiemarkt, subsidieregelingen en opwekkingsmogelijkheden voor duurzame energie met behulp van wind en biomassa in de regio Noord-Limburg. Met behulp van deze onderdelen is bekeken in welke hoedanigheid de coöperatie kan worden opgericht. Voor diegene die geïnteresseerd is naar een specifiek onderwerp wordt verwezen naar de leeswijzer in de inleiding en naar de inhoudsopgave. De auteurs willen graag ing. P.A.E. Lemmens van HAS KennisTransfer, ir. G. Borm en M.P.J. van der Voort van Wageningen UR divisie Praktijkonderzoek Plant & Omgeving bedanken voor de begeleiding tijdens het schrijven van deze rapportage. Onze dank gaat ook uit naar iedereen die ons geholpen heeft, en in het bijzonder naar de betrokken gemeenten en de stuurgroep Duurzame Regio Energie. s-hertogenbosch, januari 2005 Omgevings Benuttings Plan 3

4 Samenvatting Noord-Limburg wil zich graag profileren als duurzame regio. Grote en kleine bedrijven zijn bezig met initiatieven om energie te besparen in het productieproces. Momenteel wordt er nagedacht over het opwekken van duurzame energie uit biologische reststromen en uit wind. Vereniging Innovatief Platteland Venray en omstreken (VIP) wil hier graag in participeren door ondersteuning te verlenen aan initiatieven voor duurzame energie (DE) opwekking. De overheid stimuleert de opwekking van duurzame energie door middel van subsidies. Momenteel zijn er een aantal initiatieven in de regio om duurzame energie op te wekken. Het doel van het Omgevings Benuttings Plan (OBP) is het achterhalen van de energiepotenties van de omgeving. Hierbij wordt gekeken naar ondermeer de agrarische sector, de voedselproducerende sector en overige bestaande initiatieven. Daarnaast wordt door middel van een studie de economische, technische en organisatorische haalbaarheid getoetst van een coöperatieve organisatie voor productie, beheer en consumptie van duurzame energie in de regio. Binnen deze doelstelling wordt de volgende centrale probleemstelling gehanteerd: Is het opzetten van een organisatie die de exploitatie uitvoert van in de regio opgewekte duurzame energie volgens een coöperatieve gedachte van een groep energieaanbieders en energievragers, haalbaar? Om dit te bereiken zijn er interviews afgenomen met een aantal belangrijke spelers op het gebied van duurzame energie in de regio. Op basis daarvan is bepaald wat de potentie van de regio is en welke mogelijkheden er voor een eventuele coöperatie zijn. De algemene doelstelling van de overheid voor duurzame energie is dat in 2010 circa 5% van de energiebehoefte duurzaam wordt opgewekt. In 2020 zal dit percentage gegroeid moeten zijn naar 10%. Dit kan in Nederland gerealiseerd worden met in hoofdzaak bio- en windenergie. Momenteel staat er aan windenergie in Nederland voor circa 700 mega Watt elektrisch (MWe) aan geïnstalleerd vermogen op het land. Dit moet worden uitgebreid naar 1500 MWe op land. Om de ontwikkeling van windenergie op land te stimuleren is een aantal jaren geleden de Bestuursovereenkomst Landelijke Ontwikkeling Windenergie (BLOW) ondertekend. Deze overeenkomst is afgesloten door het rijk, de provincies, en de vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG). In deze overeenkomst staat dat de provincies aan het eind van 2010 een geïnstalleerd vermogen van 1500 MWe aan windenergie moeten hebben gerealiseerd. In de provincie Limburg moet in jaar 2010 minimaal 30 MWe geïnstalleerd zijn. Momenteel staan er nog geen windturbines. Omgevings Benuttings Plan 4

5 Mestvergisting staat sinds begin 2004 met toenemende mate in de belangstelling. Dit komt mede door subsidie op duurzaam opgewekte energie (milieukwaliteit van de elektriciteitsproductie, MEP) en de positieve lijst mestvergisting. De MEP-subsidie is ingevoerd in juni De MEP-subsidie voor bio-energie is voor het jaar 2005 vastgesteld op 0,097 /kwh. Dit is een goede ontwikkeling en zal zeker een bijdrage leveren aan de haalbaarheid van een vergistingsinstallatie. Naast de MEP-subsidie is de positieve lijst mestvergisting in het leven geroepen. Op deze lijst staan producten die gebruikt kunnen worden als co-product in een vergistingsinstallatie. Deze producten zijn niet aangemerkt als zijnde een afvalstof. Hierdoor kan het digestaat, wat overblijft na de vergisting zonder problemen worden afgezet. Een probleem met de huidige lijst is echter dat er weinig energierijke producten op staan. Er zal een aanvulling moeten komen met producten die een grotere energie-inhoud hebben om mestvergisting nog aantrekkelijker te maken. Een ander knelpunt wat speelt sinds het uitbrengen van de positieve lijst mestvergisting heeft te maken met Ruimtelijke Ordening (R.O.). Bij de hernieuwde interesse naar mestvergisting is de vraag gesteld of een mestvergistingsinstallatie kan worden aangemerkt als agrarische activiteit. Met gegevens van de betrokken gemeenten is bekeken wat het potentieel is van de regio om duurzame energie uit biomassa op te wekken. Hieruit is gebleken dat er veel agrarische activiteiten in de regio plaatsvinden. Er is voldoende biomassa voor handen om op grote schaal mest met co-producten te gaan vergisten. Bij de realisatie van een mestvergistingsinstallatie zijn echter nog wel een aantal knelpunten te onderscheiden. Naar verwachting worden deze in de komende periode opgelost, mede door de initiatieven die momenteel spelen. In de komende jaren is de verwachting dat het aantal mestvergistingsinstallaties zal groeien. Ook de realisatie van windturbineparken zal in de komende jaren plaatsvinden, dit komt mede door BLOW. Vanuit deze ontwikkelingen wordt het mogelijk geacht om een coöperatie op te richten die zich bezig houdt met de exploitatie van duurzame energie. De volgende stap zal zijn het schrijven van een businessplan waarin de hoedanigheid van de coöperatie zal worden verwoord. Omgevings Benuttings Plan 5

6 Inhoudsopgave VOORWOORD...3 SAMENVATTING INLEIDING DE ENERGIEMARKT INLEIDING DIENST UITVOERING EN TOEZICHT ENERGIE (DTE) TENNET CertiQ EnerQ REGIONALE NETWERKBEHEERDERS PRODUCENTEN AGGREGATOR HANDELAAR CONSUMENT GARANTIE VAN OORSPRONG CERTIFICATIE Garanties van Oorsprong Renewable Energy Certificate System Biomassaverklaring Steekproef KOSTEN Tarieven CertiQ Energieprijzen vs. terugleververgoeding VISIES ENERGIELEVERANCIERS Westland Energie Services ENDON Echte Energie SUBSIDIEREGELINGEN MILIEUKWALITEIT VAN DE ELEKTRICITEITSPRODUCTIE (MEP) VRIJE AFSCHRIJVINGEN MILIEUINVESTERINGEN (VAMIL) ENERGIEINVESTERINGSAFTREK (EIA) MILIEUINVESTERINGSAFTREK (MIA) GROENLENINGEN LEASECONSTRUCTIE WINDENERGIE INLEIDING TECHNIEK TERUGVERDIENTIJD Investeringskosten Afschrijving en rente Opbrengsten Berekening eenvoudige terugverdientijd KOSTEN- EN BATENANALYSE HET BELEID Landelijk Provinciaal beleid noordwest Limburg Gemeentelijk beleid INITIATIEVEN Houbensteyn Initiatief van dhr. G. Billeckes...35 Omgevings Benuttings Plan 6

7 4.7 KANTTEKENING WINDENERGIE BIO-ENERGIE INLEIDING TECHNIEKEN Voordelen TERUGVERDIENTIJD Investeringskosten Afschrijving en rente Opbrengsten Onderhoud Arbeid Berekening eenvoudige terugverdientijd KOSTEN- EN BATENANALYSE HET BELEID Landelijk Beleid Provinciaal en gemeentelijk beleid REGIONALE MOGELIJKHEDEN Hoeveelheid biomassa in de regio Theoretisch potentieel aan duurzame energie Beschikbaarheid geïnventariseerde biomassastromen INITIATIEVEN Oerlemans Foods Nederland B.V./Laarakker groenteverwerking B.V Maatschap Dobbe/Frese biogas B.V Houbensteyn Concrete initiatieven: Klavertje Andere marktspelers COÖPERATIEVE AFZET VS. MARKTWERKING INLEIDING BEDRIJFSVORM COÖPERATIE OPTIE 1: ENERGIELEVERANCIER Organisatorische haalbaarheid Economische haalbaarheid Technische haalbaarheid Voor- en nadelen OPTIE 2: ENERGIE-INZAMELCOÖPERATIE Organisatorische haalbaarheid Economische haalbaarheid Technische haalbaarheid Voor- en nadelen OPTIE 3: ADMINISTRATIE COÖPERATIE Organisatorische haalbaarheid Economische haalbaarheid Technische haalbaarheid Voor- en nadelen KNELPUNTENANALYSE COÖPERATIE INITIATIEVEN GEMEENTE MARKT ADVIES LITERATUURLIJST...78 BIJLAGE 1: INTERVIEWS... I Omgevings Benuttings Plan 7

8 BIJLAGE 2: GEMEENTEN... XII BIJLAGE 3: KOSTEN EN BATEN...XXI BIJLAGE 4: POSITIEVE LIJST MESTVERGISTING... XXIV Omgevings Benuttings Plan 8

