Lesthema 1: Dioxinecrisis

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Lesthema 1: Dioxinecrisis"

Transcriptie

1 Lesthema 1: Dioxinecrisis In het jaar 1999 werd België opgeschrikt door een crisis in de voedselveiligheid. Er werden te hoge concentraties gevonden van dioxines in veevoeders. Veevoeders die al door kippen en varkens werden verorberd. Wat zijn dioxines en waar liep het mis in onze voedselketen? Je vindt hier enkele interessante informatiebronnen over de dioxinecrisis, gekoppeld aan een zoekopdracht via internet en/of een brochure. Koppel aan een biologieles over de voedselketen een biosociaal thema! Sluit aan bij de les Biologie 2e graad: Relaties tussen organismen en hun milieu Vakgebonden eindterm B18 Biosociaal thema - ICT - zelfstandig opzoekwerk Katholiek onderwijs: 1 2e leerjaar 2u/week: leerplandoelstelling e leerjaar 1u/week: leerplandoelstelling 21 Gemeenschapsonderwijs: 1 1e leerjaar: leerplandoelstelling Dit lesthema bevat een werkblad over dioxines dat de leerlingen kunnen invullen met behulp van enkele opgegeven websites. De dioxineproblematiek is een interessant bio - sociaal thema. Aangezien in deze (ICT-) les het dioxineprobleem gesitueerd wordt binnen onze maatschappij en onze voedselketen, kan ze gebruikt worden als aanvulling bij de lessen over voeding en voedselketens. Veel opzoekplezier! 1

2 Dioxinecrisis Inleiding Eind mei 1999 werd België opgeschrikt door een ernstige vervuiling in de voedselsector. Zowel in eieren als in kippenvlees van sommige kwekers werden hoge gehaltes aan dioxines gevonden. Ook PCB s, aan dioxinen verwante chemicaliën, alhoewel veel minder giftig, werden in hoge mate aangetroffen... Beantwoord onderstaande vragen over dioxines, de dioxinecrisis en voedselveiligheid. Je mag hiervoor informatie opzoeken... 1 in de brohure Weten over eten (70 blz) 1 1 op 1 op 1 op prof_nutriflash_zoom.asp?intarticleid=78 1 Deze brochure kan geraadpleegd en besteld worden bij het federaal voedselagentschap op 2

3 Werkblad Dioxinen in het algemeen Wat zijn dioxinen? Hoe ontstaan dioxines? Kruis hieronder de mogelijke bronnen van dioxines aan. P Elektrische vloerverwarming P Afvalverbrandingsoven P BBQ P Kampvuur P Trein P Open haard P Crematorium P Steenkoolcentrale P Sigaret P Kerncentrale 3

4 Beschrijf drie wegen waarlangs mensen dioxines kunnen opnemen. Welke gezondheidsproblemen kunnen dioxines veroorzaken? Noteer er vier. Deze toxische effecten werden echter niet allemaal vastgesteld na de ramp in Seveso. Men is nog niet helemaal zeker van de gevolgen van dioxines voor de volksgezondheid. Van welke klinische afwijking is men wél zeker na de Seveso-ramp? Dioxines zijn oplosbaar in vet. Ze concentreren zich bijgevolg in de vetweefsels van dieren of in het vet van melk. Rangschik volgende voedingsmiddelen volgens stijgend dioxinegehalte, in de veronderstelling dat je steeds gelijke hoeveelheden vergelijkt en dat de dieren en planten aan gelijke hoeveelheden dioxines werden blootgesteld. Karnemelk, volle melk, boter, tomaat (met schil), magere melk, geschilde appel meeste dioxine k k k k k k k k k k k k k k k k k minste dioxine 4

5 De Belgische dioxinecrisis Schets in onderstaande voedselpiramide hoe de Belgen dioxines zouden kunnen hebben opgenomen als gevolg van deze crisis. Noteer hierbij hoe dioxines in deze voedselketen terechtkwamen. mens Dioxines kwamen hierin terecht via gecontamineerd Wat zijn PCB s? En wat was hun belangrijke rol tijdens de dioxinecrisis in 1999? Noteer twee maatregelen die zouden kunnen bijdragen tot het verminderen van de dioxine-uitstoot. 5

6 Een laatste extraatje De dioxinecrisis had ook ernstige politieke gevolgen voor ons land. Twee ministers namen hun ontslag. Welke ministers waren dit en waarvoor waren ze bevoegd? (Je mag dit opzoeken op het internet en andere sites gebruiken dan die uit de inleiding!) 1. Minister bevoegd voor 2. Minister bevoegd voor Interessante informatiebronnen 1 Brochure Weten over eten (70 blz) Deze brochure kan geraadpleegd en besteld worden bij het federaal voedselagentschap op 6

7 Oplossingen werkblad Dioxinen in het algemeen Wat zijn dioxinen? De term dioxine staat voor een grote groep verbindingen. In totaal bestaan er 210 verschillende dioxines, waarvan er 17 van toxicologisch belang zijn. (De moleculen bevatten steeds aromatische ringen met een ingebouwd zuurstofatoom. Extra: dioxine is een verzamelnaam voor polychloordibenzo-p-dioxines (PCDD) en polychloor-dibenzofuranen (PCDF). Het zijn tricyclische, planaire, aromatische structuren die schematisch kunnen worden voorgesteld zoals weergegeven in onderstaande figuur. Er kunnen 1 tot 8 chlooratomen voorkomen. Figuur 1: 2,3,7,8-tetrachloordibenzodioxine Figuur 2: 2,3,7,8-tetrachloordibenzofuraan Hoe ontstaan dioxines? De belangrijkste bron van dioxines is onvolledige verbranding. Elke vuurhaard produceert dioxines. Zowel bij de verbranding van huisvuil als bij een BBQ of het roken van een sigaret ontstaan dioxines. Ook bij sommige chemische processen ontstaan dioxines (bvb productie van chloorhoudende bestrijdingsmiddelen, het bleken van papier met chloor) maar deze worden normaal gezien niet in het milieu gedumpt. Ook in PCB-olie komen dioxines voor. Kruis hieronder de mogelijke bronnen van dioxines aan. P Elektrische vloerverwarming p Afvalverbrandingsoven p BBQ p Kampvuur P Trein p Open haard p Crematorium p Steenkoolcentrale p Sigaret P Kerncentrale 7

