TWINSpiratie-avond Taalontwikkeling bij Tweelingen Hoofddorp 17 november 2008 Suzanne Lagerweij TWINSpiratie
Taalontwikkeling bij Tweelingen Theorie Pauze Praktijk Afsluiting
Taalontwikkeling bij Tweelingen Taalontwikkeling algemeen Verschil eenlingen Interactie Gedeelde omgeving Onderlinge invloed Preventie en behandeling
Taalontwikkeling Wat is taalverwerving? Taalverwervingsproces Componenten van taal Het kind De omgeving
Taalverwerving Taalbegrip (passieve taal) Taalproductie (actieve taal) Spraakontwikkeling Taalontwikkeling
Taalverwervingsproces Pre-linguale fase (geboorte tot 12 mnd) Vroeglinguale fase (12 mnd 2,5 jr) éénwoordstadium tweewoordstadium meerwoordstadium Differentiatiefase (2,5 5 jaar)
Componenten van taal Fonologie: klankleer Semantiek: betekenis (woordenschat) Syntaxis: zinsbouw
Beinvloedende factoren Wisselwerking tussen: Intrinsieke factoren (kind) Extrinsieke factoren (omgeving)
Intrinsiek: kind Aangeboren taalverwervingsmechanisme Eigenschappen kind: Intelligentie (geheugen) Mate van contact Interesse in taal Karakter (introvert/extravert)
Extrinsiek: omgeving Prenataal Zwangerschap en bevalling Postnataal Taalaanbod en taalstimulatie Het gezin
Taalaanbod Babytalk Joint attention Child directed speech Overheard speech
Taalstimulatie Aanwijzen en benoemen Vragen stellen Herhalen (en corrigeren) Uitbreiden
Omgeving Het gezin: Beschikbaarheid ouders Samenstelling gezin Steun derden (familie)
Taalontwikkeling bij Tweelingen
Ontwikkelingsmodel
Taalontwikkeling bij Tweelingen Verschillen met eenlingen Interactie Gedeelde aandacht Tweelingrelatie
Verschillen met eenlingen Taalontwikkeling: trager verloop autonome taal 'andere' ontwikkeling
Trager verloop Taalproductie later op gang Woordenschat kleiner Zinnen korter Uitspraak minder goed
Autonome taal 'Eigen' taaltje Slecht verstaanbaar Sterk gericht op elkaar Kans op 'sociale isolatie'
Andere ontwikkeling Andere volgorde Voorsprong: beurt nemen invoegen triadisch gesprek langer
Interactie model
Interactie Tweelingsituatie: triade ouder-twin1-twin2 dyade ouder-twin1 en ouder-twin2 dyade twin1-twin2
Gedeelde aandacht 1 Minder: exclusieve aandacht van de ouder taalaanbod en taalstimulatie
Gedeelde aandacht 2 Maar wel: Overheard speech Interactie met de co-twin
Onderlinge invloed Sterk gericht op elkaar: Remmen ze elkaar af? Stimuleren ze elkaar?
Waarom verschillen? Individuele verschillen wisselwerking kind-omgeving
Voorbeeld 1 S: Lora, wat wil je op brood? Lois: Lowa wil tjem
Voorbeeld 2 S: wat hebben jullie op school gedaan? Lois: buite speeld, op de glijbaa en ikke stept S: Lora, wat heb jij buiten gedaan? Lois: Lowa niet-e-glijbaa, Lowa inne zandbak-e speeld S: Lora, heb je in de zandbak gespeeld? Lora: ja S: heb je taartjes gebakken? Lora: ja
Voorbeeld 3 S: Lois, wil je met pappa mee fietsen? Lora: Nee (Lora wilde zelf graag mee!)
Einde Theorie
Pauze
De praktijk Taalproblemen: Voorkomen Signaleren Verhelpen
Taalproblemen voorkomen Taalaanbod en Taalstimulatie Spreek zelf altijd correct nederlands Spreek duidelijk verstaanbaar Stem af op het taalniveau van het kind Laat je kind goed uitpraten Corrigeer de kinderen altijd door in de goede vorm te herhalen
Taalproblemen voorkomen Tweelingrelatie Laat elk kind aan bod komen Reageer altijd op de taaluitingen van de kinderen Lees regelmatig apart voor Speel regelmatig even apart met elk kind Zorg voor exclusieve aandacht Breng ze in contact met andere kinderen
Taalproblemen signaleren Consultatie-bureau (CB) Functie: signaleren van problemen Peuterspeelzaal/creche (KO) Vergelijking leeftijdsgenoten Sociale isolatie Basisschool (BS) Vergelijking leeftijdsgenoten Sociale isolatie Meten taalbegrip
Wanneer hulp inschakelen? Op aanraden CB, KO of BS Als je zelf twijfelt Hoe eerder hoe beter!
Taalproblemen verhelpen Afspraak logopedist (via huisarts) Contact NSDSK: http://www.nsdsk.nl
Werkwijze Anamnese Onderzoek taalproductie taalbegrip gehoor Behandeling Indivuele taaltherapie speciale peutergroep zo nodig: (geleidelijk) scheiden
Vragen?