Tijdelijke duurzame energie

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Tijdelijke duurzame energie"

Transcriptie

1 Tijdelijke duurzame energie Tijdelijk Uitgewerkte businesscases voor windenergie, zonne-energie en biomassa Anders Bestemmen

2 Tijdelijke duurzame energie Inleiding In het Corporate Innovatieprogramma van Rijkswaterstaat wordt binnen het project Tijdelijk Anders Bestemmen (TAB) gewerkt aan mogelijkheden om invulling te geven aan portefeuillemanagement. Rijkswaterstaat heeft veel areaal in beheer, waarvan een deel wordt aangehouden omdat het strategische gronden betreft, en een deel al overtollig is gesteld maar nog niet daadwerkelijk is verkocht. Deze gronden liggen vaak voor langere tijd braak, maar Rijkswaterstaat heeft er wel beheerkosten aan. Binnen TAB wordt gekeken naar manieren om deze inactieve gronden toch een tijdelijke nuttige bestemming te geven. 2 Specifiek is binnen het project gekeken naar de kansen voor tijdelijke duurzame energiefuncties om deze gronden te activeren. Daarbij moeten verschillende hordes worden genomen. Zo moet worden gekeken naar de technische en juridische haalbaarheid van deze invulling, naar de bestuurlijke wenselijkheid en ook naar het verdienmodel. In deze notitie gaan we in op de economische potentie van een divers palet aan tijdelijke duurzame energiefuncties. Op basis van beschikbare kengetallen wordt gekeken naar de financiële kosten en opbrengsten voor duurzame energiewinning. Hierbij is gekeken naar de volgende vormen van (duurzame) energievoorziening: windenergie, zonne-energie, koolzaad, industriële hennep en miscanthus. We geven de conclusies ten aanzien van het termijn waarop de gronden beschikbaar moeten zijn. De uitkomsten in deze notitie staan dus los van de juridische, technische en bestuurlijke haalbaarheid van de plannen. Deze randvoorwaarden zijn wel opgenomen voor windenergie, zonne-energie en biomassa in de infographic tijdelijke duurzame energie. Deze infographic kan ook worden gedownload via:

3 Tijdelijk Anders Bestemmen Samenvatting uitkomsten Grond die minder dan 10 jaar beschikbaar is, is meer geschikt voor energiewinning door biomassa (koolzaad, hennep of miscanthus) dan voor windenergie of zonne-energie. De investeringen in windenergie zijn na 7 tot 12 jaar terugverdiend 1. De investeringen in zonne-energie zijn na minimaal 10 jaar terugverdiend 1. Het te behalen rendement per ha is voor windenergie en zonne-energie wel hoger dan voor biomassa. Het rendement van wind- en zonne-energie is sterk afhankelijk van de beschikbaarheid van SDE+ subsidie. Het is bij de overweging voor een van deze vormen van duurzame energie dan ook belangrijk goed inzichtelijk te maken welke voorwaarden er precies zijn voor SDE+ subsidie en of de subsidie (nog) beschikbaar is? 3 1 Afhankelijk van de beschikbaarheid van SDE+ subsidies. Daarnaast zijn bij de berekeningen de financieringskosten niet meegenomen. Als deze wel meegenomen worden wordt de terugverdientijd langer.

4 Tijdelijke duurzame energie Kosten & opbrengsten windenergie Uitgangspunten bij de berekening van kosten en opbrengsten De financieringskosten zijn niet meegenomen. Het saldo is berekend over een periode van 15 jaar. De kosten en opbrengsten zijn uitgerekend per hectare. Er wordt vanuit gegaan dat circa 20% van het totale terrein bezet is door de windturbines, op het resterende terrein moet nog beheer & onderhoud worden gepleegd. Windturbines moeten op een minimale afstand van elkaar staan. Een vuistregel voor de afstand is vijf keer de diameter van de rotor. De grootte van het beschikbare terrein bepaalt dus hoeveel windmolens met welke rotordiameter er kunnen staan en welk vermogen kan worden geïnstalleerd. Voor iedere kwh die wordt geproduceerd wordt 0,048 Euro subsidie (SDE+) gekregen. 4

5 Tijdelijk Anders Bestemmen De navolgende tabel geeft een overzicht van de kengetallen die gebruikt zijn bij de berekening van de kosten en opbrengsten. Kostenpost Investering Onderhoud Netkosten Kosten per eenheid Euro per kw 0,11 Euro per kwh per jaar 11 Euro per kw per jaar Batenpost Verkoop energie Subsidie (SDE+) Vermeden onderhoud & beheer (op circa 20% van het terrein) Kosten en opbrengsten van windenergie Baten per eenheid 0,07 Euro per kwh 0,048 Euro per kwh Euro per jaar 5 De kosten en opbrengsten over 15 jaar zijn berekend voor windmolens met verschillende rotordiameters. Hoe kleiner de rotordiameter, hoe lager de jaarlijkse opbrengst in MWh. Welke windmolens en in welke hoeveelheid gebruikt kunnen worden, hangt af van de grootte van het beschikbare terrein, de nabijheid van huizen en andere randvoorwaarden. Bij de verschillende rotordiameters geldt dat zij, uitgaande van een SDE+ subsidie van 0,048 Euro per kwh, rendabel worden na jaar 6 of 7. De grond moet dus minimaal 7 jaar beschikbaar zijn om de investeringskosten terug te verdienen. Wanneer de SDE+ subsidie niet wordt meegenomen, is windenergie na ongeveer 12 jaar rendabel. Daarbij moet opgemerkt worden dat de financieringskosten niet zijn meegenomen in deze berekeningen. Windmolens worden vaak deels met vreemd vermogen gefinancierd. Dit heeft tot gevolg dat windmolens langer moeten draaien om rendabel te worden en dus moet de grond ook langer beschikbaar zijn.

6 Tijdelijke duurzame energie Onderstaande figuur geeft een overzicht van alle kosten en opbrengsten bij de exploitatie van windenergie Investeringskosten Onderhoudskosten Netkosten Verkoop elektriciteit Subsidie (SDE+) Vermeden kosten b&o braakliggend terrein 0 Rotordiameter 15 Rotordiameter

7 Tijdelijk Anders Bestemmen Om de invloed van de SDE+ subsidie op het resultaat aan te tonen, worden in onderstaande figuur de totale kosten en baten getoond 1. voor de situatie waarin wel SDE+ subsidie beschikbaar is en 2. voor de situatie waarin geen SDE+ subsidie beschikbaar is. De figuren laten zien dat zonder SDE+ subsidies, de kosten en opbrengsten van windenergie veel dichter bij elkaar liggen dan wanneer de SDE+ subsidie wel wordt meegenomen. Totale kosten en baten inclusief SDE subsidie Rotordiameter 160 Totale baten Rotordiameter 15 Totale kosten Totale kosten en baten exclusief SDE subsidie Rotordiameter 160 Rotordiameter 15 Totale baten Totale kosten

8 Tijdelijke duurzame energie Kosten & opbrengsten zonne-energie Uitgangspunten bij de berekening van kosten en opbrengsten De financieringskosten zijn niet meegenomen. Het saldo is berekend over een periode van 15 jaar. De kosten en opbrengsten zijn uitgerekend per hectare. Er wordt vanuit gegaan dat circa 80% van het totale terrein bezet is door installaties. Op het resterende terrein moet nog beheer & onderhoud worden gepleegd. Op één hectare kan (inclusief technische ruimte) voor circa Wp worden neergezet. Eén kwp levert kwh per jaar aan energie. Hier is gerekend met het gemiddelde (875 kwh per jaar). Voor iedere kwh die wordt geproduceerd wordt 0,093 Euro subsidie (SDE+) gekregen. 8

