Monument: Visafslag, Den Haag REGISTER Monumentnummer Identificatienummer 0518100000286011 Basisregistratie Provincie Zuid-Holland Gemeente Den Haag Plaats Scheveningen Straat/huisnummer Visafslagweg 1 Postcode 2583 DM Kadastrale aanduiding Datum inschrijving in register beschermde monumenten Datum, deel en nummer van inschrijving in openbare registers Aanduiding of korte omschrijving Complexonderdeel van complex [naam of complexnummer] Bedrijfsgebouw met kantoor, veilingzaal, op- en overslagruimtes, kade en laadperron. Geheel van ca. 385 x 26 meter.
KENNIS: WAARDERING I Cultuurhistorische waarde: belang van het object/complex 1. als bijzondere uitdrukking van (een) culturele, sociaaleconomische en/of bestuurlijke/beleidsma tige en/of geestelijke ontwikkeling(en); 2. als bijzondere uitdrukking van (een) geografische, landschappelijke en/of historisch-ruimtelijke ontwikkeling; 3. als bijzondere uitdrukking van (een) technische en/of typologische ontwikkeling(en); 4. wegens innovatieve waarde of pionierskarakter; 5. wegens bijzondere herinneringswaarde. II Architectuur- en kunsthistorische waarde: (bijzonder) belang van het object/complex 1. voor de geschiedenis van de architectuur en/of bouwtechniek; 2. voor het oeuvre van een bouwmeester, architect, ingenieur of kunstenaar; 3. wegens de hoogwaardige esthetische kwaliteiten van het ontwerp; 4. wegens het bijzondere materiaalgebruik, de Het monument bezit cultuurhistorische waarde vanwege de functionele vormgeving, kenmerkende Wederopbouw elementen en de markante situering. Kenmerkend is het onderbrengen van opslag, afslag en bedrijfsfuncties onder één dak. Het gebouw staat symbool voor de naoorlogse schaalvergroting van de zeevisserij. Sjoerd Schamhart (1919-2007) ontwierp gebouwen met zeer uiteenlopende functies. In zijn tijd werkzaam bij de Dienst Gemeentewerken van Den Haag ontwierp hij de Visafslag. Een van zijn bekendste gebouwen is het Nationaal Archief. Zijn werk wordt onder meer gewaardeerd doordat het sterk gericht is op de gebruiker en rekening houdt met de bestaande stedenbouwkundige structuur. Beide elementen gelden voor de Visafslag. Opvallend is hoe de architect een primair functioneel bedoeld gebouw toch ook een esthetische kwaliteit heeft weten te geven, met name in de ritmiek van de sheddaken van elkaar gescheiden door de witte v- vormige, uit de gevel stekende, betonnen goten en het dak van het bedrijfsgebouw in de vorm van v-vormige liggers die een golfpatroon suggereren. De monumentale kunst blijft in dit functionele gebouw beperkt tot eenvoudige, gestileerde betonreliëfs in de
ornamentiek en/of monumentale kunst; 5. wegens de bijzondere samenhang tussen exterieur en interieur(onderdelen). III Situationele en ensemblewaarde 1. object als essentieel (cultuurhistorisch, functioneel en/of architectuurhistorisch en visueel) onderdeel van een complex; 2. a. bijzondere, beeldbepalende object voor het aanzien van zijn omgeving; b. bijzondere complex voor het aanzien van zijn omgeving, wijk, stad of streek; 3. a. bijzondere complex wegens de hoogwaardige kwaliteit van de bebouwing in relatie tot de onderlinge historisch-ruimtelijke context en in relatie tot de daarbij behorende groenvoorzieningen, wegen, wateren, bodemgesteldheid en/of archeologie; b. bijzondere object wegens de wijze van verkaveling/ inrichting/ voorzieningen. IV Gaafheid en herkenbaarheid: belang van het object/complex 1. wegens de architectonische gaafheid en/of hal van het bedrijfsgebouw. Opvallend is hoe de betonconstructie van de naar achteren omhooglopende mijn- of veilingzaal aan het exterieur is af te lezen. Het gebouw is in hoge mate beeldbepalend vanwege zijn enorme lengte van bijna 400 meter, bijna even lang als het landhoofd waarop het gebouwd is en waarmee de haven visueel van het strand wordt gescheiden. Het gebouw op de havenpier in het midden van het havencomplex met het brede front langs het water is optimaal gesitueerd om grote hoeveelheden vis tegelijk te lossen, te veilen en over land te distribueren. Het heeft een heldere functioneel ruimtelijke samenhang, met infrastructuur van aan- en afvoer (over water en over land) met kade en los/ laadbomen voor vrachtwagens. Het oorspronkelijk ontwerp van het gebouw is in al zijn onderdelen loskade, op- en overslagruimtes, en veiling- en kantoorgebouw - goed herkenbaar gebleven.
