Leeratelier Netwerkend Werken

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Leeratelier Netwerkend Werken"

Transcriptie

1 Leeratelier Netwerkend Werken 1

2 Voorwoord De verhoudingen veranderen De verhouding tussen overheid, markt en samenleving is voortdurend in beweging. Om publieke doelen te realiseren, zoeken overheden steeds meer de samenwerking op met partijen uit de markt en de samenleving. De overheid verlegt taken naar de markt en van burgers verwacht zij steeds meer zelfredzaamheid. Tegelijkertijd pakt de samenleving zelf ook een prominente rol in het ontplooien van initiatief op terreinen die eerder vooral aan de overheid werden toegerekend. Burgers die openbaar groen in beheer nemen, zelf een bibliotheek opzetten en beheren of in coöperatieve vorm een buurtwinkel oprichten. ZZP-ers die zelf, op basis van onderlinge solidariteit, bij elkaar ziekte-uitval verzekeren of burgers die een lokaal energiebedrijf oprichten. En het belang van netwerkend werken neemt toe Deze voorbeelden laten zien dat burgers en ondernemers een steeds grotere rol vervullen in het creëren van publieke waarden. De overheid heeft andere partijen nodig, zoekt actief de samenwerking op en wordt tegelijkertijd ook steeds meer uitgedaagd door partijen of initiatieven die op eigen voorwaarden willen werken. De publieke zaak is niet de verantwoordelijkheid van de overheid alleen, bedrijven, instellingen en burgers doen actief mee en zo stroomt het publieke domein steeds voller. Dit leidt tot nieuwe uitdagingen voor overheden. Wat is de rol van de overheid in de netwerksamenleving? Hoe kunnen netwerken benut worden om maatschappelijke kwesties aan te pakken? Hoe kan de overheid anderen faciliteren of aansporen om zelf initiatieven te ontplooien? Hoe kan omgegaan worden met verschillen in werkwijzen, tijdlijnen en doelen in netwerken? Hoe kan de overheid haar verschillende verantwoordelijkheden blijven borgen in een netwerksamenwerking? Het belang van het ontwikkelen van netwerkend werken wordt steeds groter. Met name op het niveau van de decentrale overheden Met name op decentraal niveau manifesteert zich een praktijk waarin netwerkend werken onmisbaar is geworden. De participatietendens is niet nieuw, maar toch is er sluipenderwijs iets radicaal veranderd. Waar burgers eerst met een goed idee bij de gemeente aanklopten, vuren zij nu - al dan niet georganiseerd in netwerken - een spervuur van initiatieven af op de gemeentelijke organisatie. We doen het zelf wel, lijkt het nieuwe adagium van bewoners en sociaal ondernemers. Het is hoogconjunctuur voor ambtenaren bij decentrale overheden, zoals gebieds- en programmamanagers, die geacht worden met initiatieven van burgers aan de slag te gaan. Zij stellen zich vragen als: hoe verhoud ik mij tot al deze initiatieven, hoe weeg ik ze tegen elkaar af, hoe richten we onze organisatie zo in dat we ze optimaal kunnen benutten/faciliteren? En aan wie leg ik als civil servant eigenlijk verantwoording af? Maar hoe ga je daar als ambtenaar mee om? In dit nieuwe landschap worden ambtenaren uitgedaagd om nieuw repertoire en nieuwe ambtelijke waardeoriëntaties te ontwikkelen. Van ambtenaren wordt steeds meer gevraagd om zowel binnen, als buiten de organisatie effectief te opereren en in staat te zijn deze werelden met elkaar te verbinden. Het vermogen om te werken in verschillende soorten netwerken en om daarin omgevingsbewust te handelen behoort tot het standaard repertoire van de lokale ambtenaar. Daarmee gaan traditionele waarden en de bestaande werkwijze niet overboord. Het gaat om het bekwamen in nieuwe competenties zodat de netwerkende ambtenaar een bijdrage kan leveren aan de veranderopgave voor het decentraal bestuur. 2

3 Een leeratelier netwerkend werken In het leeratelier netwerkend werken bespreken we de uitdagingen van netwerkend werken voor de hedendaagse ambtenaar. We bespreken de stand van kennis in wetenschap en praktijk over de toepassingen en dilemma s van netwerkend werken. We richten ons op wezenlijke organisatie- en verandervragen die spelen binnen decentrale overheden en we ontwikkelen samen handelingsperspectief om de kracht van het maatschappelijk initiatief optimaal te benutten en effectief te zijn in netwerkend werken. Drs. Bastiaan Staffhorst Co-decaan 3

4 Programma Voorbereiding & opdracht Voorafgaand aan het leeratelier krijgen deelnemers literatuur toegestuurd, waarmee zij zich in kunnen lezen in het onderwerp. Ook wordt er voorafgaand aan het leeratelier aan de deelnemers gevraagd een mindmap te maken van de netwerken waarin zij functioneren in hun werk. In deze mindmap tekenen de deelnemers de verbindingen die zij met andere partijen hebben en geven zij aan welke samenwerkingsdilemma s daarbij spelen. Deelnemers kiezen aan de hand van de mindmap één casus waarin verschillende dilemma s rond netwerkend werken samenkomen. Deze casus kan bijvoorbeeld de samenwerking zijn met een (sociale) onderneming, een buurtinitiatief, een vereniging, een maatschappelijke organisatie of een andere overheid. In het laatste deel van elke cursusdag wordt in de confrontatie de casus belicht vanuit de thematiek die op die dag aan de orde is. Op die manier reflecteren deelnemers op de verhoudingen in hun eigen netwerken, op de eigen interne organisatie en de mate waarin deze is toegerust op netwerkend werken. Ook komt de eigen rol binnen de casus aan de orde en welke kennis en vaardigheden versterkt kunnen worden om effectief te opereren. De opdracht heeft het karakter van een prototype die gedurende het leeratelier steeds meer vorm krijgt. Op de slotbijeenkomst presenteert iedere deelnemer zijn of haar prototype aan een collega of netwerkpartner en aan een panel van practitioners en professionals. Zo krijgen de deelnemers feedback op hun bevindingen en reflecties, maar leren zij ook van de casuïstiek van de andere deelnemers. Dag 1: Introductie tot netwerkend werken De verhoudingen tussen de overheid, samenleving en de markt veranderen. Waar de overheid eerst de centrale actor was in het oplossen van maatschappelijke vraagstukken, zijn deze vraagstukken steeds vaker complex, beleidsdomeinoverschrijdend en wicked en vragen ze om de samenwerking van verschillende partijen. Het werken in netwerken wordt hierdoor steeds belangrijker. Maar wat zijn netwerken eigenlijk? Welke soorten netwerken zijn er? Waarom is er recentelijk zoveel aandacht voor netwerken? En waarin verschillen netwerken van andere organisatievormen? De eerste dag van het leeratelier vormt een introductie tot netwerkend werken; netwerken worden ontrafeld en deelnemers leren op een conceptuele manier naar netwerken te kijken. Dag 2: Veranderende verhoudingen De verhoudingen in netwerken zijn horizontaal. Partijen verzamelen zich rondom een maatschappelijk probleem en zijn wederzijds afhankelijk in het oplossen van het probleem. Er zijn gezamenlijke doelen, maar niet altijd gezamenlijke belangen en logica s. Actoren in de netwerken zijn verweven en onderling afhankelijk van elkaar. Er is geen centrale actor en er is sprake van fragmentatie van kennis, capaciteiten en verhoudingen. Deze kenmerken vragen van ambtenaren om zich constant aan te passen aan de veranderende verhoudingen, interacties en dynamieken in de netwerken. Ambtenaren werken samen in netwerken van (sociale) ondernemers, burgers en maatschappelijke organisaties, wat telkens vraagt om een nieuwe rol én houding. Soms door een stapje terug te zetten en minder prominent in het netwerk aanwezig te zijn, door los te laten en niets te doen, maar soms ook door de regie te nemen en te sturen. Op de tweede dag van het leeratelier verkennen de deelnemers de veranderende verhoudingen en reflecteren zij op hun eigen rol binnen de verschillende netwerken. Confrontatie I: hoe veranderen de verhoudingen om mij heen en wat betekent dat voor mijn rol? 4