9 Tijdelijk Anders Bestemmen Onderstaande tabel geeft een overzicht van de kengetallen die gebruikt zijn bij de berekening van de kosten en opbrengsten. Kostenpost Investeringskosten Operationele kosten Kosten per eenheid Euro per kwp Euro per jaar Batenpost Verkoop elektriciteit SDE+ subsidie Vermeden onderhoud & beheer (op circa 80% van het terrein) Baten per eenheid 0,07 Euro per kwh 0,093 Euro per kwh Euro per jaar Kosten en opbrengsten van zonne-energie 9 Bij de aangenomen uitgangspunten geldt dat de investeringen in zonne-energie in circa 10 jaar kunnen worden terugverdiend. De grond moet dus minimaal 10 jaar beschikbaar zijn om de investeringskosten terug te verdienen. Wanneer de SDE+ subsidie niet wordt meegenomen, is zonne-energie in deze vorm niet rendabel. Onderstaande figuur toont de NCW van alle kosten en opbrengsten over 15 jaar. De investeringskosten vormen de grootste kostenpost, de SDE+ subsidie de grootste batenpost. Daarbij moet opgemerkt worden dat de financieringskosten niet zijn meegenomen in deze berekeningen. Als deze kosten wel zouden worden meegenomen, zou de grond langer beschikbaar moeten zijn om de businesscase rendabel te maken.

10 Tijdelijke duurzame energie Om de invloed van de SDE+ subsidie op het resultaat aan te tonen, worden in onderstaande figuur de totale kosten en baten getoond 1. voor de situatie waarin wel SDE+ subsidie beschikbaar is en 2. voor de situatie waarin geen SDE+ subsidie beschikbaar is. Deze grafieken laten zien dat zonne-energie zonder SDE+ subsidie niet rendabel zou worden Zonne energie Investeringskosten Operationele kosten Sloopkosten Verkoop elektriciteit Subsidie (SDE+) Vermeden kosten b&o braakliggend terrein Totale kosten en baten inclusief SDE+ subsidie Totale baten Totale kosten Totale kosten en baten exclusief SDE+ subsidie Totale baten Totale kosten

11 Tijdelijk Anders Bestemmen Kosten & opbrengsten biomassa uit koolzaad Uitgangspunten bij de berekening van kosten en opbrengsten De financieringskosten zijn niet meegenomen. Het saldo is berekend over een periode van 15 jaar. De kosten en opbrengsten zijn uitgerekend per hectare. Het gemiddelde rendement van koolzaad is gelijk aan 4,5 ton per ha. De opbrengst van een ton koolzaad is gelijk aan 200 Euro. 11

12 Tijdelijke duurzame energie Onderstaande tabel geeft een overzicht van de kengetallen die gebruikt zijn bij de berekening van de kosten en opbrengsten. 12 Kostenpost Vaste kosten (machines, vervoer etc.) Variabele kosten (zaad, bemesting etc.) Kosten per eenheid 400 Euro per ha 945 Euro per ha Batenpost Opbrengst koolzaad Prijs koolzaad Koolzaadstro Vermeden onderhoud & beheer (5 jaar meegenomen) Baten per eenheid 4,5 ton per ha 200 Euro per ton 80 Euro per ha Euro per jaar

13 Tijdelijk Anders Bestemmen Kosten en opbrengsten van biomassa uit koolzaad Bij de aangenomen uitgangspunten geldt dat de exploitatie van biomassa uit koolzaad meteen na het eerste jaar rendabel is. De grond hoeft dus feitelijk maar één jaar beschikbaar zijn om de gemaakte kosten terug te verdienen. De navolgende figuur toont de verschillende kosten en opbrengsten van de exploitatie van biomassa uit koolzaad. De post vermeden onderhoud en beheer van braakliggend terrein is van grote invloed op het resultaat Investeringskosten Variabele kosten Verkoop zaad &stro Vermeden kosten b&o braakliggend terrein Koolzaad Om de invloed van de post vermeden onderhoud en beheer van braakliggend terrein op het resultaat aan te tonen, worden in onderstaande figuur de totale kosten en baten getoond waarin deze post niet is meegenomen. De figuur toont aan dat ook zonder de post vermeden onderhoud en beheer van braakliggend terrein de exploitatie van koolzaad nog steeds positief is. Totale baten Totale kosten

14 Tijdelijke duurzame energie Kosten & opbrengsten biomassa uit industriële hennep Uitgangspunten bij de berekening van kosten en opbrengsten De financieringskosten zijn niet meegenomen. Het saldo berekend over een periode van 15 jaar. De kosten en opbrengsten zijn uitgerekend per hectare. Er is gekeken naar de kosten en opbrengsten bij dubbeldoelhennep (verkoop van zowel stro als zaden). Het gemiddelde rendement van hennep stro bij dubbeldoelhennep is gelijk aan 8,8 ton per ha. Het gemiddelde rendement van hennep zaad bij dubbeldoelhennep is gelijk aan 1,1 ton per ha. 14

15 Tijdelijk Anders Bestemmen B Onderstaande tabel geeft een overzicht van de kengetallen die gebruikt zijn bij de berekening van de kosten en opbrengsten. Kostenpost Totale kosten teelt Totale kosten oogst Machines & Arbeid Kosten per eenheid 330 Euro per ha 280 Euro per ha 240 Euro per ha Batenpost Verkoop stro Verkoop zaad Vermeden onderhoud & beheer (5 jaar meegenomen) Baten per eenheid 730 Euro per ha 335 Euro per ha Euro per jaar 15 Kosten en opbrengsten van biomassa uit industriële hennep Bij de aangenomen uitgangspunten geldt dat de exploitatie van biomassa uit industriële hennep meteen na het eerste jaar rendabel is. De grond hoeft dus feitelijk maar één jaar beschikbaar zijn om de gemaakte kosten terug te verdienen. De post vermeden onderhoud en beheer van braakliggend terrein is van grote invloed op het resultaat. De figuur op de volgende pagina toont de verschillende kosten en opbrengsten van de exploitatie van biomassa uit industriële hennep, de post vermeden onderhoud en beheer van braakliggend terrein is hierin niet meegenomen.

16 Tijdelijke duurzame energie Kosten teelt & oogst Machines & Arbeid Opbrengst zaad & stro Vermeden kosten b&o braakliggend terrein Hennep 16 Om de invloed van de post vermeden onderhoud en beheer van braakliggend terrein op het resultaat aan te tonen, worden in onderstaande figuur de totale kosten en baten getoond waarin deze post niet is meegenomen. De figuur toont aan dat ook zonder de post vermeden onderhoud en beheer van braakliggend terrein de exploitatie van industriële hennep over 15 jaar nog steeds positief is. Totale baten Totale kosten

17 Tijdelijk Anders Bestemmen Kosten & opbrengsten biomassa uit miscanthus Uitgangspunten bij de berekening van kosten en opbrengsten De financieringskosten zijn niet meegenomen. Het saldo is berekend over een periode van 15 jaar. De kosten en opbrengsten zijn uitgerekend per hectare. Miscanthus is een meerjarig gewas. Dit houdt in dat de biomassa die door het gewas wordt geproduceerd opbouwend is. In het eerste jaar na aanplant wordt niet geoogst, in het tweede jaar na aanplant wordt 10 ton geoogst, in het derde jaar 18 ton en vanaf het vierde jaar na aanplant wordt jaarlijks circa 20 ton geoogst. 17

18 Tijdelijke duurzame energie Onderstaande tabel geeft een overzicht van de kengetallen die gebruikt zijn bij de berekening van de kosten en opbrengsten van biomassa uit miscanthus. De kengetallen gebruikt om de kosten en opbrengsten van miscanthus te berekenen zijn afkomstig van Cradle Crops. Kostenpost Rhizomen Bemesting Onkruidbestrijding Opslag en transport Loonwerk Kosten per eenheid Euro per ha 75 Euro per ha per jaar begin periode 110 Euro per ha per jaar einde periode 315 Euro per ha (eenmalig) 105 Euro per ha begin periode 300 Euro per ha einde periode 285 Euro per ha begin periode 410 Euro per ha einde periode 18 Batenpost Verkoop miscanthus Vermeden onderhoud & beheer (5 jaar meegenomen) Baten per eenheid 80 Euro per ton Euro per jaar Kosten en opbrengsten van biomassa uit miscanthus Bij de aangenomen uitgangspunten geldt dat de exploitatie van biomassa uit miscanthus meteen na het eerste jaar rendabel is. Dit wordt veroorzaakt door het vermeden onderhoud en beheer. Omdat miscanthus een meerjarig gewas is moet, om te kunnen oogsten, de grond minstens twee jaar beschikbaar zijn.