8 Beschrijf drie wegen waarlangs mensen dioxines kunnen opnemen. 1. Via het eten van dieren (bvb koeien) die gras aten waarop dioxinen uit de lucht zijn neergeslagen. 2. Via het eten van dieren (bvb kippen) die dioxines hebben opgenomen via de grond waarop ze leefden / vissen die zwommen in vervuilde wateren 3. Via het eten van dieren die zelf gecontamineerd voedsel (graan) hebben gegeten. 4. Via moedermelk 5. Via inademing of via de huid. Deze weg vertegenwoordigt echter slechts 5 à 10% van alle opgenomen dioxines. Dioxines worden voornamelijk opgenomen via de voeding Welke gezondheidsproblemen kunnen dioxines veroorzaken? Noteer er vier. 1. Huiduitslag, nl. chlooracne 2. Verhoogd risico op kanker 3. Miskramen, geboorteafwijkingen 4. Verstoring van de hormoonstofwisseling 5. Ziektebeelden zoals suikerziekte bij vrouwen, zouden meer voorkomen Deze toxische effecten werden echter niet allemaal vastgesteld na de ramp in Seveso. Men is nog niet helemaal zeker van de gevolgen van dioxines voor de volksgezondheid. Van welke klinische afwijking is men wél zeker na de Seveso-ramp? Huiduitslag, nl. chlooracne Dioxines zijn oplosbaar in vet. Ze concentreren zich bijgevolg in de vetweefsels van dieren of in het vet van melk. Rangschik volgende voedingsmiddelen volgens stijgend dioxinegehalte, in de veronderstelling dat je steeds gelijke hoeveelheden vergelijkt en dat de dieren en planten aan gelijke hoeveelheden dioxines werden blootgesteld. Karnemelk, volle melk, boter, tomaat (met schil), magere melk, geschilde appel meeste dioxine k k k k k k k k k k k k k k k k k minste dioxine boter - volle melk magere melk - karnemelk tomaat (met schil) geschilde appel Tomaat en appel kunnen dioxines bevatten die zijn neergeslagen vanuit de lucht. Door wassen en schillen worden deze dioxines echter voor het grootste deel verwijderd. 8

9 De Belgische dioxinecrisis Schets in onderstaande voedselpiramide hoe de Belgen dioxines zouden kunnen hebben opgenomen als gevolg van deze crisis. Noteer hierbij hoe dioxines in deze voedselketen terechtkwamen. mens eieren/ kippenvlees kippenvoeder Dioxines kwamen hierin terecht via gecontamineerd vet dat gerecycleerd werd in de voederproductie. Vet wordt steeds gerecycleerd in dierenvoeders. Dit is geen probleem indien zuivere vetten gebruikt worden. Hier waren echter vetten, die PCB s en dioxines bevatten, in de veevoederproductie terechtgekomen. Wat zijn PCB s? En wat was hun belangrijke rol tijdens de dioxinecrisis in 1999? PCB s zijn polychloorbifenylen. Het is een groep van 209 verschillende chloorhoudende verbindingen die slecht oplosbaar zijn in water en goed oplosbaar in vet. Ze worden gebruikt in transformatoren, condensatoren, als koelvloeistof, etc. Minerale olie, verontreinigd met PCB s en sporen dioxines, is terechtgekomen in een recuperatievat voor niet-verontreinigde oliën. Deze oliën werden verwerkt in het kippenvoeder en zo kwamen dioxines in onze voeding terecht. Opsporen van dioxines is echter zeer duur en tijdrovend, terwijl de analyse van PCB s eenvoudiger en sneller kan. Omdat de dioxineverontreiniging gepaard ging met PCB-verontreiniging, kon men de stalen testen op PCB-gehalte, om informatie te bekomen over het al dan niet bevatten van dioxines. Noteer twee maatregelen die zouden kunnen bijdragen tot het verminderen van de dioxine-uitstoot. 1. Afvalverbrandingsinstallaties en andere industrieën die gepaard gaan met verbranding, moeten hun rookgassen zo goed mogelijk zuiveren 2. De hoeveelheid afval moet verminderen. Er moet zo veel mogelijk gesorteerd en gerecycleerd worden, zodat de hoeveelheid afval die verbrand moet worden geminimaliseerd wordt 3. Chloorindustrie terugdringen? Hierover is discussie! 4. Ongecontroleerde verbranding (bvb kampvuur, vuurtjes in de tuin) terugdringen 9

10 Een laatste extraatje De dioxinecrisis had ook ernstige politieke gevolgen voor ons land. Twee ministers namen hun ontslag. Welke ministers waren dit en waarvoor waren ze bevoegd? (Je mag dit opzoeken op het internet en andere sites gebruiken dan die uit de inleiding!) 1. Minister COLLA bevoegd voor VOLKSGEZONDHEID 2. Minister PINXTEN bevoegd voor LANDBOUW Interessante informatiebronnen 1 Brochure Weten over eten (70 blz) Deze brochure kan geraadpleegd en besteld worden bij het federaal voedselagentschap op 10

Dioxinecontaminatie in diervoeders : enkele FAQ

Dioxinecontaminatie in diervoeders : enkele FAQ Dioxinecontaminatie in diervoeders : enkele FAQ 1. Wat wordt verstaan onder dioxine? De term dioxine verwijst naar een familie van molecules van polyaromatische koolwaterstoffen met 1 tot 8 chlooratomen

Nadere informatie

Antwoord op de vraag van Dorpsbelang Hempens-Teerns over dioxines en de gezondheid van de inwoners van Leeuwarden

Antwoord op de vraag van Dorpsbelang Hempens-Teerns over dioxines en de gezondheid van de inwoners van Leeuwarden Bijlage: Antwoord op de vraag van Dorpsbelang Hempens-Teerns over dioxines en de gezondheid van de inwoners van Leeuwarden Vanuit een bijeenkomst van Dorpsbelang Hempens-Teerns is de volgende vraag via

Nadere informatie

VMM-METINGEN IN MENEN

VMM-METINGEN IN MENEN VMM-METINGEN IN MENEN WAAR WORDT GEMETEN? - MN01: in woonzone (impact voedselketen) - MNO8: industriezone (impact bron) - MN13: woonzone (stopgezet in 2013) - WK01: agrarisch gebied (stopgezet in 2013

Nadere informatie

Kom jij bij ons stage lopen? CSI in de voedselketen en jij bent erbij!

Kom jij bij ons stage lopen? CSI in de voedselketen en jij bent erbij! Kom jij bij ons stage lopen? CSI in de voedselketen en jij bent erbij! RIKILT Wageningen UR is gespecialiseerd in het onderzoek naar veilig en betrouwbaar voedsel. Wij geven antwoord op vele soorten vragen:

Nadere informatie

PERSBERICHT. Dioxine-onderzoek REC: verhoogde uitstoot in oktober. Looienga, Martina. Van: Verzonden: Aan: Onderwerp: Bij lag en

PERSBERICHT. Dioxine-onderzoek REC: verhoogde uitstoot in oktober. Looienga, Martina. Van: Verzonden: Aan: Onderwerp: Bij lag en Dioxine-onderzoek Looienga, Martina Van: Verzonden: Aan: Onderwerp: Bij lag en Zwaan, Harco dinsdag 22 december 2015 19:43 staten FW: persbericht: dioxine-onderzoek REC: verhoogde uitstoot in oktober 324

Nadere informatie

Logistiek Voedselkilometers Voedselkilometers Logistiek Agrologistiek Samenwerken in de keten Reactief Omdat het moet van de supermarkt, anders mag ik niet meer leveren Het moet van de ketenpartners, anders

Nadere informatie

Veel veld voor vlees, weinig veld voor groenten

Veel veld voor vlees, weinig veld voor groenten Voeding > 3 e graad > lesmateriaal > kniptekst Sociaal vlees? Voor de leerkracht: Knip op voorhand de tekst in stukken op de lijnen. Houd de stukken tekst per titel samen. Veel veld voor vlees, weinig

Nadere informatie

Antwerpen, postdatum. Beste mevrouw XXX,

Antwerpen, postdatum. Beste mevrouw XXX, Antwerpen, postdatum Beste mevrouw XXX, Je hebt meegewerkt aan het onderzoek naar persistente organische polluenten (POP s) in moedermelk gecoördineerd door de Wereldgezondheidsorganisatie, waarvoor dank.