5 Dag 3: De onvermijdelijke verandering van de interne organisatie Overheidsorganisaties zijn veelal verticaal georganiseerd en kennen een duidelijke hiërarchie. Netwerken kennen daarentegen een vorm die meer horizontaal, vertakt, dynamisch en veranderlijk is. Ambtenaren staan vaak met één been in de hiërarchische organisatie, waarin zij verantwoording af moeten leggen en uitvoering moeten geven aan het beleid, en staan met hun andere been in de samenleving die constant verandert en telkens vraagt om een andere aanpak. Interne regels, procedures en tempo verhouden zich niet altijd gemakkelijk tot de werkwijzen zoals die binnen netwerken gelden. Dit zorgt niet zelden voor een situatie waarbij ambtenaren in een spagaat terecht komen. Hoe ga je hier als ambtenaar mee om? Hoe kun je de interne organisatie zo aanpassen dat deze beter past bij de veranderende omgeving? Hoe leg je verantwoording af naar de interne organisatie? Op de derde dag van het leeratelier reflecteren deelnemers op de interne organisatie en ontvangen zij handvatten om strategisch om te gaan met de spagaat waarin zij zich soms bevinden. Confrontatie II: wat vraagt netwerkend werken van de interne ambtelijke organisatie? Dag 4: Strategisch bewegen in netwerken In netwerken is er sprake van wederzijdse afhankelijkheden; dit zorgt ervoor dat het sturen in netwerken ingewikkeld is. Partijen hebben andere tijdslijnen, urgenties, agenda s, relaties én belangen. Hoe zorg je er als overheid dan toch voor dat de doelen bereikt worden? Hoe kun je in een netwerk sturen zonder het stuur over te nemen? Hoe kan je als overheid meer invloed krijgen op het procesverloop en sturen op maatschappelijk wenselijke uitkomsten? Elk netwerk vraagt om een andere passende rol en een ander proces. Soms is sturing in het netwerk nodig om verder te komen maar soms is de participatie in een netwerk voor ambtenaren ook vooral een les in bescheidenheid. Op de vierde dag van het leeratelier ontvangen deelnemers handvatten om zich op een strategische manier in netwerken te bewegen en hierbij een gepaste rol te kiezen. We gaan, geïnspireerd door beeldbepalende practitioners, aan de slag met prototyping. Hoe zou het nieuwe netwerkend werken eruit kunnen zien voor ieders individuele casus? Confrontatie III: Hoe kan ik mij strategisch bewegen in netwerken en mijn doelen bereiken? Dag 5: Afsluiting Op de laatste dag van het leeratelier nemen alle deelnemers een lokale netwerkpartner of netwerkende collega mee en presenteren hen de prototypes waar zij gedurende het leeratelier aan hebben gewerkt. Een panel van practitioners en professionals reflecteren op de prototypes. 5

6 Rooster Onder voorbehoud van wijzigingen Locatie: NSOB, Lange Voorhout 17 te Den Haag Datum dinsdag 8 december 2015 Startdag (= Bijeenkomst 1) Introductie Datum dinsdag 12 januari 2016 Bijeenkomst 2 Veranderende verhoudingen Prof. dr. Mark van Twist & Drs. Bastiaan Staffhorst Voorstelronde & toelichting programma Prof. dr. Mark van Twist Verwarring ontrafelen - Introductie tot netwerkend werken Drs. Bastiaan Staffhorst Bespreken mindmap Prof. dr. Maarten Hajer & dr. Martijn van der Steen Leren door doen: overheidsparticipatie in een energieke samenleving Prof. dr. Paul 't Hart Nieuwe rollen voor ambtenaren: ambtenaar Drs. Bastiaan Staffhorst Confrontatie I Datum dinsdag 9 februari 2016 Bijeenkomst 3 De onvermijdelijke verandering van de interne organisatie Prof.dr.ir. Katrien Termeer Veranderende organisatie, veranderende ambtenaren Drs. Maarten Schurink & Drs. Frans Soeterbroek Drs. Bastiaan Staffhorst Confrontatie II Datum dinsdag 8 maart 2016 Bijeenkomst 4 Strategisch bewegen in een netwerk Datum dinsdag 12 april 2016 Slotbijeenkomst (= Bijeenkomst 5) Het veranderen van de interne organisatie - 'Buiten is binnen' Prof. dr. Ernst ten Heuvelhof Het sturen in netwerken Drs. Bastiaan Staffhorst Carrousel van practitioners practitioners prototyping Drs. Bastiaan Staffhorst Confrontatie III aansluitend borrel Drs. Bastiaan Staffhorst & jury van deskundigen Presentatie van prototypes & discussie 6

7 Organisatie Programmaleiding - Drs. Bastiaan Staffhorst, Co-decaan bij de Nederlandse School voor Openbaar Bestuur. - Daphne Bressers MSc, Onderzoeker en leermanager bij de Nederlandse School voor Openbaar Bestuur. - Linda Frauenfelder, Projectmanager bij de Nederlandse School voor Openbaar Bestuur. Docenten - Prof. Dr. Mark van Twist. Hoogleraar aan de Erasmus Universiteit te Rotterdam en decaan/bestuurder van de Nederlandse School voor Openbaar Bestuur. - Dr. Martijn van der Steen. Directeur van de denktank van de Nederlandse School voor Openbaar Bestuur. - Prof. Dr. Maarten Hajer. Hoogleraar Bestuur & Beleid aan de Universiteit van Amsterdam en de directeur van het Planbureau voor de Leefomgeving (PBL). - Prof. Dr. Ir. Katrien Termeer. Hoogleraar bestuurskunde aan Wageningen UR. - Prof. Dr. Paul t Hart. Hoogleraar aan de Universiteit van Utrecht en co-decaan bij de Nederlandse School voor Openbaar Bestuur. - Drs. Maarten Schurink. Gemeentesecretaris bij de gemeente Utrecht. - Drs. Frans Soeterbroek. Oprichter van het adviesbureau De Ruimtemaker. - Prof. Dr. Ir. Ernst ten Heuvelhof. Hoogleraar Bestuurskunde aan de Faculteit Techniek, Bestuur en Management (TBM) van de TU Delft. 7

8 Algemeen Leerdoelen De opleiding heeft de volgende leerdoelen: 1. Deelnemers verwerven inzichten in de theorieën rondom netwerkend werken; 2. Deelnemers verwerven inzicht in hun rol en positie in de netwerken waarin zij werken; 3. Deelnemers vergaren inzicht in wat strategisch handelen betekent in netwerken en verkennen een bijpassend instrumentarium om effectief te opereren; 4. Deelnemers verwerven inzicht in het managen van veranderingen in de interne organisatie; 5. Deelnemers leren door middel van procesmanagement te sturen in netwerken. Literatuur - M. van der Steen, R. Peeters & M. van Twist (2010). Boom en het rizoom: overheidssturing in een netwerksamenleving. Nederlandse School voor Openbaar Bestuur. - M. van der Steen, J. Scherpenisse, M. Hajer, O-J van Gerwen & S. Kruitwagen (2014). Leren door doen: overheidsparticipatie in een energieke samenleving. Nederlandse School voor Openbaar Bestuur en het Planbureau voor de Leefomgeving. - M. van Twist, J. Schram & D. Bressers (2014). (N)iets doen is ook hard werken. Nederlandse School voor openbaar bestuur. - M. Schulz, M. van der Steen & M. van Twist (2012). De koopman als dominee: sociaal ondernemerschap in het publieke domein. De Nederlandse School voor Openbaar Bestuur. - M. van Twist, N. Chin-A-Fat, J. Scherpenisse & M. van der Steen (2014). Ja, maar Reflecties op de participatiesamenleving. De Nederlandse School voor Openbaar Bestuur. Doelgroep Het leeratelier is ontworpen voor ambtenaren bij decentrale overheden die in hun werk geconfronteerd worden met het werken in netwerken en hier meer grip op willen krijgen. Om het leeratelier met succes te kunnen volgen moeten de deelnemers over een afgeronde wo/hbo opleiding beschikken met enige jaren relevante werkervaring, dan wel vergelijkbare kwalificaties bezitten door opgedane werkervaring. Investering De kosten voor deelname aan het Leeratelier bedragen 2.950,-. Dit bedrag betreft opleidingskosten, literatuur- en verblijfskosten. Het bedrag is vrijgesteld van BTW. Deelnemers dienen bij alle opleidingsdagen aanwezig te zijn. Naast deze dagen wordt er beperkte inzet en tijd gevraagd voor het maken van opdrachten. De afwezigheid bij een van de opleidingsdagen gaat in overleg met de co-decaan Bastiaan Staffhorst. 8