19 Tijdelijk Anders Bestemmen De navolgende figuur toont de verschillende kosten en opbrengsten van de exploitatie van biomassa uit koolzaad, de post vermeden onderhoud en beheer van braakliggend terrein is hierin niet meegenomen Kosten teelt & oogst Opbrengst zaad & stro Vermeden kosten b&o braakliggend terrein Miscanthus 19 Om de invloed van de post vermeden onderhoud en beheer van braakliggend terrein op het resultaat aan te tonen, worden in onderstaande figuur de totale kosten en baten getoond voor de situatie waarin deze post niet is meegenomen. Totale baten Totale kosten

20 Literatuur en websites UCN (2008), Feiten en cijfers over bio-energie in Nederland. Ministerie van de Vlaamse Gemeenschap (2005), Koolzaad Van zaad tot olie. Notitie 20 Rijkswaterstaat en duurzame energie. PCBT (2006), Inleiding tot de biologische teelt van hennep COLOFON Tijdelijk duurzame energie is een product van Rijkswaterstaat en Deltares binnen het Corporate Innovatie Programma van Rijkswaterstaat. Aan dit product werkten mee: Rosalie Franssen, Bonne van der Veen (Deltares), Nadinja Hettinga, Ireen Roling (Rijkswaterstaat), Jenny Verheijen (Ecorys), Benno Schepers (CE Delft). Meer informatie over Tijdelijk duurzame energie kunt u vinden via

TIJDELIJK ANDERS BESTEMMEN TIJDELIJK ANDERS BESTEMMEN. Flexibel bestemmen en tijdelijk gebruik: Tapijnkazerne, Maastricht 12 juni 2013

TIJDELIJK ANDERS BESTEMMEN TIJDELIJK ANDERS BESTEMMEN. Flexibel bestemmen en tijdelijk gebruik: Tapijnkazerne, Maastricht 12 juni 2013 E CULTUUR E COMMERCIE E RECREATIE E ENERGIE E TUINEN WATER VERBINDEN WONEN GROEN GOEDKOPE GRONDEN BEHOUD AREAAL SOCIALE VERRIJKING OPBRENGST GROND BOTTOM UP INITIATIEF KWALITEITS IMPULS RUIMTE CLAIMEN

Nadere informatie

Financiële baten van windenergie

Financiële baten van windenergie Financiële baten van windenergie Grootschalige toepassing van 500 MW in 2010 en 2020 Opdrachtgever Ministerie van VROM i.s.m. Islant Auteurs Drs. Ruud van Rijn Drs. Foreno van der Hulst Drs. Ing. Jeroen

Nadere informatie

Ruimte voor Hernieuwbare Energie Bijeenkomst in het kader van project Tijdelijk Anders Bestemmen

Ruimte voor Hernieuwbare Energie Bijeenkomst in het kader van project Tijdelijk Anders Bestemmen Ruimte voor Hernieuwbare Energie Bijeenkomst in het kader van project Tijdelijk Anders Bestemmen 15 januari 2014 Roy Ellenbroek Sander Kooper Ter herinnering: handreiking vs. TAB-project Presentatie: kritieke

Nadere informatie

Houtige biomassaketen

Houtige biomassaketen Houtige biomassaketen 27 januari 2016, Gilze Rijen Schakelevent RVO: Is houtige biomassateelt voor kleinschalige warmte-opwekking interessant? Ton.van.Korven@zlto.nl Eigen duurzame energieketen Biomassaproductie/Biomassa

Nadere informatie

MKBA Windenergie Lage Weide Samenvatting

MKBA Windenergie Lage Weide Samenvatting MKBA Windenergie Lage Weide Delft, april 2013 Opgesteld door: G.E.A. (Geert) Warringa M.J. (Martijn) Blom M.J. (Marnix) Koopman Inleiding Het Utrechtse College en de Gemeenteraad zetten in op de ambitie

Nadere informatie

Technische onderbouwing themapagina s GasTerra Jaarverslag 2012. Gas. Gas. Volume (mrd. m 3 ) 83. Calorische waarde (Hi) (MJ/m 3 ) 31,65

Technische onderbouwing themapagina s GasTerra Jaarverslag 2012. Gas. Gas. Volume (mrd. m 3 ) 83. Calorische waarde (Hi) (MJ/m 3 ) 31,65 Technische onderbouwing themapagina s GasTerra Jaarverslag 2012 Gas Gas Volume (mrd. m 3 ) 83 Calorische waarde (Hi) (MJ/m 3 ) 31,65 Calorische waarde (Hs) (MJ/m 3 ) 35,17 Energie-inhoud op onderwaarde

Nadere informatie

Renewable energy in the Reijerscop area Peter Dekker Luc Dijkstra Bo Burgmans Malte Schubert Paul Brouwer

Renewable energy in the Reijerscop area Peter Dekker Luc Dijkstra Bo Burgmans Malte Schubert Paul Brouwer Renewable energy in the Reijerscop area Peter Dekker Luc Dijkstra Bo Burgmans Malte Schubert Paul Brouwer Introductie Methode Subsidies Technologien Wind Zon Geothermisch Biomassa Externe Investeerders

Nadere informatie

Groen gas. Duurzame energieopwekking. Totaalgebruik 2010: 245 Petajoule (PJ) Welke keuzes en wat levert het op?

Groen gas. Duurzame energieopwekking. Totaalgebruik 2010: 245 Petajoule (PJ) Welke keuzes en wat levert het op? Totaalgebruik 2010: 245 Petajoule (PJ) Groen gas Welke keuzes en wat levert het op? Huidig beleid 100 miljoen m 3 groen gas. Opbrengst: 3 PJ. Extra inspanning 200 miljoen m 3 groen gas. Opbrengst: 6 PJ.

Nadere informatie

Vergisting anno 2010 Rendabele vergister onder SDE 2010. Hans van den Boom 22 april 2010 Sectormanager Duurzame Energie

Vergisting anno 2010 Rendabele vergister onder SDE 2010. Hans van den Boom 22 april 2010 Sectormanager Duurzame Energie Vergisting anno 2010 Rendabele vergister onder SDE 2010 Hans van den Boom 22 april 2010 Sectormanager Duurzame Energie Financieren Duurzame energie binnen Rabobank Groep Maatwerk Sustainability naast Food

Nadere informatie

TAB Verdienmodel. 1. Overzicht potentieel TAB areaal 2. Huidig grondbezit 3. Quickscan verdienmodel 4. Cases verdienmodel:

TAB Verdienmodel. 1. Overzicht potentieel TAB areaal 2. Huidig grondbezit 3. Quickscan verdienmodel 4. Cases verdienmodel: TAB Verdienmodel 1. Overzicht potentieel TAB areaal 2. Huidig grondbezit 3. Quickscan verdienmodel 4. Cases verdienmodel: Stadslandbouw Tijdelijke (wind)energie Natte bedrijventerreinen Potentieel TAB

Nadere informatie

1.1/2.1 De zonne-energieinstallaties dragen bij aan het halen van de doelstellingen uit de Klimaatvisie Kempengemeenten.