Nadere informatie

benzo(a)pyreen of Naam, formule, eigenschappen

benzo(a)pyreen of Naam, formule, eigenschappen 006 1 Benzo(a)pyreen Benzo(a)pyreen (BaP) is in het nieuws geweest door de werkelijke of vermeende besmetting van voedingsmiddelen zoals groenten en koffie. Het is een van de ongeveer honderd bekende polycyclische

Nadere informatie

Thema 2 Planten en dieren

Thema 2 Planten en dieren Naut samenvatting groep 7 Mijn Malmberg Thema 2 Planten en dieren Samenvatting Eten en gegeten worden Als je de leefomgeving van een plant of dier bestudeert, kijk je naar de levenloze natuur; dus naar

Nadere informatie

Symposium Chemische Contaminanten Dioxines

Symposium Chemische Contaminanten Dioxines Eurofins Food Testing Netherlands Symposium Chemische Contaminanten Dioxines Bunnik, 15 september 2015 16/09/2015 www.eurofins.com 16/09/2015 Eurofins Food - Passie voor Kwaliteit 2 Agenda Dioxines achtergrond,

Nadere informatie

door drs. Rob Theelen RIVM, Bilthoven (tot najaar 1992) Tauw Infra Consult BV, Deventer (vanaf 1 november 1992)

door drs. Rob Theelen RIVM, Bilthoven (tot najaar 1992) Tauw Infra Consult BV, Deventer (vanaf 1 november 1992) 095 1 Dioxinen door drs. Rob Theelen RIVM, Bilthoven (tot najaar 1992) Tauw Infra Consult BV, Deventer (vanaf 1 november 1992) 1. Inleiding 095 3 2. Chemische en fysische eigenschappen 095 3 2.1. Nomenclatuur

Nadere informatie

Het staal en deze vragenlijst zullen volgens afspraak, later bij u thuis opgehaald worden.

Het staal en deze vragenlijst zullen volgens afspraak, later bij u thuis opgehaald worden. Toestemmingsformulier tot deelname aan het onderzoek naar persistente organische stoffen (POPs) in moedermelk gecoördineerd door de Wereldgezondheidsorganisatie (WGO) Studie uitgevoerd in samenwerking

Nadere informatie

Bodemvervuiling. Een thema? Studiedag Bodem - 28/11/2015 Geert Gommers, diensthoofd kennis Velt

Bodemvervuiling. Een thema? Studiedag Bodem - 28/11/2015 Geert Gommers, diensthoofd kennis Velt Bodemvervuiling. Een thema? Studiedag Bodem - 28/11/2015 Geert Gommers, diensthoofd kennis Velt Wat komt aan bod? 1. Vervuilende activiteiten 2. Onderzoeksresultaten 3. 10 tips voor de tuinier 4. Meer

Nadere informatie

Kunstwerk voor verdraagzaamheid:

Kunstwerk voor verdraagzaamheid: Kunstwerk voor verdraagzaamheid: De terreuraanslagen in Parijs werden deze week uitgebreid besproken in alle actuarondes in onze lagere school. Samen met alle leerlingen van het eerste tot het zesde leerjaar

Nadere informatie

12. PRODUCTIE VAN POLYCHLOORBIFENYLEN (PCB S)

12. PRODUCTIE VAN POLYCHLOORBIFENYLEN (PCB S) 1.Inleiding 12. PRODUCTIE VAN POLYCHLOORBIFENYLEN (PCB S) PCB's zijn PolyChloorBifenylen, een groep van meer dan 200 stoffen met als bekendste namen askarel, pyraleen, chlofen, fenochloor, chemko, fenchloor,.

Nadere informatie

De eerste resultaten. Een milieu-gezondheidsprofiel voor Dessel, Mol en Retie. Uw regio, uw gezondheid, uw baby

De eerste resultaten. Een milieu-gezondheidsprofiel voor Dessel, Mol en Retie. Uw regio, uw gezondheid, uw baby De eerste resultaten Een milieu-gezondheidsprofiel voor Deze brochure vat de eerste resultaten van de 3xG-studie samen. Van 150 moeders en pasgeboren baby s uit werden urine, bloed, navelstrengbloed en

Nadere informatie

Wat zijn vetten? Soorten vetten Onverzadigde vetten Verzadigde vetten Transvetten Vetpercentages Tips

Wat zijn vetten? Soorten vetten Onverzadigde vetten Verzadigde vetten Transvetten Vetpercentages Tips Vetten 1 Onderwerpen Wat zijn vetten? Soorten vetten Onverzadigde vetten Verzadigde vetten Transvetten Vetpercentages Tips 2 Wat zijn vetten? Vetten zijn naast eiwitten en koolhydraten, een van de drie

Nadere informatie

BRAND EN ROOK Veelgestelde vragen en antwoorden

BRAND EN ROOK Veelgestelde vragen en antwoorden BRAND EN ROOK Veelgestelde vragen en antwoorden 1. Tijdens een brand Brand in mijn buurt. Wat moet ik doen? Waait de rook uw kant op? Blijf uit de rook! In rook zitten altijd gevaarlijke stoffen. Sluit

Nadere informatie

Onderwerp: Toxicologische evaluatie rubbergranulaat kunstgrasvelden in de gemeente Valkenswaard.

Onderwerp: Toxicologische evaluatie rubbergranulaat kunstgrasvelden in de gemeente Valkenswaard. Aan: Hr. B. van Valburg Gemeente Valkenswaard De Hofnar 15 5554 DA Valkenswaard Datum: 16 November 2016 Onderwerp: Toxicologische evaluatie rubbergranulaat kunstgrasvelden in de gemeente Valkenswaard.

Nadere informatie

De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal POSTBUS EA DEN HAAG. Datum 30 september 2010 Betreft Dioxine in paling

De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal POSTBUS EA DEN HAAG. Datum 30 september 2010 Betreft Dioxine in paling > Retouradres Postbus 20401 2500 EK Den Haag De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal POSTBUS 20018 2500 EA DEN HAAG Directie Agroketens en Visserij Prins Clauslaan 8 2595 AJ Den Haag Postbus

Nadere informatie

RIKILT Institute of Food Safety

RIKILT Institute of Food Safety RIKILT Institute of Food Safety In het kort Referentie instituut Metingen & Advies Onderzoek RIKILT Institute of Food Safety RIKILT Institute of Food Safety is onderdeel van de internationale kennisorganisatie

Nadere informatie

Samenvatting. Indicatoren voor ecologische effecten hangen sterk met elkaar samen

Samenvatting. Indicatoren voor ecologische effecten hangen sterk met elkaar samen Samenvatting Er bestaan al jaren de zogeheten Richtlijnen voor goede voeding, die beschrijven wat een gezonde voeding inhoudt. Maar in hoeverre is een gezonde voeding ook duurzaam? Daarover gaat dit advies.

