Gedachtewisseling. over het businessplan van het Vlaams Energiebedrijf. Verslag

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Gedachtewisseling. over het businessplan van het Vlaams Energiebedrijf. Verslag"

Transcriptie

1 stuk ingediend op 2104 ( ) Nr. 1 7 juni 2013 ( ) Gedachtewisseling over het businessplan van het Vlaams Energiebedrijf Verslag namens de Commissie voor Woonbeleid, Stedelijk Beleid en Energie uitgebracht door de heer Hermes Sanctorum verzendcode: WON

2 2 Stuk 2104 ( ) Nr. 1 Samenstelling van de commissie: Voorzitter: de heer Jan Penris. Vaste leden: de dames Caroline Bastiaens, Griet Coppé, Veerle Heeren, de heer Veli Yüksel; de heer Jan Penris, mevrouw Marleen Van den Eynde, de heer Wim Wienen; de dames Mercedes Van Volcem, Khadija Zamouri; mevrouw Else De Wachter, de heer Bart Martens; de heer Marc Hendrickx, mevrouw Liesbeth Homans; mevrouw Patricia De Waele; mevrouw Mieke Vogels. Plaatsvervangers: de heer Robrecht Bothuyne, mevrouw Sonja Claes, de heer Dirk de Kort, mevrouw Valerie Taeldeman; de heer Frank Creyelman, mevrouw Katleen Martens, de heer Christian Verougstraete; de dames Irina De Knop, Vera Van der Borght; mevrouw Michèle Hostekint, de heer Patrick Janssens; de heer Bart De Wever, mevrouw Goedele Vermeiren; de heer Peter Reekmans; de heer Hermes Sanctorum. V l a a m s Pa r l e m e n t 1011 B r u s s e l 0 2 / w w w. v l a a m s p a r l e m e n t. b e

3 Stuk 2104 ( ) Nr. 1 3 INHOUD I. Toelichting Situering Pijler 1: Ontzorgen van de Vlaamse overheid Bouwsteen 1: Rationaal energiegebruik via ESCO-EPC Bouwsteen 2: Energieleverancier van de overheid Bouwsteen 3: Productie voor bouwsteen Pijler 2: Investeren in innovatie... 8 II. Bespreking... 8 Gebruikte afkortingen... 14

4 4 Stuk 2104 ( ) Nr. 1 Op woensdag 15 mei 2013 hield de Commissie voor Woonbeleid, Stedelijk Beleid en Energie een gedachtewisseling over het businessplan van het Vlaams Energiebedrijf. Naast VEB-voorzitter Andries Gryffroy woonden ook CEO Dirk Meire en minister Ingrid Lieten de gedachtewisseling bij. Voor het begin van de gedachtewisseling had de minister al politieke duiding gegeven over het businessplan, naar aanleiding van de samengevoegde vragen om uitleg van mevrouw De Knop en de heren Vereeck en Bothuyne (Hand. Vl. Parl , nr. C205). De gedachtewisseling had als bedoeling het management van het bedrijf aan het woord te laten over het operationele aspect. I. TOELICHTING 1. Situering Aangezien het Vlaams Energiebedrijf onder meer een ESCO-opdracht voor het Vlaamse overheidsapparaat krijgt, staat de heer Andries Gryffroy, voorzitter van het VEB, eerst stil bij de manier waarop de Vlaamse entiteiten hun energiegebruik organiseren. Hier blijkt sprake te zijn van een vrij complexe structuur. Sommige entiteiten zijn eigenaar van hun gebouw en betalen de energierekening. Andere zijn geen eigenaar maar betalen wel de energierekening, en nog andere zijn eigenaar noch betaler van de energierekening. In het laatste geval staan andere diensten of administraties voor de betaling in. Voor het Energiebedrijf ligt de focus op de entiteiten die zowel eigenaar zijn als de energierekening betalen, aangezien REG-aanpassingen daar het eenvoudigst liggen. Voorts speelt de impact van de wet op de overheidsopdrachten het Vlaams Energiebedrijf parten. Vanaf bepaalde bedragen zijn Europese aanbestedingen verplicht. Ook de principes van de ESR-neutraliteit hebben een impact. Bouwsteen 1 en 2 van het businessplan maken gewag van diensten aan de overheid. Met betrekking tot de ESRneutraliteit is in dat verband het bewijs nodig dat meer dan 50 percent van de inkomsten niet afkomstig is van de overheid. Vooral bouwsteen 2, het aspect levering, maakt dat echter onmogelijk. Daarenboven levert een financiële participatie weliswaar dividenden op, maar die rekent Europa niet mee als inkomsten. Vandaar de uiteindelijke beslissing om voor bouwsteen 1 en 2 de rekeningen wel te consolideren en voor het overige niet, zolang maar kan worden aangetoond dat elke investering ook marktconform gebeurt. Heel wat administraties en entiteiten beschikken over hun eigen data, maar het ontbreekt de Vlaamse overheid aan een centrale tool die het energiegebruik in de 3600 gebouwen van al haar geledingen in dat cijfer is het Gemeenschapsonderwijs niet meegerekend in kaart brengt. Het GIS-platform voorziet wel al in ruimte voor die informatie, maar de link is er nog niet. Er zijn al goede REG-initiatieven, maar de inspanningen hebben een fragmentarisch karakter. De heer Gryffroy refereert onder meer aan het AFM en de groepsaankoop van groene energie bij het AWV. Hij constateert op dat vlak een hoge nood aan structuur en centrale aansturing. Het Vlaams Energiebedrijf heeft een top-downinschatting gemaakt van het verbruik van de Vlaamse overheid exclusief Gemeenschapsonderwijs. De rekening beloopt 180 miljoen euro voor elektriciteit en 120 miljoen euro voor aardgas. Die 300 miljoen euro hebben als basis gediend voor de berekeningen in het kader van het businessplan. Het VEB stoelt zijn businessplan op twee pijlers. Pijler 1 betreft het ontzorgen van de Vlaamse overheid. De pijler bestaat uit drie bouwstenen. Eerst maakt het VEB werk van rationeler energiegebruik via het ESCO-EPC-principe. Vervolgens komt de focus op goedkopere energieaankoop te liggen. In die zin wordt

5 Stuk 2104 ( ) Nr. 1 5 het VEB energieleverancier van de Vlaamse overheid. Tot slot zal er aandacht zijn voor het potentieel qua aankoop van groene energie, waarbij ook het aspect productie komt kijken. Pijler 2 is investeren in innovatie. De pijler geeft uitvoering aan de resolutie van het Vlaams Parlement (Parl.St. Vl.Parl , nr. 1223/3). Daartoe komt er een rollend investeringsfonds. Dit maakt het de initiatiefnemer op termijn mogelijk om uit het energiebedrijf te stappen zodra de zelfdragende capaciteit groot genoeg is en hij autonoom nieuwe initiatieven kan ontplooien. Van incubatie is hier echter geen sprake. Daarvoor zijn andere fondsen beschikbaar. De pijler is gericht op innovatie in de domeinen energieproductie en energie-efficiëntie. 2. Pijler 1: Ontzorgen van de Vlaamse overheid 2.1. Bouwsteen 1: Rationaal energiegebruik via ESCO-EPC In het kader van bouwsteen 1 bereidt het VEB een marktconsultatie voor. Het bedrijf hoort niet alles zelf uit te vinden, maar moet de buitenlandse voorbeelden kennen. Zo hebben Rotterdam en Amsterdam al hun zwembaden in één cluster ondergebracht en door derde investeerders laten beheren, uitbaten en verbouwen. De Parijse autoriteiten zien af van aanbestedingen in transversale maatregelen voor de scholen in het stadscentrum. Een transversaal systeem splitst een gebouw op in verschillende disciplines: isolatie, glas, verlichting enzovoort. Per discipline komen na een openbare aanbesteding consultants, architecten en studiebureaus berekeningen maken. Ook de beste aannemer voor de uitvoering van elk onderdeel wordt zo gezocht. Ter discussie staat vooral het uitblijven van garanties met betrekking tot bijvoorbeeld terugverdieneffecten in dit systeem. In het buitenland is men zich er al langer van bewust dat men clusters van gebouwen in de markt moet plaatsen. Dat kan per entiteit gebeuren of op basis van andere criteria. De markt krijgt dan de mogelijkheid om te investeren en moet garanties geven. Het contract moet vermelden hoeveel kwh de energiebesparing moet bedragen en binnen welke termijn. De energiebesparing vormt een deel van de projectopbrengst van de derde investeerder. Agoria Green Building Platform groepeert alle ESCO-bedrijven in Vlaanderen. Voor een presentatie van het energiebedrijf kwam ongeveer 90 percent van de spelers op de markt opdagen. Ze uitten als voornaamste gezamenlijke zorg de vraag waar de nullijn zich bevindt als de derde investeerder de energiebesparing als opbrengst mag boeken. De nulmeting ontbreekt op dit moment. Vandaar de beslissing om een eenvoudige monitoring aan te besteden, om in te zetten in de gebouwen die in eerste instantie in aanmerking komen. Via een eenvoudig meetsysteem worden de noodzakelijke gegevens verzameld. Zo kunnen potentiële derde investeerders zich terdege op voorhand informeren en beter het besparingspotentieel inschatten. Dit verklaart de toevoeging van de EPC-garantie aan het ESCO-systeem van derde betaler. Het energiegebruik van Vlaamse overheidsgebouwen waarvan bij een operatie op kruissnelheid in de efficiëntieverbetering op de markt geplaatst kan worden, valt op 100 miljoen euro per jaar te begroten. Het besparingspotentieel wordt algemeen geschat op 25 percent per jaar op basis van investeringen met een gemiddelde terugverdientijd van zes jaar. Na het einde van het contract met de derde investeerder is er derhalve een besparingspotentieel van 25 miljoen euro per jaar, of 150 miljoen euro gedurende de hele terugverdientijd. Door dat potentieel te benutten levert Vlaanderen een belangrijke bijdrage aan de Europese Energie-efficiëntierichtlijn, die stelt dat 3 percent van de oppervlakte in eigendom en gebruik een upgrade moet krijgen tot EPB-niveau. Het Vlaams Energieagentschap lijst intussen de gebouwen op die in aanmerking komen.