9 Aanmelding U kunt zich aanmelden door middel van het aanmeldingsformulier. Dit formulier vindt u terug op onze website: Het ingevulde en ondertekende aanmeldingsformulier ontvangen wij graag digitaal (gescand). U kunt het aanmeldingsformulier mailen aan projectmanager Linda Frauenfelder: Uiteraard kunt u het formulier ook per post aan ons toezenden: NSOB Antwoordnummer WB DEN HAAG In beide gevallen ontvangen wij graag tevens een (digitale) pasfoto voor het maken van een deelnemerslijst voor de betrokkenen bij de leergang. Locatie De bijeenkomsten vinden plaats bij de NSOB aan het Lange Voorhout 17 in Den Haag. Informatie Voor meer informatie kunt u contact opnemen met de leermanager van de opleiding Daphne Bressers via of via of met de projectmanager van de opleiding Linda Frauenfelder via of via Of ga naar de website voor meer informatie: 9

10 Over de NSOB De Nederlandse School voor Openbaar Bestuur De Nederlandse School voor Openbaar Bestuur (NSOB) verzorgt sinds 1989 hoogwaardige postacademische opleidingen. In dat jaar besloten de Universiteit Leiden en de Erasmus Universiteit Rotterdam tot de oprichting van de Nederlandse School voor Openbaar Bestuur. Sinds juli 1995 participeren behalve de Universiteit Leiden en de Erasmus Universiteit Rotterdam ook de Universiteit Utrecht, de Universiteit van Amsterdam, de Technische Universiteit Delft, de Universiteit van Tilburg en de VU Amsterdam in de NSOB. Vanaf haar aanvang streeft de NSOB ernaar om met geavanceerde en uitdagende opleidingen voor het topsegment van het management in openbaar bestuur en publieke sector bij te dragen aan een hoogwaardig openbaar bestuur. De opleidingen van de NSOB onderscheiden zich door geavanceerde didactische concepten, een excellent docentenkorps van topwetenschappers en vooraanstaande professionals uit de praktijk en intensieve en kleinschalige onderwijsvormen. De opleidingen bieden een mix van cognitieve verdieping, theoretische en professionele reflectie, oefening in professionele en persoonlijke competenties, toepassing van kennis en inzichten in complexe advies- en onderzoeksopdrachten. De opleidingen zoeken de grenzen van weten en kunnen op en dagen de deelnemers uit hetzelfde te doen. De NSOB is sinds 2006 niet alleen een hoogwaardig opleidingsinstituut voor de publieke sector, maar tevens een denktank. In die functie wil de NSOB bijdragen aan kennisontwikkeling voor en over openbaar bestuur en publieke sector. Het gaat daarbij om strategische vragen over beleidsinhoud en sturingsrelaties, over verschuivende verhoudingen tussen private, publieke en politieke domeinen en over de vormgeving en instrumentering van veranderingen in die domeinen. De NSOB werkt aan vragen die worden aangereikt door opdrachtgevers uit openbaar bestuur en publieke sector, maar ook aan vragen die voortkomen uit autonome wetenschappelijke en professionele reflectie. De NSOB biedt ruimte en inspiratie voor gasten uit de praktijk en de wetenschap, tijdens en na hun loopbaan. De NSOB organiseert publieke debatten en verzorgt wetenschappelijke en professionele publicaties. Sinds 2013 verzorgt de school ook een promotieprogramma voor professionals en leidinggevenden tijdens of na hun loopbaan. 10

11 Contactpersonen Leermanager (inhoud): Daphne Bressers MSc Projectmanager (organisatie): Linda Frauenfelder

Sociaal ondernemerschap & de overheid. Prof. Dr. Mark van Twist

Sociaal ondernemerschap & de overheid. Prof. Dr. Mark van Twist Sociaal & de overheid Ondernemers zijn steeds vaker te vinden op de vervagende grenzen tussen markt, overheid en samenleving. Een ICT bedrijf met autistische werknemers met een Wajong-uitkering of een

Nadere informatie

Leeratelier strategisch hogeronderwijsbeleid

Leeratelier strategisch hogeronderwijsbeleid Leeratelier strategisch hogeronderwijsbeleid Derde Uitvoering - 2016 Inleiding Strategisch belang hoger onderwijs In een kenniseconomie is hoger onderwijs van strategisch belang. Tegelijkertijd veranderen

Nadere informatie

Leeratelier sociaal ondernemerschap in een vitale economie

Leeratelier sociaal ondernemerschap in een vitale economie Leeratelier sociaal ondernemerschap in een vitale economie Voorwoord Een vitale economie bestaat uit ondernemingen die gezamenlijk waarde en werkgelegenheid creëren. Gezamenlijk zorgen zij voor innovatie,

Nadere informatie

Leeratelier sociaal ondernemerschap in een vitale economie

Leeratelier sociaal ondernemerschap in een vitale economie Leeratelier sociaal ondernemerschap in een vitale economie Voorwoord Een vitale economie bestaat uit ondernemingen die gezamenlijk waarde en werkgelegenheid creëren. Gezamenlijk zorgen zij voor innovatie,

Nadere informatie

MPA. Master of Public Administration. Nederlandse School voor Openbaar Bestuur

MPA. Master of Public Administration. Nederlandse School voor Openbaar Bestuur MPA Master of Public Administration Nederlandse School voor Openbaar Bestuur Voorwoord De NSOB wil opleiden voor een hoogwaardig openbaar bestuur. Met geavanceerde en uitdagende opleidingen voor het topsegment

Nadere informatie

Leeratelier Sociaal Ondernemerschap 2016-2017

Leeratelier Sociaal Ondernemerschap 2016-2017 Leeratelier Sociaal Ondernemerschap 2016-2017 Leeratelier Sociaal Ondernemerschap 2016 Sociale ondernemingen spelen een steeds belangrijkere rol in de lokale economie. Bedrijven zoals Taxi Electric, The

Nadere informatie

Leeratelier. Strategisch hogeronderwijsbeleid. Nederlandse School voor Openbaar Bestuur

Leeratelier. Strategisch hogeronderwijsbeleid. Nederlandse School voor Openbaar Bestuur Leeratelier Strategisch hogeronderwijsbeleid Nederlandse School voor Openbaar Bestuur Inleiding Strategisch belang hoger onderwijs In een kenniseconomie is hoger onderwijs van strategisch belang. Tegelijkertijd

Nadere informatie

Leeratelier. Strategisch hogeronderwijsbeleid. Nederlandse School voor Openbaar Bestuur

Leeratelier. Strategisch hogeronderwijsbeleid. Nederlandse School voor Openbaar Bestuur Leeratelier Strategisch hogeronderwijsbeleid Nederlandse School voor Openbaar Bestuur Inleiding Strategisch belang hoger onderwijs In een kenniseconomie is hoger onderwijs van strategisch belang. Tegelijkertijd

Nadere informatie

Leeratelier. Strategisch hogeronderwijsbeleid. Nederlandse School voor Openbaar Bestuur