Nadere informatie

PROFESSIONELE BACHELOR IN HET ONDERWIJS: LAGER ONDERWIJS flexibel traject

PROFESSIONELE BACHELOR IN HET ONDERWIJS: LAGER ONDERWIJS flexibel traject PROFESSIONELE BACHELOR IN HET ONDERWIJS LAGER ONDERWIJS flexibel traject LESONTWERP Naam Ingrid Ghyselinck UC Leuven Limburg Departement Lerarenopleiding Professioneel gerichte bachelor in het onderwijs-

Nadere informatie

Brandvertragers. door mw. drs. S. van Gool Stichting Natuur en Milieu Utrecht

Brandvertragers. door mw. drs. S. van Gool Stichting Natuur en Milieu Utrecht 091 1 Brandvertragers door mw. drs. S. van Gool Stichting Natuur en Milieu Utrecht 1. Inleiding 091 3 2. Werking van brandvertragende stoffen 091 3 3. Toepassing 091 4 4. Chemische indeling 091 5 5. Voorkomen

Nadere informatie

Factsheet Dioxine 14 januari 2011

Factsheet Dioxine 14 januari 2011 Factsheet Dioxine 14 januari 2011 De informatie in deze factsheet is gebaseerd op de tot op heden bekend gemaakte, officiële informatie die is verkregen van de Duitse autoriteiten, de VWA of de EU. Via

Nadere informatie

BS DE ZILVERBERK NINOVESTRAAT 27 9450 HAALTERT

BS DE ZILVERBERK NINOVESTRAAT 27 9450 HAALTERT Werken met levenslijnen in de eerste graad: De leerlingen van het eerste en tweede leerjaar zijn deze week als echte historici in hun eigen verleden gedoken. Gewapend met foto s en voorwerpen uit de tijd

Nadere informatie

R-zinnen en S-zinnen. R-zinnen... 2 Gecombineerde R-zinnen... 4 S-zinnen... 7 Gecombineerde S-zinnen... 9

R-zinnen en S-zinnen. R-zinnen... 2 Gecombineerde R-zinnen... 4 S-zinnen... 7 Gecombineerde S-zinnen... 9 -zinnen en S-zinnen Inhoud Pag. -zinnen... 2 Gecombineerde -zinnen... 4 S-zinnen... 7 Gecombineerde S-zinnen... 9 -zinnen (aanduiding bijzondere gevaren, isk-zinnen) -nummer Gevarenaanduiding 1 2 3 4 5

Nadere informatie

WAT IS GENETISCHE MODIFICATIE?

WAT IS GENETISCHE MODIFICATIE? SPREEKBEURT OF WERKSTUK WAT IS GENETISCHE MODIFICATIE? Hier vind je informatie voor een spreekbeurt of werkstuk over genetische modificatie. De informatie is ingedeeld in stappen. Dit zijn de verschillende

Nadere informatie

Activiteit 2: de ecologische voetafdruk uitgelegd

Activiteit 2: de ecologische voetafdruk uitgelegd Activiteit 2: de ecologische voetafdruk uitgelegd Doelstellingen De leerlingen weten dat er naast een watervoetafdruk ook een ecologische voetafdruk bestaat en begrijpen welke factoren in grote lijnen

Nadere informatie

Filmlinks. Voorbereiding op de lessen

Filmlinks. Voorbereiding op de lessen Stadswerken Filmlinks www.utrecht.nl/nmc Voorbereiding op de lessen Korte informatieve filmpjes op internet als eenvoudige voorbereiding op de boerderij- en tuinlessen op de NMC-locaties. Inhoudsopgave

Nadere informatie

Steunpunt Milieu en Gezondheid Humane Biomonitoring Overzicht van uitgevoerde blootstellingsmetingen

Steunpunt Milieu en Gezondheid Humane Biomonitoring Overzicht van uitgevoerde blootstellingsmetingen Steunpunt Milieu en Gezondheid Humane Biomonitoring Overzicht van uitgevoerde blootstellingsmetingen Polluent Cadmium Lood Chroom Nikkel - non ferro industrie, schrootverwerkende industrie - in het verleden:

Nadere informatie

Bio, goed voor de natuur, goed voor ons

Bio, goed voor de natuur, goed voor ons Bio, goed voor de natuur, goed voor ons Certisys BE-BIO-01 VOOR GEVOGELTE ACTI KUIKEN [438000000] Volledig voeder voor kuikens in de vorm van meel, geproduceerd volgens Acti Kuiken bestaat uit 100% plantaardige

Nadere informatie

ZUIVEL LEKKER BEZIG. Duiding voor de leerkracht. Kort lesoverzicht. Lesdoelen. Bronnen

ZUIVEL LEKKER BEZIG.  Duiding voor de leerkracht. Kort lesoverzicht. Lesdoelen. Bronnen BOVENBOUW Duiding voor de leerkracht Binnen de bovenbouw staan we stil bij het technisch proces van de zuivelproducten. Hoe wordt kaas, boter, yoghurt enzovoort gemaakt? Als werkvorm gebruiken we zelfstandig

Nadere informatie

1. RISK & SAFETY ZINNEN

1. RISK & SAFETY ZINNEN 1. RISK & SAFETY ZINNEN Risico en Veiligheidszinnen op etiketten en veiligheidsbladen R-zinnen geven bijzondere gevaren (Risks) aan. S-zinnen geven veiligheidsaanbevelingen (Safety) aan. De zinnen zijn

Nadere informatie

Steunpunt Milieu en Gezondheid Humane Biomonitoring - Overzicht van uitgevoerde blootstellingsmetingen

Steunpunt Milieu en Gezondheid Humane Biomonitoring - Overzicht van uitgevoerde blootstellingsmetingen 1 Steunpunt Milieu en Gezondheid Humane Biomonitoring - Overzicht van uitgevoerde blootstellingsmetingen Tabel 1: Blootstellingsmerkers Polluent Wat zijn de naamste bronnen Cadmium laatste 3-4 maanden

Nadere informatie

Risico en Veiligheidszinnen op etiketten en veiligheidsbladen

Risico en Veiligheidszinnen op etiketten en veiligheidsbladen RISK & SAFETY ZINNEN Risico en Veiligheidszinnen op etiketten en veiligheidsbladen Laatste update: 11 maart 2003 Volgens het 'Besluit verpakking en aanduiding milieugevaarlijke stoffen', behorende bij

Nadere informatie

Wat weet jij over biologisch en over de bodem?