9 1 Inleiding Noord-Limburg wil zich graag profileren als een duurzame regio. Grote en kleine bedrijven zijn bezig met initiatieven om energie te besparen in het productieproces. Waarom resthout uit Canada over de hele wereld verschepen om het vervolgens in Nederland te verbranden voor duurzame energie opwekking, terwijl er voldoende snijhout in ons eigen land vrijkomt voor dit doeleinde. Momenteel zijn er ontwikkelingen gaande om duurzame energie op te wekken uit wind en biologische reststromen. Vereniging Innovatief Platteland Venray en omstreken (VIP) wil hier graag in participeren door ondersteuning te verlenen aan initiatieven voor duurzame energie (DE) opwekking. De overheid stimuleert de opwekking van duurzame energie door middel van subsidies. Momenteel zijn er een aantal initiatieven in de regio om duurzame energie op te wekken. Het doel van het Omgevings Benuttings Plan (OBP) is het achterhalen van de energiepotenties van de regio Noord-Limburg. Belangrijk is het om te bepalen hoeveel biomassa per jaar beschikbaar is en of deze interessant is voor vergisting. Hierbij wordt gekeken naar: agrarische sector; voedselproducerende sector; gemeentelijk afval. Verder is het belangrijk te kijken naar de energiemarkt en de huidige initiatieven. Dit om een inschatting te kunnen maken van de ontwikkelingen die op dit moment plaatsvinden. Daarnaast wordt door middel van een studie de economische, technische en organisatorische haalbaarheid getoetst van een coöperatieve organisatie voor productie, beheer en consumptie van duurzame energie in de regio. Binnen deze doelstelling wordt de volgende centrale probleemstelling gehanteerd: Is het opzetten van een organisatie die de exploitatie uitvoert van in de regio opgewekte duurzame energie volgens een coöperatieve gedachte van een groep energieaanbieders en energievragers, haalbaar? En zo ja, onder welke voorwaarden? In deze rapportage is in eerste instantie gekeken naar een viertal gemeenten (zie figuur 1.1). De gemeenten zijn: Horst aan de Maas; Meerlo-Wanssum; Venray; Venlo. figuur 1.1: overzichtskaart Noord-Limburg Omgevings Benuttings Plan 9

10 De regio Noord-Limburg is een goede voedingsbodem voor het opwekken van bio-energie [1-7]. Dit laat zich kenmerken door: concentratie van agrarische activiteit; grote diversiteit; goede infrastructuur; innovatieve regio, waaronder bedrijfsleven en gemeenten; veelheid gemeentelijke duurzame activiteiten. De agrarische sector speelt een belangrijke rol in de regio [7]. In het gebied zijn in totaal ruim 700 primaire bedrijven gevestigd. Een grote en sterke primaire sector is een sterk punt van de agribusiness in de regio. Ook het reconstructiebeleid biedt ontwikkelingsmogelijkheden voor de primaire sector in de regio. Als de primaire sector dit ziet en blijft investeren in nieuwe systemen en producten zal dit positief doorwerken in de agribusiness. Daarnaast is er in de reconstructie ook plaats gemaakt voor nieuwe initiatieven, zoals het opzetten van een mestverwerkingsbedrijf. De agribusiness in de regio heeft tevens een grote diversiteit aan agrarische activiteiten. Dit staat weergegeven in tabel 1.2. ACTIVITEITEN EENHEID HORST MEERLO- VENRAY VENLO TOTAAL WANSSUM fruitteelt hectare 157 n.b ,4 558 glastuinbouw hectare 88,6 n.b akkerbouwgrond braak hectare n.b. n.b liggend rundvee en vleeskalveren stuks vleesvarkens stuks fokvarkens stuks pluimvee stuks tabel 1.2: gegevens van de agrarische sector n.b. = niet bekend Het merendeel van de agribusinessbedrijven in de regio hebben een goede infrastructurele bereikbaarheid. Tevens is in de gemeente Meerlo-Wanssum een haven met een opslag- en overslagfunctie van goederen aanwezig die voor 12% van de agribusiness van direct belang is. Omgevings Benuttings Plan 10

11 De agribusiness in de regio is innovatief [1]. Hierbij is kennisontwikkeling en -uitwisseling van essentieel belang. De agribusiness en de gemeenten staan open voor innovatieve ideeën. Gemeenten willen duurzaamheid stimuleren door het initiëren van duurzame projecten. Voorbeelden hiervan zijn: zwembaden die mogelijk verwarmd zullen worden met behulp van een WarmteKrachtinstallatie (WKK) die gestookt wordt op biobrandstof; duurzame bedrijventerreinen; een voorbeeld is Trade Port Noord (TPN). Hier maken bedrijven gebruik van collectieve diensten; Agro Ecopark; een bedrijvenpark waar hoogwaardige, duurzame bedrijven moeten gaan neerstrijken. Deze zullen kunnen profiteren van en voortborduren op de kennis die op het terrein wordt ontwikkeld; duurzame glastuinbouwgebieden Siberië en Californië. Door interviews af te nemen met een aantal belangrijke spelers op het gebied van duurzame energie in de regio is bepaald wat de potentie van de regio is en welke mogelijkheden er voor een eventuele coöperatie zijn. Ondermeer is gesproken met personen van: de betrokken gemeenten; voedsel producerende sector; leverancier van vergistingsinstallatie; energieleveranciers; initiatieven. De opbouw van dit rapport is als volgt. In hoofdstuk 2 staat beschreven welke actoren een rol spelen op de energiemarkt. Verder wordt ingegaan op het certificatensysteem en welke kosten producenten, handelaren en consumenten kunnen verwachten. Ook zijn visies van energieleveranciers opgenomen over de oprichting en mogelijkheden voor de coöperatie Duurzame Regio Energie. Vervolgens wordt in hoofdstuk 3 ingegaan op de subsidieregelingen waar mogelijk gebruikt van kan worden gemaakt door de ondernemer/producent van duurzame energie. Wat zijn de mogelijkheden en wat levert dit op. Windenergie komt in hoofdstuk 4 aan bod. Hierin wordt de techniek beschreven en een inschatting gemaakt wat de mogelijkheden zijn voor de provincie Limburg. In hoofdstuk 5 wordt het onderwerp bio-energie besproken. Wat zijn de mogelijkheden met de diverse biomassastromen en in welke hoeveelheden zijn deze beschikbaar. Verder is nagegaan in welke stadium de huidige initiatieven zich bevinden. Naar aanleiding van de voorgaande hoofdstukken zijn in hoofdstuk 6 een drietal opties voor een mogelijke opzet van de coöperatie Duurzame Regio Energie bedacht en besproken, waarna in hoofdstuk 7 een advies is geformuleerd voor de oprichting van de coöperatie. Omgevings Benuttings Plan 11

12 2 De energiemarkt 2.1 Inleiding De energiemarkt van Nederland is een complex samenwerkingsverband van verschillende actoren. De verbanden en de positie van de verschillende actoren zijn weergegeven in figuur 2.1. De actoren worden in dit hoofdstuk nader toegelicht, de structuur van de energiemarkt wordt dan duidelijk. Daarnaast komt bij de productie van duurzame energie certificering kijken. Met behulp van de uitgekeerde certificaten kan de energie als duurzame energie worden verkocht. Voor een eventuele coöperatie is het mogelijk om een aantal verschillende taken uit te voeren (producent en aggregator/handelaar). Ook wordt ingegaan op de kosten die de verschillende actoren kunnen verwachten.! figuur 2.1: actoren energiemarkt 2.2 Dienst uitvoering en toezicht Energie (DTe) De uitvoering en toezicht op de naleving van de Elektriciteitswet 1998 en de Gaswet is opgedragen aan de Dienst uitvoering en toezicht Energie (DTe). DTe functioneert onder de Minister van Economische Zaken en is ondergebracht bij de Nederlandse mededingingsautoriteit (NMa). Omgevings Benuttings Plan 12

13 2.3 TenneT TenneT is de Nederlandse Transmission System Operator (TSO) en beheerder van het landelijke hoogspanningsnet. Op dit moment beheert TenneT het 220 kv en 380 kv-net in Nederland. Ook het 150 kv-net in Zuid-Holland valt onder TenneT. TenneT verbindt alle regionale elektriciteitsnetten en het Europese elektriciteitsnet met elkaar. Naast het beheer van het net, bewaakt TenneT de betrouwbaarheid en de continuïteit van de Nederlandse elektriciteitsvoorziening. Dit gebeurt door het transportnet op onpartijdige wijze beschikbaar te stellen voor elektriciteitstransporten. Verder zorgt TenneT voor de noodzakelijke balans tussen vraag en aanbod in Nederland. Aangezien het transport van elektriciteit niet ophoudt bij de landsgrenzen word er samen gewerkt met de andere Europese TSO's. Sinds oktober 2001 is de Nederlandse overheid 100% aandeelhouder van TenneT. TenneT is door de overheid aangewezen om de milieukwaliteit elektriciteitsproductie (MEP) regeling uit te voeren. TenneT heeft hiervoor het dochterbedrijf EnerQ en CertiQ opgericht CertiQ CertiQ is de instantie die de certificaten voor duurzame energie verstrekt. Er wordt een certificaat afgegeven voor elk duurzaam geproduceerde MWh. De hoeveelheden MWh geproduceerde duurzame energie worden door de regionale netbeheerder maandelijks aan CertiQ doorgegeven. Op het door CertiQ afgegeven certificaat staan een aantal EANcodes, via deze codes kan achterhaald worden wie de producent, meetinstantie en de groenverklarende instantie is. Het certificaat komt op de zogenaamde certificatenbank van CertiQ te staan bij de desbetreffende handelaar welke door de producent is aangegeven EnerQ Producenten die in Nederland duurzame energie opwekken komen in aanmerking voor een subsidie, de zogenaamde MEP-subsidie. Een producent moet zijn ingeschreven bij CertiQ. Certificaten die worden aangemaakt door CertiQ komen automatisch in het systeem van EnerQ. Vervolgens kan de subsidie door EnerQ worden uitbetaald. 2.4 Regionale netwerkbeheerders De regionale netwerkbeheerders zijn bedrijven welke één of meerdere lokale netwerken beheren. Deze zijn weer aangesloten op het netwerk van TenneT. De producenten van duurzame energie leveren aan het lokale netwerk. De tarieven die de regionale netbeheerders in rekening mogen brengen voor het gebruik van het netwerk stelt de overheid via de toezichthouder DTe vast. De tarieven voor aansluiting en transport van energie liggen vast, evenals de belastingen die de overheid op het energieverbruik heft. Verder geeft de netwerkbeheerder productieverklaringen af voor de installatie. Deze kijkt of de meetinstallatie van de productielocatie voldoet aan de wettelijke eisen en of de geproduceerde kwh eenvoudig gemeten kan worden. Omgevings Benuttings Plan 13

