Leeratelier sociaal ondernemerschap in een vitale economie

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Leeratelier sociaal ondernemerschap in een vitale economie"

Transcriptie

1 Leeratelier sociaal ondernemerschap in een vitale economie

2 Voorwoord Een vitale economie bestaat uit ondernemingen die gezamenlijk waarde en werkgelegenheid creëren. Gezamenlijk zorgen zij voor innovatie, dynamiek en groei. Sociale ondernemingen spelen een steeds belangrijkere rol in de vitale lokale economie. Deze ondernemingen creëren namelijk niet alleen economische waarde, maar dragen ook bij aan maatschappelijke vraagstukken. Deze ondernemingen genereren zo waarde voor de markt én de samenleving. Sociale ondernemingen zijn bedrijven waarbij de maatschappelijke missie voorop staat. Het bedrijf levert een product of dienst en heeft een verdienmodel, maar dit staat in dienst van de maatschappelijke doelstelling. Sociale ondernemingen richten zich op tal van maatschappelijke vraagstukken; van het verhogen van de arbeidsparticipatie van kwetsbare groepen tot het verminderen van luchtvervuiling. Denk aan bedrijven als Taxi Electric, The Colour Kitchen of Roetz Bikes. Uit onderzoek komt naar voren dat deze sociale ondernemingen naast maatschappelijke ook aanzienlijke economische waarde creëren. Ook is de verwachting dat het aantal sociale ondernemingen in de komende jaren mede door veranderende budgetten in het sociale domein toe zal nemen. Dit levert kansen op voor gemeenten. Door slim beleid wordt de maatschappelijke én economische impact van een sociale onderneming vergroot. Bijvoorbeeld door het ophalen van het grofvuil uit te besteden aan een sociale onderneming die hiermee ook werkgelegenheid voor mensen met een arbeidsbeperking creëert of een leegstaand pand over te dragen aan een enthousiaste ondernemer die hier een nieuwe bestemming voor vindt en frisse dynamiek in een buurt creëert. Volop kansen dus. Maar ook vragen. Hoe moet de gemeente zich verhouden tot deze sociale ondernemingen? Bij wie ligt de verantwoordelijkheid? Hoe kan een effectieve coördinatie tussen de domeinen Economische Zaken, Zorg en Welzijn, Werk en Inkomen en Milieu plaatsvinden? Hoe wordt maatschappelijke waarde gewaardeerd? Welke balans moet er gevonden worden tussen sturen en loslaten? Wat is het verschil tussen een burgerinitiatief en een sociale onderneming? Wat is de rol van inkoop? Kan de lokale economie gestimuleerd worden zonder Europese aanbestedingsregels te overtreden? Hoe wordt er een aantrekkelijk vestigingsklimaat voor sociale ondernemingen gecreëerd? En hoe kijken ervaren sociaal ondernemers zelf naar de rol van de gemeente? Wat zijn de do s and dont s? In het leeratelier gaan deelnemers samen met mede-deelnemers en docenten, ondersteund door concrete casussen en actuele literatuur, op zoek naar antwoorden op deze vragen. Juist in deze tijden van veranderingen zijn innovatieve oplossingen voor maatschappelijke kwesties en economische groei van groot belang. Social Enterprise NL en het Centrum voor Sociaal Ondernemerschap organiseren gezamenlijk een leeratelier. Dit leeratelier voorziet in kennis over sociaal ondernemerschap, biedt deelnemers handelingsperspectieven en laat deelnemers reflecteren op hun eigen rol. Bovendien worden zij geïnspireerd om op nieuwe manieren over economisch beleid na te denken. Willemijn Verloop Social Enterprise NL Mark van Twist Centrum voor Sociaal Ondernemerschap Nederlandse School voor Openbaar Bestuur

3 Overzicht programma Belangrijkste leerdoelen Deelnemers leren hoe ze vanuit lokaal beleid een context kunnen creëren waarin sociale ondernemingen tot bloei komen en de lokale economie versterken. Doelgroep Het leeratelier is ontworpen voor strategische beleidsbepalers van grote en middelgrote gemeenten die verantwoordelijk zijn voor economisch beleid, sociaal ondernemerschap en / of participatie. Samenvatting programma Docent Dag 1: introductie - vrijdag 25 september 2015 ( uur) Onderwerp Mark van Twist & Willemijn Verloop Willemijn Verloop Mark van Twist & Martijn van der Steen Voorstelronde & toelichting programma Introductie tot sociaal ondernemerschap De koopman als dominee: sociaal ondernemerschap in het publieke domein Bespreking van de individuele leervraag van deelnemers Dag 2: veranderende verhoudingen - Vrijdag 16 oktober 2015 ( uur) Martijn van der Steen & Jorren Scherpenisse Mark Hillen Renzo Deurloo (GreenFox) Pop-up publieke waarde: overheidssturing in de energieke samenleving Iedereen werk, iedereen winst: op weg naar een inclusieve economie Ondernemerservaringen in het contact met de overheid Dag 3: het creëren van een bevorderende context -Vrijdag 6 november 2015 ( uur) Nick Temple Caroline Gehrels Mark Hillen Social enterprise policy in the UK Visie op lokaal EZ-beleid Carrousel: een ronde langs vijf ondernemers Wrap-up & terugkoppeling Dag 4: waarde en waarderen -Dinsdag 24 november 2015 ( uur) Sadik Harchaoui & Jos Verhoeven Jan Telgen en Elisabetta Manunza Martijn van der Steen & Willemijn Verloop Waardebepaling: economische én sociale waarde. Maatschappelijke waarde en aanbestedingen Feedback op opdrachten van de deelnemers Dag 5: slot - Dinsdag 1 december 2015 ( uur) Mark van Twist & Willemijn Verloop Jury: ondernemers, beleid en wetenschap Reflectie en afsluiting: opbrengsten uit het leeratelier Eindpresentaties leeropdrachten

4 Programma Voorafgaand aan het leeratelier Voorafgaand aan het leeratelier krijgen de deelnemers een aantal boeken en artikelen waardoor zij zich voor de start al kunnen verdiepen in het thema. De boeken en artikelen sluiten aan bij de colleges en de thema s die in het leeratelier voorbij komen. Ook wordt aan deelnemers gevraagd om na te denken over een concreet vraagstuk. Dit vraagstuk moet betrekking hebben op sociaal ondernemerschap en de rol van de gemeente, maar kan over verschillende deelonderwerpen gaan. Voorbeelden van vraagstukken zijn: Ik wil dat mijn inkopers meer op maatschappelijke waarde gaan sturen, maar ik heb ook een flinke bezuinigingsopdracht of Ik wil de omstandigheden voor startende sociaal ondernemers in mijn gemeente verbeteren, wat kan ik doen?. In het leeratelier worden thema s behandeld die steeds nieuwe inzichten in het vraagstuk geven. Deelnemers komen zo met een specifiek leerdoel naar het leeratelier, maar leren ook van de vraagstukken van andere deelnemers. Het vraagstuk dat kan wijzigen gedurende het leeratelier vormt ook de slotopdracht van het leeratelier. Aan het eind van het leeratelier krijgen de deelnemers de kans om hun ideeën en inzichten met betrekking tot het vraagstuk te presenteren aan een jury. Door aan het werk te gaan met een concreet vraagstuk heeft het leeratelier directe waarde voor de dagelijkse werkzaamheden. Dag 1: introductie De eerste dag vormt een introductie. Deelnemers maken kennis met elkaar en het programma wordt toegelicht. Daarna geeft Willemijn Verloop een inleiding over sociaal ondernemerschap. Wat is sociaal ondernemerschap en wat is het niet? Waarin verschillen sociale ondernemingen van andere commerciële ondernemingen? En vooral: wat is de kracht van sociale ondernemingen in lokale economieën? In de middag verzorgen Mark van Twist en Martijn van der Steen een college over sociale ondernemingen in het publieke domein. Hoe verhouden sociale ondernemingen en overheden zich tot elkaar? Vanuit welke logica s handelen ondernemers en overheden? En welke positie (aanvulling, concurrentie of vervanging) hebben zij ten opzichte van elkaar? En welke dilemma s en paradoxen komen daaruit voort? Kan de overheid bijvoorbeeld de ene sociale onderneming wel steunen en de andere commerciële onderneming niet? Aan het eind van de middag bespreken de deelnemers onder leiding van Mark van Twist en Martijn van der Steen het vraagstuk dat zij hebben voorbereid. Dag 2: veranderende verhoudingen In de ochtend van de tweede dag worden de veranderende verhoudingen tussen de overheid, samenleving en markt besproken. Recentelijk wordt er veel gesproken over de participatiesamenleving, de vitale samenleving en de energieke samenleving, maar naar welke ontwikkelingen verwijzen deze termen precies? Hoe zien die veranderende verhoudingen er dan precies uit? Bij veranderende verhoudingen horen ook veranderende rollen; elke situatie en onderneming vraagt een andere rol van de overheid. Wanneer kan een overheid bijvoorbeeld beter faciliteren en wanneer zouden ambtenaren de ondernemingen juist los moeten laten? Hoe verhoud je je ten opzichte van ondernemingen? Martijn van der Steen en Jorren Scherpenisse hebben ruimschoots ervaring in onderzoek en onderwijs op dit thema en verzorgen een college waarin de veranderende verhoudingen worden toegelicht en waarin wordt gereflecteerd op passende rollen. In de middag gaat Mark Hillen in op zijn boek Iedereen werk, iedereen winst. Mark Hillen vertelt over de veranderende verhoudingen tussen ondernemers en de overheid met betrekking tot arbeidsgehandicapten en mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt. Ook vertelt hij over de manieren waarop sociale ondernemingen een inclusieve economie creëren. Ook hierbij belichten we de rol van de overheid, hoe ga je om met sociale ondernemingen? En tegen welke dilemma s loop je aan? Hoe zorg je er bijvoorbeeld voor dat sociale ondernemingen ook met ex-gedetineerden aan de slag