Wat weet jij over biologisch en over de bodem? Met leuke vragen, opdrachten en experimenten voor thuis! Wat weet jij over biologisch en over de bodem? Biologisch, lekker natuurlijk! Heb je er wel eens over nagedacht dat alles wat je eet, van een plant

Nadere informatie

FEDERALE OVERHEIDSDIENST VOLKSGEZONDHEID, VEILIGHEID VAN DE VOEDSELKETEN EN LEEFMILIEU

FEDERALE OVERHEIDSDIENST VOLKSGEZONDHEID, VEILIGHEID VAN DE VOEDSELKETEN EN LEEFMILIEU FEDERALE OVERHEIDSDIENST VOLKSGEZONDHEID, VEILIGHEID VAN DE VOEDSELKETEN EN LEEFMILIEU Dienst Pesticiden en Meststoffen Directoraat-generaal Dier, Plant en Voeding (DG4) Goedkeuring van een basisstof voor

Nadere informatie

BIO: ETEN & WETEN INTROLES VOOR DE

BIO: ETEN & WETEN INTROLES VOOR DE BIO: ETEN & WETEN INTROLES VOOR DE 1 e GRAAD 1 LESUUR FICHES VOOR DE LEERLINGEN FICHE 1 - A WORTELEN Biowortelen van een bioboer die kiest voor natuur en milieu. Bio kiest voor natuur en milieu! De biowortelboer(in)

Nadere informatie

VLAAMS HUMAAN BIOMONITORINGS- PROGRAMMA

VLAAMS HUMAAN BIOMONITORINGS- PROGRAMMA VLAAMS HUMAAN BIOMONITORINGS- PROGRAMMA GROEPSRESULTATEN Vlaamse referentiepopulatie 2007-2011 Het Steunpunt Milieu en Gezondheid onderzocht in opdracht van de Vlaamse overheid de aanwezigheid van vervuilende

Nadere informatie

ONDERZOEK NAAR DE WATERKWALITEIT

ONDERZOEK NAAR DE WATERKWALITEIT ONDERZOEK NAAR DE WATERKWALITEIT Naam: Klas: Datum: 1 Situering van het biotoop Plaats: Type water: vijver / meer / ven / moeras/ rivier / kanaal / poel / beek / sloot / bron Omgeving: woonkern / landbouwgebied

Nadere informatie

In de volgende figuur is het aandeel in de stikstofdepositie van verkeer en industrie rood omcirkeld.

In de volgende figuur is het aandeel in de stikstofdepositie van verkeer en industrie rood omcirkeld. Achtergrondinformatie voor achterbanberaad milieubeleid regio Eemsdelta Het milieubeleid omvat veel onderwerpen. Teveel om in één keer allemaal te behandelen. Op basis van onze ervaringen in de regio en

Nadere informatie

Tussen productie en verkoop

Tussen productie en verkoop Tussen productie en verkoop De CO 2 -voetafdruk van dit drukwerk is berekend met ClimateCalc en gecompenseerd bij: treesforall.nl www.climatecalc.eu Cert. no. CC-000057/NL Tussen productie en verkoop

Nadere informatie

Federaal Agentschap voor de Veiligheid. van de Voedselketen

Federaal Agentschap voor de Veiligheid. van de Voedselketen Federaal Agentschap voor de Veiligheid van de Voedselketen Federaal Agentschap voor de Veiligheid van de Voedselketen Lieve Busschots Directeur Communicatie FAVV 23/11/2013 1 VEILIG VOEDSEL UW ZORG ONZE

Nadere informatie

Anders denken, anders doen!!

Anders denken, anders doen!! Schrijvers: Julia van der Ploeg & Jannie Verloop Sector: economie Vakken: economie & biologie Begeleider: Meneer Boonstra Inleverdatum: 18-12-2014 Inhoudsopgave Inleiding blz 3 De hoofdvraag blz 4 Deelvraag

Nadere informatie

Bijlage IX AARD DER BIJZONDERE GEVAREN TOEGESCHREVEN AAN GEVAARLIJKE STOFFEN EN PREPARATEN :

Bijlage IX AARD DER BIJZONDERE GEVAREN TOEGESCHREVEN AAN GEVAARLIJKE STOFFEN EN PREPARATEN : Bijlage IX R 1 : In droge toestand ontplofbaar AARD DER BIJZONDERE GEVAREN TOEGESCHREVEN AAN GEVAARLIJKE STOFFEN EN PREPARATEN : R 2 : Ontploffingsgevaar door schok, wrijving, vuur of andere ontstekingsoorzaken

Nadere informatie

GEZONDHEIDSKUNDE-AFP LES 4. Gezonde voeding

GEZONDHEIDSKUNDE-AFP LES 4. Gezonde voeding GEZONDHEIDSKUNDE-AFP LES 4 Gezonde voeding 1 INLEIDING Thema 3 hoofdstuk Gezonde voeding blz. 149 Onderwerpen: -Persoonlijke verschillen -Voeding en levensfasen -Voedingsmiddelen en voedingsstoffen -Richtlijnen

Nadere informatie

Circuitles. Thema: de biologische melkveehouderij Doelgroep: middenbouw Lesduur: maximaal een dagdeel Voorbereidingstijd: 1/2 uur

Circuitles. Thema: de biologische melkveehouderij Doelgroep: middenbouw Lesduur: maximaal een dagdeel Voorbereidingstijd: 1/2 uur ZO ZIT DAT! Handleiding voor de docent Het uitgangspunt van de biologische land- en tuinbouw is de zorg voor de gezondheid en het welzijn van dieren en de zorg voor de gewassen, de bodem en de leefomgeving.

Nadere informatie

Doel expo = we volgen de reis van het kraantjeswater

Doel expo = we volgen de reis van het kraantjeswater Doel expo = we volgen de reis van het kraantjeswater - Rode vlak is Brussel uitvergroten heel wat water in Brussel, zie blauwe lijntjes. - Is er een waterloop in de buurt van je school? Waar ligt je school

Nadere informatie

Werkproces 2: Bewerkt en verwerkt voedingsproducten en/of halffabricaten daarvan.

Werkproces 2: Bewerkt en verwerkt voedingsproducten en/of halffabricaten daarvan. Werkproces 2: Bewerkt en verwerkt voedingsproducten en/of halffabricaten daarvan. Werkproces 2: Bewerkt en verwerkt voedingsproducten en/of halffabricaten daarvan. Als voedsel van het land, het dier of

Nadere informatie

4.4 Opdracht: de boer

4.4 Opdracht: de boer 4.4 Opdracht: de boer Deze opdracht is verdeeld in vier delen. Namelijk de volgende: opdracht 1: milieubelasting opdracht 2: de appel opdracht 3: ziektes bij de appel opdracht 4: Beleid, boeren, bedrijven

Nadere informatie

LESBRIEF LES 1 DE VOEDSELKETENLES SAMENVATTING LES 1 VOORBEREIDING BENODIGDHEDEN DUUR LESDOELEN LINK ZAAKVAKKENINHOUD. Wat is voedselverspilling?

