Zwemwaterprofiel 't Wed 16 oktober 2008
Zwemwaterprofiel 't Wed Zwemwaterprofiel recreatieplas t Wed gelegen in het Nationaal Park Zuid-Kennemerland
Verantwoording Titel Zwemwaterprofiel 't Wed Opdrachtgever Hoogheemraadschap van Rijnland Projectleider Sigrid Haverkamp Auteur(s) Wijnanda Hulsegge en Bernadette Lohmann Projectnummer 4571635 Aantal pagina's 36 (exclusief bijlagen) Datum 16 oktober 2008 Handtekening Colofon Tauw bv afdeling Water Handelskade 11 Postbus 133 7400 AC Deventer Telefoon (0570) 69 99 11 Fax (0570) 69 96 66 Dit document is eigendom van de opdrachtgever en mag door hem worden gebruikt voor het doel waarvoor het is vervaardigd met inachtneming van de rechten die voortvloeien uit de wetgeving op het gebied van het intellectuele eigendom. De auteursrechten van dit document blijven berusten bij Tauw. Kwaliteit en verbetering van product en proces hebben bij Tauw hoge prioriteit. Tauw hanteert daartoe een managementsysteem dat is gecertificeerd dan wel geaccrediteerd volgens: - NEN-EN-ISO 9001. Zwemwaterprofiel 't Wed 5\36
6\36 Zwemwaterprofiel 't Wed
Inhoud Verantwoording en colofon... 5 Samenvatting... 9 1 Inleiding... 11 1.1 Aanleiding...11 1.2 Leeswijzer... 12 2 Uitgevoerde werkzaamheden... 13 2.1 Methode... 13 2.2 Locatiebezoek... 14 3 Beschrijving van de zwemlocaties... 15 3.1 Situering en beschrijving... 15 3.2 Hydrologie en hydromorfologie... 17 3.3 Kenmerken zwemlocatie t Wed... 17 3.4 Begrenzing van de zwemwaterzone... 19 4 Analyse historische waterkwaliteit... 21 4.1 Bacteriologische kwaliteit... 21 4.1.1 Waterkwaliteit volgens de huidige Europese zwemwaterrichtlijn... 22 4.1.2 Historische data analyse in relatie tot weersomstandigheden... 24 4.1.3 Waterkwaliteit volgens de nieuwe Europese zwemwaterrichtlijn... 24 4.2 Blauwalgenprofiel... 26 4.3 Overige pathogene ziekteverwekkers... 27 5 Mogelijke verontreinigsbronnen... 29 6 Beoordeling gezondheidsrisico s... 31 6.1 Toelichting gebruikte kentallen spreadsheet ZWEMPROF... 31 6.2 Resultaten en analyse... 32 7 Conclusie... 33 7.1 Aandachtspunten en maatregelen... 33 7.2 Aanbevelingen vervolgtraject... 34 Zwemwaterprofiel 't Wed 7\36
Bijlage(n) 1. Situering meetpunten zwemwaterkwaliteit 2. Resultaten risicoberekeningen spreadsheet ZWEMPROF 3. Data blauwalgen en fysisch chemische toestandsvariabelen 4. Verslag locatiebezoek 5. Beoordeling zwemwaterkwaliteit volgens de huidige en nieuwe EU-zwemwaterrichtlijn 8\36 Zwemwaterprofiel 't Wed
Samenvatting Een verplichting voortkomend uit de nieuwe Europese zwemwaterrichtlijn is het opstellen van een zwemwaterprofiel voor zwemlocaties door de waterbeheerder. In een zwemwaterprofiel worden de bronnen, de verontreinigingsroutes en de locatiespecifieke eigenschappen in kaart gebracht en worden de eventueel benodigde maatregelen ter verbetering van de zwemwaterkwaliteit geïnventariseerd. Dit zwemwaterprofiel heeft betrekking op de zwemlocatie in het duinmeer t Wed. De beheerder van deze zwemlocatie is PWN (Waterleidingbedrijf Noord-Holland). In het zwemwaterprofiel is de begrenzing van de zwemwaterzone bepaald. Het resultaat is dat een strook tot 50 meter vanaf het strand als zwemzone is aangewezen. Het zwemwatermeetpunt RO420 ligt in de zwemwaterzone en is voldoende representatief. De bacteriologische kwaliteit van het zwemwater in t Wed is volgens de huidige richtlijn goed en volgens de nieuwe richtlijn valt deze in de kwaliteitsklasse uitstekend. Dit geeft dus geen aanleiding tot het treffen van maatregelen. Van de mogelijke bronnen van bacteriële verontreinigingen op de zwemlocatie (dit zijn de zwemmers zelf en watervogels) is er geen enkele met een negatief effect op de zwemwaterkwaliteit. Een terugkerend probleem bij t Wed is zwemmersjeuk. Door het wegvangen van snoek en het uitzetten van zeelt en graskarper probeert PWN de plantengroei en de poelslakkenpopulatie in t Wed te beperken. PWN verzorgt