Geleerd in vorige presentaties Module 4 Inzicht in cijfers Les 1. Weet welke rapportages belangrijk zijn 1. Maak een plan 2. Administratie op orde 3. Gegevens verwerken 4. Inzicht in cijfers Les 1 Balans Winst- en verliesrekening Kasstroomoverzicht Waarom financiën begrijpen? Financiën is belangrijk omdat alle bedrijven geld moeten inbrengen en uitgeven om te kunnen ondernemen Lasten gaan voor de baten uit Slimme ondernemers stellen vragen Geld inbrengen Hoeveel geld komt van de eigenaren, uit verkoop of is geleend? Op welk product verdien ik het meest? Welke regio blijft achter? Hoe lang moet ik op mijn geld wachten? Slimme ondernemers stellen vragen Aan de uitgaven kant Zijn mijn kosten te hoog? Besteden we genoeg geld aan reclame? Welke investering biedt het hoogste rendement? Kan ik beter kopen of leasen? 1
Financiële rapportages Financiële rapportages bieden de informatie om die vragen te beantwoorden Je maakt betere beslissingen als je deze rapportages begrijpt Jargon, sommige termen hetzelfde Financiële gezondheid Doel is geld verdienen Financiële gezondheid verbeteren door omzet verhogen of kosten verlagen Goede investeringen Middelen verstandig inzetten Zoeken naar juiste combinatie Financiële gezondheid De beste ondernemers weten hoe goed hun onderneming in staat is om winst en cash om te zetten Hiervoor vertrouwen ze primair op de 3 documenten van de jaarrekening Wat is de jaarrekening? Balans: In staat om te betalen? Winst- en Verliesrekening: Winst gemaakt? Kasstroomoverzicht: Cash gegenereert? (Toelichting) Dit zijn de twee rapporten waar de fiscus jou op afrekent! Wat is de Balans? Balans is momentopname van bezittingen en schulden van jouw bedrijf Wat heb je? En hoe is dat betaald? Momentopname: einde boekjaar (31/12) Bezittingen = Eigen vermogen + Schulden Eindbalans 2014 = Beginbalans 2015 Het woord Balans Evenwicht tussen de bezittingen (activa) en schulden en eigen vermogen (passiva) Balans: iemand heeft betaald voor bezit Bezittingen (Activa) Schulden + EV (Passiva) 2
Wat zijn passiva (schulden + EV)? Passiva zijn de geldbronnen van jouw onderneming (ter beschikking gestelde middelen) Inbreng van eigenaren (eigen vermogen) Leningen en hypotheken van banken Schulden aan leveranciers Voorzieningen voor toekomstige uitgaven Wat zijn bezittingen (activa)? Activa zijn de (productie)middelen waaraan het geld is besteed Terreinen en gebouwen Machines, installaties, auto s, inventaris Voorraden Vorderingen, kas- en banksaldi Soorten activa Schematisch Activa worden verdeeld in vaste en vlottende activa. Vaste activa staan duurzaam ter beschikking aan de onderneming Vlottende activa kan een onderneming op korte termijn (<1 jaar) eenmalig gebruiken of omzetten in cash Activa (bezittingen / besteding) Vaste activa (gebouw, auto, inventaris) Vlottende activa (voorraad, vordering, geld) Passiva (schulden / geldbronnen) Eigen vermogen (kapitaal) Langlopende schulden (hypotheek, banklening) Kortlopende schulden (leverancierskrediet, BTW) Voorzieningen Activa (bezittingen / besteding) Voorbeeld Passiva (schulden / geldbronnen) Vaste activa 45.000 Eigen vermogen (kap.) 30.000 Langlopende schulden 20.000 Vlottende activa 20.000 Kortlopende schulden 15.000 Voorzieningen Totaal activa 65.000 Totaal passiva 65.000 Wat is de Winst- en verliesrekening? W&V-rekening toont de winstgevendheid van jouw onderneming over een bepaalde periode Ook wel resultatenrekening/exploitatierek. Periode: boekjaar (2014), kwartaal, maand Opbrengsten - Kosten = Winst Niet inkomsten en uitgaven! 3