1.1/2.1 De zonne-energieinstallaties dragen bij aan het halen van de doelstellingen uit de Klimaatvisie Kempengemeenten. Raadsvoorstel Bevoegdheid Raad Vergadering Gemeenteraad Oirschot Vergaderdatum: 25 oktober 2011 Registratienummer: 2011/66 Agendapunt nummer: 7 Onderwerp Besparing met zonne-energie Inleiding/aanleiding

Nadere informatie

Achtergrondinformatie bij het artikel Uitgekiende onkruidbestrijding bespaart geld!

Achtergrondinformatie bij het artikel Uitgekiende onkruidbestrijding bespaart geld! Achtergrondinformatie bij het artikel Uitgekiende onkruidbestrijding bespaart geld! Dit document is opgesteld als achtergrondinformatie bij het artikel Uitgekiende onkruidbestrijding bespaart geld!, IRS

Nadere informatie

Maatschappelijke Kosten- en Baten Analyse: energie uit wind en zon

Maatschappelijke Kosten- en Baten Analyse: energie uit wind en zon Maatschappelijke Kosten- en Baten Analyse: energie uit wind en zon Maatschappelijke Kosten- en Baten Analyse: energie uit wind en zon. Inleiding Het veenkoloniaal gebied in Drenthe is door het Rijk aangewezen

Nadere informatie

Gezamenlijk aan de slag met Zonne-energie

Gezamenlijk aan de slag met Zonne-energie Gezamenlijk aan de slag met Zonne-energie Advies op Maat Johannes Zijlstra 09-12-2013 LTO Noord Advies Onderwerpen Rendement zonnepanelen Wat bepaalt de terugverdientijd Rendementsberekening Voor wie is

Nadere informatie

Als u zelf elektriciteit wilt opwekken, kan een kleine windmolen een mogelijkheid zijn.

Als u zelf elektriciteit wilt opwekken, kan een kleine windmolen een mogelijkheid zijn. DOSSIER Kleine windmolens Als u zelf elektriciteit wilt opwekken, kan een kleine windmolen een mogelijkheid zijn. Er zijn veel typen windmolens op de markt, met mast, zonder mast, horizontaal of verticaal.

Nadere informatie

Zon-PV op maatschappelijk vastgoed

Zon-PV op maatschappelijk vastgoed Zon-PV op maatschappelijk vastgoed Financiering en subsidie (SDE+) 9 juni 2016 Sander Huitink Agenda Over Greenspread Financiering zon-pv-projecten Salderen Stimuleringsregeling Duurzame Energieproductie

Nadere informatie

Financiële overzichten en risico s windpark Elzenburg de Geer

Financiële overzichten en risico s windpark Elzenburg de Geer Titel Financiële overzichten en risico s windpark Elzenburg de Geer Datum 26 januari 2015 Auteur Ruud van Rijn Inleiding Dit document geeft op hoofdlijnen inzicht in de kosten/baten en de risico s van

Nadere informatie

Bijlage I 20111278-07 Investeringen en energielasten Energiesprong woningbouw Maria van Bourgondiëlaan te Eindhoven. 1 Inleiding

Bijlage I 20111278-07 Investeringen en energielasten Energiesprong woningbouw Maria van Bourgondiëlaan te Eindhoven. 1 Inleiding Bijlage I 20111278-07 Investeringen en energielasten Energiesprong woningbouw Maria van Bourgondiëlaan te Eindhoven Datum Referentie Behandeld door 13 december 2011 20111278-07 P. Smoor/LSC 1 Inleiding

Nadere informatie

Keuze zonnepanelen op VvE of corporatieflat

Keuze zonnepanelen op VvE of corporatieflat Australiëlaan 5 3526 AB Utrecht T: 030 693 60 00 KvK nr. 31042832 E: info@atrive.nl I: www.atrive.nl Keuze zonnepanelen op VvE of corporatieflat dr. Ronald Franken maart 2015 B l a d 1 Inhoudsopgave 1

Nadere informatie

Opschalen, saneren of vervangen

Opschalen, saneren of vervangen Opschalen, saneren of vervangen Veel te sober ingerichte één op één vervangingsregeling SDE+ 2015 onderzoek Bosch &van Rijn i.o.v. NWEA 1000-1800 MW MEP en oudere turbines Lage energieprijzen -> geen rendabele

Nadere informatie

Notitie Betreft Power2Nijmegen Inleiding figuur 1: overzicht ecodorp Vraagstelling

Notitie Betreft Power2Nijmegen Inleiding figuur 1: overzicht ecodorp Vraagstelling Notitie Aan : Ad Vlems, Bert Lagerweij Van : Arjan van Bon Datum : 28 augustus 2012 Kopie : Anne Pronk Onze referentie : 9X3809.A2/N00001/110412/Nijm2 HASKONING NEDERLAND B.V. BUILDINGS Betreft : Power2Nijmegen

Nadere informatie

Spiekbriefje Frisse Wind

Spiekbriefje Frisse Wind Spiekbriefje Frisse Wind Feiten over windenergie voor feestjes, verjaardagen of andere bijeenkomsten. Er worden dan veel halve waarheden over windenergie verkondigd, en dat is jammer, want windenergie

Nadere informatie

Gas als zonnebrandstof. Verkenning rol gas als energiedrager voor hernieuwbare energie na 2030

Gas als zonnebrandstof. Verkenning rol gas als energiedrager voor hernieuwbare energie na 2030 Gas als zonnebrandstof Verkenning rol gas als energiedrager voor hernieuwbare energie na 2030 1 Inhoudsopgave 1 2 3 4 5 Introductie Meer hernieuwbare energie Extra hernieuwbare energie in Nederland? Verkennen

Nadere informatie

nieuwe turf Brochure over de mogelijkheden voor Duurzame energie en energiebesparing in de regio Oostermoer.

nieuwe turf Brochure over de mogelijkheden voor Duurzame energie en energiebesparing in de regio Oostermoer. Op zoek naar het nieuwe turf Brochure over de mogelijkheden voor Duurzame energie en energiebesparing in de regio Oostermoer. Opgave Windenergie Het Rijk heeft zichzelf tot doel gesteld om in 2020 6000

Nadere informatie

Deel 3: de Productie(-installatie) MONITOR

Deel 3: de Productie(-installatie) MONITOR Deel 3: de Productie(-installatie) MONITOR Deze Monitor gaat over productie-installaties: windturbines, windparken collectieve zonprojecten andere productie-installaties alle productie-projecten waar jullie

Nadere informatie

Growing for a Green Future

Growing for a Green Future Programma Miscanthus-middag Growing for a Green Future Groene Grondstoffen, innovatief gebruik van landbouwgewassen welkom en intro teelt en economie afzet en verwerking bezoek miscanthusvelden afsluiting

Nadere informatie

Duurzame dienstverlening Rekenen aan rendement

Duurzame dienstverlening Rekenen aan rendement Duurzame dienstverlening Rekenen aan rendement Rekenen aan rendement zonnepanelen Monique van der Meij Energie-adviseur Monique.vanderMeij@flynth.nl mobiel: 06 53 26 19 68 LTO Noord Programma Ondernemer

Nadere informatie

AQUATISCHE LANDBOUW. haal meer uit land én water

AQUATISCHE LANDBOUW. haal meer uit land én water AQUATISCHE LANDBOUW haal meer uit land én water AQUATISCHE LANDBOUW Waarom wel het land, maar niet de sloot benutten in de veenweiden? Dat is de vraag waar het om draait in het icoon Aquatische landbouw