14 2.5 Producenten Een bedrijf dat elektriciteit produceert en teruglevert aan het elektriciteitsnet is een producent. Er kan een scheiding worden gemaakt tussen bedrijven die groene stroom produceren en bedrijven die grijze stroom produceren. Installaties die duurzame energie opwekken komen in aanmerking voor de MEP-subsidie. Duurzame energie kan opgewekt worden met bijvoorbeeld: windturbines; biomassacentrales; zonne-installaties; waterkrachtcentrales. 2.6 Aggregator Een aggregator is een tussenpersoon van de producent en de handelaar. Deze kan meerdere productielocaties beheren waardoor deze de duurzame energie in bulk kan verkopen. Hierdoor kan deze een hogere prijs en een betere leveringsgarantie bedingen. Een producent kan zelf een aggregator zijn (voorbeeld is Essent energie). Een aggregator krijgt fysiek toegang tot het certificatensysteem met behulp van een tokencard (een logaritmische code generator). De aggregator kan twee verschillende taken uitvoeren: de aggregator kan van de bij hem aangesloten biomassaproducenten de meetwaarden in het systeem zien. Voor die meetwaarden kan hij in percentages aangeven in hoeverre de verschillende deelstromen zijn ingezet; de aggregator kan voor de bij hem aangesloten producenten aangeven welke handelaar de meetwaarden moet ontvangen. Een meetwaarde kan ook gesplitst worden en naar meerdere handelaren overgemaakt worden. Partijen kunnen zich tegelijkertijd inschrijven als producent, aggregator en handelaar. 2.7 Handelaar De handelaar is de eigenaar van de certificaten op zijn account. Een producent geeft aan welke handelaar (eventueel met een aggregator als tussenpersoon) de certificaten bijgeschreven moet krijgen. De handelaar kan er onder andere voor kiezen om de certificaten te verhandelen met andere handelaren of de duurzame energie te verkopen. De certificaten worden dan overgemaakt naar de belastingsdienst. Het laatste is het geval wanneer de handelaar ook de uiteindelijke energieleverancier is. Omgevings Benuttings Plan 14

15 2.8 Consument Iedereen consumeert elektriciteit. Grofweg kan de groep die consumeert worden verdeeld in drie groepen: overheidsinstellingen; bedrijven; particulieren. In tabel 2.2 staan het aantal huishoudens en bedrijven weergegeven. De gegevens zijn afkomstig van het CBS. HORST MEERLO-WANSSUM VENRAY VENLO aantal huishoudens aantal bedrijven tabel 2.2: aantallen huishoudens en bedrijven in de gemeenten Uit de gegevens van de toezichthouder DTe blijkt dat het gemiddelde verbruik voor een: huishouden kwh per jaar is; midden/klein bedrijf kwh per jaar is. HORST MEERLO- VENRAY VENLO TOTAAL WANSSUM aantal huishoudens midden/klein bedrijf gemeentelijke instanties n.b. n.b. n.b tabel 2.3: verbruik elektriciteit in kwh n.b. = niet bekend Uit tabel 2.3 kan worden afgelezen wat de geschatte afzet van elektriciteit in de regio is. Gemeenten hebben een voorbeeldfunctie ten opzichte van de burgers. Duurzame energie kan voor de gemeente een goed imago betekenen. Met name doordat de opgewekte energie uit de regio komt. Verder creëert de gemeente werkgelegenheid door op deze wijze de agrarische sector te stimuleren. Voor bedrijven buiten de voedsel producerende sector is duurzame energie vanwege de hogere prijs waarschijnlijk niet interessant. Door het grote verbruik kan een bedrijf een korting bedingen op de energie-inkoop. Een iets lagere prijs per kwh levert op jaarbasis een groot bedrag op. Als het bedrijf toch kiest voor duurzame energie zal dit gebeuren uit maatschappelijk belang. Bijvoorbeeld het verbeteren van het imago van het bedrijf en het stimuleren van de werkgelegenheid en dus de economie in de regio. Voor bedrijven binnen de voedselproducerende sector kan het wel degelijk een interessante optie zijn om duurzame energie te verbruiken. De term business to business wordt tegenwoordig vaak gebruikt. Voorbeeld is een veevoederbedrijf die toezegt energie af te nemen van de boer die op zijn beurt veevoer afneemt van het veevoederbedrijf. Omgevings Benuttings Plan 15

16 2.9 Garantie van Oorsprong certificatie Certificering van de duurzame energie is niet eenvoudig. Door middel van figuur 2.4 en een korte uitleg wordt het certificeringsysteem uitgelegd. De producent produceert duurzame energie. Deze energie wordt aan het regionale net geleverd. Wanneer dit duurzaam geproduceerd is worden hiervoor certificaten aangemaakt voor elke MWh geproduceerd. Deze certificaten zijn het bewijs van duurzame opwekking en worden aangemaakt bij CertiQ. Op deze certificaten staan verschillende gegevens, te weten: producent; meetinstallatie; groenverklarende instantie. De producent ontvangt geen certificaten, maar geeft vooraf aan welke handelaar de certificaten ontvangt. Op het moment dat de meetwaarden omgezet worden in certificaten door CertiQ kan EnerQ deze in haar systeem ook zien. Vervolgens keren zij de subsidie uit aan de producent. Productiecertificaten zijn een verzamelnaam voor WKK-certificaten, Garantie van Oorsprong (GvO's) en Renewable Energy Certificate System (RECS-certificaten). Alle drie de soorten certificaten worden ten allen tijden bijgeschreven op het account van een handelaar, waarna EnerQ ze ook in haar systeem kan zien. De handelaar is dus de eigenaar, EnerQ kan alleen zien dat deze certificaten uitgegeven zijn! De certificaten zijn verhandelbaar via de Garantie van Oorsprong certificatenbank. Wanneer de handelaar de duurzame energie heeft verkocht is het certificaat niet meer geldig. Deze wordt dan overgeboekt naar de belastingdienst. Zo wordt voorkomen dat certificaten dubbel worden uitgegeven, immers elektriciteit kan ook niet twee keer worden gebruikt. Omgevings Benuttings Plan 16

17 # " %#!' & " % # )$ & * %& & $ (&!'$ $ (!+ figuur 2.4: werking certificaten Garanties van Oorsprong Per 1 januari 2004 is een nieuwe regeling van kracht geworden, namelijk de Ministeriële Regeling Garanties van Oorsprong. De term die daarmee op dit moment gebruikt wordt voor de officiële certificaten die zijn afgegeven door CertiQ, is de term 'Garantie van Oorsprong'(GvO) volgens dhr. G.L.M. Steenaert, van de firma CertiQ Renewable Energy Certificate System Renewable Energy Certificate System (RECS) staat volledig los van GvO. Het RECS systeem is ontstaan op commercieel initiatief van verschillende Europese handelaren. Binnen het systeem worden certificaten uitgegeven die niet geldig zijn voor de Nederlandse wet, maar commercieel gezien wel als bewijs van duurzame elektriciteit. Aangezien het RECS systeem al een internationaal bestaand systeem was is dit systeem gebruikt als paraplu om de GvO internationaal verhandelbaar te maken. Een GvO kan ook tegelijkertijd geldig zijn voor RECS. Echter, op het moment dat het certificaat geredeemed wordt (als gebruikt wordt aangewezen) dan vervalt uiteraard de geldigheid van het gehele certificaat. Het certificaat kan daarmee zowel voor RECS als voor GvO ingezet worden, al zal vooral de GvO waarde gebruikt worden omdat deze wettelijk is vastgelegd Biomassaverklaring In de Tweede wijziging regeling groencertificaten is bepaald dat per 1 januari 2003 een producent van duurzame energie met behulp van biomassa voor aanvang van de productie aan dient te geven welke brandstoffen er ingezet gaan worden. Een dergelijke verklaring dient minimaal eens in de zes maanden overlegd te worden. Als er binnen de looptijd van een verklaring een nog niet vermelde brandstof wordt ingezet, kan er eerder een nieuwe verklaring worden overlegd. Deze dient minimaal één maand voor aanvang van productie te worden aangevraagd. Omgevings Benuttings Plan 17