5 gaan? De dag sluiten we af met een presentatie van een sociale onderneming. De onderneming GreenFox vertelt over zijn ervaringen in het contact met de overheid. Dag 3: het creëren van een bevorderende context De derde dag vindt plaats in MidWest in Amsterdam, een sociale onderneming midden in de Baarsjes. Hier is een leegstaand schoolgebouw omgebouwd tot een wijkonderneming. Verschillende ondernemers en initiatieven uit de buurt hebben er een werkplek waardoor er een energieke en vruchtbare sfeer tot stand is gekomen. De omgeving van de sociale onderneming is belangrijk. Niet alleen zit de vraag naar producten en diensten in de omgeving van de onderneming, maar ook kan een ondernemer gestimuleerd en geïnspireerd worden door zijn of haar omgeving. In de ochtend verdiepen deelnemers zich onder leiding van een beleidsmaker uit het Verenigd Koninkrijk in de bevorderende elementen voor ondernemerschap. Deelnemers gaan in op de situatie in het Verenigd Koninkrijk, waar lokale overheden al meer dan tien jaar bezig zijn met het stimuleren van social enterprises, en bediscussiëren de lessen die hieruit zijn te trekken voor het beleid in de eigen gemeente. Na de lunch zoomen we, onder leiding van oud-wethouder Carolien Gehrels, in op de toekomst van lokaal economisch beleid. Wat is er nodig om een vitale lokale economie te creëren? Hoe maak je beleid op zoiets algemeens als een vitale economie? Hoe kies je de economische speerpunten van jouw gemeente? Hoe zorg je ervoor dat je een aantrekkelijke gesprekpartner bent voor ondernemers? Hoe verleid je ondernemers tot innovatie en waarom is het belangrijk om beleid te voeren op sociaal ondernemerschap? Aan het eind van de middag gaan deelnemers in gesprek met vijftal toonaangevende sociaal ondernemingen uit het netwerk van Social Enterprise NL om de vraag te verkennen welke elementen bevorderend zijn geweest in de ontwikkeling van de onderneming en welke rol de overheid daarin heeft gespeeld. Waarom is de ene onderneming wel geslaagd en de andere niet? Wat is een aantrekkelijk vestigingsklimaat voor sociale ondernemers? Aan het eind van de dag presenteren de deelnemers hun bevindingen aan elkaar en geven we de deelnemers handvatten om een vitale lokale economie te bevorderen. Dag 4: waarde en waarderen Sociale ondernemingen leveren meer dan economische waarde, ze voegen ook sociale waarde toe. Zo zorgt het ICT bedrijf Specialisterren voor een leuke en uitdagende werkplek voor autistische jongeren en zorgt het bedrijf Taxi Electric voor duurzaam vervoer in de stad Amsterdam. Deze ondernemingen zijn gestoeld op een businessmodel, maar leveren ook een meerwaarde voor de samenleving. Deze meerwaarde is moeilijk te meten; elementen zoals sociale cohesie of welzijn zijn niet eenvoudig te meten. Ook de neveneffecten en bijeffecten van deze sociale waarden zijn moeilijk te vangen. Toch is de bepaling van deze waarde belangrijk om het belang van sociale ondernemingen te benadrukken. Sadik Harchaoui houdt zich bezig met social impact bonds (SIB s). Deze bonds bieden een brug om de belangen van sociale ondernemers, investeerders en overheden samen te brengen en de financiering van sociale ondernemingen mogelijk te maken. Sociale ondernemingen kunnen zorgen voor overheidsbesparingen; als sociale ondernemingen bijvoorbeeld arbeidsgehandicapten in dienst nemen bespaart de overheid op het aantal uitkeringen. Deze besparingen kunnen door middel van een SIB betaald worden aan de ondernemer en investeerders. Er ontstaat zo een nieuwe manier om over publieke waarden en publiek geld na te denken. Het vaststellen van de besparingen is in deze SIB s van cruciaal belang. Ook Jos Verhoeven is vanuit de startfoundation bezig met het meten van impact van sociale ondernemingen en heeft daar verschillende methoden voor ontwikkeld. Sadik Harchaoui en Jos Verhoeven geven deelnemers op deze ochtend inzicht in de verschillende methoden om zowel economische als sociale waarden te meten. In de middag focussen deelnemers onder leiding van prof. dr. Jan Telgen en prof. mr. Elisabetta Manunza op het aanbestedingsbeleid. Aanbestedingen hebben niet altijd de prioriteit van beleidsmakers, maar het is een cruciaal thema om een gunstiger klimaat voor sociale ondernemingen te creëren. Telgen en Manunza zijn verbonden aan de Universiteit van Twente en van Utrecht en hebben gezamenlijk het Public Procurement Research Centre opgericht. Tijdens het college zullen zij mythen over de regelgeving rondom aanbestedingen wegnemen en toelichten hoe sociale en duurzame aspecten een plek kunnen krijgen.

6 Dag 5: afsluiting Dag 5 vormt de afsluiting van het programma. In de ochtend van deze dag verzorgt Mark Hillen een wrap-up van de lessen uit het leeratelier. Wat hebben we geleerd van de docenten en de ondernemers? Welke handelingsperspectieven hebben we vergaard om met sociale ondernemingen om te gaan en een stimulerende context voor deze ondernemingen te creëren? En hoe kun je ervoor zorgen dat deze werkwijze ook binnen de organisatie wordt gesteund? In de middag presenteren deelnemers in groepen het vraagstuk waarover zij gedurende het leeratelier hebben nagedacht. Hoe gaan ze hier in de praktijk mee verder? Deelnemers presenteren deze bevindingen aan een panel van sociale ondernemingen, bestuurders en wetenschappers. Dit panel zal vanuit de eigen ervaringen reflecteren op de bevindingen van de deelnemers zodat direct gepeild kan worden of de bevindingen ook waarde en relevantie hebben in de praktijk.