6 6 Stuk 2104 ( ) Nr. 1 Er is sprake van een opdrachtencentrale. Er komt enerzijds een contract tussen de Vlaamse entiteit en de ESCO-marktspeler, en anderzijds een contract tussen de entiteit en het Vlaams Energiebedrijf, dat als facilitator optreedt. Dat impliceert niet dat het VEB zelf de financiering van het investeringspotentieel voor zijn rekening zal nemen. De derden investeren en ontvangen het besparingspotentieel. Mochten de entiteiten van de Vlaamse overheid rechtstreeks ESCO-spelers willen inschakelen, zou er opnieuw de verplichting zijn van marktconsultaties, onderhandelingsprocedures en bestekken, waardoor dit alles in de verschillende entiteiten naast elkaar zou gebeuren. Het VEB kan daarentegen voor een centrale aansturing zorgen en een eenmalig uitgebreid bestek uitschrijven. Daarvan kunnen dan de diverse entiteiten gebruikmaken via de facilitering vanwege het VEB. Aan de hand van een grafiek illustreert de heer Gryffroy de buitenlandse ESCO-werking. Op basis van een beginsituatie sluit een entiteit een contract met een ESCO. Voorheen zal de entiteit door diverse factoren met almaar stijgende energiekosten geconfronteerd zijn. De ESCO investeert en realiseert daardoor besparingen. De opbrengst van die besparingen blijft gedurende het contract bij de ESCO, gezien zijn investeringen. Vanaf het einde van het contract verdwijnt de ESCO van het toneel en geniet de entiteit de volle opbrengst van de verbeterde energie-efficiëntie Bouwsteen 2: Energieleverancier van de overheid Waar bouwsteen 1 gericht is op een lager energiegebruik, heeft bouwsteen 2 een reductie van de kostprijs per verbruikt kwh tot doel. Het systeem van de wet op de overheidsopdrachten maakt dat de aankopen niet optimaal gebeuren. Een prijsbestek moet immers zestig dagen gehandhaafd blijven, met als gevolg dat meedingende leveranciers zich in hun offertes indekken tegen marktschommelingen. De contracten spelen enkel in op een langetermijnmarkt, niet op een kortetermijnmarkt, en zijn in principe jaarlijks opzegbaar. Welk verschil is er met een groepsaankoop? Het VEB speelt veeleer de rol van aankoopcentrale. Een groepsaankoop bestaat uit een marktconsultatie op zoek naar het beste aanbod. Heel wat gemeenten, provincies enzovoort organiseren dergelijke aankopen. De klanten die zich aansluiten, krijgen hun factuur van de leverancier, niet van de organisator van de groepsaankoop. Dat systeem kan niet echt ver gaan omdat er nog altijd sprake is van een openbare aanbesteding. Studies van de CREG wijzen uit dat de Vlaamse overheid een gemiddelde prijs betaalt die nog altijd een marge kent tegenover de kortetermijmarkt, van 10 percent voor elektriciteit en 15 percent voor aardgas. Het VEB wil daarentegen de kortetermijnmarkt bespelen. Als het alle entiteiten van de Vlaamse overheid samenbrengt, is de schaalgrootte enorm en kan zich aan de verbruikerskant geen versnippering voordoen. De opdracht van energieleveranciers omvat drie componenten: bevoorrading of sourcing; administratieve operaties zoals facturatie; contact met de klanten. Voor het VEB zijn vooral de sourcing en de klantenwerking van belang. Het tweede deel zal het uitbesteden, via marktconsultatie, onderhandelingsprocedure en matching. De heer Gryffroy gaat in op het onderscheid tussen marktconsultatie en een onderhandelingsprocedure. In het eerste geval stapt een instantie met een idee naar de markt en vraagt ze om becijferde voorstellen die daaraan uitwerking geven. Ze bundelt alle informatie in een rapport en maakt dit publiek toegankelijk. Dit biedt als voornaamste voordeel dat de markt zelf formeel oplossingen aanreikt. De opdrachtgever zelf hoeft daartoe niet met nieuwe input te komen. De input uit de open procedure kan de opdrachtgever daarna probleemloos voort bespreken in een open consultatie met de ingeschreven mededingers.

7 Stuk 2104 ( ) Nr. 1 7 Dit systeem voorkomt dat andere spelers achteraf hun beklag doen. De onderhandelingsprocedure beperkt zich daarentegen nergens tot wie zich initieel heeft ingeschreven, maar moet opnieuw de hele markt aanspreken. Na de marktconsultatie en de aanbesteding via onderhandelingsprocedure, selecteert het VEB dus een energieleverancier en -operator. Dat kunnen twee verschillende bedrijven zijn, in overeenstemming met de wet op de overheidsopdrachten. De leverancier heeft zijn sourcing via de kortetermijnmarkt: de energiebeurs of grondstoffenmarkt. Daarnaast is er nog de energie die de Vlaamse overheid of het VEB zelf produceren. Zo hebben intussen al sommige scholen en VDAB-gebouwen zonnepanelen. Hun opbrengst kan worden ingebracht in het sourcingmodel van de leverancier. Het VEB overweegt om opdrachten zoals evenwichtsverantwoordelijkheid en nominaties uit te besteden. CRM en data blijven wel bij het VEB. Wat de timing betreft, situeert de heer Gryffroy de marktconsultatie op een korte termijn. De contracten met leveranciers en operatoren verwacht hij af te sluiten op het einde van 2013; die met de entiteiten ten laatste begin De meeste entiteiten hebben nu nog een leveringscontract tot einde Vanaf 1 januari 2015 komen ze los van die contracten. Het VEB ziet geen reden om in de bestaande contracten in te breken. De vergunningsaanvraag als leverancier in Vlaanderen en Brussel is in voorbereiding. Die vergunning is een vereiste om te kunnen leveren aan de overheid. De entiteiten zouden dan ook een factuur ontvangen met hoofding van het VEB. Belangrijk is ook de link met bouwsteen 1, om toegang te krijgen tot alle verbruiksgegevens. Die kunnen leveranciers eenvoudig opvragen bij de distributienetbeheerders, mits volmacht van de betrokkene. De informatie kan als input voor bouwsteen 1 gelden. Met het AFM is de afspraak gemaakt dat de data ook meteen gekoppeld worden aan het bestaande GIS-platform. Ook moet snel duidelijk worden wie nog niet over een digitale meter beschikt. Op basis van al deze data en de gegevens betreffende bouwsteen 1 wordt benchmarking tussen de verschillende gebouwen mogelijk, om na te gaan welke gebouwen moeten worden aangepakt. Het businessplan gaat gebaseerd op een pessimistische raming en op de cijfers van de CREG uit van een minimaal besparingspotentieel van 10 miljoen euro per jaar Bouwsteen 3: Productie voor bouwsteen 2 Bouwsteen 3 streeft tot slot naar groenere kwh. Resolutie, decreet en oprichtingsakte van het Vlaams Energiebedrijf vermelden duidelijk alle mogelijke investeringen in milieuvriendelijke en/of decentrale productie. De heer Gryffroy wijst op de doelstelling om in de output van het VEB een een-op-eenlevering aan de Vlaamse overheid mogelijk te maken. Er zijn wel randvoorwaarden met betrekking tot het investeringskader. Die betreffen duurzaamheid, milieuvriendelijkheid, innovatief gehalte, een aspect van additionaliteit enzovoort. Elke investering op zichzelf moet marktconform en ESR-neutraal zijn, met attestering van een externe consulent. De eerste projecten zouden nog in 2013 van start gaan. Er lopen heel wat aanvragen. Het VEB houdt in hoge mate rekening met toegevoegde waarde en selecteert nauwgezet, met als principe zoveel mogelijk diversifiëring in de diverse sectoren van hernieuwbare groene energie. Het businessplan begroot dit aspect op 55 percent van het totale kapitaal, maar een absoluut cijfer is dat niet. Uitgangspunt voor dat cijfer is wat het VEB zou prefereren om te kunnen leveren aan de Vlaamse overheid. Als er veel minder opportuniteiten zouden zijn in bouwsteen 3, maar meer in pijler 2, dan verschuift dat percentage. Het bedrijf zal het jaarlijks evalueren en tijdig meedelen aan de bevoegde minister.