Nadere informatie

Bijlage 2 Potentieelberekening energiestrategie 1/5

Bijlage 2 Potentieelberekening energiestrategie 1/5 Bijlage 2 Potentieelberekening energiestrategie 1/5 Bijlage 2 Potentieelberekening energiestrategie 2/5 Toelichting bij scenario-analyse energiebeleid Beesel Venlo Venray Deze toelichting beschrijft wat

Nadere informatie

TKI Wind op Zee Workshop Financiering

TKI Wind op Zee Workshop Financiering TKI Wind op Zee Workshop Financiering Met welk support regime worden ambities offshore wind NL bereikt? 7 mei 2013 Amersfoort Marco Karremans Wind op Zee cruciaal voor 16% duurzame energie in 2020 Doelstelling:

Nadere informatie

Maatschappelijke kosten baten analyse (MKBA)

Maatschappelijke kosten baten analyse (MKBA) Maatschappelijke kosten baten analyse (MKBA) Een introductie Inhoud Deel 1 - Theorie Wat is een MKBA? Hoe stel ik een MKBA op? Voor- en nadelen Deel 2 - Praktijk Praktijkvoorbeeld: bedrijventerrein t Heen

Nadere informatie

Insights Energiebranche

Insights Energiebranche Insights Energiebranche Naar aanleiding van de nucleaire ramp in Fukushima heeft de Duitse politiek besloten vaart te zetten achter het afbouwen van kernenergie. Een transitie naar duurzame energie is

Nadere informatie

Handleiding haalbaarheidsstudie SDE+ 3 maart 2015

Handleiding haalbaarheidsstudie SDE+ 3 maart 2015 Handleiding haalbaarheidsstudie SDE+ 3 maart 2015 Inhoud 1 Inleiding 3 2 Onderbouwing van de financiering 4 2.1 Financieringsplan 4 2.2 Onderbouwing eigen vermogen en intentieverklaring van een financier

Nadere informatie

Zonne-energie voor ondernemers

Zonne-energie voor ondernemers Zonne-energie voor ondernemers Een zonnige en zuinige toekomst? Johannes Zijlstra 20-03-2013 LTO Noord Advies Zonne energie; drijvende kracht!? 1 Zonuren Onderwerpen Energie en duurzaamheid Ontwikkeling

Nadere informatie

Haalbaarheid van Zon-PV. 26 November 2012 Jan Willem Zwang Martin Marquering

Haalbaarheid van Zon-PV. 26 November 2012 Jan Willem Zwang Martin Marquering Haalbaarheid van Zon-PV 26 November 2012 Jan Willem Zwang Martin Marquering Agenda Zon-PV Algemeen Business case Giesbers Business case Flynth Investeren door Green Spread Over Green Spread Zonnepanelen

Nadere informatie

VRP Antwerpen 8 mei 2008. Drs. Catrinus B. Tuinstra 5P BGM bv Dordrecht- Aardenburg

VRP Antwerpen 8 mei 2008. Drs. Catrinus B. Tuinstra 5P BGM bv Dordrecht- Aardenburg VRP Antwerpen 8 mei 2008 Drs. Catrinus B. Tuinstra 5P BGM bv Dordrecht- Aardenburg - Zoncampagnes in Zeeland - SDE nieuwe subsidieregeling PV - Richtlijnen toepassing Zonne-energie - Praktijkvoorbeelden

Nadere informatie

Wat levert een Zonneweide per ha op? Auteur: Joanneke Spruijt

Wat levert een Zonneweide per ha op? Auteur: Joanneke Spruijt Wat levert een Zonneweide per ha op? Auteur: Joanneke Spruijt ACRRES - Wageningen UR, Maart 2015 PPO-642 Wat levert een Zonneweide per ha op? Auteur: Joanneke Spruijt ACRRES-Wageningen UR PPO nr. 642 Maart

Nadere informatie

Solar-Box Zonnepanelen: Weet waar je voor kiest.

Solar-Box Zonnepanelen: Weet waar je voor kiest. Hartelijk dank voor uw aanvraag. Solar-Box Zonnepanelen: Weet waar je voor kiest. Voor wij aanvangen met de offerte eerst nog even een korte introductie, zodat u weet wie u voor u heeft. Het team van Solar-Box

Nadere informatie

BIOCHP. Enkele verschillende voorbeelden Kansen, mogelijkheden, calculaties

BIOCHP. Enkele verschillende voorbeelden Kansen, mogelijkheden, calculaties BIOCHP Enkele verschillende voorbeelden Kansen, mogelijkheden, calculaties 1. Biovergasser + WKK (productgasmotor) 2. De pelletbrander + stirlingmotor 3. De Pelletvergasser +WKK 4. De HT-water + ORC CHP

Nadere informatie

Productie van biobrandstof uit koolzaad

Productie van biobrandstof uit koolzaad Productie van biobrandstof uit koolzaad Stijn Windey Inhoud Koolzaad als brandstof KOBRA: ALT demonstratieproject koolzaadbrandstoffen Energiekenniscentrum 2 Inhoud Koolzaad als brandstof KOBRA: ALT demonstratieproject

Nadere informatie

Notitie Duurzame energie per kern in de gemeente Utrechtse Heuvelrug

Notitie Duurzame energie per kern in de gemeente Utrechtse Heuvelrug Notitie Duurzame energie per kern in de gemeente Utrechtse Heuvelrug CONCEPT Omgevingsdienst regio Utrecht Mei 2015 opgesteld door Erwin Mikkers Duurzame energie per Kern in gemeente Utrechtse Heuvelrug

Nadere informatie

5 Opstellen businesscase

5 Opstellen businesscase 5 Opstellen In de voorgaande stappen is een duidelijk beeld verkregen van het beoogde project en de te realiseren baten. De batenboom geeft de beoogde baten in samenhang weer en laat in één oogopslag zien

Nadere informatie

Geluid. De norm: 47 db L den

Geluid. De norm: 47 db L den Geluid De norm: 47 db L den Elk windenergieproject moet voldoen aan de wettelijke norm: 47 db L den bij alle geluidsgevoelige objecten in de buurt. Dit is de maximaal toegestane gemiddelde jaarlijkse geluidsdruk

Nadere informatie

slibvergisting, wordt omgezet in elektric iteit 0,029 per kwh. slibvergisting, wordt omgezet in elektriciteit 0,029 per kwh.

slibvergisting, wordt omgezet in elektric iteit 0,029 per kwh. slibvergisting, wordt omgezet in elektriciteit 0,029 per kwh. Regeling van de Minister van Economische Zaken van.., nr. WJZ, houdende vaststelling van de vaste bedragen per kwh ter stimulering van de milieukwaliteit van de elektriciteitsproductie voor het jaar 2005

Nadere informatie

Wind. De kracht van Nederland. Platform Duurzaam Fryslân

Wind. De kracht van Nederland. Platform Duurzaam Fryslân Wind De kracht van Nederland Is uw beeld van windenergie bij de tijd? De moderne Windturbines hebben in 30 jaar een grote ontwikkeling doorgemaakt. De discussie over windturbines wordt overheerst door

Nadere informatie

Eindexamen m&o vwo 2010 - I

Eindexamen m&o vwo 2010 - I Opgave 5 Bij deze opgave horen de informatiebronnen 6 tot en met 9. Peter Steenbergen en Erik Koolwijk zijn de twee directeur-grootaandeelhouders van glastuinbouwbedrijf Rijkgroen bv. Het bedrijf heeft

Nadere informatie

Het Energieatol Energieopslag in de Noordzee

Het Energieatol Energieopslag in de Noordzee Het Energieatol Energieopslag in de Noordzee Dr. Walter Mondt, ECOREM 26 november 2013 1 Inhoud Voorstelling Ecorem NV Context van de studie Werkingsprincipe van het energieatol Opbouw van het energieatol

Nadere informatie

De zon als energiebron!