7 Organisatie Docenten - Willemijn Verloop, oprichter Social Enterprise NL - Mark Hillen, oprichter Social Enterprise NL - Mark van Twist, hoogleraar aan de Erasmus Universiteit te Rotterdam en verbonden aan het Centrum voor Sociaal Ondernemerschap van de Nederlandse School voor Openbaar Bestuur - Martijn van der Steen, directeur van de denktank van de Nederlandse School voor Openbaar Bestuur en verbonden aan het Centrum voor Sociaal Ondernemerschap van de Nederlandse School voor Openbaar Bestuur - Sadik Harchaoui, directeur Society Impact - Jorren Scherpenisse, onderzoeker en leermanager bij de Nederlandse School voor Openbaar Bestuur - Carolien Geherls, oud-wethouder bij de gemeente Amsterdam, momenteel directeur Big Urban Clients in Europa - Jos Verhoeven, werkzaam bij de startfoundation - Elisabetta Manunza, Universiteit Utrecht en Public Procurement Research Centre - Jan Telgen, Universiteit Twente en Public Procurement Research Centre - Stefan Panhuijsen, onderzoeker en lobbyist bij Social Enterprise NL - Daphne Bressers, onderzoeker en leermanager bij het centrum voor Sociaal Ondernemerschap van de Nederlandse School voor Openbaar Bestuur Sociale ondernemingen (onder voorbehoud) - GreenFox (gastcollege) - MidWest (carrousel) - Zorgvoorelkaar.com (carrousel) - Thuisafgehaald (carrousel) - Taxi Electric (carrousel) - Specialisterren (carrousel) - Sungevity (carrousel) - Flextensie (jury) - Sociaal Hospitaal (jury)

8 Algemeen Leerdoelen De opleiding heeft vijf leerdoelen, deelnemers: 1. Krijgen inzicht in wat sociale ondernemingen zijn en wat de waarde van deze ondernemingen is voor lokale economieën. 2. Krijgen inzicht in hoe zij zich kunnen verhouden ten opzichte van sociale ondernemers en welke rol daarbij geschikt is. 3. Krijgen handvatten aangereikt om beleid te maken dat maatschappelijke impact van sociale ondernemingen vergroot. 4. Leren hoe de maatschappelijke waarde van sociale ondernemingen kan worden gewaardeerd. 5. Worden geïnspireerd om op nieuwe en innovatieve manieren over maatschappelijke vraagstukken en economisch beleid na te denken. Doelgroep Het leeratelier is ontworpen voor strategische beleidsbepalers van grote en middelgrote gemeenten die verantwoordelijk zijn voor economisch beleid, sociaal ondernemerschap en / of participatie. Literatuur Deelnemers krijgen voorafgaand aan het leeratelier een pakket met literatuur. De literatuur bestaat onder andere uit: - Verbeter de wereld, begin een bedrijf (2013). Willemijn Verloop & Mark Hillen (Social Enterprise NL). - Iedereen Werk, Iedereen Winst (2014). Mark Hillen (Social Enterprise NL). - De koopman als dominee. Sociaal ondernemerschap in het publieke domein. Martin Schulz, Martijn van der Steen & Mark van Twist (NSOB). - Ja, maar Reflecties op de participatiesamenleving. Mark van Twist, Nancy Chin-A-Fat, Jorren Scherpenisse & Martijn van der Steen (NSOB). - Nieuwe financieringsvormen voor publieke waarde (2014). Society Impact en Centrum voor Sociaal Ondernemerschap (NSOB). Aanmelding Deelnemers kunnen zich aanmelden door het aanmeldingsformulier naar de NSOB te sturen. Het aanmeldingsformulier is te verkrijgen via: Voor een aanmeldingsformulier kunt u ook contact opnemen met projectmanager Linda Frauenfelder. Investering De kosten voor de opleiding bedragen 2,950,-. Het bedrag is BTW vrij. Daarnaast dienen de deelnemers bij alle opleidingsdagen aanwezig te zijn. Naast deze dagen wordt er beperkte inzet en tijd gevraagd voor het maken van opdrachten. De afwezigheid bij een van de opleidingsdagen gaat in overleg met de leermanager Daphne Bressers. Locatie De bijeenkomsten vinden plaats bij de NSOB aan het Lange Voorhout 17 in Den Haag. Op de derde dag wordt een bezoek gebracht aan MidWest in Amsterdam. Informatie Voor meer informatie kunt u contact opnemen met de leermanager van de opleiding Daphne Bressers via of via of met de projectmanager van de opleiding Linda Frauenfelder via of Of ga naar de website voor meer informatie:

9 Over de NSOB De Nederlandse School voor Openbaar Bestuur De Nederlandse School voor Openbaar Bestuur (NSOB) verzorgt sinds 1989 hoogwaardige postacademische opleidingen. In dat jaar besloten de Universiteit Leiden en de Erasmus Universiteit Rotterdam tot de oprichting van de Nederlandse School voor Openbaar Bestuur. Sinds juli 1995 participeren behalve de Universiteit Leiden en de Erasmus Universiteit Rotterdam ook de Universiteit Utrecht, de Universiteit van Amsterdam, de Technische Universiteit Delft, de Universiteit van Tilburg en de Vrije Universiteit van Amsterdam in de NSOB. De Nederlandse School voor Openbaar Bestuur heeft in 2013 het Centrum voor Sociaal Ondernemerschap (CSO) opgericht. Binnen het centrum worden onderzoeken uitgevoerd naar sociaal ondernemerschap en actief burgerschap. Daarnaast verzorgt het centrum ook opleidingen over sociaal ondernemerschap voor personen werkzaam in de publieke sector. Voor meer informatie kijk op: Over Social Enterprise NL Social Enterprise NL wil een eerlijke, menselijke samenleving, met een economisch systeem dat niet alleen financiële maar ook maatschappelijke waarde creëert. Een sociale economie, waarin oplossingen voor maatschappelijke uitdagingen worden gevonden. Hiervoor zijn ondernemers nodig die verder kijken dan winst alleen. Sociaal ondernemers, die ondernemen om de wereld te verbeteren. Zij zijn de aanjagers van de nieuwe economie. Maar ondernemers kunnen het niet alleen. Erkenning en herkenning van sociaal ondernemerschap zijn van essentieel belang. Onder andere bewuste consumenten, een stimulerende overheid, moedige kapitaalverschaffers zijn nodig om deze groeiende beweging van sociaal ondernemers te laten groeien. Daarom is het onze missie om een krachtige Nederlandse social enterprise beweging tot stand brengen, met grote maatschappelijke en economische impact! Lees meer op

10 Contactpersonen Leermanager (inhoud): Daphne Bressers MSc Projectmanager (organisatie): Linda Frauwenfelder

Leeratelier sociaal ondernemerschap in een vitale economie

Leeratelier sociaal ondernemerschap in een vitale economie Leeratelier sociaal ondernemerschap in een vitale economie Voorwoord Een vitale economie bestaat uit ondernemingen die gezamenlijk waarde en werkgelegenheid creëren. Gezamenlijk zorgen zij voor innovatie,

Nadere informatie

Leeratelier Sociaal Ondernemerschap 2016-2017

Leeratelier Sociaal Ondernemerschap 2016-2017 Leeratelier Sociaal Ondernemerschap 2016-2017 Leeratelier Sociaal Ondernemerschap 2016 Sociale ondernemingen spelen een steeds belangrijkere rol in de lokale economie. Bedrijven zoals Taxi Electric, The

Nadere informatie

Sociaal ondernemerschap & de overheid. Prof. Dr. Mark van Twist

Sociaal ondernemerschap & de overheid. Prof. Dr. Mark van Twist Sociaal & de overheid Ondernemers zijn steeds vaker te vinden op de vervagende grenzen tussen markt, overheid en samenleving. Een ICT bedrijf met autistische werknemers met een Wajong-uitkering of een

Nadere informatie

Leeratelier Netwerkend Werken

Leeratelier Netwerkend Werken Leeratelier Netwerkend Werken 1 Voorwoord De verhoudingen veranderen De verhouding tussen overheid, markt en samenleving is voortdurend in beweging. Om publieke doelen te realiseren, zoeken overheden steeds