Leeratelier. Strategisch hogeronderwijsbeleid. Nederlandse School voor Openbaar Bestuur Leeratelier Strategisch hogeronderwijsbeleid Nederlandse School voor Openbaar Bestuur Inleiding Strategisch belang hoger onderwijs In een kenniseconomie is hoger onderwijs van strategisch belang. Tegelijkertijd

Nadere informatie

Leeratelier Strategisch Hoger Onderwijsbeleid. Vierde uitvoering (september 2017 maart 2018)

Leeratelier Strategisch Hoger Onderwijsbeleid. Vierde uitvoering (september 2017 maart 2018) Leeratelier Strategisch Hoger Onderwijsbeleid Vierde uitvoering (september 2017 maart 2018) Inleiding Veranderende omgeving De omgeving van het hoger onderwijs verandert razendsnel. Op de arbeidsmarkt

Nadere informatie

Leeratelier Sociaal Ondernemerschap

Leeratelier Sociaal Ondernemerschap Leeratelier Sociaal Ondernemerschap 2017-2018 Leeratelier Sociaal Ondernemerschap 2017-2018 Sociale ondernemingen spelen een steeds belangrijkere rol in de lokale economie. Bedrijven zoals Taxi Electric,

Nadere informatie

Leeratelier Strategisch Hoger Onderwijsbeleid

Leeratelier Strategisch Hoger Onderwijsbeleid Leeratelier Strategisch Hoger Onderwijsbeleid Voorwoord In een kenniseconomie is hoger onderwijs van strategisch belang. Tegelijkertijd veranderen kennis, kennisproductie en kennisdistributie in een kennisdemocratie

Nadere informatie

Waarden van Wonen Toekomst van de maatschappelijke institutie

Waarden van Wonen Toekomst van de maatschappelijke institutie Waarden van Wonen Toekomst van de maatschappelijke institutie Voorwoord Het succes van de Nederlandse volkshuisvesting is internationaal ongeëvenaard. Vanuit maatschappelijk initiatief is er afgelopen

Nadere informatie

Metropool 2013. Nederlandse School voor Openbaar Bestuur Lange Voorhout 17 2514 EB Den Haag tel. 070 302 49 10

Metropool 2013. Nederlandse School voor Openbaar Bestuur Lange Voorhout 17 2514 EB Den Haag tel. 070 302 49 10 Metropool Metropool 2013 Nederlandse School voor Openbaar Bestuur Lange Voorhout 17 2514 EB Den Haag tel. 070 302 49 10 ROI - Opleiding, Coaching en Advies voor de Publieke sector Herengracht 23 2511 EG

Nadere informatie

Leergang Effectief Beleidsonderzoek Interactieve leergang over de rol van beleidsonderzoek in het beleidsproces

Leergang Effectief Beleidsonderzoek Interactieve leergang over de rol van beleidsonderzoek in het beleidsproces Leergang Effectief Beleidsonderzoek Interactieve leergang over de rol van beleidsonderzoek in het beleidsproces Vrijdagen 31 oktober, 7 & 14 November 2014 Utrecht (Hotel NH Utrecht) Doelgroepen leergang:

Nadere informatie

Leergang Effectief Beleidsonderzoek Interactieve leergang over de rol van beleidsonderzoek in het beleidsproces op lokaal en regionaal niveau

Leergang Effectief Beleidsonderzoek Interactieve leergang over de rol van beleidsonderzoek in het beleidsproces op lokaal en regionaal niveau Leergang Effectief Beleidsonderzoek Interactieve leergang over de rol van beleidsonderzoek in het beleidsproces op lokaal en regionaal niveau Vrijdagen 1, 15 & 29 November 2013 Utrecht (Hotel NH Utrecht)

Nadere informatie

Leergang Regiegemeente worden: effectiever (be)sturen

Leergang Regiegemeente worden: effectiever (be)sturen Leergang Regiegemeente worden: effectiever (be)sturen De gemeentelijke regierol Veel gemeenten ontwikkelen zich vandaag de dag tot regiegemeente. Dat betekent veelal dat ze meer taken uitbesteden, waarbij

Nadere informatie

Waarden van Wonen Toekomst van de maatschappelijke institutie

Waarden van Wonen Toekomst van de maatschappelijke institutie Waarden van Wonen Toekomst van de maatschappelijke institutie Voorwoord Het succes van de Nederlandse volkshuisvesting is internationaal ongeëvenaard. Vanuit maatschappelijk initiatief is er de afgelopen

Nadere informatie

Promotieprogramma NSOB. Een academisch thuis voor de promoverende professional

Promotieprogramma NSOB. Een academisch thuis voor de promoverende professional Promotieprogramma NSOB Een academisch thuis voor de promoverende professional Voorwoord Het idee van een academische promotie spreekt veel bestuurders en ambtenaren aan. Maar waar te beginnen? En hoe de

Nadere informatie

Maatwerk voor nieuwe ROS-adviseurs Informatiebijeenkomst en Leergang 2013

Maatwerk voor nieuwe ROS-adviseurs Informatiebijeenkomst en Leergang 2013 Maatwerk voor nieuwe ROS-adviseurs Informatiebijeenkomst en Leergang 2013 Leergang Procesbegeleiding samenwerking, organisatie en innovatie in de eerste lijn voor nieuwe ROS-adviseurs (code L13-2) Voor

Nadere informatie

Opleidingsprogramma DoenDenken

Opleidingsprogramma DoenDenken 15-10-2015 Opleidingsprogramma DoenDenken Inleiding Het opleidingsprogramma DoenDenken is gericht op medewerkers die leren en innoveren in hun organisatie belangrijk vinden en zich daar zelf actief voor

Nadere informatie

Leeratelier Strategie Twaalfde uitvoering

Leeratelier Strategie Twaalfde uitvoering Leeratelier Strategie 2016-2017 Twaalfde uitvoering Het Leeratelier Strategie Een goede strateeg is onmisbaar voor een goed functionerende, publieke institutie. Overheden staan immers vaak voor complexe

Nadere informatie

Verdiepingsleergang Geïntegreerde Ouderenzorg in de eerste lijn: De kunst van het verbinden en ontzorgen

Verdiepingsleergang Geïntegreerde Ouderenzorg in de eerste lijn: De kunst van het verbinden en ontzorgen Verdiepingsleergang Geïntegreerde Ouderenzorg in de eerste lijn: De kunst van het verbinden en ontzorgen 2013, code L13-4 Voor huisartsen, managers en bestuurders van gezondheidscentra, managers en bestuurders

Nadere informatie

10 onmisbare vaardigheden voor. de ambtenaar van de toekomst. 10 vaardigheden. Netwerken. Presenteren. Argumenteren 10. Verbinden.

10 onmisbare vaardigheden voor. de ambtenaar van de toekomst. 10 vaardigheden. Netwerken. Presenteren. Argumenteren 10. Verbinden. 10 vaardigheden 3 Netwerken 7 Presenteren 1 Argumenteren 10 Verbinden Beïnvloeden 4 Onderhandelen Onderzoeken Oplossingen zoeken voor partijen wil betrekken bij het dat u over de juiste capaciteiten beschikt

Nadere informatie

De samenleving verandert, de overheid ook?