18 De biomassaverklaring is bedoeld om het voor CertiQ mogelijk te maken om een steekproef te houden en om certificaten uit te geven naar soort biomassa. Op aangeven van CertiQ dient een biomassaproducent eens in het jaar een steekproef uit te laten voeren. Een producent die elektriciteit genereert uit biogas hoeft dit maar eens in de twee jaar te doen. De biomassaverklaring onderscheidt in hoofdlijnen twee soorten biomassa: zuivere biomassa; mengstromen. Zuivere Biomassa Zuivere biomassa kan verdeeld worden in 'naar haar aard zuivere biomassa'en 'niet naar haar aard zuivere biomassa'. Naar haar aard zuiver is brandstof die bestaat uit minstens 99% biomassa. Dit is dus met minder dan 1% vervuild met bijvoorbeeld plastic of PAK. Voorbeeld van zuivere biomassa zijn: koffieresten, GFT, olifantgras of kippenmest. Het Nederlands Normalisatie instituut (NEN) heeft een lijst opgesteld van biomassa voor energietoepassing, de Nederlandse Technische Afspraken 8003 (NTA 8003). Op deze lijst valt na te gaan welke stoffen tot de 'naar haar aard zuivere biomassa'kunnen worden gerekend. Niet naar haar aard zuiver zijn brandstoffen die minder dan 3% vervuild zijn. Deze brandstoffen komen in aanmerking voor GvO-certificaten. Mengstromen Met een mengstroom wordt bedoeld: 'een tot elektriciteit te verwerken brandstof waarin het niet mogelijk is de biomassa en de niet-biomassa te scheiden.'een voorbeeld hiervan is huisafval. Sinds juli 2003 is het mogelijk om voor mengstromen in aanmerking te komen voor GvO-certificaten Steekproef Producenten van duurzame energie die is opgewekt met behulp van biomassa dienen volgens de specificaties van de wet een steekproef te laten uitvoeren wanneer CertiQ dit aangeeft. CertiQ kan dit aangeven op het moment dat op de biomassaverklaring een naar haar aard zuivere biomassa is opgegeven. Steekproeven worden uitgevoerd door daartoe erkende en bevoegde instanties. Het Ministerie van Economische Zaken heeft een lijst opgesteld van instanties die hiertoe bevoegd zijn. Omgevings Benuttings Plan 18

19 2.10 Kosten Op de energiemarkt zijn er meerdere kosten waar een producent, handelaar en aggregrator mee te maken krijgen. Denk hierbij ondermeer aan de kosten voor het verkrijgen en het verhandelen van de certificaten en de elektriciteitsprijzen Tarieven CertiQ CertiQ berekent verschillende tarieven voor de actoren: producent; aggregator; handelaar. In tabel 2.5 staat een overzicht van de tarieven zoals deze worden doorberekend naar de verschillende actoren. INSCHRIJVINGSKOSTEN [] LIDMAATSCHAP* [] producent aggregator handelaar tabel 2.5: overzicht tarieven CertiQ * Dit bedrag wordt niet aangepast in het geval een aansluiting slechts een gedeelte van een kalenderjaar ingeschreven staat. Verder zijn er nog kosten verbonden aan het handelen in certificaten: de kosten voor de aanmaak van groencertificaten bedragen per 1 juli 2003 EUR 0,037 per MWh. Deze kosten worden in rekening gebracht aan de partij op wiens account de certificaten worden bijgeschreven; per transactie bedragen de kosten EUR 0,01 per MWh. Deze worden in rekening gebracht aan de kopende partij; voor het inleveren van een certificaat om hiermee een duurzame levering van elektriciteit te bewijzen, wordt op dit moment EUR 0,074 per MWh doorberekend aan de handelaar Energieprijzen vs. terugleververgoeding In deze prijsvergelijking is gebruik gemaakt van de tarieven die door energieleveranciers momenteel worden doorberekend aan consumenten (http://www.energiewereld.nl). De vergelijking is gebaseerd op het gebruik van duurzame energie met een dubbel tarief. De prijzen die in grafiek 2.6 staan hebben betrekking op de kale energieprijs. Dit wil zeggen dat de energiebelasting (REB) niet is meegenomen, omdat deze gelijk is bij alle energieleveranciers. Omgevings Benuttings Plan 19

20 kwh-tarief voor gebruik duurzame energie 8,00 7,00 6,00 cent/kwh 5,00 4,00 3,00 2,00 1,00 Normaal [/kwh] Dal [/kwh] 0,00 Intergas Energiebedrijf.com Westland Durion Essent NRE Nuon Eneco leveranciers figuur 2.6: elektriciteitsprijzen voor duurzame energie Zoals te zien is in figuur 2.6 verschillen de terugleververgoedingen per energiebedrijf nogal. Het is dan ook raadzaam om verschillende offertes aan te vragen als producent om zo een optimaal rendement te halen voor de teruggeleverde energie. Op de website van de toezichthouder DTe staan minimale terugleververgoedingen voor duurzame energie die door producenten aan het net wordt geleverd. De producent sluit een contract af met een handelaar waarin wordt afgesproken wat de producent krijgt voor zijn geleverde duurzame energie. In tabel 2.7 staan twee tarieven: wat moet de consument betalen; wat krijgt de producent van duurzame energie minimaal. LEVERANCIER TARIEVEN* CONSUMENT NORMAAL TERUGLEVER- VERGOEDING NORMAAL TARIEVEN* CONSUMENT DAL TERUGLEVER- VERGOEDING DAL Essent 7,19 5,97 4,10 2,44 Westland 7,40 5,64 4,25 2,67 NRE 5,20 4,51 2,40 2,02 Eneco 7,22 5,79 4,02 2,57 Nuon 7,40 5,43 4,04 2,25 tabel 2.7: tarieven en terugleververgoeding *site: Zoals te zien is in tabel 2.7 zit er een marge tussen de prijs voor de consument en de vergoeding voor de producent. Om dit verduidelijken is dit grafisch uiteengezet in figuur 2.8. Omgevings Benuttings Plan 20

Duurzame Regio Energie

Duurzame Regio Energie Duurzame Regio Energie Fase 2: Omgevings Benuttings Plan In het kader van het project zijn er in september de volgende afspraken gemaakt: Overleg met netwerkbeheerders over de technische haalbaarheid;

Nadere informatie

certificeert duurzame energie

certificeert duurzame energie certificeert duurzame energie Met het certificeren van duurzame energie voorzien we deze energieproductie van een echtheidscertificaat. Dit draagt wezenlijk bij aan het goed functioneren van de groeneenergiemarkt.

Nadere informatie

slibvergisting, wordt omgezet in elektric iteit 0,029 per kwh. slibvergisting, wordt omgezet in elektriciteit 0,029 per kwh.

slibvergisting, wordt omgezet in elektric iteit 0,029 per kwh. slibvergisting, wordt omgezet in elektriciteit 0,029 per kwh. Regeling van de Minister van Economische Zaken van.., nr. WJZ, houdende vaststelling van de vaste bedragen per kwh ter stimulering van de milieukwaliteit van de elektriciteitsproductie voor het jaar 2005

Nadere informatie

Haal meer rendement uit uw zonnepanelen

Haal meer rendement uit uw zonnepanelen Haal meer rendement uit uw zonnepanelen 1. Vergoeding voor teruggeleverde zonnestroom nu voor iedereen bereikbaar: Stroom van zonnepanelen is één van de meest schone vormen van energie. Om deze reden wil

Nadere informatie

Als u zelf elektriciteit wilt opwekken, kan een kleine windmolen een mogelijkheid zijn.

Als u zelf elektriciteit wilt opwekken, kan een kleine windmolen een mogelijkheid zijn. DOSSIER Kleine windmolens Als u zelf elektriciteit wilt opwekken, kan een kleine windmolen een mogelijkheid zijn. Er zijn veel typen windmolens op de markt, met mast, zonder mast, horizontaal of verticaal.

Nadere informatie

ENERGIE IN EIGEN HAND

ENERGIE IN EIGEN HAND Zonne-energie voor bedrijven? ENERGIE IN EIGEN HAND De Stichting Beheer Bedrijvenpark Merm, heeft een onderzoek gedaan naar de mogelijkheden voor bedrijven om d.m.v. aanbrengen van zonnepanelen op het

Nadere informatie

CONCEPT. Besluit: 1 Stcrt. 2003, 249; gewijzigd bij ministeriële regeling van 27 januari 2005 (Stcrt. 25). 2 Stcrt. 2004, 126.