8 8 Stuk 2104 ( ) Nr Pijler 2: Investeren in innovatie Wat pijler 2 betreft, stelt de heer Gryffroy dat het hoegenaamd niet de bedoeling is dat een overheidsbedrijf tot het management van een privébedrijf toetreedt. Wel komt het erop aan om actief het bestuur mee richting te geven vanuit een rol als industrieel investeerder. Hier is sprake van een rollend investeringsfonds en venture capital. Ook in verband met pijler 2 worden de eerste projecten nog in 2013 verwacht. Over de non-disclosure agreements die al zijn afgesloten, kan de spreker zoals de naam het aangeeft, niets meedelen. Zodra iets concreet is, kan dat wel, maar de voorzitter wil vooral het vertrouwen in de raad van bestuur behouden. Het gaat in elk geval niet om incubatieprojecten. Aan universiteiten en hogescholen of onderzoeksinstellingen zijn heel wat projecten het incubatietraject al voorbij, maar die hebben nog net iets extra nodig om vermarkting mogelijk te maken. Het VEB kan voor hen optreden als facilitator. Het domein waarin ze actief zijn, kan isolatie betreffen, innovatieve energieopslag, stopcontacten in zee enzovoort. II. BESPREKING De heer Hermes Sanctorum constateert nog steeds veel onduidelijkheid, niet alleen over het energiegebruik in de Vlaamse overheidsgebouwen, maar ook over de exacte werking van de aankoopcentrale. Facturatie zou uitbesteed worden, maar waar ligt de efficiëntiegrens tussen eigen beheer en uitbesteding? Over de criteria voor investeringen in hernieuwbare energie voor eigen gebruik bestaat evenmin veel klaarheid. Eigenlijk vraagt het VEB gewoon nog wat geduld. Over de criteria voor de aankoop van energie wil de heer Sanctorum echter nu al duidelijkheid. Is het de bedoeling om groene stroom aan te kopen? Daarvan maakt het businessplan geen gewag. Voor investeringen in hernieuwbare energie zijn hoe dan ook criteria nodig, waarbij de heer Sanctorum suggereert om duurzaamheid en eco-efficiëntie zwaar te laten doorwegen. Positief in dat opzicht is alvast de aankondiging in het businessplan om kleine productie te bundelen, veeleer dan bijvoorbeeld te investeren in één mega-installatie voor biomassa. Kostenefficiëntie is weliswaar belangrijk maar gaat in ons beleid al te vaak ten koste van duurzaamheid. Over de vermarkting blijft het VEB zeer vaag, nog los van de keuze om daar maar 35 percent van het kapitaal voor te bestemmen. Welke output wil het VEB helpen verlenen aan al het interessante onderzoek? Mocht het bijvoorbeeld participeren in een kapitaalsintensieve technologische evolutie als diepe geothermie, dan zal een aanzienlijk deel van het budget al enkel daarin opgaan. Waarop zal het VEB de selectie baseren van de technologie die het wil ondersteunen? Het VEB maakt in zijn plan eenmaal gewag van de ambitie om op te treden als speler of facilitator in groothandelsmarkten en leveranciersmarkten van elektriciteit en/of gas, en in certificatenmarkten van groene stroom en wkk. Hierover kreeg de heer Sanctorum graag nadere toelichting. De heer Robrecht Bothuyne herinnert zich de problemen tussen Fedesco en de Regie der Gebouwen op het federale niveau. Op Vlaams niveau staat het AFM in voor het facilitaire management. Hoe verloopt de samenwerking met dat agentschap en met het AWV? Heeft het bedrijf ook plannen met bijvoorbeeld De Lijn, de VRT en de VDAB? De resolutie bevat de duidelijke richtlijn aan het VEB om te vertrekken van de bestaande portefeuilles van de PMV en de LRM. Waarom staat dat dan niet in het businessplan? De heer Bothuyne kan wel begrip opbrengen voor de terughoudendheid van de minister gezien het beslissingsrecht van de betrokken instanties. Hoe zal het VEB zich verhouden

9 Stuk 2104 ( ) Nr. 1 9 tot de PMV en de LRM in verband met eventuele nieuwe participaties? Zullen beide entiteiten zich voortaan terughoudend opstellen ten opzichte van de energiesector? Qua investeringen staat de heer Bothuyne achter de voorzichtige benadering. De additionaliteit is net zo belangrijk, vooral met het oog op de geloofwaardigheid van het VEB in de markt en op de toegevoegde waarde daarvan in het economische weefsel. De investeringen moeten vooral voor innovatie bestemd zijn, veeleer dan steun te bieden aan toepassingen waarvoor zo al investeerders te vinden zijn. Het energiebedrijf zou op kruissnelheid veertig personeelsleden tellen. Is dat niet wat royaal in verhouding tot het aantal mensen dat de Vlaamse overheid tewerkstelt voor energiebeleid? Mevrouw Mercedes Van Volcem pleit er al enige tijd voor dat de Vlaamse overheid vooral werk maakt van energiebesparing. Ze begrijpt dat het VEB de markt toelaat om prijs en termijn van een investering af te wegen tegen besparingspotentieel. De markt de meest rendabele projecten laten kiezen is een vernieuwende en positieve aanpak voor een nieuw overheidsbedrijf. In principe is er ook geen overheidsbudget nodig om een privépartner te laten investeren en achteraf het rendement te laten genieten. Ook het principe van ESCO als derde investeerder vindt het commissielid prima. Het plan om opdrachten in één bestek te groeperen, kan op minder enthousiasme van mevrouw Van Volcem rekenen. Schaalvergroting garandeert immers niet altijd betere prijzen en zeker niet in tijden van crisis, wanneer kleine spelers liever wat onder de prijs werken dan geen opdracht te hebben. Hoe wil het VEB voorkomen dat het vertrouwelijk opgestelde bestek juist door zijn omvang een meerprijs genereert? Hoe valt een groepsaankoop via de aankoopcentrale praktisch te organiseren? Mevrouw Van Volcem ziet in dat verband vooral problemen met de aanpak van de openbare aanbesteding. Wil het VEB met gesloten enveloppes werken? Het is alleszins zaak om collisie te vermijden en de markt niet te verdelen. Niet zelden worden vooraf afspraken gemaakt. Hoe zal het VEB daarmee omgaan? Dat de energiedata in het GIS-platform zouden worden opgenomen, vindt mevrouw Van Volcem een goede zaak. Een streven naar groenere energie is nobel, maar mag het aspect kostenefficiëntie niet uit het oog verliezen. Een SERV-advies stelt dat er een groot potentieel is voor windmolens. Tot 2020 zou de stroomproductie uit windmolens op land goedkoper worden. Bovendien voorziet men een jaarlijkse aangroei van 80 megawattpiek, of ongeveer 35 windmolens per jaar. Zoiets is echter zeer kapitaalintensief. Mevrouw Van Volcem is dan ook enigszins ongerust over het uitgangspunt om op alle mogelijke manieren te investeren in milieuvriendelijke en/of decentrale productie. Dat is een te grote vrijgeleide. Het beschikbare kapitaal van 50 miljoen euro zou beter worden aangewend voor bouwsteen 1: energie-efficiëntie in overheidsgebouwen. De derde bouwsteen mag niet de kerntaak van het VEB worden. Als het bedrijf toch productieactiviteiten plant, doet het dit dan met het oog op rendabiliteit en efficiëntie, of is het doel te investeren in onderzoek en innovatie op domeinen waar de markt geen middelen heeft om dat zelf te doen of door de crisis in een patstelling zit? Wordt overlapping met het Vlaams Energieagentschap voldoende vermeden? Het stemt de heer Bart Martens tevreden dat elke investering in innovatie marktconform zal moeten gebeuren. Het VEB moet te allen prijze vermijden dat het voor de financiering van bepaalde technologieën in de rol van ultieme redder wordt gedrukt.

10 10 Stuk 2104 ( ) Nr. 1 Elektriciteit en de productie daarvan mogen niet het enige doel van de participaties en investeringen worden. Stroomverbruik neemt immers maar een 20 percent van het totale primaire energieverbruik voor zijn rekening. Er valt nog heel wat vooruitgang te boeken bij onder meer warmtelevering en energieopslag, hoewel die technieken minder in de publieke belangstelling komen. Voorts pleit de heer Martens voor een brede spreiding van de participaties en middelen over de diverse aspecten van het energielandschap. Is er een strategie om de middelen voor die pijler evenwichtig te verdelen? Het commissielid staat achter de focus op technologieën die de incubatiekamer ontgroeid zijn en een potentieel van veralgemeende aanwendbaarheid inhouden. Het VEB moet erover waken dat in die ontwikkeling ook Vlaamse bedrijven een graantje kunnen meepikken. Vlaanderen moet op dat vlak een hoger succes ambiëren dan wat de federale overheid heeft geoogst met haar miljoeneninvesteringen in bijvoorbeeld het MIRA-project, dat uiteindelijk vooral voor buitenlandse bedrijven de weg effent. Het VEB moet in zijn participatiebeleid bedrijven van Vlaamse bodem voor ogen hebben. De heer Andries Gryffroy beaamt dat er nog enige vaagheid heerst. Hij vergelijkt de situatie met een privéonderneming. Het VEB ging van start eind januari 2012 en wierf na een drietal maanden de heer Meire aan. Na een jaar ligt nu al een businessplan voor, dat zelfs de externe audit als vrij gedetailleerd omschrijft. Een privéondernemer kan zoiets misschien nog sneller voor mekaar hebben, maar het VEB heeft zich te houden aan de wet op de overheidsopdrachten. Ook de ESR-neutraliteit heeft een paar maanden discussie gekost. Voor de heer Gryffroy was het essentieel dat de eerste twee bouwstenen geconsolideerd zouden worden. Indirect komen de opbrengsten ook ten goede aan de algemene consolidatie. Als de eenheidskosten dalen, resulteert dat op de langere termijn ook in minder kosten voor de Vlaamse overheid. De Europese regelgeving omtrent ESR-consolidatie wordt alsmaar strenger. Vandaar de bewuste keuze voor een analytische boekhouding en kostencalculatie. Dat betekent dat elk uur dat wordt gepresteerd voor het energiebedrijf, moet worden toegewezen aan bouwsteen 1, 2 of 3 of pijler 2. Bij de evaluatie van de prestaties is dan meteen gedetailleerde en correcte informatie beschikbaar. De marktconsultatie voor de aankoop van energie gaat binnenkort van start. De heer Gryffroy is altijd bereid om over eventuele vragen met betrekking tot ESR-neutraliteit, techniek, juridische aspecten of financiën in debat te gaan. Vaak is men niet vertrouwd met de situatie en dan is communiceren cruciaal. Niet iedereen kan bogen op dezelfde ervaring, dus moet de heer Gryffroy af en toe het technische vakjargon verlaten om de zaken in mensentaal te verduidelijken. Transparantie is inderdaad een doel, maar het VEB moet vooral uitblinken in degelijkheid en efficiëntie. In die zin vindt de spreker het beter iets langer over bepaalde, vooral ook juridische, aspecten te discussiëren dan iets slecht op de markt te zetten. Het principe van de derde investeerder is bovendien heel nieuw voor de overheidssector in Vlaanderen. De diensten die lokale overheden via de distributienetbeheerders of de federale overheid via Fedesco krijgen, volgen een ander principe. In deze gevallen is er sprake van voorfinanciering van een investering ten gunste van de lokale overheid. Achteraf moet die integraal terugbetaald worden, en er komt geen garantie met EPC aan te pas. Het VEB combineert daarentegen het ESCO-systeem met de EPC-garantie. Wie met een entiteit in zee gaat, moet erop toezien dat die entiteit geen consolidatieprobleem krijgt. De installaties worden voor een bepaald aantal jaren aan een derde overgedragen. Hoe dat in de ESR-boekhouding moet worden verwerkt, moet het VEB nog nader verfijnen.