LESBRIEF LES 1 DE VOEDSELKETENLES SAMENVATTING LES 1 VOORBEREIDING BENODIGDHEDEN DUUR LESDOELEN LINK ZAAKVAKKENINHOUD. Wat is voedselverspilling? SAMENVATTING In deze les wordt het begrip voedselverspilling geïntroduceerd. De leerlingen maken kennis met een voedselketen en ontdekken welke partijen daarbij betrokken zijn (de schakels in de voedselketen:

Nadere informatie

Werkblad. Eten: vroeger en nu. Materiaal. Hoe gaan we te werk? Leestekst. 5 de leerjaar. Schrijf- en tekengerief

Werkblad. Eten: vroeger en nu. Materiaal. Hoe gaan we te werk? Leestekst. 5 de leerjaar. Schrijf- en tekengerief Materiaal Schrijf- en tekengerief Hoe gaan we te werk? Opdracht 1 Hieronder vind je een fragment uit De tafel van arm en rijk (bron: http://www.20eeuwennederland.nl/, thema Eten en drinken ). Lees aandachtig

Nadere informatie

Naam: GEZOND ETEN. Hoe je gezond kan eten zie je in de Schijf van Vijf.In het midden staan de 5 regels hoe je gezond kan eten:

Naam: GEZOND ETEN. Hoe je gezond kan eten zie je in de Schijf van Vijf.In het midden staan de 5 regels hoe je gezond kan eten: Naam: GEZOND ETEN Gezonde voeding zorgt voor een gezond lichaam. Als je daarbij genoeg beweegt blijf je op een gezond gewicht. Daardoor word je minder snel ziek. Hoe je gezond kan eten zie je in de Schijf

Nadere informatie

Daarnaast zijn er ook S-zinnen; deze geven aanbevelingen voor het veilig werken met bepaalde stoffen. S staat hier voor Safety.

Daarnaast zijn er ook S-zinnen; deze geven aanbevelingen voor het veilig werken met bepaalde stoffen. S staat hier voor Safety. - en S-zinnen -zinnen zijn internationaal gestandaardiseerde risicobeschrijvingen die (indien van toepassing) dienen te worden aangebracht op verpakkingen van stoffen die bepaalde risico s met zich meebrengen.

Nadere informatie

Steunpunt Milieu en Gezondheid Humane Biomonitoring Overzicht van uitgevoerde metingen

Steunpunt Milieu en Gezondheid Humane Biomonitoring Overzicht van uitgevoerde metingen Steunpunt Milieu en Gezondheid Humane Biomonitoring Overzicht van uitgevoerde metingen Polluent Lood Cadmium Mangaan Koper Thallium - loodhoudende verf - loden drinkwaterleidingen - ferro en non ferro

Nadere informatie

Les Koolstofkringloop en broeikaseffect

Les Koolstofkringloop en broeikaseffect LESSENSERIE ENERGIETRANSITIE Basisles Koolstofkringloop en broeikaseffect Werkblad Les Koolstofkringloop en broeikaseffect Werkblad Zonlicht dat de aarde bereikt, zorgt ervoor dat het aardoppervlak warm

Nadere informatie

Gezond eten moet dat?

Gezond eten moet dat? 51 K e n n I s m a k e n Gezond eten moet dat? Uit allerlei studies en enquêtes in verband met gezondheid en voeding blijkt dat het aantal zwaarlijvige jongeren toeneemt. Kinderen eten te vaak frieten,

Nadere informatie

Naut, Thema 2; Planten en dieren

Naut, Thema 2; Planten en dieren Auteur Laatst gewijzigd Licentie Webadres Paula Klijnstra 07 December 2016 CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie http://maken.wikiwijs.nl/92832 Dit lesmateriaal is gemaakt met Wikiwijs Maken van Kennisnet.

Nadere informatie

Sanitair Schelpdier Onderzoek 2015

Sanitair Schelpdier Onderzoek 2015 Sanitair Schelpdier Onderzoek 2015 Resultaten De Nederlandse productiegebieden voor levende tweekleppige weekdieren worden onderzocht op de aanwezigheid van E.coli (microbiologie), potentieel toxineproducerende

Nadere informatie

Boer in Beeld Ontwikkelingsdoelen voor type 8

Boer in Beeld Ontwikkelingsdoelen voor type 8 Boer in Beeld Deze onderstaande ontwikkelingsdoelen gelden voor alle thema s. De meer specifieke ontwikkelingsdoelen per thema vind je onder de naam van het thema. Algemene ontwikkelingsdoelen. 2 Varkens

Nadere informatie

Barometer van de Veiligheid van de Voedselketen

Barometer van de Veiligheid van de Voedselketen Barometer van de Veiligheid van de Voedselketen Bevraging van de stakeholders van de voedselketen 1. Inleiding Partim Pressure en Response Jaar 2009 Deze bevraging wordt uitgevoerd in het kader van de

Nadere informatie

Aantekeningen Hoofdstuk 2: Planten, dieren, mensen BBL. 2.1 Namen 1 Hoe komen planten en dieren aan hun naam? De naam van een plant of een dier kan: *

Aantekeningen Hoofdstuk 2: Planten, dieren, mensen BBL. 2.1 Namen 1 Hoe komen planten en dieren aan hun naam? De naam van een plant of een dier kan: * Aantekeningen Hoofdstuk 2: Planten, dieren, mensen BBL 2.1 Namen 1 Hoe komen planten en dieren aan hun naam? De naam van een plant of een dier kan: * * * 2 Hoe kun je de naam van een organisme opzoeken?

Nadere informatie

Lesinhouden: - De planeten - Mars - Zuustof Koolstofdioxide - fotosynthese. ICT-competenties: - ICT gebruiken - leren m.b.v. ICT

Lesinhouden: - De planeten - Mars - Zuustof Koolstofdioxide - fotosynthese. ICT-competenties: - ICT gebruiken - leren m.b.v. ICT Atelier: EXPEDITIE MARS JK OK L1 L2 L3 L4 L5 L6 Eindtermen: De leerlingen: 1.2 kunnen, onder begeleiding, minstens één natuurlijk verschijnsel dat ze waarnemen via een eenvoudig onderzoek toetsen aan een

Nadere informatie

Inhoud. Voorwoord 5. Gezocht: een... 6

Inhoud. Voorwoord 5. Gezocht: een... 6 Inhoud Voorwoord 5 Gezocht: een... 6 7 Verzorg je dieren! 11 7.1 Natuurlijk gedrag 11 7.2 Goed verzorgen in zes stappen 16 7.3 Diergroep en voeding 20 7.4 Een checklist om besmetting te voorkomen 23 7.5

Nadere informatie

Het vak biologie kennis MN001 Een biologische tekening maken praktijk MN005 Werken met een loep praktijk MN008

Het vak biologie kennis MN001 Een biologische tekening maken praktijk MN005 Werken met een loep praktijk MN008 Biologie Over Bloqs Wie is Bloqs? Bloqs is een educatieve uitgeverij die innovatieve producten en diensten aanbiedt. Bloqs staat voor bouwen aan leren. Onze visie is dat u als docent of school zelf het

Nadere informatie

Beach Clean-up 2013. Naam: Klas: Mentor: Vakgroep Biologie (2013-2014) Penta college CSG Scala Rietvelden

Beach Clean-up 2013. Naam: Klas: Mentor: Vakgroep Biologie (2013-2014) Penta college CSG Scala Rietvelden Beach Clean-up 2013 Naam: Klas: Mentor: Vakgroep Biologie (2013-2014) Penta college CSG Scala Rietvelden Inhoudsopgave Inleiding 3 1. De zee: een bron van plezier 4 2. Eten en gegeten worden 5 3. Vervuiling

Nadere informatie

MEET WEET EET BEHEERDER & VERDELER VAN DE BELGISCHE VOEDINGSMIDDELENTABEL, DE MERKNAMENDATABANK EN DE VOEDINGSPLANNER. www.nubel.