De zon als energiebron! De zon als energiebron! Zelf elektriciteit opwekken met de zon? Door middel van (diverse) subsidie(s) is het zéér rendabel! Met zonnepanelen verlaagt u uw energiekosten. Deze besparing wordt alleen maar

Nadere informatie

JERTS-studie rond kleine en middelgrote windturbines

JERTS-studie rond kleine en middelgrote windturbines Openbreken van de markt voor kleine en middelgrote windturbines JERTS-studie rond kleine en middelgrote windturbines JERTS-studie rond KMWT Ruimtelijke verdeling van de gemiddelde windsnelheid Schatting

Nadere informatie

Bijlage 1 haalbaarheidsstudie Warmtewisselaar

Bijlage 1 haalbaarheidsstudie Warmtewisselaar Bijlage 1 haalbaarheidsstudie Warmtewisselaar Referentienummer Datum Kenmerk 336723.01.N001 1 september 2014 336723 Betreft Indicatieve berekening exploitatie warmtenet Westland 1 Inleiding Om een globale

Nadere informatie

CONCEPT 30 januari 2008

CONCEPT 30 januari 2008 CONCEPT 30 januari 2008 Regeling van de Minister van Economische Zaken van, nr. WJZ, houdende vaststelling van correcties ten behoeve van de voorschotverlening voor de stimulering van duurzame energieproductie

Nadere informatie

Duurzame energieopties gemeente Woudrichem

Duurzame energieopties gemeente Woudrichem Duurzame energieopties gemeente Woudrichem Inleiding Er bestaan verschillende vormen van duurzame energie. Deze worden onderverdeeld in: Gebouwgebonden opties (zonne-energie, warmtepompen) Geothermische

Nadere informatie

Duorsume enerzjy yn Fryslân. Energiegebruik en productie van duurzame energie

Duorsume enerzjy yn Fryslân. Energiegebruik en productie van duurzame energie Duorsume enerzjy yn Fryslân Energiegebruik en productie van duurzame energie 1 15 11 oktober 1 Inhoud Management Essay...3 1 Management Essay De conclusies op één A4 De provincie Fryslân heeft hoge ambities

Nadere informatie

Solar-Box Zonnepanelen: Weet waar je voor kiest.

Solar-Box Zonnepanelen: Weet waar je voor kiest. Hartelijk dank voor uw aanvraag. Solar-Box Zonnepanelen: Weet waar je voor kiest. Voor wij aanvangen met de offerte eerst nog even een korte introductie, zodat u weet wie u voor u heeft. Het team van Solar-Box

Nadere informatie

Kernenergie. kernenergie01 (1 min, 22 sec)

Kernenergie. kernenergie01 (1 min, 22 sec) Kernenergie En dan is er nog de kernenergie! Kernenergie is energie opgewekt door kernreacties, de reacties waarbij atoomkernen zijn betrokken. In een kerncentrale splitst men uraniumkernen in kleinere

Nadere informatie

Samenwerken met agrariërs geeft kansen voor groene energie. Ton van Korven Projectleider Bio-economie Ton.van.Korven@zlto.nl

Samenwerken met agrariërs geeft kansen voor groene energie. Ton van Korven Projectleider Bio-economie Ton.van.Korven@zlto.nl Samenwerken met agrariërs geeft kansen voor groene energie Ton van Korven Projectleider Bio-economie Ton.van.Korven@zlto.nl LTO inzet duurzame energie 1. Verbetering inkomenspositie door (decentrale)energieproductie

Nadere informatie

Bedrijfseconomische analyse biologische cranberry in Nederland

Bedrijfseconomische analyse biologische cranberry in Nederland Bedrijfseconomische analyse biologische cranberry in Nederland Onderdeel van project Ketenontwikkeling biologische cranberry s in Nederland Auteurs: N.J. Jukema (PPO) A. Netjes (LEI) Februari 2007 2007

Nadere informatie

Groene energie op bedrijfsniveau

Groene energie op bedrijfsniveau Groene energie op bedrijfsniveau 13-01-2009 Jan Pieters TREVI nv Dulle-Grietlaan 17/1 B-9050 Gentbrugge Tel. +32 9 220 05 77 Fax +32 9 222 88 89 www.trevi-env.com 1 INHOUD 1. Inleiding 2. Groene stroom

Nadere informatie

De kostprijs en capaciteiten. De normale en werkelijke bezetting De integrale kostprijs Bezettingsresultaten Capaciteiten

De kostprijs en capaciteiten. De normale en werkelijke bezetting De integrale kostprijs Bezettingsresultaten Capaciteiten De kostprijs en capaciteiten De normale en werkelijke bezetting De integrale kostprijs Bezettingsresultaten Capaciteiten 1 De kostprijs Kostprijs Constante of vaste kosten: Kosten die in een bepaalde periode

Nadere informatie

ZONNEWIJDE-BREDA LDE BRABANT D.D. 30 MEI 2013. Breda DuurSaam: - Edwin Waelput

ZONNEWIJDE-BREDA LDE BRABANT D.D. 30 MEI 2013. Breda DuurSaam: - Edwin Waelput ZONNEWIJDE-BREDA LDE BRABANT D.D. 30 MEI 2013 1 Breda DuurSaam: - Edwin Waelput - Breda DuurSaam 2 Coöperatie van Betrokken Bredase Burgers Opgericht in september 2011 Projecten opzetten, ondersteunen

Nadere informatie

Achtergrondinformatie bij het artikel: Rooikosten verlagen door het beter benutten van rooiers en kippers.

Achtergrondinformatie bij het artikel: Rooikosten verlagen door het beter benutten van rooiers en kippers. Achtergrondinformatie bij het artikel: Rooikosten verlagen door het beter benutten van rooiers en kippers. Dit document is opgesteld als achtergrondinformatie bij het artikel Lagere rooikosten bij betere

Nadere informatie

Waarom gaan we investeren We verwachten winst te maken! Alleen rekening houden met toekomstige ontvangsten en uitgaven.

Waarom gaan we investeren We verwachten winst te maken! Alleen rekening houden met toekomstige ontvangsten en uitgaven. www.jooplengkeek.nl Investeringsselectie Waarom gaan we investeren We verwachten winst te maken! Alleen rekening houden met toekomstige ontvangsten en uitgaven. belangrijk Calculaties voor beslissingen

Nadere informatie

Hernieuwbare Energiescan. Karen Dhollander

Hernieuwbare Energiescan. Karen Dhollander Hernieuwbare Energiescan Karen Dhollander Dienst Ruimtelijke planning Werken aan oplossing = werken aan draagvlak 3 PIJLERS 1. Ruimtelijke, planmatige aansturing (dienst ruimtelijke planning) Obv beleidskader

Nadere informatie

Samenvatting bevindingen Energiescan

Samenvatting bevindingen Energiescan techniplan adviseurs bv R A A D G E V E N D I N G E N I E U R S B U R E A U SIH-103X1-E-MV002A blad 1 van 6 Status: CONCEPT Project : Hogeschool Windesheim Zwolle Onderwerp : Samenvatting bevindingen Energiescan

Nadere informatie

Rapport. Opdrachtgever: Gemeente Mill en St. Hubert Postbus 10001 5430 CA Cuijk. Documentnummer: 20140075-R04. Projectnaam:

Rapport. Opdrachtgever: Gemeente Mill en St. Hubert Postbus 10001 5430 CA Cuijk. Documentnummer: 20140075-R04. Projectnaam: Adviseurs & Ingenieurs Opdrachtgever: Gemeente Mill en St. Hubert Postbus 10001 5430 CA Cuijk Documentnummer: 20140075-R04 Projectnaam: Gemeente Mill, onderzoek CV- en E- installatie. Datum: 9-12-2014