CONCEPT. Besluit: 1 Stcrt. 2003, 249; gewijzigd bij ministeriële regeling van 27 januari 2005 (Stcrt. 25). 2 Stcrt. 2004, 126. Regeling van de Minister van Economische Zaken van., nr..., houdende wijziging van de Regeling subsidiebedragen milieukwaliteit elektriciteitsproductie 2005, de Regeling subsidiebedragen milieukwaliteit

Nadere informatie

Ontwerpregeling mep-subsidiebedragen voor afvalverbrandingsinstallaties

Ontwerpregeling mep-subsidiebedragen voor afvalverbrandingsinstallaties Regeling van de Minister van Economische Zaken van., nr..., houdende wijziging van de Regeling subsidiebedragen milieukwaliteit elektriciteitsproductie 2006 (periode 1 juli tot en met 31 december) en de

Nadere informatie

Verkoopbaarheid en verhuurbaarheid van vastgoed verhogen door Duurzame Energieopwekking

Verkoopbaarheid en verhuurbaarheid van vastgoed verhogen door Duurzame Energieopwekking Verkoopbaarheid en verhuurbaarheid van vastgoed verhogen door Duurzame Energieopwekking Erik van der Steen HYS legal 1 HYS Legal Inleiding Triodos Bank: Waarom we graag duurzaam vastgoed financieren Jones

Nadere informatie

BECO Energievergelijker & OverstapService

BECO Energievergelijker & OverstapService BECO Energievergelijker & OverstapService 4 februari 2014 samenstelling: werkgroep productie & financiën Waarom de overstapservice? De BECO gaat voor duurzame energie Het doel is om uiteindelijk zelf energie

Nadere informatie

Deel 3: de Productie(-installatie) MONITOR

Deel 3: de Productie(-installatie) MONITOR Deel 3: de Productie(-installatie) MONITOR Deze Monitor gaat over productie-installaties: windturbines, windparken collectieve zonprojecten andere productie-installaties alle productie-projecten waar jullie

Nadere informatie

100% groene energie. uit eigen land

100% groene energie. uit eigen land 100% groene energie uit eigen land Sepa green wil Nederland op een verantwoorde en transparante wijze van energie voorzien. Dit doen wij door gebruik te maken van duurzame energieopwekking van Nederlandse

Nadere informatie

Renewable energy in the Reijerscop area Peter Dekker Luc Dijkstra Bo Burgmans Malte Schubert Paul Brouwer

Renewable energy in the Reijerscop area Peter Dekker Luc Dijkstra Bo Burgmans Malte Schubert Paul Brouwer Renewable energy in the Reijerscop area Peter Dekker Luc Dijkstra Bo Burgmans Malte Schubert Paul Brouwer Introductie Methode Subsidies Technologien Wind Zon Geothermisch Biomassa Externe Investeerders

Nadere informatie

Alles in de wind. Over windenergie. Hoe werkt een windturbine? Tandwielkast vroeger en nu. Direct Drive

Alles in de wind. Over windenergie. Hoe werkt een windturbine? Tandwielkast vroeger en nu. Direct Drive Hoe werkt een windturbine? Het basisprincipe is eenvoudig. De rotorbladen (wieken) zitten gemonteerd op een as. Als het waait draaien de rotorbladen en gaat de as draaien. De as laat vervolgens een generator

Nadere informatie

De zon als energiebron voor bedrijven

De zon als energiebron voor bedrijven De zon als energiebron voor bedrijven Panelen die elektra opwekken worden ook wel zonnepanelen of PV (Engels: Photo Voltaic) genoemd. De panelen worden aangesloten op één of meerdere stroomomvormers (inverters)

Nadere informatie

Vergisting anno 2010 Rendabele vergister onder SDE 2010. Hans van den Boom 22 april 2010 Sectormanager Duurzame Energie

Vergisting anno 2010 Rendabele vergister onder SDE 2010. Hans van den Boom 22 april 2010 Sectormanager Duurzame Energie Vergisting anno 2010 Rendabele vergister onder SDE 2010 Hans van den Boom 22 april 2010 Sectormanager Duurzame Energie Financieren Duurzame energie binnen Rabobank Groep Maatwerk Sustainability naast Food

Nadere informatie

Definitielijst HG- Certificatensysteem

Definitielijst HG- Certificatensysteem Definitielijst HG- Certificatensysteem versie 2.0 december 2009 1 In de in de Overeenkomst HG-Certificatensysteem hebben de met een hoofdletter aangeduide begrippen de betekenis als hieronder beschreven:

Nadere informatie

Duurzame dienstverlening Rekenen aan rendement

Duurzame dienstverlening Rekenen aan rendement Duurzame dienstverlening Rekenen aan rendement Rekenen aan rendement zonnepanelen Monique van der Meij Energie-adviseur Monique.vanderMeij@flynth.nl mobiel: 06 53 26 19 68 LTO Noord Programma Ondernemer

Nadere informatie

Projectgroep Biomassa & WKK

Projectgroep Biomassa & WKK Projectgroep Biomassa & WKK SDE 2009 De Stimuleringsregeling Duurzame Energieproductie uitgevoerd door SenterNovem in opdracht van het Ministerie van Economische Zaken. 7 mei 2009 Jan Bouke Agterhuis Beleidskant

Nadere informatie

Tijdelijke duurzame energie

Tijdelijke duurzame energie Tijdelijke duurzame energie Tijdelijk Uitgewerkte businesscases voor windenergie, zonne-energie en biomassa Anders Bestemmen Tijdelijke duurzame energie Inleiding In het Corporate Innovatieprogramma van

Nadere informatie

Wat betekenen de SDE+, Salderen, en postcoderoos voor de netbeheerder?

Wat betekenen de SDE+, Salderen, en postcoderoos voor de netbeheerder? Wat betekenen de SDE+, Salderen, en postcoderoos voor de netbeheerder? Enexis: Wij brengen energie waar mensen licht en warmte nodig hebben. Enexis: Een rijke historie IJsselmij Frigem EGD Ruil verzorgingsgebied

Nadere informatie

3. Investeringen. 3.1 Energie-investeringsaftrek (EIA)

3. Investeringen. 3.1 Energie-investeringsaftrek (EIA) 3. Investeringen 3.1 Energie-investeringsaftrek (EIA) Met de EIA stimuleert het ministerie van Economische Zaken de aanschaf van bedrijfsmiddelen door ondernemingen die leiden tot energiebesparing of de

Nadere informatie

Duurzame accommodaties. Jaap Veld

Duurzame accommodaties. Jaap Veld Duurzame accommodaties Jaap Veld Zelziuz Zelziuz Advies Zon Thuis Zon Bedrijf Zon Agri Zon Thuis voor huurders Zonnestroom van Wp naar kwh Vermogen zonnestroominstallatie gespecificeerd in Watt peak (Wp)

Nadere informatie

Ontwerpregeling subsidiebedragen WKK 2006

Ontwerpregeling subsidiebedragen WKK 2006 Handelend na overleg met de Minister van Financiën en de Staatssecretaris van Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer; Gelet op artikel 72p, tweede lid, van de Elektriciteitswet 1998; Besluit:

Nadere informatie

Waarom kiest u voor Olasol?

Waarom kiest u voor Olasol? Waarom kiest u voor Olasol? Olasol is een jonge onderneming in een dynamische markt. Sinds 2010 zijn we actief en onderscheiden we ons door betrouwbaar advies, een transparante werkwijze en kwalitatief

Nadere informatie

Energie-investeringsaftrek: Fiscale voordelen bij aanschaf van zonnepanelen in 2016

Energie-investeringsaftrek: Fiscale voordelen bij aanschaf van zonnepanelen in 2016 Fiscale voordelen bij aanschaf van zonnepanelen in 2016 Investeren in zonne-energie is voor veel ondernemers een slimme keuze. U bespaart niet alleen jaarlijks op uw energiekosten, u profiteert als ondernemer

Nadere informatie

Decentrale duurzame energie opwekking

Decentrale duurzame energie opwekking Decentrale duurzame energie opwekking Fiscaliteit in vogelvlucht Seminar Hier Opgewekt, 14 november 2012 2 1 Inhoud Selectie recente fiscale ontwikkelingen Fiscale stimuleringsmaatregelen Energiebelasting

Nadere informatie

Staatsblad van het Koninkrijk der Nederlanden

Staatsblad van het Koninkrijk der Nederlanden Staatsblad van het Koninkrijk der Nederlanden Jaargang 2007 410 Besluit van 16 oktober 2007, houdende regels inzake de verstrekking van subsidies ten behoeve van de productie van hernieuwbare elektriciteit,

Nadere informatie

Windenergie. Algemene informatie

Windenergie. Algemene informatie Windenergie Algemene informatie Windenergie is altijd belangrijk geweest voor Nederland. In onze geschiedenis betekende de wind een onmisbaar hulpmiddel om ons over het water voort te bewegen. De zeilvloten

Nadere informatie

Zonne-energie voor ondernemers

Zonne-energie voor ondernemers Zonne-energie voor ondernemers Een zonnige en zuinige toekomst? Johannes Zijlstra 20-03-2013 LTO Noord Advies Zonne energie; drijvende kracht!? 1 Zonuren Onderwerpen Energie en duurzaamheid Ontwikkeling

Nadere informatie

Stimuleringsregeling duurzame energieproductie (SDE) Voorschotformulier

Stimuleringsregeling duurzame energieproductie (SDE) Voorschotformulier Stimuleringsregeling duurzame energieproductie (SDE) Voorschotformulier Dit formulier is verstrekt door en moet worden ingediend bij: SenterNovem Postbus 10073 8000 GB Zwolle Telefoon 038 455 34 50 Bezoekadres

Nadere informatie

Eemstroom ZonneBerg - Licht op het dak

Eemstroom ZonneBerg - Licht op het dak Eemstroom ZonneBerg - Licht op het dak Globaal denken, lokaal handelen Zonlicht voorziet de aarde van enorm veel energie: duurzame energie. De hoeveelheid zoninstraling en de daaruit te halen energie is

Nadere informatie

De zon als energiebron voor bedrijven

De zon als energiebron voor bedrijven De zon als energiebron voor bedrijven Panelen die elektra opwekken worden ook wel zonnepanelen of PV genoemd (Engels: Photo Voltaic). De panelen worden aangesloten op één of meerdere stroomomvormers (inverters)

Nadere informatie

Plaats en datum Ons kenmerk Uw kenmerk Utrecht, 4 mei 2009 Br-secr.179N -

Plaats en datum Ons kenmerk Uw kenmerk Utrecht, 4 mei 2009 Br-secr.179N - Vaste Commissie voor Economische Zaken van de Tweede Kamer der Staten Generaal t.a.v. mevrouw A.J. Timmer, voorzitter Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG Plaats en datum Ons kenmerk Uw kenmerk Utrecht, 4 mei

Nadere informatie

Gezamenlijk aan de slag met Zonne-energie

Gezamenlijk aan de slag met Zonne-energie Gezamenlijk aan de slag met Zonne-energie Advies op Maat Johannes Zijlstra 09-12-2013 LTO Noord Advies Onderwerpen Rendement zonnepanelen Wat bepaalt de terugverdientijd Rendementsberekening Voor wie is

Nadere informatie

Van Duurzame Energie naar uro s Nieuwe tak voor Agrarische Sector!?