Nadere informatie

Leeratelier. Strategisch hogeronderwijsbeleid. Nederlandse School voor Openbaar Bestuur

Leeratelier. Strategisch hogeronderwijsbeleid. Nederlandse School voor Openbaar Bestuur Leeratelier Strategisch hogeronderwijsbeleid Nederlandse School voor Openbaar Bestuur Inleiding Strategisch belang hoger onderwijs In een kenniseconomie is hoger onderwijs van strategisch belang. Tegelijkertijd

Nadere informatie

Leeratelier. Strategisch hogeronderwijsbeleid. Nederlandse School voor Openbaar Bestuur

Leeratelier. Strategisch hogeronderwijsbeleid. Nederlandse School voor Openbaar Bestuur Leeratelier Strategisch hogeronderwijsbeleid Nederlandse School voor Openbaar Bestuur Inleiding Strategisch belang hoger onderwijs In een kenniseconomie is hoger onderwijs van strategisch belang. Tegelijkertijd

Nadere informatie

Leeratelier. Strategisch hogeronderwijsbeleid. Nederlandse School voor Openbaar Bestuur

Leeratelier. Strategisch hogeronderwijsbeleid. Nederlandse School voor Openbaar Bestuur Leeratelier Strategisch hogeronderwijsbeleid Nederlandse School voor Openbaar Bestuur Inleiding Strategisch belang hoger onderwijs In een kenniseconomie is hoger onderwijs van strategisch belang. Tegelijkertijd

Nadere informatie

Leeratelier strategisch hogeronderwijsbeleid

Leeratelier strategisch hogeronderwijsbeleid Leeratelier strategisch hogeronderwijsbeleid Derde Uitvoering - 2016 Inleiding Strategisch belang hoger onderwijs In een kenniseconomie is hoger onderwijs van strategisch belang. Tegelijkertijd veranderen

Nadere informatie

MPA. Master of Public Administration. Nederlandse School voor Openbaar Bestuur

MPA. Master of Public Administration. Nederlandse School voor Openbaar Bestuur MPA Master of Public Administration Nederlandse School voor Openbaar Bestuur Voorwoord De NSOB wil opleiden voor een hoogwaardig openbaar bestuur. Met geavanceerde en uitdagende opleidingen voor het topsegment

Nadere informatie

Leeratelier Strategisch Hoger Onderwijsbeleid

Leeratelier Strategisch Hoger Onderwijsbeleid Leeratelier Strategisch Hoger Onderwijsbeleid Voorwoord In een kenniseconomie is hoger onderwijs van strategisch belang. Tegelijkertijd veranderen kennis, kennisproductie en kennisdistributie in een kennisdemocratie

Nadere informatie

Civic economy; de hype voorbij

Civic economy; de hype voorbij Civic economy; de hype voorbij workshop conferentie Uitdagingen voor de stedelijke economie 2014-2018 Den Bosch, 27 feb 2014 Stefan Panhuijsen (Social Enterprise.NL) en Bram Heijkers (Platform31) Civic

Nadere informatie

Civic economy; de hype voorbij

Civic economy; de hype voorbij Civic economy; de hype voorbij workshop conferentie Uitdagingen voor de stedelijke economie 2014-2018 Zwolle, 4 mrt. 2014 Jeroen den Uyl (Twynstra Gudde, juy@tg.nl, 06-10543056) en Bram Heijkers (Platform31,

Nadere informatie

Ontwikkelingen. in zorg en welzijn. Wij houden daarbij onverkort vast aan de Koers 2010-2013,

Ontwikkelingen. in zorg en welzijn. Wij houden daarbij onverkort vast aan de Koers 2010-2013, KOERS 2014-2015 3 Het (zorg)landschap waarin wij opereren verandert ingrijpend. De kern hiervan is de Kanteling, wat inhoudt dat de eigen kracht van burgers over de hele breedte van de samenleving uitgangspunt

Nadere informatie

Opleidingsprogramma DoenDenken

Opleidingsprogramma DoenDenken 15-10-2015 Opleidingsprogramma DoenDenken Inleiding Het opleidingsprogramma DoenDenken is gericht op medewerkers die leren en innoveren in hun organisatie belangrijk vinden en zich daar zelf actief voor

Nadere informatie

Tweedaagse mastercourse Structureren en financieren van projecten in de nieuwe realiteit

Tweedaagse mastercourse Structureren en financieren van projecten in de nieuwe realiteit Tweedaagse mastercourse Structureren en financieren van projecten in de nieuwe realiteit De NEPROM en Fakton starten komend najaar de tweedaagse mastercourse Structureren en financieren van projecten in

Nadere informatie

De social enterprise als businesspartner van de gemeente

De social enterprise als businesspartner van de gemeente De social enterprise als businesspartner van de gemeente Mark Hillen Stefan Panhuijsen Willemijn Verloop Inhoudsopgave De waarde van sociaal ondernemerschap 4 Aanbeveling 1: Wees contructief passief 6

Nadere informatie

Voorwoord. Erik Sterk Guido Walraven

Voorwoord. Erik Sterk Guido Walraven Voorwoord Erik Sterk Guido Walraven Ondernemende burgers in lokale gemeenschappen kunnen sociale, economische en ecologische impact hebben, zo is de laatste jaren steeds duidelijker geworden. De verschillende

Nadere informatie

HET SUCCES VAN DE VERGRIJZING

HET SUCCES VAN DE VERGRIJZING HET SUCCES VAN DE VERGRIJZING E EN VIS IE O P DE TO E KOMS T VA N W ER K, Z OR G, WO NE N EN VO O RZ IEN I N GEN HET D EN H A AG C EN TRU M VO O R S T R AT E G I S CHE S T UDI E S EN TN O HET SUCCES VAN

Nadere informatie

BESTURINGSFILOSOFIE GEMEENTE GOOISE MEREN

BESTURINGSFILOSOFIE GEMEENTE GOOISE MEREN BESTURINGSFILOSOFIE GEMEENTE GOOISE MEREN Projectleider Afdeling Iris van Gils Kerngroep Visie/Missie Datum 28 november 2014 Planstatus Vastgesteld in de Fusieraad 24 november 2014 Opdrachtgever Stuurgroep

Nadere informatie

Koers naar De Bedoeling met Haarlemmermeer. Tekst: Martine van Dijk, A+O fonds Gemeenten/ Fotografie: Kees Winkelman

Koers naar De Bedoeling met Haarlemmermeer. Tekst: Martine van Dijk, A+O fonds Gemeenten/ Fotografie: Kees Winkelman Koers naar De Bedoeling met Haarlemmermeer Tekst: Martine van Dijk, A+O fonds Gemeenten/ Fotografie: Kees Winkelman De gemeente Haarlemmermeer is gestart met een nieuwe koers. Een koers waarbij klantgerichtheid

Nadere informatie

Masterclass Value of Information. Waarde creëren voor de business

Masterclass Value of Information. Waarde creëren voor de business Masterclass Value of Information Waarde creëren voor de business Informatie en informatietechnologie maken het verschil bij de ontwikkeling van nieuwe business ideeën. Met informatie kunnen nieuwe innovatieve

Nadere informatie

VAN BELEID NAAR BUSINESS Een methode om écht te gaan ondernemen

VAN BELEID NAAR BUSINESS Een methode om écht te gaan ondernemen VAN BELEID NAAR BUSINESS Een methode om écht te gaan ondernemen AANLEIDING De creatieve industrie is een sector die de economische en culturele waarde van betekenis centraal stelt en exploiteert. Deze

Nadere informatie

Ruimte voor Initiatief de invulling van de lege paragraaf

Ruimte voor Initiatief de invulling van de lege paragraaf Ruimte voor Initiatief de invulling van de lege paragraaf Aanvullende tekst voor het collegeakkoord Amsterdam is van iedereen! Amsterdam, 31 augustus 2015 Introductie Vorig jaar juni sloten de partijen

Nadere informatie

Opdrachtgeverschap en transformatie in het sociaal domein

Opdrachtgeverschap en transformatie in het sociaal domein Aanbestedingsrecht Cursussen & Opleidingen UU Opdrachtgeverschap en transformatie in het sociaal domein Hoe contracteren gemeenten succesvol zorgverleners in het sociaal domein? Welke mogelijkheden hebben

Nadere informatie

Aanbestedingsrecht voor de inkooppraktijk

Aanbestedingsrecht voor de inkooppraktijk Specialisatieopleiding Aanbestedingsrecht voor de inkooppraktijk - Kennis van het aanbestedingsrecht / leren om doelmatig en correct in te kopen - Vanuit belangen inkoper én bestuurder; doelmatigheid vs.