11 Stuk 2104 ( ) Nr Groene stroom aankopen betekent uiteraard stroom aankopen in combinatie met certificaten van oorsprong. De discussie over hoe groen die stroom wel is, is hier niet aan de orde. Een leverancier die groene stroom aanbiedt, kan die zelf hebben geproduceerd of die certificaten elders hebben verworven. Het VEB kan enkel afgaan op het aanbod op de kortetermijnmarkten en in de portfolio s van de verschillende leveranciers en producenten. Mocht de federale wetgeving betreffende groene stroom veranderen, dan moet ook het VEB zich daaraan aanpassen. De spreker kan zich in elk geval nog niet vastpinnen op een uitspraak over welke groene stroom het VEB precies zal aankopen. Bij de criteria voor bouwsteen 3 kan de heer Gryffroy alvast aangeven dat duurzaamheid en transparantie, efficiëntie en ontzorgen steevast op de lijst staan. Duurzaamheid is een heel prioritair doel. De Vlaamse overheid schrijft bijvoorbeeld met het oog op de aankoop of huur van een gebouw een aanbesteding uit met inbegrip van het energieaspect. Dat onderdeel van het project kan een e-peilvereiste omvatten. Eventueel wordt dan gebruikgemaakt van een condensatiegasketel, een warmtepomp of andere klassieke technieken. Een projectvennootschap zou een nog efficiëntere aanpak opleveren, maar past niet in de portefeuille van de pps-formule of DBFM. De heer Gryffroy verwijst in dat verband naar de koppeling van geothermie en zonnecollectoren en de praktijk om uit kleine wkkcentrales elektriciteit, warmte en koeling aan residentiële gebruikers te leveren. In Scandinavische landen hebben bedrijven soms geen eigen koelcentrale, maar zijn ze aangesloten op een koelnet van de stad. Het is veel duurzamer om dergelijke systemen te centraliseren dan dat iedereen voor zijn energiebehoeften een eigen installatie heeft. Met uitzondering van de warmtenetten kan het VEB aan een dergelijk systeem zijn medewerking verlenen. De relatieve verdeling van de middelen over de pijlers en bouwstenen is onderhevig aan regelmatige evaluaties en bijgevolg geen definitieve verworvenheid. Het businessplan bevat geen specifieke maatregelen voor de vermarkting van groenestroom- en wkk-certificaten. Als het VEB zou instappen in een projectvennootschap voor een intelligente wkk-centrale, dan zou het businessplan daarvan eveneens ESR-neutraal moeten zijn en moeten de wkk-certificaten als inkomsten worden meegerekend. Het echte vermarkten her en der wkk-certificaten ophalen om ze door te verkopen lijkt de heer Gryffroy niet echt een interessante optie. De verhouding tussen Fedesco en de Regie der Gebouwen is inderdaad niet gezond. De heer Gryffroy ziet in dat verband twee problemen. Ten eerste was er de keuze voor transversale maatregelen. In het Brusselse Justitiepaleis is de warmteberekening allicht overschat en gaan ramen en deuren nu open om de overtollige warmte af te voeren. Dat probleem is te wijten aan de auteur van de oorspronkelijke berekeningen. De link tussen de aankoop van wkk en de verwachtingen betreffende de terugverdieneffecten is afwezig. Zo ontstaan bijna onvermijdelijk problemen. In het systeem dat het VEB vooropstelt, zit de garantie bij wie de investering doet. Bij niet-naleving van de garantie volgt een boete. Met het oog op een goede verstandhouding met de beoogde partners zal het VEB zoveel mogelijk via marktconsultatie contact met hen opnemen, en op die manier inzicht proberen te krijgen in hun activiteiten en problemen. Ook dat heeft Fedesco nagelaten. Het AFM heeft voor bouwsteen 1 niet dezelfde mogelijkheden als het VEB. Het agentschap kan niet een onderdeel loskoppelen om het meer marktvisibiliteit te geven. Er is veel overleg met het AFM, wat dubbel werk helpt vermijden. Het AFM is blij met de komst van het VEB en de technische onderbouw die het meebrengt. Het AFM is een veeleer facilitaire dienst, die instaat voor het vinden, onderhouden en functioneren van de gebouwen. De organisatie van ESCO-procedures behoort niet tot zijn eigen mogelijkheden.

over het al dan niet milieuvriendelijke karakter van (steun aan particulieren voor) het plaatsen van zonnepanelen

over het al dan niet milieuvriendelijke karakter van (steun aan particulieren voor) het plaatsen van zonnepanelen stuk ingediend op 1048 (2010-2011) Nr. 1 25 maart 2011 (2010-2011) Verzoekschrift over het al dan niet milieuvriendelijke karakter van (steun aan particulieren voor) het plaatsen van zonnepanelen Verslag

Nadere informatie

betreffende de problematiek van de te hoge prijzen voor gas en elektriciteit betreffende de problematiek van de hoge brandstofprijzen

betreffende de problematiek van de te hoge prijzen voor gas en elektriciteit betreffende de problematiek van de hoge brandstofprijzen stuk ingediend op 1232 (2010-2011) Nr. 2 2 april 2012 (2011-2012) Voorstel van resolutie van mevrouw Marijke Dillen, de heren Filip Dewinter, Jan Penris, Johan Deckmyn en Wim Wienen en mevrouw Marleen

Nadere informatie

Voorstel van resolutie

Voorstel van resolutie stuk ingediend op 1223 (2010-2011) Nr. 2 21 november 2011 (2011-2012) Voorstel van resolutie van mevrouw Liesbeth Homans, de heren Bart Martens, Carl Decaluwe, Marc Hendrickx en Robrecht Bothuyne, mevrouw

Nadere informatie

Verzoekschrift. over de premie voor energiebesparende investeringen voor niet-belastingbetalers. Verslag

Verzoekschrift. over de premie voor energiebesparende investeringen voor niet-belastingbetalers. Verslag stuk ingediend op 594 (2009-2010) Nr. 1 28 juni 2010 (2009-2010) Verzoekschrift over de premie voor energiebesparende investeringen voor niet-belastingbetalers Verslag namens de Commissie voor Woonbeleid,

Nadere informatie

over vermindering van onroerende voorheffing voor energiezuinige woningen waarvan de bouwaanvraag dateert van voor de EPB-regelgeving

over vermindering van onroerende voorheffing voor energiezuinige woningen waarvan de bouwaanvraag dateert van voor de EPB-regelgeving stuk ingediend op 593 (2009-2010) Nr. 1 28 juni 2010 (2009-2010) Verzoekschrift over vermindering van onroerende voorheffing voor energiezuinige woningen waarvan de bouwaanvraag dateert van voor de EPB-regelgeving

Nadere informatie

Het Vlaams EnergieBedrijf Drie pijlers, één focus. Project ESCO Limburg 2020 Andries Gryffroy 28 maart 2014

Het Vlaams EnergieBedrijf Drie pijlers, één focus. Project ESCO Limburg 2020 Andries Gryffroy 28 maart 2014 Het Vlaams EnergieBedrijf Drie pijlers, één focus Project ESCO Limburg 2020 Andries Gryffroy 28 maart 2014 De Vlaamse Overheid als verbruiker De Vlaamse Overheid verbruikt circa 300 miljoen euro energie

Nadere informatie

Het Vlaams EnergieBedrijf Drie pijlers, één focus. Inne Peersman An Brouns

Het Vlaams EnergieBedrijf Drie pijlers, één focus. Inne Peersman An Brouns Het Vlaams EnergieBedrijf Drie pijlers, één focus Inne Peersman An Brouns Agenda Toelichting VEB: drie pijlers, één focus Energie-efficiëntie: ESCO-projecten Energielevering: Onze dienstverlening & goede

Nadere informatie

zittingsjaar 2013-2014 Handelingen Commissievergadering Commissie voor Woonbeleid, Stedelijk Beleid en Energie

zittingsjaar 2013-2014 Handelingen Commissievergadering Commissie voor Woonbeleid, Stedelijk Beleid en Energie vergadering C79 WON7 zittingsjaar 2013-2014 Handelingen Commissievergadering Commissie voor Woonbeleid, Stedelijk Beleid en Energie van 11 december 2013 2 Commissievergadering nr. C79 WON7 (2013-2014)

Nadere informatie

betreffende de ontwikkeling van warmtenetten

betreffende de ontwikkeling van warmtenetten stuk ingediend op 2141 (2012-2013) Nr. 2 4 december 2013 (2013-2014) Voorstel van resolutie van de heren Bart Martens en Robrecht Bothuyne, de dames Liesbeth Homans, Michèle Hostekint, Tinne Rombouts en

Nadere informatie

Het Vlaams EnergieBedrijf Drie pijlers, één focus

Het Vlaams EnergieBedrijf Drie pijlers, één focus 2 de Vastgoedforum Vlaamse overheid Het Vlaams EnergieBedrijf Drie pijlers, één focus Inne Peersman Inge Goessens 26 juni 2014 Agenda Toelichting VEB: drie pijlers, één focus Energie-efficiëntie: ESCO-projecten

Nadere informatie

Voorstel van decreet. houdende wijziging van het Energiedecreet van 8 mei 2009, wat betreft de milieuvriendelijke energieproductie.