De samenleving verandert, de overheid ook? De samenleving verandert, de overheid ook? Op zoek naar nieuwe rolverdeling tussen burgerinitiatieven en overheden in groene domein Irini Salverda, Rosalie van Dam en Marcel Pleijte (Alterra) Introductie

Nadere informatie

Strategisch Leiderschap in het publiek domein

Strategisch Leiderschap in het publiek domein Strategisch Leiderschap in het publiek domein Voorwoord Directeuren (schaal 16+ of het equivalent daarvan) binnen het Rijk, gemeentes, provincies, uitvoeringsorganisaties, politie en justitie vormen een

Nadere informatie

Leergang Regiegemeente worden: effectiever (be)sturen

Leergang Regiegemeente worden: effectiever (be)sturen Leergang Regiegemeente worden: effectiever (be)sturen De gemeentelijke regierol Veel gemeenten ontwikkelen zich vandaag de dag tot regiegemeente. Even afgezien van de term, daar valt op af te dingen: het

Nadere informatie

LEERGANG GEBIEDSGERICHT WERKEN VOOR YOUNG PROFESSIONALS START OP 22 SEPTEMBER 2008 OPEN INSCHRIJVING

LEERGANG GEBIEDSGERICHT WERKEN VOOR YOUNG PROFESSIONALS START OP 22 SEPTEMBER 2008 OPEN INSCHRIJVING LEERGANG GEBIEDSGERICHT WERKEN VOOR YOUNG PROFESSIONALS START OP 22 SEPTEMBER 2008 OPEN INSCHRIJVING GEBIEDSGERICHT WERKEN Op bijna geen enkel werkterrein gebeurt zoveel als in het gebiedsgericht werken.

Nadere informatie

Maatwerk leergang Ketenregie voor netwerkcoördinatoren palliatieve zorg

Maatwerk leergang Ketenregie voor netwerkcoördinatoren palliatieve zorg Maatwerk leergang Ketenregie voor netwerkcoördinatoren palliatieve zorg Bewust en strategisch kunnen interveniëren in het netwerk van palliatieve zorg; dat is het doel van de Leergang Ketenregie voor netwerkcoördinatoren

Nadere informatie

Executive onderwijs. Juridisch inzicht is essentieel voor succesvolle samenwerking tussen overheden.

Executive onderwijs. Juridisch inzicht is essentieel voor succesvolle samenwerking tussen overheden. Juridisch inzicht is essentieel voor succesvolle samenwerking tussen overheden. Mr. Willem Janssen i Executive onderwijs Samenwerking tussen lokale en regionale overheden 2018 Masterclass voor professionals

Nadere informatie

Leeratelier Toezicht & Naleving

Leeratelier Toezicht & Naleving Leeratelier Toezicht & Naleving Tiende jaargang, najaar 2013 De Nederlandse School voor Openbaar Bestuur (NSOB) biedt voor de tiende keer het Leeratelier Toezicht en Naleving aan. De opleiding vormt een

Nadere informatie

Executive onderwijs. Samenwerking tussen lokale en regionale overheden Succesvol samenwerken door een multidisciplinaire

Executive onderwijs. Samenwerking tussen lokale en regionale overheden Succesvol samenwerken door een multidisciplinaire i Executive onderwijs Samenwerking tussen lokale en regionale overheden 2018 Masterclass voor professionals Kijk voor meer informatie over onze opleidingen op www.uu.nl/rebo/executive Recht, Economie,

Nadere informatie

Leeratelier Strategie Elfde uitvoering

Leeratelier Strategie Elfde uitvoering Leeratelier Strategie 2015-2016 Elfde uitvoering Het Leeratelier Strategie Een goede strateeg is onmisbaar voor een goed functionerende, publieke institutie. Overheden staan immers vaak voor complexe opgaven:

Nadere informatie

IML. Interdepartementale Management Leergang

IML. Interdepartementale Management Leergang IML Interdepartementale Management Leergang Lange Voorhout 46 2514 EG Den Haag 070-30 24 910 www.nsob.nl info@nsob.nl Voorwoord Geen grotere complexiteit, geen grotere ingewikkeldheid dan in de omgeving

Nadere informatie

UITNODIGING. oktober. Innovatie van de zorg door digitaal leiderschap MASTER CLASS. Een masterclass voor bestuurders in de VVT-branche

UITNODIGING. oktober. Innovatie van de zorg door digitaal leiderschap MASTER CLASS. Een masterclass voor bestuurders in de VVT-branche UITNODIGING Innovatie van de zorg door digitaal leiderschap MASTER CLASS Een masterclass voor bestuurders in de VVT-branche 25 oktober ACHTERGROND De digitale revolutie heeft ook zijn impact in de zorg.

Nadere informatie

Leernetwerkgroep Eigen regie en vertrouwen

Leernetwerkgroep Eigen regie en vertrouwen Werken in het Westen Leernetwerkgroep Eigen regie en vertrouwen HRM ers als wegbereiders van de Gemeente als partner in de netwerksamenleving Foto: blog.eventish.com Er is op dit moment een mega-transitie

Nadere informatie

Succesvol Veranderingen Realiseren

Succesvol Veranderingen Realiseren Training Succesvol Veranderingen Realiseren Effectief resultaten boeken door de kern aan te pakken. Training Succesvol veranderingen realiseren ph advies Organisaties kunnen niet bloeien zonder verandering,

Nadere informatie

Metropool 14 2016-2017. NSOB Nederlandse School voor Openbaar Bestuur Lange Voorhout 17 2514 EB Den Haag tel. 070 302 49 10

Metropool 14 2016-2017. NSOB Nederlandse School voor Openbaar Bestuur Lange Voorhout 17 2514 EB Den Haag tel. 070 302 49 10 Metropool 14 2016-2017 NSOB Nederlandse School voor Openbaar Bestuur Lange Voorhout 17 2514 EB Den Haag tel. 070 302 49 10 PBLQ ROI Opleiding, Coaching en Advies voor de Publieke sector Van de Spiegelstraat

Nadere informatie

MASTERCLASS FINANCIEEL MANAGEMENT & BEDRIJFSVOERING IN DE PUBLIEKE SECTOR

MASTERCLASS FINANCIEEL MANAGEMENT & BEDRIJFSVOERING IN DE PUBLIEKE SECTOR PROFESSIONAL LEARNING & DEVELOPMENT EXECUTIVE EDUCATION MASTERCLASS FINANCIEEL MANAGEMENT & BEDRIJFSVOERING IN DE PUBLIEKE SECTOR MASTERCLASS FINANCIEEL MANAGEMENT & BEDRIJFSVOERING IN DE PUBLIEKE SECTOR

Nadere informatie

Wij, de overheid - samenvatting

Wij, de overheid - samenvatting Wij, de overheid - samenvatting Inleiding: de complexe overheid Overal waar een grens wordt gelegd, ontstaat behoefte aan samenwerking en kennisuitwisseling over die grens heen, binnen organisaties, tussen

Nadere informatie

Leergang januari - juni 2013. HRM en arbeidsverhoudingen Leergang voor vakbondsbestuurders

Leergang januari - juni 2013. HRM en arbeidsverhoudingen Leergang voor vakbondsbestuurders Leergang januari - juni 2013 HRM en arbeidsverhoudingen Leergang voor vakbondsbestuurders In de afgelopen jaren is er een kloof ontstaan tussen de wereld van de cao en het sociaal beleid binnen ondernemingen.

Nadere informatie

ONZE AGENDA OPLEIDEN IN ROTTERDAM VOOR DE WERELD VAN MORGEN STRATEGISCHE AGENDA

ONZE AGENDA OPLEIDEN IN ROTTERDAM VOOR DE WERELD VAN MORGEN STRATEGISCHE AGENDA ONZE AGENDA OPLEIDEN IN ROTTERDAM VOOR DE WERELD VAN MORGEN STRATEGISCHE AGENDA VOORWOORD Hoe leiden we elke student op tot de professional voor de wereld van morgen? Met de blik op 2025 daagt die vraag

Nadere informatie

Een leergang over talent en ambitie voor vrouwen die het heft in eigen hand nemen Vrouwen maken het Verschil

Een leergang over talent en ambitie voor vrouwen die het heft in eigen hand nemen Vrouwen maken het Verschil Een leergang over talent en ambitie voor vrouwen die het heft in eigen hand nemen Vrouwen Vrouwen verschil is een leergang voor vrouwen die zich herkennen in de begrippen maatschappelijke betrokkenheid,

Nadere informatie

Good Governance. management. voor uitvoeringsorganisaties, maatschappelijke ondernemingen. en hun opdrachtgevers