Nadere informatie

Specialisatieopleiding. Aanbestedingsrecht voor de inkooppraktijk

Specialisatieopleiding. Aanbestedingsrecht voor de inkooppraktijk Aanbestedingsrecht Cursussen & Opleidingen UU Specialisatieopleiding Aanbestedingsrecht voor de inkooppraktijk Kennis van het aanbestedingsrecht / leren om doelmatig en correct in te kopen Vanuit belangen

Nadere informatie

ScaleUp Dashboard 2015

ScaleUp Dashboard 2015 Rapportage ScaleUp Dashboard 2015 ScaleUp Dashboard 2015 Prof. dr. Justin Jansen Lotte de Vos Rotterdam School of Management Erasmus Centre for Entrepreneurship Conclusies Nederland staat aan de Europese

Nadere informatie

PROJECT ONDERNEMEN FRIESLAND COLLEGE 2012-2013 LOOPBAAN & BURGERSCHAP ECONOMISCHE DOMEIN 1.2

PROJECT ONDERNEMEN FRIESLAND COLLEGE 2012-2013 LOOPBAAN & BURGERSCHAP ECONOMISCHE DOMEIN 1.2 PROJECT ONDERNEMEN FRIESLAND COLLEGE 2012-2013 LOOPBAAN & BURGERSCHAP ECONOMISCHE DOMEIN 1.2 INHOUDSOPGAVE Inleiding... 3 Opdracht... 4 Doelen... 4 Inhoud... 4 Werkwijze... 5 Productinhouden en beoordeling...

Nadere informatie

Samen vormgeven aan de toekomst

Samen vormgeven aan de toekomst Policy Design Studio Samen vormgeven aan de toekomst Sinds het voorjaar van 2015 brengen wij de Policy Design Studio in praktijk. Een kansgerichte manier om de toekomst tegemoet te treden. Wij raken steeds

Nadere informatie

Convenant Metropoolregio Amsterdam, FNV Finance, kennisinstellingen en cluster Financiële en Zakelijke Dienstverlening

Convenant Metropoolregio Amsterdam, FNV Finance, kennisinstellingen en cluster Financiële en Zakelijke Dienstverlening Convenant Metropoolregio Amsterdam, FNV Finance, kennisinstellingen en cluster Financiële en Zakelijke Dienstverlening Aanleiding Op 10 februari 2014 heeft, onder leiding van burgemeester Van der Laan,

Nadere informatie

Samen, duurzaam doen!

Samen, duurzaam doen! Samen, duurzaam doen! Een online platform voor duurzaamheid in de Kromme Rijn en Utrechtse Heuvelrug Transitie: We leven niet in een tijdperk van verandering maar in een verandering van tijdperken Jan

Nadere informatie

Verankering laaggeletterdheid in gemeentelijk beleid. Soler Berk Stichting Lezen & Schrijven

Verankering laaggeletterdheid in gemeentelijk beleid. Soler Berk Stichting Lezen & Schrijven Verankering laaggeletterdheid in gemeentelijk beleid Soler Berk Stichting Lezen & Schrijven Dinsdag 30 oktober 2012 Stichting Lezen & Schrijven Stichting Lezen & Schrijven initiatief van H.K.H. Prinses

Nadere informatie

10, 17 en 24 Juni 2016. Locatie American Hotel, Amsterdam

10, 17 en 24 Juni 2016. Locatie American Hotel, Amsterdam Leergang Ondernemerschap in Alfaen Gamma Wetenschappen Interactieve leergang over de perspectieven voor ondernemerschap in de Alfa- en Gammawetenschappen 10, 17 en 24 Juni 2016 Locatie American Hotel,

Nadere informatie

WESTHOEK BUSINESS DISTRICT. een regionaal contactpunt voor bedrijven d.m.v. een officieel samenwerkingsverband

WESTHOEK BUSINESS DISTRICT. een regionaal contactpunt voor bedrijven d.m.v. een officieel samenwerkingsverband WESTHOEK BUSINESS DISTRICT een regionaal contactpunt voor bedrijven d.m.v. een officieel samenwerkingsverband AGENDA 1. Missie, doelstellingen en taakstellingen van Westhoek Business District 2. Inspirerende

Nadere informatie

Utrecht Business School

Utrecht Business School Cursus Bedrijfsovername & Bedrijfsoverdracht De cursus Bedrijfsovername & Bedrijfsoverdracht duurt ongeveer 2 maanden en omvat 5 colleges van 3 uur. U volgt de cursus met ongeveer 10-15 studenten op een

Nadere informatie

Regie 3.0. een stap verder... Een serie masterclasses om bibliotheken in transitie te ondersteunen met allianties, transitiemanagement en geldstromen.

Regie 3.0. een stap verder... Een serie masterclasses om bibliotheken in transitie te ondersteunen met allianties, transitiemanagement en geldstromen. Regie 3.0 een stap verder... Een serie masterclasses om bibliotheken in transitie te ondersteunen met allianties, transitiemanagement en geldstromen. Regie 3.0 een stap verder... Een serie masterclasses

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2013 2014 33 750 XIII Vaststelling van de begrotingsstaten van het Ministerie van Economische Zaken (XIII) voor het jaar 2014 Nr. 124 LIJST VAN VRAGEN EN

Nadere informatie

klaar voor de toekomst!

klaar voor de toekomst! Jongeren met chronische aandoeningen klaar voor de toekomst! gratis Training Transitie, Zelfmanagement en Participatie voor zorgverleners Training Transitie, Zelfmanagement en Participatie voor zorgverleners

Nadere informatie

Veelgestelde vragen. Algemeen. 1. Waarom is de IGNITE Award opgezet?

Veelgestelde vragen. Algemeen. 1. Waarom is de IGNITE Award opgezet? Veelgestelde vragen Algemeen 1. Waarom is de IGNITE Award opgezet? Nederland kent naar schatting tussen de 3000 en 4000 social enterprises, een relatief kleine maar groeiende sector, met groot potentieel.

Nadere informatie

new world CAMPUS Op de grens van organisaties begint de New World Campus

new world CAMPUS Op de grens van organisaties begint de New World Campus new world CAMPUS Op de grens van organisaties begint de New World Campus New World Water & Sanitatie Campus Agri & Food De New World Campus is dé plek waar oplossingen worden gevonden voor mondiale vraagstukken

Nadere informatie

Resultaten online enquête Kennisknooppunt Stadslandbouw

Resultaten online enquête Kennisknooppunt Stadslandbouw Resultaten online enquête Kennisknooppunt Stadslandbouw 7 oktober 2015, Jan Eelco Jansma Samenvatting Dit document doet verslag van een online enquête (voorjaar-zomer 2015) onder betrokkenen bij stadslandbouw.