Nadere informatie

2 Is het waar dat de effectieve capaciteit van wind door inpassingseffecten niet 23% maar minder dan 8% is?

2 Is het waar dat de effectieve capaciteit van wind door inpassingseffecten niet 23% maar minder dan 8% is? > Retouradres Postbus 20401 2500 EK Den Haag De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 4 2513 AA s-gravenhage Directoraat-generaal Bezoekadres Bezuidenhoutseweg 73 2594 AC Den Haag

Nadere informatie

Duurzame energie, dat loont voor u als akkerbouwer. Belangrijkste duurzame energietoepassingen in de akkerbouw

Duurzame energie, dat loont voor u als akkerbouwer. Belangrijkste duurzame energietoepassingen in de akkerbouw Duurzame energie, dat loont voor u als akkerbouwer Belangrijkste duurzame energietoepassingen in de akkerbouw Als akkerbouwer kunt u duurzame energie opwekken en toepassen. Brandstof en elektriciteit blijven

Nadere informatie

Profiel- en onbalans kosten (gemiddelde 2015-2029) [ /kwh]

Profiel- en onbalans kosten (gemiddelde 2015-2029) [ /kwh] Notitie Petten, 15 december 2014 Afdeling Policy Studies Van Aan Carolien Kraan, Sander Lensink S. Breman-Vrijmoed (Ministerie van Economische Zaken) Kopie Onderwerp Basisprijzen SDE+ 2015 Samenvatting

Nadere informatie

Inventaris hernieuwbare energie in Vlaanderen 2013

Inventaris hernieuwbare energie in Vlaanderen 2013 1 Beknopte samenvatting van de Inventaris duurzame energie in Vlaanderen 2013, Deel I: hernieuwbare energie, Vito, februari 2015 1 1 Het aandeel hernieuwbare energie in 2013 bedraagt 5,8 % Figuur 1 zon-elektriciteit

Nadere informatie

slim investeren in zonnepanelen

slim investeren in zonnepanelen Duurzaam ondernemen met SDE+ slim investeren in zonnepanelen SDE+ Stimulering Duurzame Energieproductie pvsystems.nl Gebruikt uw bedrijf of organisatie veel energie? Wilt u duurzaam ondernemen met subsidie?

Nadere informatie

Handleiding Rekentool

Handleiding Rekentool Handleiding Rekentool September 14, 2012 1 Rekentool De hoofdpagina van de rekentool geeft de resultaten weer. In figuur 1 wordt een voorbeeld gegeven. De belangrijkste aspecten voor het bepalen of een

Nadere informatie

Workshop mestvergisting. Jan Willem Bijnagte CCS Energie advies Bijnagte@cocos.nl

Workshop mestvergisting. Jan Willem Bijnagte CCS Energie advies Bijnagte@cocos.nl Workshop mestvergisting Jan Willem Bijnagte CCS Energie advies Bijnagte@cocos.nl BioEnergy Farm 2 Project beschrijving Europees project Marktontwikkeling mono-mestvergisting Verspreiden onafhankelijke

Nadere informatie

BEDRIJFSECONOMISCHE BEOORDELING VAN TWEE CO 2 -VRIJE OPTIES VOOR ELEKTRICITEITSPRODUCTIE VOOR DE MIDDELLANGE TERMIJN

BEDRIJFSECONOMISCHE BEOORDELING VAN TWEE CO 2 -VRIJE OPTIES VOOR ELEKTRICITEITSPRODUCTIE VOOR DE MIDDELLANGE TERMIJN Januari 3 ECN-C---55A BEDRIJFSECONOMISCHE BEOORDELING VAN TWEE CO -VRIJE OPTIES VOOR ELEKTRICITEITSPRODUCTIE VOOR DE MIDDELLANGE TERMIJN Notitie Herziening bedrijfseconomische beoordeling offshore windenergie

Nadere informatie

Zon-PV op ziekenhuizen. September 2014

Zon-PV op ziekenhuizen. September 2014 Zon-PV op ziekenhuizen September 2014 Inhoud Kennismaking Greenspread Het proces Haalbaarheid Scenario s Referentie: ziekenhuis Rijnstate Kennismaking Greenspread Wie we zijn Greenspread adviseert organisaties

Nadere informatie

Vragen bijeenkomst Windmolens 6 maart 2014

Vragen bijeenkomst Windmolens 6 maart 2014 Vragen bijeenkomst Windmolens 6 maart 2014 Vragen naar aanleiding van introductie wethouder Wagemakers Hoe is de provincie tot de keuze van de twee locaties gekomen? In de provincie Zuid Holland wordt

Nadere informatie

Slim investeren in zonnepanelen met SDE+

Slim investeren in zonnepanelen met SDE+ Slim investeren in zonnepanelen met SDE+ Nederland staat een enorme toename van duurzame energie te wachten. Ook de grootzakelijke markt heeft de smaak te pakken. Duurzame energie is steeds gewilder. Er

Nadere informatie

Emissiekentallen elektriciteit. Kentallen voor grijze en niet-geoormerkte stroom inclusief upstream-emissies

Emissiekentallen elektriciteit. Kentallen voor grijze en niet-geoormerkte stroom inclusief upstream-emissies Emissiekentallen elektriciteit Kentallen voor grijze en niet-geoormerkte stroom inclusief upstream-emissies Notitie: Delft, januari 2015 Opgesteld door: M.B.J. (Matthijs) Otten M.R. (Maarten) Afman 2 Januari

Nadere informatie

Biodieselproductie uit palmolie en jatropha in Peru en impact voor duurzaamheid.

Biodieselproductie uit palmolie en jatropha in Peru en impact voor duurzaamheid. Biodieselproductie uit palmolie en jatropha in Peru en impact voor duurzaamheid. Een Levens Cyclus Duurzaamheids Analyse Auteur: Baukje Bruinsma November 2009 Samenvatting. Door het verbranden van fossiele

Nadere informatie

Resultaat Windmolenenquête Wakker Emmen

Resultaat Windmolenenquête Wakker Emmen Resultaat Windmolenenquête Wakker Emmen Datum: 22 mei 2013 Plaats: Emmen 1. Inleiding Wakker Emmen vindt het belangrijk dat de mening van de burger wordt gehoord. Er is al een geruime tijd discussie binnen

Nadere informatie

Veertiende voortgangsrapport Ruimte voor Ruimte 1 januari 2007 31 december 2007

Veertiende voortgangsrapport Ruimte voor Ruimte 1 januari 2007 31 december 2007 Veertiende voortgangsrapport Ruimte voor Ruimte 1 januari 2007 ember 2007 1. Met ruimte voor ruimte terug te verdienen bedragen De kosten die de provincie wil terugverdienen door middel van de opbrengsten

Nadere informatie

Duurzame accommodaties. Jaap Veld

Duurzame accommodaties. Jaap Veld Duurzame accommodaties Jaap Veld Zelziuz Zelziuz Advies Zon Thuis Zon Bedrijf Zon Agri Zon Thuis voor huurders Zonnestroom van Wp naar kwh Vermogen zonnestroominstallatie gespecificeerd in Watt peak (Wp)

Nadere informatie

RAADSCOMMISSIE. Nummer:

RAADSCOMMISSIE. Nummer: RAADSCOMMISSIE Onderwerp: Nummer: Datum vergadering: 4 februari 2014 Locatieonderzoek kleine windmolens op bedrijventerreinen Hooidijk, Groot Verlaat en Dolderkanaal in Steenwijk en Boterberg in Oldemarkt.