Good Governance. management. voor uitvoeringsorganisaties, maatschappelijke ondernemingen. en hun opdrachtgevers Good Governance en stakeholderleeratelier management voor uitvoeringsorganisaties, maatschappelijke ondernemingen en hun opdrachtgevers Nederlandse School voor Openbaar Bestuur De Nederlandse School voor

Nadere informatie

Ambitie brengt je naar een hoger niveau

Ambitie brengt je naar een hoger niveau Ambitie: Excellent Lokaal Overheidsmanagement Ambitie brengt je naar een hoger niveau Door: Rieke Veurink / Fotografie: Kees Winkelman Duizenden aanbieders van opleidingen zijn er in overheidsland. En

Nadere informatie

Post-hbo cursus Loopbaanbegeleiding

Post-hbo cursus Loopbaanbegeleiding Post-hbo cursus Loopbaanbegeleiding Actuele ontwikkelingen zoals flexibilisering van arbeid, de noodzaak tot het vergroten van de in- en externe mobiliteit van de werknemer, maar ook wetswijzigingen zorgen

Nadere informatie

UITNODIGING. november. Innovatie van het mbo- onderwijs door digitaal leiderschap MASTER CLASS. Een masterclass voor bestuurders van mbo-scholen

UITNODIGING. november. Innovatie van het mbo- onderwijs door digitaal leiderschap MASTER CLASS. Een masterclass voor bestuurders van mbo-scholen UITNODIGING Innovatie van het mbo- MASTER CLASS onderwijs door digitaal leiderschap Een masterclass voor bestuurders van mbo-scholen 28 november ACHTERGROND Door de digitale revolutie nemen ontwikkelingen

Nadere informatie

MASTERCLASS MANAGEMENT WONINGCORPORATIES

MASTERCLASS MANAGEMENT WONINGCORPORATIES PROFESSIONAL LEARNING & DEVELOPMENT MASTERCLASS MANAGEMENT WONINGCORPORATIES LOCATIE: UTRECHT MASTERCLASS MANAGEMENT WONINGCORPORATIES VERANDERINGEN ALS NIEUWE CONSTANTE VOOR DE WONINGCORPORATIE VAN MORGEN

Nadere informatie

Bachelorproject (15 EC), BSK. Docent: MSc, Drs. C. Nagtegaal

Bachelorproject (15 EC), BSK. Docent: MSc, Drs. C. Nagtegaal Vakbeschrijvingen derde jaar EBM: In het derde jaar volg je enkele verdiepende vakken, schrijf je de bachelorscriptie en heb je een vrije keuzeruimte. Je kunt deze ruimte invullen met keuzevakken (o.a.

Nadere informatie

2e editie18 mei 2017 de DAG van de

2e editie18 mei 2017 de DAG van de 2e editie18 mei 2017 de DAG van de Stichting 1.000 ambtenaren op één dag verbonden rond het thema Future Work Skills Over de Stichting Digitale Overheid De Stichting Digitale Overheid (2013) wil als niet-gouvernementele

Nadere informatie

Naar (h)erkende kwaliteit in het mbo. Zelfdiagnose, kwaliteitszorg, analyse en implementatie

Naar (h)erkende kwaliteit in het mbo. Zelfdiagnose, kwaliteitszorg, analyse en implementatie Naar (h)erkende kwaliteit in het mbo Zelfdiagnose, kwaliteitszorg, analyse en implementatie 2 Naar (h)erkende kwaliteit in het mbo Over de kwaliteit van het onderwijs bestaan maar weinig misverstanden.

Nadere informatie

A&O Inspiratiesessie. Henk Wesseling 26-11-2015

A&O Inspiratiesessie. Henk Wesseling 26-11-2015 A&O Inspiratiesessie Henk Wesseling 26-11-2015 1 Uitgangspunten 1. Datagedreven sturing gaat om het slimmer verzamelen en analyseren van data en verwerken hiervan tot kennis, op basis waarvan we handelen.

Nadere informatie

Bestuurssecretaris en...

Bestuurssecretaris en... het Zijlstra Center for Public Control and Governance www.hetzijlstracenter.nl Bestuurssecretaris en... Oriëntatie op de functie bestuurssecretaris het Zijlstra Center for Public Control and Governance

Nadere informatie

Metropool. PBLQ voor een sterke publieke sector

Metropool. PBLQ voor een sterke publieke sector Metropool PBLQ voor een sterke publieke sector Metropool 2015 NSOB Nederlandse School voor Openbaar Bestuur Lange Voorhout 17 2514 EB Den Haag tel. 070 302 49 10 PBLQ ROI Opleiding, Coaching en Advies

Nadere informatie

Leergang januari - juli 2014. HRM en arbeidsverhoudingen Leergang voor vakbondsbestuurders

Leergang januari - juli 2014. HRM en arbeidsverhoudingen Leergang voor vakbondsbestuurders Leergang januari - juli 2014 HRM en arbeidsverhoudingen Leergang voor vakbondsbestuurders In de afgelopen jaren is er een kloof ontstaan tussen de wereld van de cao en het sociaal beleid binnen ondernemingen.

Nadere informatie

Samen vormgeven aan de toekomst

Samen vormgeven aan de toekomst Policy Design Studio Samen vormgeven aan de toekomst Sinds het voorjaar van 2015 brengen wij de Policy Design Studio in praktijk. Een kansgerichte manier om de toekomst tegemoet te treden. Wij raken steeds

Nadere informatie

Beweging in de Bouw : Yes, here we are! We Won t Wait, We InterAct and Do.

Beweging in de Bouw : Yes, here we are! We Won t Wait, We InterAct and Do. Op 8 mei 2009 vond een bijeenkomst met Trainees en Baanbrekers in de Bouw plaats, met als thema: Nieuw Leiderschap & Netwerkorganisaties Locatie: Conferentiezaal Strukton te Utrecht Gastsprekers: Ir. Martijn

Nadere informatie

adviseren vanuit je kern

adviseren vanuit je kern adviseren vanuit je kern De wereld wordt er niet beter van, de werkomgeving wordt er niet ideaal van, maar je leert te roeien met de riemen die je hebt, te accepteren wat de kwaliteiten zijn waar je mee

Nadere informatie

De student kan vanuit een eigen idee en artistieke visie een concept ontwikkelen voor een ontwerp en dat concept tot realisatie brengen.

De student kan vanuit een eigen idee en artistieke visie een concept ontwikkelen voor een ontwerp en dat concept tot realisatie brengen. Competentie 1: Creërend vermogen De student kan vanuit een eigen idee en artistieke visie een concept ontwikkelen voor een ontwerp en dat concept tot realisatie brengen. Concepten voor een ontwerp te ontwikkelen

Nadere informatie

Werken. Netwerken. Interactieve workshop over de zin en onzin van werken in een netwerk.

Werken. Netwerken. Interactieve workshop over de zin en onzin van werken in een netwerk. Werken in Netwerken Interactieve workshop over de zin en onzin van werken in een netwerk. Aansluiting op Actuele Trend Verandering is inmiddels een constante en organisaties vernieuwen voortdurend. Flexibiliteit

Nadere informatie

Leeratelier politiek-bestuurlijke sensitiviteit. Doorontwikkeling van de persoonlijke radar

Leeratelier politiek-bestuurlijke sensitiviteit. Doorontwikkeling van de persoonlijke radar Leeratelier politiek-bestuurlijke sensitiviteit Doorontwikkeling van de persoonlijke radar Start leeratelier: 6 maart 2017 Voorwoord De Teeven-deal en de daaruit voortgekomen bonnetjesaffaire, de problemen

Nadere informatie

Zeeuwse opleiding. Welkom op de voorlichtingsavond certificeringstraject

Zeeuwse opleiding. Welkom op de voorlichtingsavond certificeringstraject Welkom op de voorlichtingsavond certificeringstraject Deze opleiding is een initiatief van RPCZ, Scalda, HZ University of Applied Sciences, Kinderopvang Zeeuws-Vlaanderen, Kibeo, Kinderopvang Walcheren,