Nadere informatie

Kick-off programma Kwaliteit van de Samenleving in Zuid-Holland 10 december 2015

Kick-off programma Kwaliteit van de Samenleving in Zuid-Holland 10 december 2015 Kick-off programma Kwaliteit van de Samenleving in Zuid-Holland De aftrap Op heeft JSO met u de aftrap gegeven van het programma Kwaliteit van de Samenleving in Zuid- Holland. Het programma voorziet in

Nadere informatie

Aan de slag met het Business Model Canvas

Aan de slag met het Business Model Canvas 1 Aan de slag met het Business Model Canvas De Wereld van de Ondernemer Gerard Aaftink November 2014 2 Inhoud Deel 1: Het Business Model Canvas Het Business Model Canvas Wat is het? Hoe werkt het? Hoe

Nadere informatie

SAMENWERKEN. Het integraal kindcentrum van papier naar praktijk. Symposium 18 april 2013 Kloosterhotel ZIN, Vught

SAMENWERKEN. Het integraal kindcentrum van papier naar praktijk. Symposium 18 april 2013 Kloosterhotel ZIN, Vught SAMENWERKEN Het integraal kindcentrum van papier naar praktijk Symposium 18 april 2013 Kloosterhotel ZIN, Vught Het integraal kindcentrum van papier naar praktijk Donderdag 18 april Hét symposium over

Nadere informatie

Innoveren als avontuurlijke tocht

Innoveren als avontuurlijke tocht Innoveren als avontuurlijke tocht Innoveren als avontuurlijke tocht Oriëntatie op het gebied Omgaan met het onverwachte Het gebied doorgronden Zoeken naar doorwaadbare plekken Rust nemen en op kracht komen

Nadere informatie

We zien een datagedreven wereld vol kansen. Toepassingscentrum voor big data oplossingen

We zien een datagedreven wereld vol kansen. Toepassingscentrum voor big data oplossingen We zien een datagedreven wereld vol kansen Toepassingscentrum voor big data oplossingen We zien succesvolle organisaties groeien door big data 50% van de meest succesvolle organisaties Volg ons op twitter:

Nadere informatie

Woningcorporatie 2020: Professionalisering Communicatie. Uitkomsten benchmarkonderzoek 2012

Woningcorporatie 2020: Professionalisering Communicatie. Uitkomsten benchmarkonderzoek 2012 Woningcorporatie 2020: Professionalisering Communicatie Uitkomsten benchmarkonderzoek 2012 Between-us, 2012 Voorwoord Met vijftien jaar ervaring in de corporatiebranche heeft Between-us een solide inzicht

Nadere informatie

Programma Bestuurdersdag

Programma Bestuurdersdag Programma Bestuurdersdag Arbeidsvoorwaardenbeleid 2015 Wanneer: Dinsdag 9 september 2014 Waar: NDC Den Hommel, Kennedylaan 9, 3533 KH Utrecht Voor wie: bestuurders, organizers, adviseurs, netwerkers en

Nadere informatie

Bijeenkomst opschaling. Divosa 1 februari 2013

Bijeenkomst opschaling. Divosa 1 februari 2013 Bijeenkomst opschaling Divosa 1 februari 2013 Opschaling Vooral veel uitdagingen kansen, bedreigingen In de sheets een impressie van wat de deelnemers aan de masterclass bedachten. Antwoord op de vraagstukken

Nadere informatie

IBN ALS SOCIALE ONDERNEMING VOOR EEN BREDERE GROEP

IBN ALS SOCIALE ONDERNEMING VOOR EEN BREDERE GROEP IBN ALS SOCIALE ONDERNEMING VOOR EEN BREDERE GROEP IBN ALS SOCIALE ONDERNEMING VOOR EEN BREDERE GROEP IBN biedt mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt meer kansen door het optimaal benutten van talenten,

Nadere informatie

Stichting So Logical Foundation

Stichting So Logical Foundation Stichting So Logical Foundation BELEIDSPLAN 2015-2016 Stichting So Logical Foundation Postbus 5823 1410 GA Naarden Inhoudsopgave 1. Inleiding 3 2. Doelstelling 4 3. Werkwijze 6 4. Organisatie 7 5. Financiën

Nadere informatie

Collegereeks DYNAMISCH

Collegereeks DYNAMISCH Professional Learning & Development Executive Education Collegereeks DYNAMISCH EN STRATEGISCH TRANSFORMEREN in het Sociale Domein Locatie: Amersfoort Collegereeks DYNAMISCH EN STRATEGISCH TRANSFORMEREN

Nadere informatie

Het MNF (Max Neef Framework) is een initiatief van Plan B en Innovation Booster.

Het MNF (Max Neef Framework) is een initiatief van Plan B en Innovation Booster. Het MNF Concept Een concept voor bibliotheken om een (vernieuwde) positie, identiteit en nieuwe vormen van dienstverlening vorm te geven. En hun waarde te kunnen aantonen, die zoveel meer is dan geld en

Nadere informatie

Circulair Inkopen Utrecht op weg naar duurzame markttransformatie

Circulair Inkopen Utrecht op weg naar duurzame markttransformatie Circulair Inkopen Utrecht op weg naar duurzame markttransformatie Opdrachtgevers: - Provincie Utrecht - Gemeente Utrecht - Gemeente Amersfoort Middag/avond over biobased aanbesteden Centre of Expertise

Nadere informatie

Beleidsplan 2012 t/m 2016

Beleidsplan 2012 t/m 2016 Beleidsplan 2012 t/m 2016 Mei 2012 Beleidsplan 2012 t/m 2016 Inleiding Dit beleidsplan is het resultaat van een voortgaand proces, waar we sinds twee jaar aan werken. In die periode is het volgende gebeurd.

Nadere informatie

BOOST YOUR CAREER, COMPANY AND KNOWLEDGE

BOOST YOUR CAREER, COMPANY AND KNOWLEDGE BOOST YOUR CAREER, COMPANY AND KNOWLEDGE 1 Boeiend en verrijkend. Ook verschillend van invalshoeken en belangen Het was mijn doel om van de ervaringen van anderen te leren en dat is geslaagd De rondetafelsessies

Nadere informatie

Kadernota Participatie en Inkomen. Raadsinformatieavond 14 januari 2014

Kadernota Participatie en Inkomen. Raadsinformatieavond 14 januari 2014 Kadernota Participatie en Inkomen Raadsinformatieavond 14 januari 2014 Opbouw 1. Urgentie/aanleiding 2. Gekozen insteek en proces 3. Drieledige veranderstrategie a. Versterken bedrijvigheid en stimuleren

Nadere informatie

Registeropleiding Financieel Recht Certified Specialist Financial Law (CSFL )

Registeropleiding Financieel Recht Certified Specialist Financial Law (CSFL ) Eggens Instituut Module 4: Integrale PARP en Zorgplicht Registeropleiding Financieel Recht Certified Specialist Financial Law (CSFL ) Registeropleiding Financieel Recht Certified Specialist Financial Law

Nadere informatie

MEDIATOR IN DE MARKT: ONDERNEMEN MET HART EN ZIEL. Vaardigheidstraining

MEDIATOR IN DE MARKT: ONDERNEMEN MET HART EN ZIEL. Vaardigheidstraining MEDIATOR IN DE MARKT: ONDERNEMEN MET HART EN ZIEL Vaardigheidstraining Mediator in de Markt: Ondernemen met hart en ziel Introductie Je bent mediator. Je bent enthousiast, gemotiveerd en kundig. Maar nu?