Voorstel van decreet. houdende wijziging van het Energiedecreet van 8 mei 2009, wat betreft de milieuvriendelijke energieproductie. stuk ingediend op 1639 (2011-2012) Nr. 3 26 juni 2012 (2011-2012) Voorstel van decreet van de heren Bart Martens en Robrecht Bothuyne, de dames Liesbeth Homans, Michèle Hostekint en Sonja Claes en de heren

Nadere informatie

COMMISSIEVERGADERINGEN AANPASSING

COMMISSIEVERGADERINGEN AANPASSING AGENDA COMMISSIEVERGADERINGEN AANPASSING De aanpassing betreft volgende vergaderingen Dinsdag 17.09.2013-14:00 uur: Commissie voor Welzijn, Volksgezondheid, Gezin en Armoedebeleid Hans Memlingzaal - 2

Nadere informatie

Energie efficiëntie: een totaalpakket

Energie efficiëntie: een totaalpakket Energie efficiëntie: een totaalpakket VEB Klantendag (16/10/2015) Inge Goessens Directeur Energie-efficiëntie Agenda De overheid als grootverbruiker Beheer en data vormen de sleutel Energie efficiëntie

Nadere informatie

zittingsjaar 2012-2013 Handelingen Commissievergadering Commissie voor Woonbeleid, Stedelijk Beleid en Energie

zittingsjaar 2012-2013 Handelingen Commissievergadering Commissie voor Woonbeleid, Stedelijk Beleid en Energie vergadering C205 WON16 zittingsjaar 2012-2013 Handelingen Commissievergadering Commissie voor Woonbeleid, Stedelijk Beleid en Energie van 15 mei 2013 2 Commissievergadering nr. C205 WON16 (2012-2013) 15

Nadere informatie

Budgetmodule Budgetraming en -opvolging

Budgetmodule Budgetraming en -opvolging Budgetmodule Budgetraming en -opvolging Inleiding VEB wil u ontzorgen bij opmaak en opvolging van uw energiebudget Drie basisprincipes: Transparantie: identieke communicatie naar alle partijen, naar u

Nadere informatie

GENK-ZUID: GROEPSAANKOOP PV- PANELEN

GENK-ZUID: GROEPSAANKOOP PV- PANELEN GENK-ZUID: GROEPSAANKOOP PV- PANELEN PROJECT HERNIEUWBARE ENERGIE GENK-ZUID Aanleiding Probleemstelling: Negatief imago Hoge energieprijzen CO₂ uitstoot: maatschappelijke verantwoordelijkheid Bedrijventerrein

Nadere informatie

betreffende het Vlaams Energiebedrijf

betreffende het Vlaams Energiebedrijf stuk ingediend op 465 (2009-2010) Nr. 2 8 juli 2010 (2009-2010) Voorstel van resolutie van de heren Jan Penris, Filip Dewinter en Johan Deckmyn, de dames Marijke Dillen en Marleen Van den Eynde en de heer

Nadere informatie

Energie aanpak eigen gebouwen: zelf doen? Energieprestatiecontract? Vlaams EnergieBedrijf

Energie aanpak eigen gebouwen: zelf doen? Energieprestatiecontract? Vlaams EnergieBedrijf Energie aanpak eigen gebouwen: zelf doen? Energieprestatiecontract? 7 mei 2015 Inge Goessens Vlaams EnergieBedrijf Inhoud Korte voorstelling VEB De overheid als energieverbruiker Uw energiefactuur verlagen

Nadere informatie

26 mei 2015. Begrotingsopmaak 2016

26 mei 2015. Begrotingsopmaak 2016 26 mei 2015 Begrotingsopmaak 2016 Agenda Inleiding Budgetcyclus Werkwijze Vlaams EnergieBedrijf Verwachtingen prijsevoluties 2016 Assumpties Aandachtspunten Conclusie Bijlage Inleiding Begrotingsopmaak

Nadere informatie

2. Zijn er scholen die voor hun isolatie werken met een derdebetalersysteem? Zo ja, hoeveel? En wat zijn daar de bevindingen?

2. Zijn er scholen die voor hun isolatie werken met een derdebetalersysteem? Zo ja, hoeveel? En wat zijn daar de bevindingen? SCHRIFTELIJKE VRAAG nr. 125 van MERCEDES VAN VOLCEM datum: 27 november 2014 aan HILDE CREVITS VICEMINISTER-PRESIDENT VAN DE VLAAMSE REGERING, VLAAMS MINISTER VAN ONDERWIJS Isolatie schoolgebouwen Investeringen

Nadere informatie

betreffende het voorbereiden van Vlaanderen op olie- en gaspieken

betreffende het voorbereiden van Vlaanderen op olie- en gaspieken stuk ingediend op 524 (2009-2010) Nr. 2 25 juni 2010 (2009-2010) Voorstel van resolutie van de heren Hermes Sanctorum, Filip Watteeuw en Dirk Peeters betreffende het voorbereiden van Vlaanderen op olie-

Nadere informatie

ESCOLIMBURG2020 Ondersteuning aan lokale besturen. Sandra Penders (Dubolimburg) Dirk Schreurs (Infrax)

ESCOLIMBURG2020 Ondersteuning aan lokale besturen. Sandra Penders (Dubolimburg) Dirk Schreurs (Infrax) ESCOLIMBURG2020 Ondersteuning aan lokale besturen Sandra Penders (Dubolimburg) Dirk Schreurs (Infrax) ESCOLimburg2020: het project Doel: versnelde realisatie energie-performante overheidsgebouwen Goede

Nadere informatie

624 (2009-2010) Nr. 1 7 juli 2010 (2009-2010) stuk ingediend op. Voorstel van decreet

624 (2009-2010) Nr. 1 7 juli 2010 (2009-2010) stuk ingediend op. Voorstel van decreet stuk ingediend op 624 (2009-2010) Nr. 1 7 juli 2010 (2009-2010) Voorstel van decreet van de heren Bart Martens en Carl Decaluwe, de dames Liesbeth Homans, Michèle Hostekint en Tinne Rombouts en de heren

Nadere informatie

Verzoekschrift. over opleidingscheques voor Vlamingen die buiten het Vlaamse of Brusselse Hoofdstedelijke Gewest werken. Verslag

Verzoekschrift. over opleidingscheques voor Vlamingen die buiten het Vlaamse of Brusselse Hoofdstedelijke Gewest werken. Verslag stuk ingediend op 1447 (2011-2012) Nr. 1 23 januari 2012 (2011-2012) Verzoekschrift over opleidingscheques voor Vlamingen die buiten het Vlaamse of Brusselse Hoofdstedelijke Gewest werken Verslag namens

Nadere informatie

betreffende het komen tot een energievisie en een energiepact en de rol daarin van het Vlaams Parlement

betreffende het komen tot een energievisie en een energiepact en de rol daarin van het Vlaams Parlement ingediend op 342 (2014-2015) Nr. 1 29 april 2015 (2014-2015) Voorstel van resolutie van Robrecht Bothuyne, Andries Gryffroy, Willem-Frederik Schiltz, Jos Lantmeeters, Valerie Taeldeman en Wilfried Vandaele

Nadere informatie

DE RENDABILITEIT VAN HERNIEUWBARE ENERGIE (HE 03)

DE RENDABILITEIT VAN HERNIEUWBARE ENERGIE (HE 03) DE RENDABILITEIT VAN HERNIEUWBARE ENERGIE (HE 03) 1 HOE BEOORDEEL JE DE RENDABILIEIT VAN EEN INVESTERING? Is het rendabel om in uw woning te investeren in een systeem dat werkt op hernieuwbare energie?

Nadere informatie

25/03/2013. Overzicht

25/03/2013. Overzicht Micro-WKK: basisbegrippen en toepassingsmogelijkheden Tine Stevens, Vlaams Energieagentschap Regiovergadering Provincie West-Vlaanderen 12 en 14/03/2013 2 Warmte-krachtkoppeling (WKK) De gelijktijdige

Nadere informatie

ESCo s en EPC, Ook voor Openbare besturen en KMO s? ECONEXT, Antwerpen, 18 April 2013 Factor4, C-H Bourgois

ESCo s en EPC, Ook voor Openbare besturen en KMO s? ECONEXT, Antwerpen, 18 April 2013 Factor4, C-H Bourgois ESCo s en EPC, Ook voor Openbare besturen en KMO s? ECONEXT, Antwerpen, 18 April 2013 Factor4, C-H Bourgois Agenda ESCO s en EPC, definitie Minimale project criteria Openbare besturen KMO s Conclusies

Nadere informatie

ENERGIECONCEPTEN. Advies op maat. vandorp.eu

ENERGIECONCEPTEN. Advies op maat. vandorp.eu ENERGIECONCEPTEN Advies op maat ENERGIE- KOSTEN Stelt u zich eens voor dat u 1,- per m 2 aan energiekosten kunt besparen in een pand van 5.000 m 2. In een tijd van stijgende energiekosten zal dit in 10

Nadere informatie

Netgekoppelde fotovoltaïsche zonnepanelen op daken van gebouwen in eigendom van ANB

Netgekoppelde fotovoltaïsche zonnepanelen op daken van gebouwen in eigendom van ANB Netgekoppelde fotovoltaïsche zonnepanelen op daken van gebouwen in eigendom van ANB Pagina 1 van 5 Inleiding Op 1/1/2006 besloot Vlaanderen om de decentrale opwekking van groene energie door zonnepanelen

Nadere informatie

Wonen & energie. Beleidsinstrumenten op federaal en gewestelijk niveau. Provinciehuis Vlaams-Brabant Bart Martens 26 juni 2006

Wonen & energie. Beleidsinstrumenten op federaal en gewestelijk niveau. Provinciehuis Vlaams-Brabant Bart Martens 26 juni 2006 Beleidsinstrumenten op federaal en gewestelijk niveau Provinciehuis Vlaams-Brabant Bart Martens 26 juni 2006 ANIMO Winteruniversiteit LEEFMILIEU & ENERGIE 18 februari 2006 Energiezuiniger wonen: heel wat

Nadere informatie

zittingsjaar 2010-2011 Handelingen Commissievergadering Commissie voor Woonbeleid, Stedelijk Beleid en Energie

zittingsjaar 2010-2011 Handelingen Commissievergadering Commissie voor Woonbeleid, Stedelijk Beleid en Energie vergadering C214 WON18 zittingsjaar 2010-2011 Handelingen Commissievergadering Commissie voor Woonbeleid, Stedelijk Beleid en Energie van 28 april 2011 2 Commissievergadering nr. C214 WON18 (2010-2011)