Nadere informatie

Certified Public Manager Program (CPM) voor Senior Public Controllers

Certified Public Manager Program (CPM) voor Senior Public Controllers Certified Public Manager Program (CPM) voor Senior Public Controllers The European professional practice qualification for public service leaders Inschrijving vóór 1 juli 2016 = 10% korting op inschrijvingskosten

Nadere informatie

Brochure Leergang Voor kwaliteit en resultaat in stad en wijk Open inschrijving januari juni 2005

Brochure Leergang Voor kwaliteit en resultaat in stad en wijk Open inschrijving januari juni 2005 Brochure Leergang Voor kwaliteit en resultaat in stad en wijk Open inschrijving januari juni 2005 blooming (Rienk van Wingerden en Peter van Zutphen) samen met H/Kwadraat (Hans Hoogvorst) en Kars Advies

Nadere informatie

CURSUS STRATEGISCH HUMAN RESOURCE MANAGEMENT VOOR DOCENTEN HRM AAN NEDERLANDSE HOGESCHOLEN

CURSUS STRATEGISCH HUMAN RESOURCE MANAGEMENT VOOR DOCENTEN HRM AAN NEDERLANDSE HOGESCHOLEN CURSUS STRATEGISCH HUMAN RESOURCE MANAGEMENT VOOR DOCENTEN HRM AAN NEDERLANDSE HOGESCHOLEN Faculteit Recht, Economie, Bestuur & Organisatie (REBO) Departement Bestuurs- & Organisatiewetenschap (USBO) Universiteit

Nadere informatie

SKO en Leergang Onderwijskundig Leiderschap op de Erasmus Universiteit Rotterdam

SKO en Leergang Onderwijskundig Leiderschap op de Erasmus Universiteit Rotterdam SKO en Leergang Onderwijskundig Leiderschap op de Erasmus Universiteit Rotterdam Alice van de Vooren en Gerard Baars Risbo, Erasmus Universiteit Rotterdam Versterking onderwijscarriere EUR EUR-speerpunt:

Nadere informatie

KADEROPLEIDING BASIS. Iets voor jou?

KADEROPLEIDING BASIS. Iets voor jou? KADEROPLEIDING BASIS Iets voor jou? KADEROPLEIDING BASIS KaderOpleiding Basis is de opleiding voor beginnende vrijwilligers van FNV. Voor mensen die samen met hun collega s actief aan belangenbehartiging

Nadere informatie

Post HBO opleiding Jobcoach/Trajectbegeleider

Post HBO opleiding Jobcoach/Trajectbegeleider Post HBO opleiding Jobcoach/Trajectbegeleider Combo Emonomy Combo Emonomy heeft een lange historie en traditie in methodiekontwikkeling, onderzoek, opleiding, coaching en advies op het gebied van arbeidsontwikkeling,

Nadere informatie

Summer Course Betwiste Kennis

Summer Course Betwiste Kennis Summer Course Betwiste Kennis Over de betekenis van fact-free politics, post-truth, alternatieve feiten en nepnieuws voor beleidsmakers en beleidsonderzoekers Summer Course Betwiste Kennis 2017 Betwiste

Nadere informatie

De Energieke Samenleving en de rol van de overheid

De Energieke Samenleving en de rol van de overheid De Energieke Samenleving en de rol van de overheid Sturen en benutten van maatschappelijke creativiteit en energie Olav-Jan van Gerwen (PBL), Orientatiedagen NME, 6 & 7 februari 2014 1 Opzet Even voorstellen

Nadere informatie

Opleiding Teamcoaching voor managers

Opleiding Teamcoaching voor managers Opleiding Teamcoaching voor managers Leer bouwen aan teamontwikkeling door te coachen op de bovenstroom én onderstroom Ga bewuster om met je systemische plek binnen het teamen organisatiesysteem Ontwikkel

Nadere informatie

Planning futures. Workshop Interactie tussen GEO- ICT en Ruimtelijke Planning in de praktijk. 12 juni maart 2008 Wageningen Universiteit

Planning futures. Workshop Interactie tussen GEO- ICT en Ruimtelijke Planning in de praktijk. 12 juni maart 2008 Wageningen Universiteit Planning futures Workshop Interactie tussen GEO- ICT en Ruimtelijke Planning in de praktijk 12 juni maart 2008 Wageningen Universiteit De toekomst komt vanzelf De ongekende wederzijdse aantrekkelijkheid

Nadere informatie

Programma SIO Leergang

Programma SIO Leergang Programma SIO Leergang Voorjaar 2015 Stichting SIO Postbus 693 4200 AR Gorinchem T +31 (0) 183-645 029 E info@stichtingsio.nl www.stichtingsio.nl Programma SIO Leergang Voorjaar 2015 1. De Leergang & docenten

Nadere informatie

klaar voor de toekomst!

klaar voor de toekomst! Jongeren met chronische aandoeningen klaar voor de toekomst! gratis Training Transitie, Zelfmanagement en Participatie voor zorgverleners Training Transitie, Zelfmanagement en Participatie voor zorgverleners

Nadere informatie

Open venster. Open venster. beeld van de leercirkels Leiderschap en Talentontwikkeling

Open venster. Open venster. beeld van de leercirkels Leiderschap en Talentontwikkeling Open venster Open venster beeld van de leercirkels Leiderschap en Talentontwikkeling Open venster De wereld verandert en overheden moeten mee veranderen. Maar hoe doe je dat, hoe Open venster kan je dat

Nadere informatie

Training Teamleiderschap

Training Teamleiderschap Training Teamleiderschap Versterk uw rol als boegbeeld van uw team In vier dagen een effectief Teamleider Training Teamleiderschap U bent als teamleider het boegbeeld van uw team. Uw teamleden verwachten

Nadere informatie

Talent Ontwikkel Programma. Prikkelend ontwikkelingstraject voor jonge talenten die vooruit willen.

Talent Ontwikkel Programma. Prikkelend ontwikkelingstraject voor jonge talenten die vooruit willen. Talent Ontwikkel Programma Prikkelend ontwikkelingstraject voor jonge talenten die vooruit willen. Een intensief trainingsprogramma vol interessante onderwerpen en handvatten om zelf mee aan de slag te

Nadere informatie

BIJ DIE WERELD WIL IK HOREN! HANS ROMKEMA 3 MAART 2010, DEN HAAG

BIJ DIE WERELD WIL IK HOREN! HANS ROMKEMA 3 MAART 2010, DEN HAAG BIJ DIE WERELD WIL IK HOREN! HANS ROMKEMA 3 MAART 2010, DEN HAAG STUDENTEN DOEN UITSPRAKEN OVER DE ACADEMISCHE WERELD, HET VAKGEBIED EN HET BEROEPENVELD.. onderzoek niet zo saai als ik dacht werken in

Nadere informatie

TRAINING Professioneel adviseren voor interne adviseurs Adviseren als tweede beroep - open inschrijving -

TRAINING Professioneel adviseren voor interne adviseurs Adviseren als tweede beroep - open inschrijving - TRAINING Professioneel adviseren voor interne adviseurs Adviseren als tweede beroep - open inschrijving - Het vak van intern adviseur De meeste interne adviseurs hebben vaak twee beroepen: naast het vak

Nadere informatie

Wijzer in de professionele ruimte

Wijzer in de professionele ruimte Wijzer in de professionele ruimte Strategieën om de professionele ruimte van docenten(-teams) te optimaliseren Rob Vink Wat is professionele ruimte? Als docent geef je vorm aan het onderwijs en daar voel

Nadere informatie

SAMEN AAN ZET Bouwen op eigen kracht in Leudal

SAMEN AAN ZET Bouwen op eigen kracht in Leudal SAMEN AAN ZET Bouwen op eigen kracht in Leudal 0 1. Inleiding Het vitaal houden van onze samenleving is cruciaal in het bouwen aan een solide toekomst voor onze inwoners. Het Sociaal Domein is volledig