Meest compacte vorm Winst en verliesrekening over 2015 Opbrengsten/Omzet 35.373 Kosten 21.283 Resultaat 14.090 Welk soort vragen beantwoord? Verdien ik met mijn onderneming wel geld? Is mijn bruto marge groot genoeg om het bedrijf te runnen? Weet ik wat mijn werkelijke directe kosten zijn? Zijn mijn prijzen zodanig dat mijn producten en diensten nog steeds een aantrekkelijk alternatief zijn voor de concurrentie? Hoe weet ik of mijn marketinginspanningen zijn vruchten afwerpt? Heb ik de juiste mix van producten en diensten? Als ik 2x zo hard werk, verdien ik dan ook twee keer zo veel geld? Verschil met inkomsten/uitgaven Oorzaak waarderingsgrondslag: alle transacties worden toegerekend aan een periode Aanschaf machine geen kosten, maar investering (balans) Afschrijving wel in W&V-rekening Directe en indirecte kosten Directe kosten zijn kosten die je direct kunt toewijzen aan de omzet. Indirecte kosten zijn niet direct toewijsbaar aan de omzet. Ook wel overhead. Wat voor de een direct is, kan voor de ander indirect zijn. De boeken die een boekwinkel inkoopt zijn directe kosten. De boeken die een consultant koopt voor bijscholing zijn indirecte kosten. Vaste en variabele kosten Variabele kosten variëren afhankelijk van het productie- en/of verkoopvolume Hoe meer je produceert en/of verkoopt, hoe hoger de variabele kosten. Vaste kosten blijven gelijk blijven ongeacht de hoeveelheid verkochte producten. Op vaste kosten kun je weinig invloed uitoefenen. Bijv. huurkosten Variabele kosten kun je beter sturen. Bijv. inkoop ijs Schematisch Opbrengsten (netto omzet) 100.000 Kostprijs van de omzet 60.000 Bruto marge 40.000 Personeelskosten 2.000 Afschrijvingen 5.000 Auto en transportkosten 1.000 Huisvestingskosten 6.000 Verkoopkosten 1.000 Algemene kosten 3.000 Bedrijfskosten 18.000 Bedrijfsresultaat 22.000 Financiële baten en lasten 1.000 Resultaat uit gewone bedrijfsvoering 23.000 Buitengewone baten en lasten 2.000 Resultaat voor belasting 25.000 Belasting! 4
Voorbeeld Opbrengsten (netto omzet) 100.000 Kostprijs van de omzet 60.000 Brutowinst 40.000 Personeelskosten 2.000 Afschrijvingen 5.000 Algemene kosten 11.000 Bedrijfskosten 18.000 Bedrijfsresultaat 22.000 Financiële baten en lasten 1.000 Resultaat uit gewone bedrijfsvoering 23.000 Buitengewone baten en lasten 2.000 Resultaat voor belasting 25.000 Omzet Omzet: verkopen over bepaalde periode in geld Drie soorten omzet: Geleverde producten (aantal x prijs) Verleende diensten (uren x tarief, vaste prijs) Overige opbrengsten (boekwinst) Omzet Netto omzet: omzet na aftrek kortingen Omzet altijd exclusief btw Btw is schuld en dus balans Omzet verantwoord je wanneer je product of dienst levert Betaalmoment is niet relevant Kostprijs van de omzet Kosten om omzet te genereren Rechtstreeks toe te rekenen aan omzet Directe kosten dus! Handel: inkoopprijs van verkochte prod. Productie: arbeid en materiaal Dienst: inhuur van derden Kostprijs van de omzet Kostprijs = variabele kosten Totale kosten variëren met aantal verkochte producten Voorbeeld limonadestalletje Kostprijs van de omzet Kosten 50 citroenen x 0,38 19,00 2 kilo suiker x 1,00 2,00 8 liter water Gratis 60 glazen limonade 21,00 Kostprijs per glas is 21 / 60 = 0,35 300 glazen: 300 x 0,35 = 105 Extra voorraad: wel uitgaven/geen kosten 5
Directe kosten verlagen? Slimmer en scherper inkopen Optimaliseren productie Variabele kosten per eenheid omlaag Marges omhoog Verkoopprijs omlaag t.b.v. marktaandeel Brutowinst Omzet directe kosten = brutowinst Belangrijk voor productie/handel Negatief? Verlies per transactie! Dekking van alle andere kosten (vast/indirect) Indirecte kosten Alle andere kosten om bedrijf te runnen Niet direct toe te schrijven aan fabricage product of levering dienst Kosten lopen normaliter door Vaste kosten, operationele kosten, overhead Indirecte kosten Salariskosten, huisvestingskosten, autokosten, verkoopkosten, distributiekosten, advieskosten, verzekeringskosten, drukwerkkosten en allerlei overige kosten Indirecte kosten Eerste besparingsmogelijkheden vind je hier Moet je die kosten echt maken? Onderhandel bijv. over je huurcontract Wijzig abonnementen Afschrijvingen Uitgaven middelen > 1 jaar en > 450 zijn investeringen Niet in één keer als kosten, maar verdelen over meerdere jaren Waarde afschrijven Bijv. aanschaf PC of laptop 6