Van Duurzame Energie naar uro s Nieuwe tak voor Agrarische Sector!? Van Duurzame Energie naar uro s Nieuwe tak voor Agrarische Sector!? Kansen en Uitdagingen! ZLTO 22 september 2011 Hans van den Boom sectormanager Duurzame Energie Financieren Duurzame energie binnen Rabobank

Nadere informatie

Insights Energiebranche

Insights Energiebranche Insights Energiebranche Naar aanleiding van de nucleaire ramp in Fukushima heeft de Duitse politiek besloten vaart te zetten achter het afbouwen van kernenergie. Een transitie naar duurzame energie is

Nadere informatie

WARMTEKRACHTKOPPELING (WKK) INFOBROCHURE

WARMTEKRACHTKOPPELING (WKK) INFOBROCHURE WARMTEKRACHTKOPPELING (WKK) INFOBROCHURE Wat is het? Warmtekrachtkoppeling (WKK) is een verzamelnaam voor veel verschillende technologieën waarbij warmte en mechanische energie gelijktijdig worden opgewekt.

Nadere informatie

Compact Plus biogasinstallatie, Lierop, 600 kw

Compact Plus biogasinstallatie, Lierop, 600 kw Hoe maak je biogas? Inhoud presentatie Wie en wat is Biogas Plus? Hoe werkt een biogasinstallatie? Voor wie is een biogasinstallatie interessant? Is een biogasinstallatie duurzaam? Zijn subsidies nodig?

Nadere informatie

Ontwikkelingen Zonne-energie

Ontwikkelingen Zonne-energie Ontwikkelingen Zonne-energie : Energieke Samenleving onderweg naar morgen Bert Bakker NIEUW: Bezuidenhoutseweg 50 2594 AW Den Haag 070 3040114 De oorsprong van (duurzame) energie De zon als energieleverancier

Nadere informatie

Eindexamen m&o vwo 2010 - I

Eindexamen m&o vwo 2010 - I Opgave 5 Bij deze opgave horen de informatiebronnen 6 tot en met 9. Peter Steenbergen en Erik Koolwijk zijn de twee directeur-grootaandeelhouders van glastuinbouwbedrijf Rijkgroen bv. Het bedrijf heeft

Nadere informatie

Fiscale voordelen bij aanschaf van zonnepanelen in 2016

Fiscale voordelen bij aanschaf van zonnepanelen in 2016 Fiscale voordelen bij aanschaf van zonnepanelen in 2016 Investeren in zonne-energie is voor veel ondernemers een slimme keuze. U bespaart niet alleen jaarlijks op uw energiekosten, u profiteert als ondernemer

Nadere informatie

Samenwerken met agrariërs geeft kansen voor groene energie. Ton van Korven Projectleider Bio-economie Ton.van.Korven@zlto.nl

Samenwerken met agrariërs geeft kansen voor groene energie. Ton van Korven Projectleider Bio-economie Ton.van.Korven@zlto.nl Samenwerken met agrariërs geeft kansen voor groene energie Ton van Korven Projectleider Bio-economie Ton.van.Korven@zlto.nl LTO inzet duurzame energie 1. Verbetering inkomenspositie door (decentrale)energieproductie

Nadere informatie

Duurzame energie, dat loont voor u als akkerbouwer. Belangrijkste duurzame energietoepassingen in de akkerbouw

Duurzame energie, dat loont voor u als akkerbouwer. Belangrijkste duurzame energietoepassingen in de akkerbouw Duurzame energie, dat loont voor u als akkerbouwer Belangrijkste duurzame energietoepassingen in de akkerbouw Als akkerbouwer kunt u duurzame energie opwekken en toepassen. Brandstof en elektriciteit blijven

Nadere informatie

VAN ONRENDABELE GROND NAAR DUURZAAM RENDEMENT

VAN ONRENDABELE GROND NAAR DUURZAAM RENDEMENT VAN ONRENDABELE GROND NAAR DUURZAAM RENDEMENT De overheid wil duurzame energie stimu leren en innovatie van duurzame energietechnieken bevor deren: meer duurzame energie in de toekomst. Doel is 16% duur

Nadere informatie

Factsheet: Dong Energy

Factsheet: Dong Energy Factsheet: Dong Energy Holding/bestuurder Type bedrijf Actief in Markt Bedrijfsprofiel Dong Energy Producent/leverancier elektriciteit (en aardgas) Europa Consumenten/zakelijk - Omzet 900 miljoen (NL)/9

Nadere informatie

Groene warmte/kracht in SDE+ 2013

Groene warmte/kracht in SDE+ 2013 Groene warmte/kracht in SDE+ 2013 13 februari 2013 Jan Bouke Agterhuis 14 februari 2013 Inhoud SDE+ 2013 algemeen SDE+ 2013 categoriën Elektronisch aanvragen Vragen en meer informatie 2 SDE+ 2013 algemeen

Nadere informatie

Windenergie. 1. Wat is windenergie? 3. Wat zijn voordelen, nadelen en risico s van windenergie?

Windenergie. 1. Wat is windenergie? 3. Wat zijn voordelen, nadelen en risico s van windenergie? Windenergie ECN-facts 1. Wat is windenergie? Windenergie is de verzamelnaam voor technieken waarbij de bewegingsenergie die in wind zit, wordt omgezet in andere bewegingsenergie of in elektrische energie.

Nadere informatie

De kleur van stroom: de milieukwaliteit van in Nederland geleverde elektriciteit

De kleur van stroom: de milieukwaliteit van in Nederland geleverde elektriciteit De kleur van stroom: de milieukwaliteit van in geleverde elektriciteit Feiten en conclusies uit de notitie van ECN Beleidsstudies Sinds 1999 is de se elektriciteitsmarkt gedeeltelijk geliberaliseerd. In

Nadere informatie

Zonne-energie voor ondernemers. Een zonnige en zuinige toekomst?

Zonne-energie voor ondernemers. Een zonnige en zuinige toekomst? Zonne-energie voor ondernemers Een zonnige en zuinige toekomst? Sjoerd Bootsma LTO Noord Advies Zonne-energie Onderwerpen Energie en duurzaamheid Ontwikkeling elektriciteitsprijs Aandeel groene stroom

Nadere informatie

Opties voor productie van duurzame energie in de regio Helmond d.m.v. van mest en andere biomassa

Opties voor productie van duurzame energie in de regio Helmond d.m.v. van mest en andere biomassa Opties voor productie van duurzame energie in de regio Helmond d.m.v. van mest en andere biomassa Jennie van der Kolk, Alterra Helmond, 22-02-13 Nico Verdoes, Livestock Research Inhoud presentatie Wetenschapswinkel

Nadere informatie

EUROPESE COMMISSIE. Brussel, 15.VI.2006 C(2006)2415. Steunmaatregel nr. N 543/2005 - Nederland "Stimulering van WKK onder de MEP" Excellentie,

EUROPESE COMMISSIE. Brussel, 15.VI.2006 C(2006)2415. Steunmaatregel nr. N 543/2005 - Nederland Stimulering van WKK onder de MEP Excellentie, EUROPESE COMMISSIE Brussel, 15.VI.2006 C(2006)2415 Betreft: Steunmaatregel nr. N 543/2005 - Nederland "Stimulering van WKK onder de MEP" Excellentie, De Commissie deelt de Nederlandse autoriteiten mee

Nadere informatie

De Lokale Duurzame Energie Coöperatie. EnergieCoöperatieBoxtel WWW.ECBOXTEL.NL. Betaalbaar, duurzaam, eigen en onafhankelijk

De Lokale Duurzame Energie Coöperatie. EnergieCoöperatieBoxtel WWW.ECBOXTEL.NL. Betaalbaar, duurzaam, eigen en onafhankelijk De Lokale Duurzame Energie Coöperatie EnergieCoöperatieBoxtel Betaalbaar, duurzaam, eigen en onafhankelijk WWW.ECBOXTEL.NL LDEC: Waarom en waartoe leidt het Samen met leden realiseren van betaalbare, duurzame,

Nadere informatie

Duurzame energie in balans

Duurzame energie in balans Duurzame energie in balans Duurzame energie produceren en leveren binnen Colruyt Group I. Globale energievraag staat onder druk II. Bewuste keuze van Colruyt Group III. Wat doet WE- Power? I. Globale energievraag

Nadere informatie

Subsidieregeling Asbest eraf, zonnepanelen erop

Subsidieregeling Asbest eraf, zonnepanelen erop Subsidieregeling Asbest eraf, zonnepanelen erop Regeling In tien provincies is vanaf 1 juli 2013 de stimuleringsregeling Asbest eraf, zonnepanelen erop opengesteld en kunnen agrarische ondernemers een