Nadere informatie

Aandacht voor voedsel bij Gelderse gemeenten. Resultaten digitale verkenning 22 september 14

Aandacht voor voedsel bij Gelderse gemeenten. Resultaten digitale verkenning 22 september 14 Aandacht voor voedsel bij Gelderse gemeenten Resultaten digitale verkenning 22 september 14 In het kort Doelgroep: Gelderse gemeenten Doel: verkennen behoefte aan provinciale ondersteuning bij faciliterende

Nadere informatie

Secure Base Leadership. Leiding geven aan verandering. 24 en 25 september 2015

Secure Base Leadership. Leiding geven aan verandering. 24 en 25 september 2015 Leiding geven aan verandering 24 en 25 september 2015 Groesbeek De beste prestaties worden geleverd door mensen die dicht bij zichzelf zijn, intuïtief, creatief en reflectief. Het zijn mensen die weten

Nadere informatie

Informatie over onze vereniging

Informatie over onze vereniging Informatie over onze vereniging Editie 2014 Uitgebreide en actuele informatie op www.cio-platform.nl CIO Platform Nederland, mei 2014 Informatie over onze vereniging - CIO Platform Nederland mei 2014 Inhoudsopgave

Nadere informatie

Controllership. De noodzaak van strong controllership

Controllership. De noodzaak van strong controllership Verdiepingscyclus Strong Controllership De noodzaak van strong controllership Maatregelen uit het regeerakkoord stellen zorgorganisaties voor nieuwe vragen het strategisch management en bestuur van organisaties

Nadere informatie

Een stem voor de toekomst

Een stem voor de toekomst Een stem voor de toekomst 110001659_MCF_Brochure_19Nov_A5.indd 1 07/11/2014 15:54 Kinderen leggen verrassende verbanden en zien de kleinste details. Dankzij hun heldere blik ontstaan bij besluitvormers

Nadere informatie

Symposium Groene chemie in de delta

Symposium Groene chemie in de delta DPI Value Centre als onderdeel van TKI SPM en het valorisatienetwerk 2.0 Symposium Groene chemie in de delta A. Brouwer, 12 November 2012 TKI Smart Polymeric Materials Topresearch in polymeren 5-10 jaar

Nadere informatie

18 september 2014. voltijd Groningen 28 november 2014. 15 februari 2015. Beoordelingskaders bijzonder kenmerk ondernemen d.d.

18 september 2014. voltijd Groningen 28 november 2014. 15 februari 2015. Beoordelingskaders bijzonder kenmerk ondernemen d.d. se a ccr editat eor ga ní sat e Besluit Besluit strekkende tot het toekennen van het bijzonder kenmerk Ondernemen aan de minor Sport Business lnnovatie van de hbo-bacheloropleiding Sport, Gezondheid en

Nadere informatie

Twee bureaus voor de Masterclass zijn uit vele bureaus door FLOW geselecteerd, te weten: Factor Vijf, en Leeuwendaal

Twee bureaus voor de Masterclass zijn uit vele bureaus door FLOW geselecteerd, te weten: Factor Vijf, en Leeuwendaal Gids Masterclass Mobiliteit en brede inzetbaarheid Beste lezer, Twee bureaus voor de Masterclass zijn uit vele bureaus door FLOW geselecteerd, te weten: Factor Vijf, en Leeuwendaal Elk bureau heeft een

Nadere informatie

10 onmisbare vaardigheden voor. de ambtenaar van de toekomst. 10 vaardigheden. Netwerken. Presenteren. Argumenteren 10. Verbinden.

10 onmisbare vaardigheden voor. de ambtenaar van de toekomst. 10 vaardigheden. Netwerken. Presenteren. Argumenteren 10. Verbinden. 10 vaardigheden 3 Netwerken 7 Presenteren 1 Argumenteren 10 Verbinden Beïnvloeden 4 Onderhandelen Onderzoeken Oplossingen zoeken voor partijen wil betrekken bij het dat u over de juiste capaciteiten beschikt

Nadere informatie

Veranderen als avontuurlijke tocht. PBLQ Jaap Boonstra 25 november 2013

Veranderen als avontuurlijke tocht. PBLQ Jaap Boonstra 25 november 2013 Veranderen als avontuurlijke tocht PBLQ Jaap Boonstra 25 november 2013 Opbouw Veranderen als avontuurlijke tocht Wat is er gaande in de wereld om ons heen Zijnswaarde en publieke waarde PBLQ Professionele

Nadere informatie

Metropool 2013. Nederlandse School voor Openbaar Bestuur Lange Voorhout 17 2514 EB Den Haag tel. 070 302 49 10

Metropool 2013. Nederlandse School voor Openbaar Bestuur Lange Voorhout 17 2514 EB Den Haag tel. 070 302 49 10 Metropool Metropool 2013 Nederlandse School voor Openbaar Bestuur Lange Voorhout 17 2514 EB Den Haag tel. 070 302 49 10 ROI - Opleiding, Coaching en Advies voor de Publieke sector Herengracht 23 2511 EG

Nadere informatie

Wij, de overheid - samenvatting

Wij, de overheid - samenvatting Wij, de overheid - samenvatting Inleiding: de complexe overheid Overal waar een grens wordt gelegd, ontstaat behoefte aan samenwerking en kennisuitwisseling over die grens heen, binnen organisaties, tussen

Nadere informatie

De Punt broedplaats voor ondernemers met aandacht voor mens en milieu. Willem Lutjeharms 16 februari 2011

De Punt broedplaats voor ondernemers met aandacht voor mens en milieu. Willem Lutjeharms 16 februari 2011 De Punt broedplaats voor ondernemers met aandacht voor mens en milieu. Willem Lutjeharms 16 februari 2011 1 Publiek-private samenwerking 1.1 Ontstaan en evolutie - Faillissement Trefil-Arbed 1993 - Oprichting

Nadere informatie

Functioneel meten en vakmanschap www.divosa.nl

Functioneel meten en vakmanschap www.divosa.nl De sociale dienst als lerende organisatie Functioneel meten en vakmanschap www.divosa.nl De sociale dienst als lerende organisatie Functioneel meten en vakmanschap Prof. dr. Roland Blonk, Chris Goosen

Nadere informatie

Bachelorproject (15 EC), BSK. Docent: MSc, Drs. C. Nagtegaal

Bachelorproject (15 EC), BSK. Docent: MSc, Drs. C. Nagtegaal Vakbeschrijvingen derde jaar EBM: In het derde jaar volg je enkele verdiepende vakken, schrijf je de bachelorscriptie en heb je een vrije keuzeruimte. Je kunt deze ruimte invullen met keuzevakken (o.a.

Nadere informatie

Visie op Valorisatie. van onderzoeken naar ondernemen. InnoTep, Radboud Universiteit Nijmegen, 30 september 2011. Maarten van Gils

Visie op Valorisatie. van onderzoeken naar ondernemen. InnoTep, Radboud Universiteit Nijmegen, 30 september 2011. Maarten van Gils Visie op Valorisatie van onderzoeken naar ondernemen InnoTep, Radboud Universiteit Nijmegen, 30 september 2011 Maarten van Gils Agenda Persoonlijke introductie Het onderzoeken bij MICORD De overgang in

Nadere informatie

Creatieve broedplaatsen

Creatieve broedplaatsen Creatieve broedplaatsen Paul Barendregt, Bedrijvencentrum Hooghiemstra, Vondelparc, Rudolf Magnus Clustering van initiatieven t.b.v. creatieve Broedplaatsen Ad de Jong, Stichting Nucultuur/Nutrecht Ik

Nadere informatie

Promotieprogramma NSOB. Een academisch thuis voor de promoverende professional

Promotieprogramma NSOB. Een academisch thuis voor de promoverende professional Promotieprogramma NSOB Een academisch thuis voor de promoverende professional Voorwoord Het idee van een academische promotie spreekt veel bestuurders en ambtenaren aan. Maar waar te beginnen? En hoe de

Nadere informatie

Registeropleiding Financieel Recht Certified Specialist Financial Law (CSFL )

Registeropleiding Financieel Recht Certified Specialist Financial Law (CSFL ) Eggens Instituut Module 3: Goed Bestuur Registeropleiding Financieel Recht Certified Specialist Financial Law (CSFL ) Registeropleiding Financieel Recht Certified Specialist Financial Law (CSFL ) Module

Nadere informatie

Lokaal economisch beleid

Lokaal economisch beleid Lokaal economisch beleid Op weg naar een dynamische agenda voor de toekomst Tweede ondernemersavond 13 oktober 2014 Programma Opening 19:30 Doel van de avond 19:35 Terugblik 1 e ondernemersavond 19:40

Nadere informatie

November 2014 PLAN VAN DE ARBEID VOORNE PUTTEN

November 2014 PLAN VAN DE ARBEID VOORNE PUTTEN November 2014 PVDA PLAN VAN DE ARBEID VOORNE PUTTEN Een plan van De Partij van de Arbeid Voorne putten Werkgroep Economie & Werk Voorne Putten PvdA Nissewaard Gert-Jan Alberts Kim van de Kant PvdA Hellevoetsluis