Nadere informatie

over de vernieuwde Vlaamse renovatiepremie

over de vernieuwde Vlaamse renovatiepremie 669 (2015-2016) Nr. 1 ingediend op 24 februari 2016 (2015-2016) Verslag van het verzoekschrift namens de Commissie voor Wonen, Armoedebeleid en Gelijke Kansen uitgebracht door Marc Hendrickx over de vernieuwde

Nadere informatie

Gedachtewisseling. Verslag. namens de Commissie voor Woonbeleid, Stedelijk Beleid en Energie uitgebracht door de heer Dirk de Kort

Gedachtewisseling. Verslag. namens de Commissie voor Woonbeleid, Stedelijk Beleid en Energie uitgebracht door de heer Dirk de Kort stuk ingediend op 391 (2009-2010) Nr. 1 25 februari 2010 (2009-2010) Gedachtewisseling over het voorkooprecht van de gemeentelijke holdings op aandelen van transportnetbeheerders, met de voorzitters van

Nadere informatie

Advies. over het ontwerp van kaderdecreet Vlaamse ontwikkelingssamenwerking

Advies. over het ontwerp van kaderdecreet Vlaamse ontwikkelingssamenwerking Brussel, 5 juli 2006 050706_Advies_kaderdecreet_Vlaamse_ontwikkelingssamenwerking Advies over het ontwerp van kaderdecreet Vlaamse ontwikkelingssamenwerking 1. Inleiding Op 24 mei 2006 heeft Vlaams minister

Nadere informatie

Energiebeleid lokaal bestuur. Joost Venken Schepen van Energie & Duurzaamheid Stad Hasselt

Energiebeleid lokaal bestuur. Joost Venken Schepen van Energie & Duurzaamheid Stad Hasselt Energiebeleid lokaal bestuur Joost Venken Schepen van Energie & Duurzaamheid Stad Hasselt Energiebeleid stad Hasselt Hasselt 20/20/20 stadsdiensten Hasseltse gemeenschap 20% reductie HEB Duurzaamheidsdienst

Nadere informatie

Energiebesparing, hoe begin je eraan? Agoria Gent, 12 juni 2012 Charles-Henri Bourgois, Factor4

Energiebesparing, hoe begin je eraan? Agoria Gent, 12 juni 2012 Charles-Henri Bourgois, Factor4 Energiebesparing, hoe begin je eraan? Agoria Gent, 12 juni 2012 Charles-Henri Bourgois, Factor4 Inhoud Waarom is energiebesparing interessant? Belang van een juiste aanpak Zelf doen vs. Outsourcing Klassieke

Nadere informatie

zittingsjaar 2012-2013 Handelingen Commissievergadering Commissie voor Woonbeleid, Stedelijk Beleid en Energie

zittingsjaar 2012-2013 Handelingen Commissievergadering Commissie voor Woonbeleid, Stedelijk Beleid en Energie vergadering C22 WON3 zittingsjaar 2012-2013 Handelingen Commissievergadering Commissie voor Woonbeleid, Stedelijk Beleid en Energie van 18 oktober 2012 2 Commissievergadering nr. C22 WON3 (2012-2013) 18

Nadere informatie

Voorstel van resolutie

Voorstel van resolutie stuk ingediend op 224 (2009-2010) Nr. 2 31 augustus 2011 (2010-2011) Voorstel van resolutie van de heer Peter Reekmans betreffende het terugvorderen van de eind 2008 toegekende bonussen aan drie managers

Nadere informatie

Ondersteuningspakket Werken rond kleine terugverdientijden in de gemeente

Ondersteuningspakket Werken rond kleine terugverdientijden in de gemeente Ondersteuningspakket Werken rond kleine terugverdientijden in de gemeente Klimaatneutrale Organisatie 2020 De ondersteuningscampagne voor gemeenten die zich engageren om in 2020 een klimaatneutrale organisatie

Nadere informatie

In samenwerking met: Kritische analyse van ondersteuningsmaatregelen duurzame energie in Vl en Nl

In samenwerking met: Kritische analyse van ondersteuningsmaatregelen duurzame energie in Vl en Nl In samenwerking met: Partners: Met de steun van: Met financiële steun van: Agenda 13 u 30 Verwelkoming en toelichting doelstelling stakeholdersoverleg 13 u 35 Vergelijking 2020 doelstellingen België Nederland

Nadere informatie

REGULERINGSCOMMISSIE VOOR ENERGIE IN HET BRUSSELS HOOFDSTEDELIJK GEWEST

REGULERINGSCOMMISSIE VOOR ENERGIE IN HET BRUSSELS HOOFDSTEDELIJK GEWEST REGULERINGSCOMMISSIE VOOR ENERGIE IN HET BRUSSELS HOOFDSTEDELIJK GEWEST ADVIES (BRUGEL-ADVIES-20130722-175) betreffende het verslag van de distributienetbeheerder SIBELGA over de niet-discriminerende praktijken

Nadere informatie

Impact maatschappelijke rol van Eandis op nettarieven

Impact maatschappelijke rol van Eandis op nettarieven 31 maart 2011 Impact maatschappelijke rol van Eandis op nettarieven 1. Inleiding: samenstelling energiefactuur In de verbruiksfactuur van de energieleverancier zijn de kosten van verschillende marktspelers

Nadere informatie

De nieuwe energie-efficiëntierichtlijn - Uitdagingen & oplossingen -

De nieuwe energie-efficiëntierichtlijn - Uitdagingen & oplossingen - De nieuwe energie-efficiëntierichtlijn l - Uitdagingen & oplossingen - DG Energie 22 juni 2011 ENERGIEVOORZIENING NOG AFHANKELIJKER VAN IMPORT Te verwachten scenario gebaseerd op cijfers in 2009 in % OLIE

Nadere informatie

zittingsjaar 2010-2011 Handelingen Commissievergadering Commissie voor Woonbeleid, Stedelijk Beleid en Energie

zittingsjaar 2010-2011 Handelingen Commissievergadering Commissie voor Woonbeleid, Stedelijk Beleid en Energie vergadering C190 WON16 zittingsjaar 2010-2011 Handelingen Commissievergadering Commissie voor Woonbeleid, Stedelijk Beleid en Energie van 31 maart 2011 2 Commissievergadering nr. C190 WON16 (2010-2011)

Nadere informatie

ENERGIE. besparen. vandorp.eu

ENERGIE. besparen. vandorp.eu ENERGIE besparen ENERGIE- KOSTEN Stelt u zich eens voor dat u 1,- per m 2 aan energiekosten kunt besparen in een pand van 5.000 m 2. In een tijd van stijgende energieprijzen zal dit in 10 jaar al gauw

Nadere informatie

Ontwerp van decreet. Verslag

Ontwerp van decreet. Verslag stuk ingediend op 1457 (2011-2012) Nr. 2 7 maart 2012 (2011-2012) Ontwerp van decreet tot wijziging van de wet van 5 juli 1956 betreffende de wateringen, van de wet van 3 juni 1957 betreffende de polders,

Nadere informatie

100% groene energie. uit eigen land

100% groene energie. uit eigen land 100% groene energie uit eigen land Sepa green wil Nederland op een verantwoorde en transparante wijze van energie voorzien. Dit doen wij door gebruik te maken van duurzame energieopwekking van Nederlandse

Nadere informatie

Overijssel maakt werk van nieuwe energie!

Overijssel maakt werk van nieuwe energie! Overijssel maakt werk van nieuwe energie! U wilt met uw onderneming of woningcorporatie werk maken van nieuwe energie of energiebesparing. Maar u krijgt de financiering niet (volledig) rond via een bancaire

Nadere informatie

houdende bepalingen tot begeleiding van de begroting 2013

houdende bepalingen tot begeleiding van de begroting 2013 stuk ingediend op 1752 (2012-2013) Nr. 9 4 december 2012 (2012-2013) Ontwerp van decreet houdende bepalingen tot begeleiding van de begroting 2013 Verslag namens de Commissie voor Welzijn, Volksgezondheid,

Nadere informatie

Klanken uit het Energie Overleg. 4 de Vastgoedforum 27/2/2015

Klanken uit het Energie Overleg. 4 de Vastgoedforum 27/2/2015 Klanken uit het Energie Overleg 4 de Vastgoedforum 27/2/2015 Interne milieuzorg in 2003 Milieubeleidsverklaring Vlaamse Regering van 18 juli 2003 De Vlaamse overheid wenst inzake milieuzorg een voorbeeldfunctie

Nadere informatie

betreffende alternatieven voor dierproeven

betreffende alternatieven voor dierproeven 613 (2015-2016) Nr. 2 ingediend op 4 mei 2016 (2015-2016) Verslag namens de Commissie voor Leefmilieu, Natuur, Ruimtelijke Ordening, Energie en Dierenwelzijn uitgebracht door Wilfried Vandaele over het

Nadere informatie

Markt voor energiediensten in Vlaanderen/België

Markt voor energiediensten in Vlaanderen/België Markt voor energiediensten in Vlaanderen/België Charles-Henri Bourgois, Adviseur, Fedesco KnowledgeCenter, Factor4 Inleiding Sterke groei in de Belgische energie diensten sector Veel verschillende spelers

Nadere informatie

C57 ECO9 Commissievergadering

C57 ECO9 Commissievergadering vergadering C57 ECO9 zittingsjaar 2013-2014 Handelingen Commissievergadering Commissie voor Economie, Economisch Overheidsinstrumentarium, Innovatie, Wetenschapsbeleid, Werk en Sociale Economie van 7 november

Nadere informatie

houdende machtiging tot oprichting van het privaatrechtelijk vormgegeven extern verzelfstandigd agentschap nv Vlaams Energiebedrijf

houdende machtiging tot oprichting van het privaatrechtelijk vormgegeven extern verzelfstandigd agentschap nv Vlaams Energiebedrijf stuk ingediend op 1113 (2010-2011) Nr. 3 1 juli 2011 (2010-2011) Ontwerp van decreet houdende machtiging tot oprichting van het privaatrechtelijk vormgegeven extern verzelfstandigd agentschap nv Vlaams