Nadere informatie

buffer warmte CO 2 Aardgas / hout WK-installatie, gasketel of houtketel brandstof Elektriciteitslevering aan net

buffer warmte CO 2 Aardgas / hout WK-installatie, gasketel of houtketel brandstof Elektriciteitslevering aan net 3 juli 2010, De Ruijter Energy Consult Energie- en CO 2 -emissieprestatie van verschillende energievoorzieningsconcepten voor Biologisch Tuinbouwbedrijf gebroeders Verbeek in Velden Gebroeders Verbeek

Nadere informatie

Emissiekentallen elektriciteit. Kentallen voor grijze en niet-geoormerkte stroom inclusief upstream-emissies

Emissiekentallen elektriciteit. Kentallen voor grijze en niet-geoormerkte stroom inclusief upstream-emissies Emissiekentallen elektriciteit Kentallen voor grijze en niet-geoormerkte stroom inclusief upstream-emissies Notitie: Delft, januari 2015 Opgesteld door: M.B.J. (Matthijs) Otten M.R. (Maarten) Afman 2 Januari

Nadere informatie

Bio-energiecentrales Eindhoven

Bio-energiecentrales Eindhoven Bio-energiecentrales Eindhoven Frans Kastelijn Programmamanager Energie Gemeente Eindhoven December 2014 Inhoudsopgave 1. Algemeen 2. Duurzame energie en activiteiten op lokaal niveau 3. Bio-energie centrales

Nadere informatie

Financiële baten van windenergie

Financiële baten van windenergie Financiële baten van windenergie Grootschalige toepassing van 500 MW in 2010 en 2020 Opdrachtgever Ministerie van VROM i.s.m. Islant Auteurs Drs. Ruud van Rijn Drs. Foreno van der Hulst Drs. Ing. Jeroen

Nadere informatie

Provinsje Fryslan Leeuwarden, 25 maart 2014. Frans van Wieren. duurzaam ondernemen en toch geld verdienen Presentatie Financiering Esco s

Provinsje Fryslan Leeuwarden, 25 maart 2014. Frans van Wieren. duurzaam ondernemen en toch geld verdienen Presentatie Financiering Esco s Provinsje Fryslan Leeuwarden, 25 maart 2014 Frans van Wieren duurzaam ondernemen en toch geld verdienen Presentatie Financiering Esco s Financiering Esco s Terugverdientijd Vormen van financiering Esco

Nadere informatie

Rapportage van broeikasgasemissies veroorzaakt door gekochte elektriciteit

Rapportage van broeikasgasemissies veroorzaakt door gekochte elektriciteit Rapportage van broeikasgasemissies veroorzaakt door gekochte elektriciteit Een samenvatting van de "Greenhouse Gas Protocol Scope 2 Guidance" Samengevat en vertaald door het EKOenergie-secretariaat, januari

Nadere informatie

De zon als energiebron

De zon als energiebron De zon als energiebron Voor bedrijven nog aantrekkelijker! Panelen die elektra opwekken worden ook wel zonnepanelen of PV (in Engels photo voltaic) panelen genoemd. De panelen worden aangesloten op één

Nadere informatie

INITIATIEFVOORSTEL CONFORM ARTIKEL 4:2 REGLEMENT VAN ORDE

INITIATIEFVOORSTEL CONFORM ARTIKEL 4:2 REGLEMENT VAN ORDE INITIATIEFVOORSTEL CONFORM ARTIKEL 4:2 REGLEMENT VAN ORDE 1. Rol van de gemeente bij het opzetten en ondersteunen van lokale duurzame energie initiatieven. 2. Onderzoek naar de mogelijkheden plaatsing

Nadere informatie

Presentatie van het onderzoek: Windenergie in Dordrecht? Verkenning van kansen

Presentatie van het onderzoek: Windenergie in Dordrecht? Verkenning van kansen Presentatie van het onderzoek: Windenergie in Dordrecht? Verkenning van kansen 1 Doelstelling Dordrecht 2015 Routekaart Duurzaamheidsdoelstellingen 2010-2015: Doelstelling 2015 Duurzame energie 132 TJ

Nadere informatie

Belangrijk voor uw business case: stimuleringsregelingen. Bertus Postma

Belangrijk voor uw business case: stimuleringsregelingen. Bertus Postma Belangrijk voor uw business case: stimuleringsregelingen Bertus Postma 1 Onderwerpen Berenschot Algemene ontwikkelingen stimuleringsregelingen Relatie met projectfasering Regionale regelingen Geothermie:

Nadere informatie

Agenda. Inleiding Wat is de terugverdientijd? Hoe zit het met de BTW? Energiebelasting en salderen Bedrijf zoekt buur Schenken en ANBI. Vragen?

Agenda. Inleiding Wat is de terugverdientijd? Hoe zit het met de BTW? Energiebelasting en salderen Bedrijf zoekt buur Schenken en ANBI. Vragen? Zon op kerk Johan van Drie Bram Faber 16 februari 2015 Agenda Inleiding Wat is de terugverdientijd? Hoe zit het met de BTW? Energiebelasting en salderen Bedrijf zoekt buur Schenken en ANBI Vragen? Zon

Nadere informatie

INFORMATIEBROCHURE ZONNEWIJDE BREDA

INFORMATIEBROCHURE ZONNEWIJDE BREDA INFORMATIEBROCHURE ZONNEWIJDE BREDA IN SAMENWERKING MET: Wat als je zelf graag zonne- energie wil opwekken maar geen geschikt dak hebt? Breda DuurSaam heeft het initiatief genomen om iedereen de mogelijkheid

Nadere informatie

Ontwerp Gezonde Systemen

Ontwerp Gezonde Systemen Ontwerp Gezonde Systemen Het huidige zonne-inkomen gebruiken De cycli van de natuur worden aangedreven door de energie van de zon. Bomen en planten vervaardigen voedsel op zonlicht. De wind kan worden

Nadere informatie

Notitie energiebesparing en duurzame energie

Notitie energiebesparing en duurzame energie Notitie energiebesparing en duurzame energie Zaltbommel, 5 juni 2012 Gemeente Zaltbommel Notitie energiebesparing en duurzame energie 1 1. Inleiding Gelet op de ambities in het milieuprogramma 2012-2015

Nadere informatie

Mogelijkheden voor energie coöperaties. Jeroen Leclercq jeroen.leclercq@wijkenergie.coop 06-53544195

Mogelijkheden voor energie coöperaties. Jeroen Leclercq jeroen.leclercq@wijkenergie.coop 06-53544195 Mogelijkheden voor energie coöperaties Jeroen Leclercq jeroen.leclercq@wijkenergie.coop 06-53544195 Inhoud Samen sterker Belang van gezamenlijke projecten Variant 1: alles achter de meter Variant 2: korting

Nadere informatie

Alphen aan den Rijn, Boskoop, Rijnwoude Samen, lokaal en duurzaam! ENERGIEK ALPHEN AAN DEN RIJN

Alphen aan den Rijn, Boskoop, Rijnwoude Samen, lokaal en duurzaam! ENERGIEK ALPHEN AAN DEN RIJN Alphen aan den Rijn, Boskoop, Rijnwoude Samen, lokaal en duurzaam! ENERGIEK ALPHEN AAN DEN RIJN Energiek Alphen aan den Rijn AGENDA 1. Opening 2. Wie en wat is Energiek Alphen aan den Rijn 3. Gemeente

Nadere informatie

Belangrijke vragen over zonnepanelen

Belangrijke vragen over zonnepanelen Persoonlijk advies? Bent u benieuwd naar de mogelijkheden voor uw situatie? Neem geheel vrijblijvend contact op via mail: info@sygosolar.nl, of bel 0183-565308. Belangrijke vragen over zonnepanelen Met

Nadere informatie

4.3. Biomassa. Lopende projecten

4.3. Biomassa. Lopende projecten 4.3. Biomassa Doel Met het toepassen van biomassa willen we: hernieuwbare grondstoffen inzetten; de uitstoot van CO 2 in 2007 verminderen met 125 kiloton per jaar; onze afhankelijkheid van de energievoorziening

Nadere informatie

Kees Smitskamp Guido Weber. 18 januari 2016

Kees Smitskamp Guido Weber. 18 januari 2016 Kees Smitskamp Guido Weber 18 januari 2016 } 19.30 Presentatie van Zonnecollectief Tuindorp Hengelo } 20.00 Presentatie Pure Energie uit Enschede } 20.15 Pauze } 20.45 Vragen } 21.30 Einde Zaalhuur, koffie,

Nadere informatie

LochemEnergie Lochemse Coöperatieve Energievereniging

LochemEnergie Lochemse Coöperatieve Energievereniging LochemEnergie Lochemse Coöperatieve Energievereniging Ja ik wil zonne-energie, maar... Wat moet ik doen? Is het financieel rendabel? Welke zonnecellen zijn het beste? Waar en door wie worden panelen geïnstalleerd?