MEET WEET EET BEHEERDER & VERDELER VAN DE BELGISCHE VOEDINGSMIDDELENTABEL, DE MERKNAMENDATABANK EN DE VOEDINGSPLANNER. www.nubel. MEET WEET EET www.nubel.com BEHEERDER & VERDELER VAN DE BELGISCHE VOEDINGSMIDDELENTABEL, DE MERKNAMENDATABANK EN DE VOEDINGSPLANNER Nubel_brochure.indd 1 02/11/12 wk1 08:31 NUBEL VOOR EEN EVENWICHTIGE

Nadere informatie

De shopper's guide to Bestrijdingsmiddel

De shopper's guide to Bestrijdingsmiddel De shopper's guide to Bestrijdingsmiddel Wat is het verschil? Uit een studie van het Milieu-werkgroep EWG een simulatie van duizenden consumenten eten van hoge en lage pesticideninzet diëten blijkt dat

Nadere informatie

Recht op een goede gezondheid Respect voor elke mens, verantwoordelijkheid nemen, solidariteit en verbondenheid

Recht op een goede gezondheid  Respect voor elke mens, verantwoordelijkheid nemen, solidariteit en verbondenheid Het levensweb Naar: Kompas Leeftijd: 9-12 jaar Duur: 30 minuten Doelen Kinderen ontwikkelen meer respect voor dierlijk en menselijk leven Kinderen begrijpen de impact die zijzelf en anderen hebben op verschillende

Nadere informatie

Luchtkwaliteit in Menen. 9 februari 2017

Luchtkwaliteit in Menen. 9 februari 2017 Luchtkwaliteit in Menen 9 februari 2017 Meetnet in Menen Meetpost dioxines/pcb Meetpost fijn stof 2 Overzicht Deel I: dioxines en PCB s 1. Wat zijn dioxines en PCB s? 2. Wetgeving 3. Meetstrategie VMM

Nadere informatie

FAVV ENQUÊTE: DE MENING VAN DE CONSUMENTEN

FAVV ENQUÊTE: DE MENING VAN DE CONSUMENTEN Federaal Agentschap voor de Veiligheid van de Voedselketen FAVV ENQUÊTE: DE MENING VAN DE CONSUMENTEN BEDANKT DAT U WILT DEELNEMEN AAN ONZE ENQUÊTE. WIJ VRAGEN U SLECHTS ENKELE MINUTEN VAN UW TIJD. UW

Nadere informatie

Naam: VOEDINGSSTOFFEN Gezond eten en drinken

Naam: VOEDINGSSTOFFEN Gezond eten en drinken Naam: VOEDINGSSTOFFEN Gezond eten en drinken Wat zijn voedingsstoffen Voedingsstoffen zijn stoffen die je nodig hebt om te lopen, te denken enz. Er zijn 6 soorten voedingsstoffen. 1. eiwitten (vlees, peulvruchten.

Nadere informatie

Leven onder de grond. Wie woont onder de grond? Stel vragen: Ben jij al onder de grond geweest? In een kelder, een tunnel, een grot?

Leven onder de grond. Wie woont onder de grond? Stel vragen: Ben jij al onder de grond geweest? In een kelder, een tunnel, een grot? Leven onder de grond Wie woont onder de grond? Ben jij al onder de grond geweest? In een kelder, een tunnel, een grot? Waarom zouden sommige dieren onder de grond wonen? Noem zoveel mogelijk dieren die

Nadere informatie

Ontdek je mee het leven in vijver en sloot? Zeg niet gewoon vis tegen een vis. Visinitiatie en Visdeterminatie voor de 3 de graad

Ontdek je mee het leven in vijver en sloot? Zeg niet gewoon vis tegen een vis. Visinitiatie en Visdeterminatie voor de 3 de graad Ontdek je mee het leven in vijver en sloot? Zeg niet gewoon vis tegen een vis. Visinitiatie en Visdeterminatie voor de 3 de graad Opdrachten voor de 3 de graad Wil je met je klas meer leren over vissen?

Nadere informatie

Ben je geïnteresseerd in het Paleo dieet, maar weet niet waar je moet beginnen?

Ben je geïnteresseerd in het Paleo dieet, maar weet niet waar je moet beginnen? Ben je geïnteresseerd in het Paleo dieet, maar weet niet waar je moet beginnen? Volg deze vijf eenvoudige stappen en je bent goed op weg! 1. Maak je keuken paleo proof Het lukt niet met zelfbeheersing

Nadere informatie

Slakkenkorrels: niet zonder risico!

Slakkenkorrels: niet zonder risico! Slakkenkorrels: niet zonder risico! Praktische tips voor een correct gebruik en opslag, zonder risico voor uw huisdieren Hoe slakkenkorrels veilig gebruiken en opslaan? Iedereen met een tuin heeft het

Nadere informatie

Infofiche 2. De actieve voedingsdriehoek. Doelstellingen

Infofiche 2. De actieve voedingsdriehoek. Doelstellingen Infofiche 2 Doelstellingen De leerlingen weten welke voedingsstoffen het lichaam nodig heeft en waarom ze zo belangrijk zijn. De leerlingen zien in dat een gezonde voeding alle essentiële voedingsstoffen

Nadere informatie

Groep 6 Basisles Energie

Groep 6 Basisles Energie Leerkrachtinformatie Lesduur: 25 minuten (zelfstandig) DOEL De leerlingen weten dat je energie nodig hebt om te kunnen spelen en werken. De leerlingen weten dat je energie uit eten haalt. De leerlingen

Nadere informatie

Dioxines. Dioxines. Inleiding

Dioxines. Dioxines. Inleiding Dioxines 011 1 Dioxines Inleiding De huidige belangstelling voor het 2,3,7,8-tetrachloordibenzo-p-dioxine, afgekort als TCDD of het dioxine, dateert al sinds de grootschalige bespuitingen met het ontbladeringsmiddel

Nadere informatie

Inspiratie- en referentieprojecten ontwerpopdracht biotechniek

Inspiratie- en referentieprojecten ontwerpopdracht biotechniek Inspiratie- en referentieprojecten ontwerpopdracht biotechniek Biotechniek Biotechniek: een overzicht Biotechniek: een overzicht Biotechniek: een overzicht Biotechniek: een overzicht Biotechniek Life sciences

Nadere informatie

VOLKSVERTEGENWOORDIGERS. Beknopt Verslag

VOLKSVERTEGENWOORDIGERS. Beknopt Verslag BV 50 COM 135 BV 50 COM 135 BELGISCHE KAMER VAN VOLKSVERTEGENWOORDIGERS Beknopt Verslag VAN DE VERENIGDE COMMISSIES VOOR HET BEDRIJFSLEVEN, HET WETENSCHAPSBELEID, HET ONDERWIJS, DE NATIONALE WETENSCHAPPELIJKE

Nadere informatie

Omega-3 supplementen: broodnodig of overbodig?