Nadere informatie

Vlaamse overheid Departement Economie, Wetenschap en Innovatie Afdeling Strategie en Coördinatie Koning Albert II-laan 35, bus 10 1030 Brussel

Vlaamse overheid Departement Economie, Wetenschap en Innovatie Afdeling Strategie en Coördinatie Koning Albert II-laan 35, bus 10 1030 Brussel Evaluatie van beleid en beleidsinstrumenten Protocol tussen de entiteit 1 verantwoordelijk voor de (aansturing van de) evaluatie en (de instelling verantwoordelijk voor) het beleidsinstrument Vlaamse overheid

Nadere informatie

Energiereductie met een ESCo. Jan-Maarten Elias Unica Ecopower

Energiereductie met een ESCo. Jan-Maarten Elias Unica Ecopower Energiereductie met een ESCo Jan-Maarten Elias Unica Ecopower Inhoud 1. Over Unica Ecopower 2. Huidige en toekomstige energie wetgeving 3. Wat is een ESCo 4. Europese Gedragscode voor ESCo s 5. Voorbeeld

Nadere informatie

over het uitbreiden van de mogelijkheid om de asurne te bewaren op een andere plaats dan de begraafplaats

over het uitbreiden van de mogelijkheid om de asurne te bewaren op een andere plaats dan de begraafplaats stuk ingediend op 1166 (2010-2011) Nr. 1 23 mei 2011 (2010-2011) Verzoekschrift over het uitbreiden van de mogelijkheid om de asurne te bewaren op een andere plaats dan de begraafplaats Verslag namens

Nadere informatie

Advies. Besluit micro-warmtekrachtinstallaties en warmtepompen

Advies. Besluit micro-warmtekrachtinstallaties en warmtepompen Brussel, 10 september 2008 100908 Advies besluit micro-warmtekrachtinstallaties en warmtepompen Advies Besluit micro-warmtekrachtinstallaties en warmtepompen Inhoud 1. Situering... 3 2. Algemene beoordeling...

Nadere informatie

ENERGIE? Beheer van Common Goods!

ENERGIE? Beheer van Common Goods! ENERGIE? Beheer van Common Goods! Fiene Biesbrouck & Daan Creupelandt Antwerpen 20 oktober 2015 Inleidende video 2 Overzicht 0. Inleidende video 1. Energietransitie 2. Energiedemocratie 3. REScoops 4.

Nadere informatie

Overijssel maakt werk van nieuwe energie!

Overijssel maakt werk van nieuwe energie! Overijssel maakt werk van nieuwe energie! U wilt met uw onderneming of woningcorporatie werk maken van nieuwe energie of energiebesparing. Maar u krijgt de financiering niet (volledig) rond via een bancaire

Nadere informatie

Een comfortabel en duurzaam gebouw, gegarandeerd

Een comfortabel en duurzaam gebouw, gegarandeerd Een comfortabel en duurzaam gebouw, gegarandeerd Ministerie van Financiën, Den Haag Manesco helpt gebouweigenaren met comfortverbetering, energiebesparing én, tegen lagere exploitatiekosten. Manesco is

Nadere informatie

Voorstel van resolutie. betreffende een harmonisatie in de sociale kredietsector

Voorstel van resolutie. betreffende een harmonisatie in de sociale kredietsector stuk ingediend op 548 (2009-2010) Nr. 1 20 mei 2010 (2009-2010) Voorstel van resolutie van mevrouw Mercedes Van Volcem, de heer Filip Anthuenis, de dames Irina De Knop en Vera Van der Borght en de heer

Nadere informatie

Advies. Over het voorontwerp van decreet tot invoering van een verhoogd abattement bij hypotheekvestiging op de enige woning

Advies. Over het voorontwerp van decreet tot invoering van een verhoogd abattement bij hypotheekvestiging op de enige woning Brussel, 9 juli 2008 070908 Advies decreet hypotheekvestiging Advies Over het voorontwerp van decreet tot invoering van een verhoogd abattement bij hypotheekvestiging op de enige woning 1. Toelichting

Nadere informatie

Elektrisch tekenen: begeleiding

Elektrisch tekenen: begeleiding Elektrisch tekenen: begeleiding Vakinhoud: Deel I: residentieel Elektrische schema s leren lezen en tekenen AREI Oefeningen Deel II: industrieel Industriële motorschakelingen Oefeningen In het labo maken

Nadere informatie

Stand van zaken: WKK in Vlaanderen

Stand van zaken: WKK in Vlaanderen Voor kwaliteitsvolle Warmte-krachtkoppeling in Vlaanderen Stand van zaken: WKK in Vlaanderen Joni Rossi 8 December WKK in de hotelsector, wellness en aanverwante sectoren Wat gebeurt er in Europa? Tot

Nadere informatie

Prestatiecontracten voor bestaand maatschappelijk vastgoed: slim besparen én verduurzamen

Prestatiecontracten voor bestaand maatschappelijk vastgoed: slim besparen én verduurzamen Prestatiecontracten voor bestaand maatschappelijk vastgoed: slim besparen én verduurzamen 6 december 2011 Albert Hulshoff Ede 22 maart 2012 Prestatiecontracten - Prestatiecontracten - ESCo-eigenschappen

Nadere informatie

Verzoekschrift. over de voorwaarden voor de Vlaamse aanmoedigingspremie Landingsbaan social profit. Verslag

Verzoekschrift. over de voorwaarden voor de Vlaamse aanmoedigingspremie Landingsbaan social profit. Verslag stuk ingediend op 1448 (2011-2012) Nr. 1 23 januari 2012 (2011-2012) Verzoekschrift over de voorwaarden voor de Vlaamse aanmoedigingspremie Landingsbaan social profit Verslag namens de Commissie voor Economie,

Nadere informatie

Groepsaankoop 100% groene energie 2 de editie Samen op weg naar goedkopere groene energie Inga Verhaert

Groepsaankoop 100% groene energie 2 de editie Samen op weg naar goedkopere groene energie Inga Verhaert Groepsaankoop 100% groene energie 2 de editie Samen op weg naar goedkopere groene energie Inga Verhaert Samenaankoop 2 de editie Waarom? nog steeds onevenwicht op de markt energie nog steeds duurder dan

Nadere informatie

Europese best practices Inspirerende modellen voor Brussel. Christophe BARBIEUX

Europese best practices Inspirerende modellen voor Brussel. Christophe BARBIEUX Duurzame renovatie Problematiek van het verdelen van de winst onder eigenaar en huurder Europese best practices Inspirerende modellen voor Brussel Christophe BARBIEUX AFDELING Energie 25 maart 2014 Chronologie

Nadere informatie

Regio-overleg milieu. HERNIEUWBARE ENERGIE EN KLIMAAT Inleiding. Ingelmunster 14 maart 2013. Dominiek Vandewiele

Regio-overleg milieu. HERNIEUWBARE ENERGIE EN KLIMAAT Inleiding. Ingelmunster 14 maart 2013. Dominiek Vandewiele Regio-overleg milieu HERNIEUWBARE ENERGIE EN KLIMAAT Inleiding Ingelmunster 14 maart 2013 Dominiek Vandewiele agenda 8:30 onthaal en inleiding 8:45 Inleiding: Europese, Vlaamse en lokale beleidsprioriteiten

Nadere informatie

Hernieuwbaar energie-aandeel in Vlaamse nieuwbouwprojecten Ontdek de zonnestroomoplossingen van SMA

Hernieuwbaar energie-aandeel in Vlaamse nieuwbouwprojecten Ontdek de zonnestroomoplossingen van SMA Hernieuwbaar energie-aandeel in Vlaamse nieuwbouwprojecten Ontdek de zonnestroomoplossingen van SMA Verplicht aandeel hernieuwbare energie in nieuwbouw Vanaf 1 januari 2014 moet elke nieuwe woning, kantoor

Nadere informatie

VLAAMS PARLEMENT VOORSTEL VAN RESOLUTIE

VLAAMS PARLEMENT VOORSTEL VAN RESOLUTIE Stuk 1304 (2001-2002) Nr. 2 VLAAMS PARLEMENT Zitting 2002-2003 8 mei 2003 VOORSTEL VAN RESOLUTIE van de heer Paul Van Malderen, mevrouw Riet Van Cleuvenbergen, mevrouw Sonja Becq, mevrouw Ingrid van Kessel

Nadere informatie

op de in eerste lezing door de commissie aangenomen artikelen van het ontwerp van decreet houdende diverse bepalingen inzake energie

op de in eerste lezing door de commissie aangenomen artikelen van het ontwerp van decreet houdende diverse bepalingen inzake energie ingediend op 461 (2014-2015) Nr. 5 21 oktober 2015 (2015-2016) Amendementen op de in eerste lezing door de commissie aangenomen artikelen van het ontwerp van decreet houdende diverse bepalingen inzake

Nadere informatie

Ontwerp van decreet. Verslag

Ontwerp van decreet. Verslag stuk ingediend op 2113 (2012-2013) Nr. 2 22 oktober 2013 (2013-2014) Ontwerp van decreet tot instemming met de kaderovereenkomst inzake partnerschap en samenwerking tussen de Europese Unie en haar lidstaten

Nadere informatie

INDUSTRIËLE ENERGIE AUDITS, DE OPLOSSING OF NUTTELOOS? Mijn Statement paper. April 2015. Tom Pasteyns Supervisor: Jeroen Buijs

INDUSTRIËLE ENERGIE AUDITS, DE OPLOSSING OF NUTTELOOS? Mijn Statement paper. April 2015. Tom Pasteyns Supervisor: Jeroen Buijs INDUSTRIËLE ENERGIE AUDITS, DE OPLOSSING OF NUTTELOOS? Mijn Statement paper April 2015 Tom Pasteyns Supervisor: Jeroen Buijs INHOUD Inleiding... 2 Hoe energie audits uitvoeren?... 2 De ESCO types... 3

Nadere informatie

Brussel, 11 januari 2006. 011103_advies_besluit_WKK. Advies. Besluit warmtekrachtkoppeling