Nadere informatie

709003 12 oktober 2009. Kosten en baten windpark op land. Definitieve rapportage

709003 12 oktober 2009. Kosten en baten windpark op land. Definitieve rapportage 709003 12 oktober 2009 Kosten en baten windpark op land Definitieve rapportage Opdrachtgever Senternovem 2 Duurzame oplossingen in energie, klimaat en milieu Postbus 579 7550 AN Hengelo Telefoon (074)

Nadere informatie

Netgekoppelde fotovoltaïsche zonnepanelen op daken van gebouwen in eigendom van ANB

Netgekoppelde fotovoltaïsche zonnepanelen op daken van gebouwen in eigendom van ANB Netgekoppelde fotovoltaïsche zonnepanelen op daken van gebouwen in eigendom van ANB Pagina 1 van 5 Inleiding Op 1/1/2006 besloot Vlaanderen om de decentrale opwekking van groene energie door zonnepanelen

Nadere informatie

Hartelijk welkom! Uniek nieuw initiatief Transition Town Breda Energie coöperatie: Brabants Eigen Energie (BREE)

Hartelijk welkom! Uniek nieuw initiatief Transition Town Breda Energie coöperatie: Brabants Eigen Energie (BREE) Hartelijk welkom! Uniek nieuw initiatief Transition Town Breda Energie coöperatie: Brabants Eigen Energie (BREE) Peter Nuijten Mob: 06-22811585 E-mail: peter.nuijten@hotmail.nl 1 Concept Energie coöperatie

Nadere informatie

Hoe kunnen treinen op wind rijden? Les in de Groene Top Trein

Hoe kunnen treinen op wind rijden? Les in de Groene Top Trein ctie produ Hoe kunnen treinen op wind rijden? Les in de Groene Top Trein lesboekje02.indd 1 20-11-2015 13:20 Welkom in de Groene Top Trein! Het gaat deze trein voor de wind, want deze trein rijdt op wind.

Nadere informatie

Verkoopbaarheid en verhuurbaarheid van vastgoed verhogen door Duurzame Energieopwekking

Verkoopbaarheid en verhuurbaarheid van vastgoed verhogen door Duurzame Energieopwekking Verkoopbaarheid en verhuurbaarheid van vastgoed verhogen door Duurzame Energieopwekking Erik van der Steen HYS legal 1 HYS Legal Inleiding Triodos Bank: Waarom we graag duurzaam vastgoed financieren Jones

Nadere informatie

Kansen voor duurzame energie dankzij crowdfunding. Sven Pluut, voorzitter stichting 1miljoenwatt (@Svenrgy)

Kansen voor duurzame energie dankzij crowdfunding. Sven Pluut, voorzitter stichting 1miljoenwatt (@Svenrgy) Kansen voor duurzame energie dankzij crowdfunding Sven Pluut, voorzitter stichting 1miljoenwatt (@Svenrgy) Wie betaalt, bepaald Nieuws Games Energie Dankzij crowdfunding kan iedereen nu ook eenvoudig

Nadere informatie

MFC Heerewaarden Investering en exploitatiekosten Datum: 27 mei 2014 Opdrachtgever: Gemeente Maasdriel Auteur: Wendie Hardeman en Edwin van de Voort

MFC Heerewaarden Investering en exploitatiekosten Datum: 27 mei 2014 Opdrachtgever: Gemeente Maasdriel Auteur: Wendie Hardeman en Edwin van de Voort MFC Heerewaarden Investering en exploitatiekosten Datum: Opdrachtgever: Auteur: 27 mei 2014 Gemeente Maasdriel Wendie Hardeman en Edwin van de Voort Inleiding In de periode februari mei 2014 is door en

Nadere informatie

Energiek Leur Duurzaam dorp in bedrijf

Energiek Leur Duurzaam dorp in bedrijf Energiek Leur Duurzaam dorp in bedrijf Leur Wijchen 50 woningen 130 inwoners 150 koeien 1 middelgrote woonzorgboerderij 1 restaurant 1 bezoekerscentrum veel bos Nijmegen 25 juni 2014 Energiek Leur De grote

Nadere informatie

PARKSTAD LIMBURG ENERGIE TRANSITIE

PARKSTAD LIMBURG ENERGIE TRANSITIE 1 PARKSTAD LIMBURG ENERGIE TRANSITIE BIJEENKOMST 3 DECEMBER 2015 Programma Duurzaam Landgraaf TON ANCION WETHOUDER GEMEENTE LANDGRAAF RONALD BOUWERS PROJECTLEIDER DUURZAAMHEID WIE ZIJN WIJ? PROJECTTEAM

Nadere informatie

Comité Hou Friesland Mooi

Comité Hou Friesland Mooi Comité Hou Friesland Mooi Oktober 2012 ineens Fryslân Windstreek 2012 Hier 40 tot 100 windturbines van 180 meter In IJsselmeer nog meer: 75 tot 150 Vergadering Zurich: Comité Hou Friesland Mooi Eerste

Nadere informatie

VAN ONRENDABELE GROND NAAR DUURZAAM RENDEMENT

VAN ONRENDABELE GROND NAAR DUURZAAM RENDEMENT VAN ONRENDABELE GROND NAAR DUURZAAM RENDEMENT De overheid wil duurzame energie stimu leren en innovatie van duurzame energietechnieken bevor deren: meer duurzame energie in de toekomst. Doel is 16% duur

Nadere informatie

MEI Westerkwartier 4 april 2011

MEI Westerkwartier 4 april 2011 Duurzame Energie veranderingen in de markt van Photo Voltaische systemen (PV) MEI Westerkwartier 4 april 2011 Frans Debets Duurzame energie 4 redenen om het te ontwikkelen 1. Klimaatbeleid, CO2 reductie

Nadere informatie

Bij deze opgave horen de informatiebronnen 1 tot en met 3.

Bij deze opgave horen de informatiebronnen 1 tot en met 3. Opgave 2 Bij deze opgave horen de informatiebronnen 1 tot en met 3. In deze opgave is wel sprake van btw maar blijft de vennootschapsbelasting buiten beschouwing. Bewoners van het dorp Westmaas hebben

Nadere informatie

Harderwijk in de zon

Harderwijk in de zon Harderwijk in de zon Informatieavond zonne-energie Veluwe Duurzaam samen met Gemeente Harderwijk 17 juni 2014 ir. A.D. Hekstra Handicom Solar solar@handicom.nl 0341-412629 Vanavond Zonnestraling -> warmte

Nadere informatie

Temporary land use in the Netherlands

Temporary land use in the Netherlands Temporary land use in the Netherlands Rosalie Franssen (Deltares) Wian Stienstra, Hero Havenga de Poel (RGA) Think Space Conference, Copenhagen Denmark 22 oktober 2012 Content workshop 1. The Dutch movement

Nadere informatie

Onderwerp: Kaders voor windenergie

Onderwerp: Kaders voor windenergie Aan het Algemeen Bestuur Datum: 02-10-2013 Onderwerp: Kaders voor windenergie Voorstel 1. Vaststellen van beleidskaders voor windenergie-initiatieven; 2. Kennis te nemen van het initiatief voor een windmolenpark

Nadere informatie

Alphen aan den Rijn, Boskoop, Rijnwoude Samen, lokaal en duurzaam! ENERGIEK ALPHEN AAN DEN RIJN

Alphen aan den Rijn, Boskoop, Rijnwoude Samen, lokaal en duurzaam! ENERGIEK ALPHEN AAN DEN RIJN Alphen aan den Rijn, Boskoop, Rijnwoude Samen, lokaal en duurzaam! ENERGIEK ALPHEN AAN DEN RIJN Energiek Alphen aan den Rijn AGENDA 1. Opening 2. Wie en wat is Energiek Alphen aan den Rijn 3. Gemeente

Nadere informatie

Regio Stedendriehoek

Regio Stedendriehoek Regio Stedendriehoek 1 Energieneutrale regio Energietransitie Stedendriehoek Apeldoorn, Brummen, Deventer, Epe, Lochem, Voorst,Zutphen Netbeheer en Duurzame Gebiedsontwikkeling Pieter van der Ploeg, Alliander

Nadere informatie