Bedrijfsresultaat Brutowinst operationele kosten afschrijvingen = Bedrijfsresultaat Ook wel operationeel resultaat of exploitatieresultaat of EBIT Winst uit gewone bedrijfsvoering Negatief? Operatie niet rendabel Financiële baten en lasten Ook wel rentebaten en lasten Opbrengsten en kosten niets te maken met gewone bedrijfsvoering. Daarom apart op W&V Koersverschillen Resultaat voor belasting Bedrijfsresultaat rente = Resultaat voor belasting Basis voor aangifte inkomstenbelasting of vennootschapsbelasting Nettoresultaat Bedrag na belastingen Eenmanszaak: privé opname/gebruik BV: salaris + dividend Reserveer deel winst voor buffer Investeer in jezelf! Verband Balans en W&V Verschil tussen opbrengsten en kosten in een jaar (jouw winst dus) is de toename van het eigen vermogen op de balans De financiële positie is aan het eind van jaar verbeterd Samengevat Balans Winst en verliesrekening Tijd Momentopname Periode Inhoud Bezittingen, schulden en eigen vermogen Opbrengsten en kosten Doel Financiële positie Winstgevendheid 7
Demonstratie Voorbeeld rapportages in Boekhouden in Excel Kasstroomoverzicht Minste aandacht, bevat cruciale info Niet verplicht onderdeel jaarrekening Hoe is het met je cash gesteld? Hoe goed winst omzetten in cash Verklaart verschil tussen begin- en eindstand van de bank- en kasstanden in bepaalde periode Drie kasstromen operationele kasstromen: kasstromen uit je bedrijfsvoering; investeringskasstromen: kasstromen uit aan- en verkoop van duurzame bedrijfsmiddelen (vaste activa); financieringskasstromen: kasstromen uit financiële transactie, zoals leningen en de uitgifte van aandelen. Voorbeeld kasstroomoverzicht Kasstroomoverzicht 2015 Banksaldo beginstand 1.000 Operationele kasstroom 8.000 Investeringskastroom 2.500 Financieringskasstroom 5.000 Totale kasstroom 11.500 Banksaldo eindstand 12.500 Kasstroomoverzicht Operationele kasstroom het belangrijkst! Positief? Dan is je bedrijf in staat geld te maken met reguliere bedrijfsactiviteiten Verdere onderverdeling Voorbeeld kasstroom overzicht Kasstroomoverzicht 2015 Banksaldo beginstand 1.000 Bedrijfsresultaat 6.000 Afschrijvingen 1.000 Voorraadmutaties 500 Debiteurenmutaties 1.500 Crediteurenmutaties 800 Voorzieningen 0 Overige vorderingen/schulden 1.200 Operationele kasstroom 8.000 Investeringen 3.000 Desinvesteringen 500 Investeringskasstroom 2.500 Leningen (opname/aflossing) 4.000 Financiële baten en lasten 1.000 Eigen vermogenmutaties 2.000 Dividendbetalingen 0 Financieringskasstroom 5.000 Totale kasstroom 11.500 Banksaldo eindstand 12.500 8
Operationele kasstromen Cash is king! Kern is bedrijfsresultaat (omzet kosten) Vertalen naar cash via correcties Inkomsten/uitgaven vs omzet/kosten Correctie op bedrijfsresultaat Afschrijvingen: geen uitgaven Werkkapitaalmutaties: Debiteuren: stijging? Wel omzet, geen geld Crediteuren: stijging? Wel kosten, geen geld Voorraden: stijging? Geld vast Correctie op bedrijfsresultaat Voorzieningen: kosten die je nu neemt voor toekomstige uitgave (garantievoorziening, dubieuze debiteuren) Wel in resultatenrekening, maar nog geen cashuitstroom Voorzieningen stijgen? Dan bij winst optellen Correctie op bedrijfsresultaat Overige vorderingen/schulden (overlopende activa/passiva) Vooruitbetalingen en ontvangsten (verzekeringspremies, aanbetalingen, btw, loonbelasting, sociale premies) Gebeurtenissen in resultatenrekeningen die nog niet of wel tot kasstroom leidden Is cash op bank bijgekomen of afgegaan? Investeringskasstromen Apart zichtbaar i.v.m. grootte Vaak geld lenen hiervoor Investeringen: uitgaven voor productiemiddelen die meerdere perioden meegaan Desinvesteringen: verkoop vaste activa Financieringskasstromen Kasstromen omtrent financiering Leningen (opname/aflossing) Rente (ontvangen/betaald) Mutatie eigen vermogen Dividendbetalingen (bv) 9
Demonstratie Voorbeeld rapportages in Jaarrekening in Excel In de volgende presentatie Bepaal en verbeter je winst Lees en begrijp de balans 10