Brussel, 11 januari 2006. 011103_advies_besluit_WKK. Advies. Besluit warmtekrachtkoppeling Brussel, 11 januari 2006 011103_advies_besluit_WKK Advies Besluit warmtekrachtkoppeling Inhoud 1. Krachtlijnen van het advies... 3 2. Situering van de adviesvraag... 4 3. Codificatie in één WKK-besluit

Nadere informatie

Verkoopbaarheid en verhuurbaarheid van vastgoed verhogen door Duurzame Energieopwekking

Verkoopbaarheid en verhuurbaarheid van vastgoed verhogen door Duurzame Energieopwekking Verkoopbaarheid en verhuurbaarheid van vastgoed verhogen door Duurzame Energieopwekking Erik van der Steen HYS legal 1 HYS Legal Inleiding Triodos Bank: Waarom we graag duurzaam vastgoed financieren Jones

Nadere informatie

ESCO. Ronny Thevis. Antwerpen, 26 oktober 2011

ESCO. Ronny Thevis. Antwerpen, 26 oktober 2011 ESCO Ronny Thevis Antwerpen, 26 oktober 2011 Inhoud ESCO - aanbod ESCO - een succes? ESCO - voorbeeldproject ESCO aanbod ESCO = Energy Services Company Globale aanpak: HVAC Relighting Gebouwschil Hernieuwbare

Nadere informatie

Energiebeheer in de VDAB :

Energiebeheer in de VDAB : Energiebeheer in de VDAB : Opzet en resultaten 2006-2013 Alain Caytan - Energiecoördinator VDAB Energiebeheer in de VDAB Indeling presentatie : VDAB : situering en kerncijfers Energiezorg in de VDAB :

Nadere informatie

Studie Onthaalcapaciteit - reacties en bemerkingen ODE

Studie Onthaalcapaciteit - reacties en bemerkingen ODE Studie Onthaalcapaciteit - reacties en bemerkingen ODE VREG Beleidsplatform Slimme Netten 12/11/2012 Tine Deheegher, ODE Francies Van Gijzeghem, ODE ODE Koepelorganisatie duurzame energie Vlaams Gewest

Nadere informatie

Bevraging : Rationeel energiegebruik bij bedrijven

Bevraging : Rationeel energiegebruik bij bedrijven Bevraging : Rationeel energiegebruik bij bedrijven 1. Algemene bedrijfsgegevens a) Land : BELGIË b) Aantal personeelsleden: 0 9 10 49 50-99 100-249 250 c) Jaarlijkse omzet (Miljoen EUR): < 2 2-5 5 10 10-25

Nadere informatie

Energy Service Company: een kans voor u?

Energy Service Company: een kans voor u? 1 Energy Service Company: een kans voor u? Stand van zaken provinciale pilot & Kansen voor de installatiebranche Hans van der Heide Pilot provincie Friesland (1) Doel: Ervaring opdoen met het opzetten

Nadere informatie

Samenvatting Flanders DC studie Internationalisatie van KMO s

Samenvatting Flanders DC studie Internationalisatie van KMO s Samenvatting Flanders DC studie Internationalisatie van KMO s In een globaliserende economie moeten regio s en ondernemingen internationaal concurreren. Internationalisatie draagt bij tot de economische

Nadere informatie

Ik ben als bestuurder in deze provincie bijzonder geïnteresseerd in de kansen van nieuwe energie voor onze kenniseconomie.

Ik ben als bestuurder in deze provincie bijzonder geïnteresseerd in de kansen van nieuwe energie voor onze kenniseconomie. Welkomstwoord van Jan Franssen, Commissaris van de Koningin in Zuid-Holland, bij het Lustrumcongres 'Geothermal Heat is Cool' van het Platform Geothermie, Den Haag, 24 oktober 2012 ---------------------------------------------------------------------------------

Nadere informatie

WALLONIË PARTICULIERE KLANTEN

WALLONIË PARTICULIERE KLANTEN Tariefkaart Geldig voor de contracten gesloten in OKTOBER 2015 in WALLONIË PARTICULIERE KLANTEN Pagina 1 : Aanbod Poweo Fix Elektriciteit Pagina 5 : Aanbod Poweo Fix Gas Pagina 8 : Kortingen Uitgebracht

Nadere informatie

controle over je energiekosten by IZEN energy systems

controle over je energiekosten by IZEN energy systems h controle over je energiekosten by IZEN energy systems Wie zijn we? energy systems EcoHome is het totaalconcept van IZEN energy systems om bestaande woningen op een comfortabele manier energiezuiniger

Nadere informatie

Maak je woning energie onafhankelijk. by IZEN energy systems

Maak je woning energie onafhankelijk. by IZEN energy systems Maak je woning energie onafhankelijk h by WIE ZIJN WE? energy systems Met 25 jaar ervaring is een pionier op het vlak van groene energie. We leveren en installeren verschillende hernieuwbare energieoplossingen

Nadere informatie

PROJECTPLAN METERS MAKEN IN DE ESHOF

PROJECTPLAN METERS MAKEN IN DE ESHOF PROJECTPLAN METERS MAKEN IN DE ESHOF De Eshof op weg naar energie neutraal! = woningen Eshof naar nul op de meter = Inhoud 1. Ambitie: naar meest duurzame wijk van Elst? 2. Meten is weten: per wijk per

Nadere informatie

over de uitsluiting van grensarbeiders van de Vlaamse zorgverzekering

over de uitsluiting van grensarbeiders van de Vlaamse zorgverzekering stuk ingediend op 156 (2009-2010) Nr. 1 12 oktober 2009 (2009-2010) Verzoekschrift over de uitsluiting van grensarbeiders van de Vlaamse zorgverzekering Verslag namens de Commissie voor Welzijn, Volksgezondheid,

Nadere informatie

Ontwerp van decreet. Verslag. stuk ingediend op

Ontwerp van decreet. Verslag. stuk ingediend op stuk ingediend op 2114 (2012-2013) Nr. 2 5 november 2013 (2013-2014) Ontwerp van decreet tot instemming met de kaderovereenkomst inzake een breed partnerschap en samenwerking tussen de Europese Unie en

Nadere informatie

Businesscases zonne-energie: waar kan het, en wat levert het op?

Businesscases zonne-energie: waar kan het, en wat levert het op? Businesscases zonne-energie: waar kan het, en wat levert het op? Door: Ronald Franken en Maarten Corpeleijn (r.franken@atrive.nl / m.corpeleijn@atrive.nl) 3 september 2013 Ten geleide Met het nieuwe energie-akkoord

Nadere informatie

Advies. Besluit haalbaarheidsstudie alternatieve energiesystemen

Advies. Besluit haalbaarheidsstudie alternatieve energiesystemen Brussel, 12 september 2007 091207 Advies besluit haalbaarheidsstudie alternatieve energie Advies Besluit haalbaarheidsstudie alternatieve energiesystemen Inhoud Inhoud... 2 1. Inleiding en krachtlijnen...

Nadere informatie

Typ hier de naam van hedrijf

Typ hier de naam van hedrijf Typ hier de naam van hedrijf Vlaamse Reguleringsinstantie voor de Elektriciteits- en Gasmarkt North Plaza B Koning Albert II-laan 7 B-1210 BRUSSEL e-mail: info.vreg@advalvas.be tel +32 2 553 13 53 fax

Nadere informatie

POM GROEPSAANKOOP: GROENE STROOM EN AARDGAS VOOR BEDRIJVEN

POM GROEPSAANKOOP: GROENE STROOM EN AARDGAS VOOR BEDRIJVEN POM GROEPSAANKOOP: GROENE STROOM EN AARDGAS VOOR BEDRIJVEN POM Groepsaankoop Een groepsaankoop voor de aankoop van 100 % groene stroom uit eigen streek en aardgas aan een vaste prijs tot 31/12/2015, gezamenlijk

Nadere informatie

Bijlage 2: ENGAGEMENTSVERKLARING VOOR EEN VERSTANDIG ENERGIEGEBRUIK

Bijlage 2: ENGAGEMENTSVERKLARING VOOR EEN VERSTANDIG ENERGIEGEBRUIK Bijlage 2: ENGAGEMENTSVERKLARING VOOR EEN VERSTANDIG ENERGIEGEBRUIK Vlaams minister Kris Peeters wil met een verstandig energiebeleid niet alleen het aanbod sturen maar ook en vooral de vraag beheersen.

Nadere informatie

INHOUD. WOORD VOORAF... v

INHOUD. WOORD VOORAF... v INHOUD WOORD VOORAF...................................................... v RECENTE ONTWIKKELINGEN IN HET EUROPESE ENERGIERECHT EN -BELEID HEEL WAT LEKKERS IN DE EUROPESE PIJPLIJN Bram Delvaux en Tom Vanden

Nadere informatie

Steunmaatregelen voor geothermische investeringen in het Vlaamse Gewest

Steunmaatregelen voor geothermische investeringen in het Vlaamse Gewest Steunmaatregelen voor geothermische investeringen in het Vlaamse Gewest 8 november 2012 VCB - Brussel ing. Eddy Jonckheere, accountmanager transformatie & duurzaamheid - energie Overzicht Agentschap Ondernemen

Nadere informatie

D IETEREN Project:Energiebewust Ondernemen Site Mail: WKK-installatie

D IETEREN Project:Energiebewust Ondernemen Site Mail: WKK-installatie D IETEREN Project:Energiebewust Ondernemen Site Mail: WKK-installatie Directie Facilities & Real Estate Brussel Lieven FRANCOIS 08/10/2009 1 0. Programma 1. Inleiding 2. Evolutie 2006-2007-2008 3. Project

Nadere informatie

Disclosure. Voorstellen voor meer transparantie over herkomst van geleverde stroom

Disclosure. Voorstellen voor meer transparantie over herkomst van geleverde stroom Disclosure Voorstellen voor meer transparantie over herkomst van geleverde stroom Inhoud 1. Welke noden voor het Vlaamse disclosure systeem? 2. Welke ontwikkelingen zijn al bezig 3. Wat nog nodig? => Voorstellen

Nadere informatie