Nadere informatie

Verslag werkbijeenkomst (Online) Academy 25 juni 2013

Verslag werkbijeenkomst (Online) Academy 25 juni 2013 Verslag werkbijeenkomst (Online) Academy 25 juni 2013 Vanaf 9.15 werd het druk bij Cubiss in Tilburg. Zo n 45 co-creanten verzamelden zich in de vergaderruimte om mee te denken over de Online Academy,

Nadere informatie

PROFESSIONAL LEARNINg & DEvELOPMENT. MASTERCLASS Open InnOvatIemanagement. de maakindustrie

PROFESSIONAL LEARNINg & DEvELOPMENT. MASTERCLASS Open InnOvatIemanagement. de maakindustrie PROFESSIONAL LEARNINg DEvELOPMENT MASTERCLASS Open InnOvatIemanagement In de maakindustrie MASTERCLASS Open InnOvatIemanagement In de maakindustrie AMBITIE, ACTIE EN RESULTAAT IN INNOvATIE De Universiteit

Nadere informatie

Tien meter hoge smurf aangekocht voor Ravellaan

Tien meter hoge smurf aangekocht voor Ravellaan Tien meter hoge smurf aangekocht voor Ravellaan Heeft u het al gehoord? Kijk op de website www.ravellaan-the-future.nl voorstel voor ONDERNEMERSFONDS RAVELLAAN - THE FUTURE november 2015 Jong & Klasse

Nadere informatie

Buurthuizen en activiteiten

Buurthuizen en activiteiten Invalshoek: een wijkbudget voor activiteiten We stoppen met de financiering van (een gedeelte van) de huidige activiteiten in de wijk en stellen per wijk een budget beschikbaar voor initiatieven van inwoners

Nadere informatie

Onderwijs 2011-2012. Onderzoekschool Politieke Geschiedenis. Onderzoekschool Politieke Geschiedenis 1

Onderwijs 2011-2012. Onderzoekschool Politieke Geschiedenis. Onderzoekschool Politieke Geschiedenis 1 Onderwijs Onderzoekschool Politieke Geschiedenis 2011-2012 Onderzoekschool Politieke Geschiedenis 1 1. Inleiding en samenvatting De Onderzoekschool Politieke Geschiedenis (OPG) biedt in het academisch

Nadere informatie

Bestuurssecretaris en...

Bestuurssecretaris en... het Zijlstra Center for Public Control and Governance www.hetzijlstracenter.nl Bestuurssecretaris en... Oriëntatie op de functie bestuurssecretaris het Zijlstra Center for Public Control and Governance

Nadere informatie

Checklist passie en poen

Checklist passie en poen Checklist passie en poen Aandachtspunten voor succesvol sociaal ondernemen gericht op de arbeidsparticipatie van mensen met een kwetsbare arbeidsmarktpositie Inleiding In het rapport Sociaal ondernemen:

Nadere informatie

Post HBO opleiding Jobcoach/Trajectbegeleider

Post HBO opleiding Jobcoach/Trajectbegeleider Post HBO opleiding Jobcoach/Trajectbegeleider Combo Emonomy Combo Emonomy heeft een lange historie en traditie in methodiekontwikkeling, onderzoek, opleiding, coaching en advies op het gebied van arbeidsontwikkeling,

Nadere informatie

Hoe het begon.. Start, op initiatief van de provincie. Stuurgroep stelt visie vast

Hoe het begon.. Start, op initiatief van de provincie. Stuurgroep stelt visie vast Dinsdag 20 september 2011 Presentatie aan gemeenteraad Coevorden Geert Roeles, wethouder EZ & lid Stuurgroep Dr Zuidas Henk Oortmann Team Economie & lid Regiegroep Dr Zuidas De Drentse Zuidas. = Economische

Nadere informatie

Leergang Effectief Beleidsonderzoek Interactieve leergang over de rol van beleidsonderzoek in het beleidsproces

Leergang Effectief Beleidsonderzoek Interactieve leergang over de rol van beleidsonderzoek in het beleidsproces Leergang Effectief Beleidsonderzoek Interactieve leergang over de rol van beleidsonderzoek in het beleidsproces Vrijdagen 31 oktober, 7 & 14 November 2014 Utrecht (Hotel NH Utrecht) Doelgroepen leergang:

Nadere informatie

NIEUWSBRIEF VOR PROMOVENDI OVERLEG OKTOBER 2011 (NR. 4)

NIEUWSBRIEF VOR PROMOVENDI OVERLEG OKTOBER 2011 (NR. 4) NIEUWSBRIEF VOR PROMOVENDI OVERLEG OKTOBER 2011 (NR. 4) Voorwoord Voor jullie ligt de nieuwsbrief van het VPO. Het is een goed gevulde nieuwsbrief met onder andere de vaste rubriek Het bureau van, een

Nadere informatie

10 Tips. over Leiderschap voor startende Managers. 2014 zwaartekracht academie

10 Tips. over Leiderschap voor startende Managers. 2014 zwaartekracht academie 10 Tips over Leiderschap voor startende Managers 1. 1 Accepteer het feit dat jij nog steeds veel moet leren. Je hebt de afgelopen jaren keihard gewerkt om dit te bereiken. Op jouw vakgebied heb je de nodige

Nadere informatie

Terugblik & Toekomst Sociaal Economisch Beleid. 1 december 2014 Jeroen van Wijk

Terugblik & Toekomst Sociaal Economisch Beleid. 1 december 2014 Jeroen van Wijk Terugblik & Toekomst Sociaal Economisch Beleid Datum: Door: 1 december 2014 Jeroen van Wijk Opmerkingen vooraf -Huidig beleid pas in 2012 vastgesteld -Nu evalueren = tussenstand -Bouwen met partners aan

Nadere informatie

Speech van commissaris van de koningin Max van den Berg, Symposium LifeLines, Groningen (UMCG), 1 oktober 2012

Speech van commissaris van de koningin Max van den Berg, Symposium LifeLines, Groningen (UMCG), 1 oktober 2012 Speech van commissaris van de koningin Max van den Berg, Symposium LifeLines, Groningen (UMCG), 1 oktober 2012 Dames en heren, [Inleiding] Ik vind het wel leuk, maar ook een beetje spannend. Maar moet

Nadere informatie

Impressie bijeenkomst 9 maart 2015 met vertegenwoordigers uit de regionale samenwerkingsverbanden

Impressie bijeenkomst 9 maart 2015 met vertegenwoordigers uit de regionale samenwerkingsverbanden Impressie bijeenkomst 9 maart 2015 met vertegenwoordigers uit de regionale samenwerkingsverbanden Thema van de bijeenkomst We leven in een spannende periode: de economie kantelt, de participatiesamenleving

Nadere informatie

Driedaagse Masterclass Investeren in bibliotheek(functies) 2014

Driedaagse Masterclass Investeren in bibliotheek(functies) 2014 Driedaagse Masterclass Investeren in bibliotheek(functies) 2014 Introductie Sinds het uitbreken van de internationale financiële crisis in het najaar van 2008, heeft Nederland te maken met een stagnerende

Nadere informatie

Driedaagse Leergang. Kennisintensieve beleidsontwikkeling

Driedaagse Leergang. Kennisintensieve beleidsontwikkeling Driedaagse Leergang Kennisintensieve beleidsontwikkeling 6, 13 en 20 juni 2014 Den Haag Doelstellingen en doelgroep De doelgroep bestaat uit beleidsmedewerkers/stafmedewerkers bij beleidsinstanties (nationaal,

Nadere informatie

trust compass 2015 Nieuw: zorgverzekeraars

trust compass 2015 Nieuw: zorgverzekeraars trust compass 2015 Nieuw: zorgverzekeraars Vertrouwen in zorgverzekeraars onder druk Elk jaar opnieuw zijn zorgverzekeraars volop in het nieuws. Helaas niet altijd in positieve zin. Berichten in de media

Nadere informatie