Omega-3 supplementen: broodnodig of overbodig? Omega-3 supplementen: broodnodig of overbodig? Je kan geen gezondheidsmagazine meer openslaan of er wordt over voedingssupplementen geschreven. Zeker als het over Omega-3 gaat. Maar hebben we die supplementen

Nadere informatie

17 AUGUSTUS 2015 DUURZAAMHEIDSVRAAGSTUK MILIEUVERVUILING EN ALLERGIEËN. Actuele Topics in Aardrijkskunde 2014-2015 GULIZAR HEYECAN 3SA2

17 AUGUSTUS 2015 DUURZAAMHEIDSVRAAGSTUK MILIEUVERVUILING EN ALLERGIEËN. Actuele Topics in Aardrijkskunde 2014-2015 GULIZAR HEYECAN 3SA2 17 AUGUSTUS 2015 DUURZAAMHEIDSVRAAGSTUK MILIEUVERVUILING EN ALLERGIEËN Actuele Topics in Aardrijkskunde 2014-2015 GULIZAR HEYECAN 3SA2 Inhoud 1. Allergieën (Bevolking)... 2 2. Oorzaken van allergieën (Biosfeer,

Nadere informatie

Voedingssupplementen Verrijkte voedingsmiddelen

Voedingssupplementen Verrijkte voedingsmiddelen Cookies zijn belangrijk voor het goed functioneren van de website en om u een maximaal gebruiksgemak te bieden. Accepteer cookies Cookies uitschakelen Wat zijn cookies? nl fr de en Andere informatie en

Nadere informatie

Voedselweb en voedselketen

Voedselweb en voedselketen Informatie: Moeilijkheid:**** Tijdsduur: *** Een plant groeit, dieren eten die plant op, die dieren worden weer opgegeten door andere dieren, die dieren gaan weer dood, het dier wordt weer opgeruimd door

Nadere informatie

Samenvatting voor niet-ingewijden

Samenvatting voor niet-ingewijden Samenvatting voor niet-ingewijden Overal in de wereld, zelfs op de meest afgelegen plekken, zijn bodems van wateren of sedimenten vervuild met hydrofobe organische chemicaliën (HOCs). Dit zijn organische

Nadere informatie

PCB s (Polychloorbifenylen)

PCB s (Polychloorbifenylen) 012 1 PCB s (Polychloorbifenylen) Polychloorbifenylen (PCB s) zijn vanaf 1930 op grote schaal toegepast in industrie en techniek. Sinds 1966, het jaar waarin de Zweed Sören Jensen PCB s identificeerde

Nadere informatie

Persdossier ikgeeflevenaanmijnplaneet.indeklas.be 28 september 2010

Persdossier ikgeeflevenaanmijnplaneet.indeklas.be 28 september 2010 Persdossier ikgeeflevenaanmijnplaneet.indeklas.be 28 september 2010 Persbericht Wat vind je in de virtuele edukit? Een dynamische website Activiteiten in detail De algemene campagne ikgeeflevenaanmijnplaneet.be

Nadere informatie

Ik ben minister van landbouw in Kenia Ik ben de koe van de familie Osomo uit Kenia

Ik ben minister van landbouw in Kenia Ik ben de koe van de familie Osomo uit Kenia Ik ben minister van landbouw in Kenia Steeds meer bedrijven uit Europa en Azië willen in ons land hun bedrijf zetten. Hier is immers veel grond, er zijn minder regels dan in hun land en de lonen van onze

Nadere informatie

(Niet-wetgevingshandelingen) VERORDENINGEN

(Niet-wetgevingshandelingen) VERORDENINGEN 29.3.2012 Publicatieblad van de Europese Unie L 91/1 II (Niet-wetgevingshandelingen) VERORDENINGEN VERORDENING (EU) Nr. 277/2012 VAN DE COMMISSIE van 28 maart 2012 tot wijziging van de bijlagen I en II

Nadere informatie

Advies van de directeur bureau Risicobeoordeling Aan de minister van LNV en de minister van VWS. Advies over Jakobskruiskruid in diervoeders

Advies van de directeur bureau Risicobeoordeling Aan de minister van LNV en de minister van VWS. Advies over Jakobskruiskruid in diervoeders > Retouradres Postbus 19506 2500 CM Den Haag Advies van de directeur bureau Risicobeoordeling Aan de minister van LNV en de minister van VWS Prinses Beatrixlaan 2 2595 AL Den Haag Postbus 19506 2500 CM

Nadere informatie

Thema 4 Platteland. Samenvatting. Meander Samenvatting groep 5

Thema 4 Platteland. Samenvatting. Meander Samenvatting groep 5 Meander Samenvatting groep 5 Thema 4 Platteland Samenvatting Landbouw Bijna alles wat je eet, komt van de landbouw. De akkerbouwer verbouwt bijvoorbeeld aardappelen, tarwe of mais. Hij strooit eerst mest

Nadere informatie

Voeding en Osteoporose

Voeding en Osteoporose Voeding en Osteoporose Uit onderzoek blijkt dat u botontkalking heeft. Het is ook mogelijk dat u bepaalde medicijnen gebruikt of een ziekte heeft die botontkalking zouden kunnen veroorzaken. Op den duur

Nadere informatie

EEN APPELTJE VOOR DE DORST

EEN APPELTJE VOOR DE DORST EEN APPELTJE VOOR DE DORST Deze les gaat over appels en kippen. Je hebt heel veel verschillende appels. Appels in allerlei kleuren: groen, geel, knalrood. En in heel veel smaken: zoet, een beetje zurig,

Nadere informatie

Handleiding. Geschikte tijd uitvoering jan feb mrt apr mei jun jul aug sep okt nov dec

Handleiding. Geschikte tijd uitvoering jan feb mrt apr mei jun jul aug sep okt nov dec Handleiding Naam opdracht De omgeving met andere ogen bekeken Geschikte tijd uitvoering jan feb mrt apr mei jun jul aug sep okt nov dec zeer geschikt ongeschikt Benodigde materialen opdrachtenbladen pen

Nadere informatie

Opinieonderzoek. Inleiding

Opinieonderzoek. Inleiding Opinieonderzoek Inleiding Voor deze rapportage is gebruik gemaakt van twee opinieonderzoeken. Prominent in dit deel is het Onderzoek consumentenzorgen, Residuen bestrijdingsmiddelen van het Voedingscentrum

Nadere informatie

Relaties tussen organismen vmbo-kgt34. CC Naamsvermelding-GelijkDelen 3.0 Nederland licentie.

Relaties tussen organismen vmbo-kgt34. CC Naamsvermelding-GelijkDelen 3.0 Nederland licentie. Auteur VO-content Laatst gewijzigd 08 April 2016 Licentie CC Naamsvermelding-GelijkDelen 3.0 Nederland licentie Webadres http://maken.wikiwijs.nl/63327 Dit lesmateriaal is gemaakt met Wikiwijsleermiddelenplein.

Nadere informatie

Bijlage A Beëindiging Deel I. Chemische stof Activiteit Specifieke uitzondering Aldrin* CAS-nummer : 309-00-2. Productie Geen

Bijlage A Beëindiging Deel I. Chemische stof Activiteit Specifieke uitzondering Aldrin* CAS-nummer : 309-00-2. Productie Geen Bijlage A Beëindiging Deel I Chemische stof Activiteit Specifieke uitzondering Aldrin* CAS-nummer : 309-00-2. Productie Geen Lokale ectoparasiticide Insecticide Chloordaan* CAS-nummer : 57-74-9. Productie

Nadere informatie