Nadere informatie

LEERGANG MIDDLE MANAGEMENT

LEERGANG MIDDLE MANAGEMENT LEERGANG MIDDLE MANAGEMENT Voor wie? Deze leergang is ontwikkeld voor middle managers in een productieomgeving, die de operatie via bijvoorbeeld lijnmanagers aansturen, motiveren en stimuleren. Wat levert

Nadere informatie

Nederlandse School voor Openbaar Bestuur Inhoud

Nederlandse School voor Openbaar Bestuur Inhoud Nederlandse School voor Openbaar Bestuur Nieuwsbrief Inhoud NSOB WEBSITE www.nsob.nl 2 MPA start september 2005 lente 2005 Op zoek naar grote verbanden Raad voor de rechtspraak 4 Leergang governance van

Nadere informatie

: Afstudeerproject BSc KI : Bachelor Kunstmatige Intelligentie Studiejaar, Semester, Periode : semester 2, periode 5 en 6

: Afstudeerproject BSc KI : Bachelor Kunstmatige Intelligentie Studiejaar, Semester, Periode : semester 2, periode 5 en 6 Studiewijzer BACHELOR OPLEIDING KUNSTMATIGE INTELLIGENTIE Vak : Afstudeerproject BSc KI Opleiding : Bachelor Kunstmatige Intelligentie Studiejaar, Semester, Periode : 2015-2016 semester 2, periode 5 en

Nadere informatie

Leiderschap vanuit systemisch perspectief

Leiderschap vanuit systemisch perspectief Waar ideeën en activiteiten rond ziel en zakelijkheid samenkomen op een prachtige plek, vanuit een geïnspireerd netwerk 4-daagse training: Leiderschap vanuit systemisch perspectief Het leven wordt voorwaarts

Nadere informatie

Opleiding Regisseur Maatschappelijk Domein

Opleiding Regisseur Maatschappelijk Domein Kennis van de Overheid Opleiding Regisseur Maatschappelijk Domein Sturing van (jeugd)zorg, welzijn en participatie Regisseren in het maatschappelijk domein In het maatschappelijk domein krijgt de gemeente

Nadere informatie

Controllership. De noodzaak van strong controllership

Controllership. De noodzaak van strong controllership Verdiepingscyclus Strong Controllership De noodzaak van strong controllership Maatregelen uit het regeerakkoord stellen zorgorganisaties voor nieuwe vragen het strategisch management en bestuur van organisaties

Nadere informatie

STURING, REGIE EN TOEZICHT BIJ VERZELFSTANDIGINGEN

STURING, REGIE EN TOEZICHT BIJ VERZELFSTANDIGINGEN Professional Learning & Development MASTERCLASS STURING, REGIE EN TOEZICHT BIJ VERZELFSTANDIGINGEN LOCATIE: UTRECHT MASTERCLASS STURING, REGIE EN TOEZICHT BIJ VERZELFSTANDIGINGEN INSTRUMENTEN VOOR EEN

Nadere informatie

SAMENWERKEN. Het integraal kindcentrum van papier naar praktijk. Symposium 18 april 2013 Kloosterhotel ZIN, Vught

SAMENWERKEN. Het integraal kindcentrum van papier naar praktijk. Symposium 18 april 2013 Kloosterhotel ZIN, Vught SAMENWERKEN Het integraal kindcentrum van papier naar praktijk Symposium 18 april 2013 Kloosterhotel ZIN, Vught Het integraal kindcentrum van papier naar praktijk Donderdag 18 april Hét symposium over

Nadere informatie

De gemeente van de toekomst

De gemeente van de toekomst De gemeente van de toekomst De gemeente van de toekomst Focus op strategie Sturen op verbinden Basis op orde De zorg voor het noodzakelijke Het speelveld voor de gemeente verandert. Meer taken, minder

Nadere informatie

CPM-Academy. voor organisatieontwikkeling

CPM-Academy. voor organisatieontwikkeling UNIEKE LEERGANG VOOR MANAGERS EN HR PROFESSIONALS CPM-Academy voor organisatieontwikkeling LEERGANG 2016-2017 Powered by: CPM-Academy voor organisatieontwikkeling UNIEKE LEERGANG VOOR MANAGERS EN HR-PROFESSIONALS

Nadere informatie

Visie op leren. Didactische uitgangspunten voor leeractiviteiten

Visie op leren. Didactische uitgangspunten voor leeractiviteiten Visie op leren Didactische uitgangspunten voor leeractiviteiten Tilburg, 1 januari 2012 Visie op leren Didactische uitgangspunten voor leeractiviteiten Aan de opzet en inhoud van de leeractiviteiten van

Nadere informatie

Koers naar De Bedoeling met Haarlemmermeer. Tekst: Martine van Dijk, A+O fonds Gemeenten/ Fotografie: Kees Winkelman

Koers naar De Bedoeling met Haarlemmermeer. Tekst: Martine van Dijk, A+O fonds Gemeenten/ Fotografie: Kees Winkelman Koers naar De Bedoeling met Haarlemmermeer Tekst: Martine van Dijk, A+O fonds Gemeenten/ Fotografie: Kees Winkelman De gemeente Haarlemmermeer is gestart met een nieuwe koers. Een koers waarbij klantgerichtheid

Nadere informatie

Boost uw carrière. Zo kiest u de MBAopleiding die bij u past. Deze whitepaper is mede mogelijk gemaakt door

Boost uw carrière. Zo kiest u de MBAopleiding die bij u past. Deze whitepaper is mede mogelijk gemaakt door Boost uw carrière Zo kiest u de MBAopleiding die bij u past Deze whitepaper is mede mogelijk gemaakt door Introductie Update uw kennis De wereld om ons heen verandert in een steeds hoger tempo. Hoe goed

Nadere informatie

COmmunity Arts Learning Lab (CALL) Informatiebrochure leergang

COmmunity Arts Learning Lab (CALL) Informatiebrochure leergang COmmunity Arts Learning Lab (CALL) Informatiebrochure leergang 2012-2013 1 Opleiding 2012-2013 Met de opleiding COmmunity Arts Learning Lab (CALL) leer je het terrein van de Community Arts te verdiepen

Nadere informatie

BESTURINGSFILOSOFIE GEMEENTE GOOISE MEREN

BESTURINGSFILOSOFIE GEMEENTE GOOISE MEREN BESTURINGSFILOSOFIE GEMEENTE GOOISE MEREN Projectleider Afdeling Iris van Gils Kerngroep Visie/Missie Datum 28 november 2014 Planstatus Vastgesteld in de Fusieraad 24 november 2014 Opdrachtgever Stuurgroep

Nadere informatie

Goudzwaard School of Fair and Green Economics 1

Goudzwaard School of Fair and Green Economics 1 Goudzwaard School of Fair and Green Economics 1 Comité van Aanbeveling: Prof. Dr. H.H.F. (Herman) Wijffels, hoogleraar duurzaamheid en maatschappelijke verandering (Universiteit Utrecht) en oprichter Sustainable

Nadere informatie

Leer Opdrachten ontwerpen voor Blended Learning

Leer Opdrachten ontwerpen voor Blended Learning Leer Opdrachten ontwerpen voor Blended Learning Helder &Wijzer Mijn opdrachten In een kort, blended programma In het kort Voor wie docenten/trainers die blended opdrachten willen leren ontwerpen en ontwikkelen

Nadere informatie

leergang projectontwikkeling

leergang projectontwikkeling Inleiding Professionalisering van het vak is in alle NEPROM-opleidingen hét uitgangspunt Een goede samenwerking tussen overheid en smaatschappijen bevorderen, staat bij de NEPROM hoog op de agenda. Daarnaast

Nadere informatie

Instituut voor Sociale Opleidingen

Instituut voor Sociale Opleidingen Instituut voor Sociale Opleidingen Naar een nieuwe opleiding Social Work In september 2016 start Hogeschool Rotterdam met de nieuwe opleiding Social Work. Dit betekent dat eerstejaars studenten (die in

Nadere informatie