herkenbaarheid van ex- en/of interieur; 2. wegens de materiële, technische en/of constructieve gaafheid; 3. als nog goed herkenbare uitdrukking van de oorspronkelijke of een belangrijke historische functie; 4. wegens de waardevolle accumulatie van belangwekkende historische bouwen/of gebruiksfasen; 5. (van specifiek het complex) wegens de gaafheid en herkenbaarheid van het gehele ensemble van samenstellende onderdelen (hoofd- en bijgebouwen, hekwerken, tuinaanleg e.d.); 6. in relatie tot de structurele en/of visuele gaafheid van de stedelijke, dorpse of landschappelijke omgeving. De kenmerkende constructie van het zwevende betonnen dak met V-vormige goten boven het bedrijfsgebouw, de reeks van 23 betonnen sheddaken met V-vormige goten, de centrale hal met betonreliëf en de mijnzaal zijn niet wezenlijk gewijzigd en nog altijd representatief voor functionele wederopbouw architectuur. Het gebouw heeft nog zijn oorspronkelijke functie. V Zeldzaamheid 1. belang van het object/complex wegens absolute zeldzaamheid in architectuurhistorisch, bouwtechnisch, typologisch of functioneel opzicht; 2. uitzonderlijk belang van het object/complex wegens relatieve zeldzaamheid in relatie tot één of meer van de onder I t/m III genoemde kwaliteiten.
Onderdelen zonder monumentale waarde: - Exterieur - Interieur Receptiegeschiedenis, prijzen e.d. Overige KENNIS: FEITENVERZAMELING Oorspronkelijke functie(s), bij meer zelfstandige zaken in 1 mon.nr) op grond van een thesaurus, overeenkomend met registeromschrijving Typologie Huidige functie (met jaartal) Visafslag (2012) Naam object Visafslag Stijl/stroming Functionalisme Bouwtijd (ook de planfase) 1962-1964 Architect(en)/ontwerper(s) Sjoerd Schamart Uitvoerder (aannemer e.d.) Opdrachtgever Exterieur gebouw, constructietechniek Interieur (indeling) interieur, techniek en Langgerekt gebouw (345 meter) gevormd door een loods met 23 sheddaken op het noorden en op de kop een kantoorgebouw voor de Dienst van het Haven- en Marktwezen met een vertrek voor de havenmeester, een mijnzaal en kantine. Op betonnen palen uitgebouwd in de haven. Aan landzijde een laadperron boven straatniveau ter breedte van ca 1 meter breed, aan de havenzijde een kade. Het hele gebouw is uitgevoerd als een betonconstructie. Het beton is onbedekt toegepast. Een sobere
materialen Kunstwerken/orgels/ gedenktekens/meubels die onderdeel zijn van het monument nr. 1 Materiaal/techniek Locatie (in/aan het beschermde monument) Kunstenaar Voorstelling Datering Stijl/stroming Afmetingen Groen erfgoed: beplanting functionaliteit die vooral aanwezig is in de hal met staanders en trappartij van het bedrijfsgebouw. Betonreliëf in het interieur In de centrale hal is door de kunstenaar in de betonwand een reliëf aangebracht. Aat Verhoog n.v.t. Stedenbouwkundige ligging Archeologische relevantie ondergrond De visafslag is een beeldbepalend gebouw aan de eerste haven van Scheveningen. Door zijn langgerekte vorm vult het de kade aan de westzijde over de volle lengte. De kop aan de zuidkant is afwijkend van vorm, meer alzijdig zowel de haven als de havenmond overziend. Door zijn situering en vorm vormt de visafslag een buffer tussen haven en zee. n.v.t. Geschiedenis Ondeelbaar project. Bepaald door grote horizontale maat en het concept van plek in de duinen. Schamhart: de visafslag kon daarom een breed gebaar zijn, in confrontatie met het duin, het water en de boten van de haven, de in de haven werkende mensen, en andere kleinschalige activiteiten. Lange neutrale loods met sheddaken gericht op het noorden, alleen de kop op het zuiden herbergt bijzondere functies. Kenmerkend voor de architectuur van Sjoerd Schamhart zijn respect voor de gebruiker en voor bestaande stedelijke structuren. Roerende objecten van belang voor het gebouw Relevante wijzigingen Wijzigingen aan het pand hebben met name in het interieur plaatsgevonden. Verder zijn de ramen van het bedrijfsgebouw vervangen ramen en zijn er laaddeuren aan de landzijde dichtgezet. Bezocht Op 23 november 2012 door D. Valentijn (Gemeenre
Den Haag) en D. Koper (RCE). Overige KENNIS: BRONNEN Primaire bronnen, kaarten, literatuur, documentatie, websites Nr. 1 Nr. 2 Interviews bewoners, gebruikers Cees van Boven (red.). Gids van de moderne architectuur in Den Haag, Den Haag 1998, p.302. Hans van Dijk e.a., Sjoerd Schamart, architect in Den Haag, Rotterdam 1996.