Nadere informatie

POM GROEPSAANKOOP: GROENE STROOM EN AARDGAS VOOR BEDRIJVEN

POM GROEPSAANKOOP: GROENE STROOM EN AARDGAS VOOR BEDRIJVEN POM GROEPSAANKOOP: GROENE STROOM EN AARDGAS VOOR BEDRIJVEN POM Groepsaankoop Een groepsaankoop voor de aankoop van 100 % groene stroom uit eigen streek en aardgas aan een vaste prijs tot 31/12/2015, gezamenlijk

Nadere informatie

Grootschalige PV, stimulansen voor, en vanuit het bedrijfsleven. Marc Kok, directeur Energie Service Noord West

Grootschalige PV, stimulansen voor, en vanuit het bedrijfsleven. Marc Kok, directeur Energie Service Noord West Grootschalige PV, stimulansen voor, en vanuit het bedrijfsleven Marc Kok, directeur Energie Service Noord West Trends:: Stijgende prijzen? foto: epa Duitse zon drukt dagprijs Nederlandse stroom 31-01-2012

Nadere informatie

Beleidsnotitie. Kleine Windturbines in de Gemeente Oude IJsselstreek

Beleidsnotitie. Kleine Windturbines in de Gemeente Oude IJsselstreek Beleidsnotitie Kleine Windturbines in de Gemeente Oude IJsselstreek Aanleiding De afgelopen periode is de interesse voor kleine windturbines in Nederland toegenomen. Verwacht wordt dat de komende jaren

Nadere informatie

De slimme meter. Informatie over de nieuwe energiemeter

De slimme meter. Informatie over de nieuwe energiemeter De slimme meter Informatie over de nieuwe energiemeter De slimme meter in vogelvlucht Alle huishoudens in Nederland krijgen een nieuw soort energiemeter aangeboden: de zogenaamde slimme meter. Deze digitale

Nadere informatie

ASPIRAVI. Windpark Haaltert

ASPIRAVI. Windpark Haaltert ASPIRAVI Windpark Haaltert SAMEN GEDREVEN DOOR DE WIND WINDPARK HAALTERT Windpark Haaltert: Projectlocatie Projectkenmerken Timing van de werken Investeer mee via Aspiravi Samen cvba Aankoop van groene

Nadere informatie

Onderzoek. Wie is de grootste producent van duurzame elektriciteit in Nederland 2012. Auteur: C. J. Arthers, afd. Corporate Responsibility, Essent

Onderzoek. Wie is de grootste producent van duurzame elektriciteit in Nederland 2012. Auteur: C. J. Arthers, afd. Corporate Responsibility, Essent Onderzoek Wie is de grootste producent van duurzame elektriciteit in Nederland 2012 Auteur: C. J. Arthers, afd. Corporate Responsibility, Essent Datum: 9 september 2013 Vragen of reacties kunt u sturen

Nadere informatie

Veelgestelde vragen ACN Energy in samenwerking met energie:direct

Veelgestelde vragen ACN Energy in samenwerking met energie:direct Veelgestelde vragen ACN Energy in samenwerking met energie:direct Algemeen 1. Zijn er voorwaarden aan verbonden als ik klant wil worden van energie:direct? Ja, u dient: - uw eigen aansluiting te hebben

Nadere informatie

Leeswijzer Tarievencode Elektriciteit

Leeswijzer Tarievencode Elektriciteit Leeswijzer Tarievencode Elektriciteit Doel leeswijzer TarievenCode... 2 Aansluittarieven (hoofdstuk 2 TarievenCode)... 2 2. Twee soorten aansluittarieven... 2 2.. Eenmalig aansluittarief afhankelijk van

Nadere informatie

uitbreiding warmtenet Alkmaar Algemene Vergadering directie en raad van commissarissen Datum: 6 november 2015

uitbreiding warmtenet Alkmaar Algemene Vergadering directie en raad van commissarissen Datum: 6 november 2015 6. Uitbreiding warmtenet Alkmaar Aan: Van: Betreft: Algemene Vergadering directie en raad van commissarissen uitbreiding warmtenet Alkmaar Datum: 6 november 2015 Bijlage: toelichting investeringsvoorstel

Nadere informatie

HANDLEIDING. Energievergelijker van. Copyright 2016 by onlineenergievergelijker.nl

HANDLEIDING. Energievergelijker van. Copyright 2016 by onlineenergievergelijker.nl HANDLEIDING Energievergelijker van Copyright 2016 by Inhoudsopgave 1. Inhoudsopgave pag. 2 2. Voorwoord pag. 3 3. Start vergelijking pag. 4 3.1 Postcode en Huisnummer pag. 4 3.2 Woonsituatie pag. 4 3.4

Nadere informatie

Belastingvoordeel voor groene ondernemers op zonne-energie

Belastingvoordeel voor groene ondernemers op zonne-energie Belastingvoordeel voor groene ondernemers op zonne-energie Market Pro is de officiële dealer van Nord Solar panelen in de Benelux Wie zijn wij? Market Pro BV is de officiële dealer van Nord Solar GmbH

Nadere informatie

Notitie Duurzame energie per kern in de gemeente Utrechtse Heuvelrug

Notitie Duurzame energie per kern in de gemeente Utrechtse Heuvelrug Notitie Duurzame energie per kern in de gemeente Utrechtse Heuvelrug CONCEPT Omgevingsdienst regio Utrecht Mei 2015 opgesteld door Erwin Mikkers Duurzame energie per Kern in gemeente Utrechtse Heuvelrug

Nadere informatie

www.consumind.nl Februari 2012

www.consumind.nl Februari 2012 www.consumind.nl Februari 2012 Dit informatiepakket bevat de volgende onderdelen: Achtergrond en algemene informatie energiemarkt. Vast of variabel energiecontract? De meest gestelde vragen bij overstappen.

Nadere informatie

Agendanummer: Begrotingswijz.:

Agendanummer: Begrotingswijz.: Agendanummer: Begrotingswijz.: CR5 Onderwerp : PV-project Den Bolder Aan de raad van de gemeente Waalwijk Waalwijk, 12 oktober 2010 0. Samenvatting De gemeente Waalwijk heeft een ambitieuze energie/klimaatdoelstelling,

Nadere informatie

Salderingsoverzicht 2012 Inventarisatie van het beleid omtrent salderen en terugleveren van zonnestroom in de Nederlandse energiemarkt

Salderingsoverzicht 2012 Inventarisatie van het beleid omtrent salderen en terugleveren van zonnestroom in de Nederlandse energiemarkt Salderingsoverzicht 2012 Inventarisatie van het beleid omtrent salderen en terugleveren van zonnestroom in de Nederlandse energiemarkt Stichting Zonne-energie Wageningen Rogier Coenraads Frank Zegers Juli

Nadere informatie

Verlaagd tarief bij collectieve opwek

Verlaagd tarief bij collectieve opwek Verlaagd tarief bij collectieve opwek Wido van Heemstra Netwerkbijeenkomst Servicepunt Lokale Energie Voorwaarts Ten Boer, 23 januari 2014 Verlaagd tarief bij collectieve opwek De regeling: leden van een

Nadere informatie

De HR-ketel die óók elektriciteit opwekt. De persoonlijke energiecentrale voor warmte, warm water én elektriciteit in huis.

De HR-ketel die óók elektriciteit opwekt. De persoonlijke energiecentrale voor warmte, warm water én elektriciteit in huis. De HR-ketel die óók elektriciteit opwekt. De persoonlijke energiecentrale voor warmte, warm water én elektriciteit in huis. Introductiedatum: 1 november 2010. Inhoudsopgave Het belang van duurzame innovatie

Nadere informatie

Groene energie op bedrijfsniveau

Groene energie op bedrijfsniveau Groene energie op bedrijfsniveau 13-01-2009 Jan Pieters TREVI nv Dulle-Grietlaan 17/1 B-9050 Gentbrugge Tel. +32 9 220 05 77 Fax +32 9 222 88 89 www.trevi-env.com 1 INHOUD 1. Inleiding 2. Groene stroom

Nadere informatie

Noord Friesland, een zonnige en zuinige toekomst

Noord Friesland, een zonnige en zuinige toekomst Noord Friesland, een zonnige en zuinige toekomst 25 maart Sint Annaparochie Programma 20.00 uur Opening bijeenkomst en toelichting op het Programma 20.10 uur Energiebesparing (Greet Ruitenberg) 20.45 uur

Nadere informatie

Haalbaarheid van Zon-PV. 26 November 2012 Jan Willem Zwang Martin Marquering

Haalbaarheid van Zon-PV. 26 November 2012 Jan Willem Zwang Martin Marquering Haalbaarheid van Zon-PV 26 November 2012 Jan Willem Zwang Martin Marquering Agenda Zon-PV Algemeen Business case Giesbers Business case Flynth Investeren door Green Spread Over Green Spread Zonnepanelen

Nadere informatie

Officiële uitgave van het Koninkrijk der Nederlanden sinds 1814.

Officiële uitgave van het Koninkrijk der Nederlanden sinds 1814. STAATSCOURANT Officiële uitgave van het Koninkrijk der Nederlanden sinds 1814. Nr. 38490 4 november 2015 Regeling van de Minister van Economische Zaken van 2 november 2015, nr. WJZ/15147884, tot vaststelling

Nadere informatie

ALGEMENE INFORMATIE SALDEREN SOLAR2020. Uw Specialist in Zonnepaneelsystemen.NL

ALGEMENE INFORMATIE SALDEREN SOLAR2020. Uw Specialist in Zonnepaneelsystemen.NL ALGEMENE INFORMATIE SALDEREN SOLAR2020 Salderingsoverzicht Particulieren Door zelf zonne-energie op te wekken bespaart u op uw energierekening. Uw stroomtarief is opgebouwd uit een kaal leveringstarief,

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2003 2004 28 665 Wijziging van de Elektriciteitswet 1998 ten behoeve van de stimulering van de milieukwaliteit van de elektriciteitsproductie Nr. 41 BRIEF

Nadere informatie

Flexibele & Rendabele Zonne-energie

Flexibele & Rendabele Zonne-energie Flexibele & Rendabele Zonne-energie Voor Verenigingen van Eigenaren Herman is een product van LENS Inleiding Zonne-energie is duurzaam én winstgevend. Wij geloven in een wereld waar mensen hier samen de

Nadere informatie