uitgebreide voorlichting aan het publiek in geval er weer sprake is van zwemmersjeuk in de recreatieplas. De kans op bloei van toxische blauwalgen op de zwemlocatie t Wed is minimaal. De waterkwaliteit is dermate goed, dat er geen aanleiding is om de fysisch chemische toestandsvariabelen jaarlijks uitgebreid te monitoren. Wel is het raadzaam om een meetsessie zoals in 2007 is uitgevoerd met een tussenpoos van enkele jaren te herhalen. Veranderingen in de waterkwaliteit kunnen dan worden opgemerkt. Deze onderzoeksmaatregel is de verantwoordelijkheid van de waterkwaliteitsbeheerder. Onderwerp Maatregel Wie Zwemmersjeuk Voortzetten van de huidige acties: voorlichting publiek en beheersmaatregelen Blauwalgen Herhaling meetsessie fysisch chemische parameters en eventueel fytoplankton met tussenpoos van enkele jaren PWN Waterleidingbedrijf Noord- Nederland Rijnland Zwemwaterprofiel 't Wed 9\36
10\36 Zwemwaterprofiel 't Wed
1 Inleiding 1.1 Aanleiding De nieuwe Europese Zwemwaterrichtlijn (2006/7/EC) die maart 2006 van kracht geworden is, schrijft voor dat voor elk zwemwater een zwemwaterprofiel wordt opgesteld. In de nieuwe EU-zwemwaterrichtlijn staat dat alle zwemwateren aan het einde van het badseizoen van 2015 ten minste moeten voldoen aan de kwaliteit aanvaardbaar. Tevens moeten dan realistische en evenredige maatregelen zijn genomen om het aantal zwemwateren als uitstekend of goed te doen toenemen. In deze nieuwe EU-zwemwaterrichtlijn worden naast monitoring ook beheersmaatregelen van belang. Dit betekent dat per zwemwaterlocatie naast kwaliteitsgegevens van het oppervlaktewater vooral ook informatie beschikbaar moet zijn over de wijze waarop de zwemwaterkwaliteit beïnvloed wordt. Dit komt erop neer dat de beheerder van iedere zwemwaterlocatie een inschatting moet maken van de bronnen die de zwemwaterkwaliteit negatief kunnen beïnvloeden. De risico s en bedreigingen voor het zwemwater worden vastgelegd in een zwemwaterprofiel. De beheerder kan op basis van dit zwemwaterprofiel op de desbetreffende locatie maatregelen nemen om de risico s voor de zwemmers te reduceren. Volgens de zwemwaterrichtlijn geeft een zwemwaterprofiel een compleet beeld van alle veiligheid- en gezondheidsrisico s op de zwemlocatie. Een zwemwaterprofiel is in eerste instantie bedoeld om inzicht te krijgen in de fecale verontreinigingsbronnen en routes en richt zich op de indicatoren voor fecale verontreinigingen: Escherichia coli (E. coli) en intestinale enterococcen (nieuwe EU-richtlijn) of thermotolerante en totaal bacteriën van de coligroep en fecale streptococcen (huidige/oude parameters). Daarnaast verschaft het zwemwaterprofiel inzicht in mogelijke problemen door cyanobacteriën, overige macroalgen en/of fytoplankton. Andere gezondheidsbedreigende risico s zoals ziekte van Weil, botulisme, zwemmersjeuk, et cetera worden niet specifiek genoemd in de richtlijn maar worden in dit zwemwaterprofiel wel meegenomen. Het Hoogheemraadschap van Rijnland is verantwoordelijk voor het waterkwaliteitsbeheer van 46 zwemlocaties: 41 officiële locaties en 5 potentiële locaties (stand van zaken mei 2008). In dit rapport is het zwemwaterprofiel voor het duinmeer t Wed beschreven. Zwemwaterprofiel 't Wed 11\36
1.2 Leeswijzer Na deze inleiding worden in hoofdstuk 2 de uitgevoerde werkzaamheden beschreven. In hoofdstuk 3 volgt een beschrijving van de zwemlocatie en hoofdstuk 4 bevat een analyse van de waterkwaliteit en het blauwalgenprofiel. Vervolgens komen de potentiële risicobronnen in hoofdstuk 5 aan bod. Een beschrijving van de gezondheidsrisico s en bronnenanalyse is uitgewerkt in hoofdstuk 6. Tot slot staan in hoofdstuk 7 de conclusies en aanbevelingen. 12\36 Zwemwaterprofiel 't Wed
2 Uitgevoerde werkzaamheden 2.1 Methode Voor het opstellen van zwemwaterprofielen zijn enkele handreikingen/rapporten opgesteld waarin een gestructureerde aanpak van diverse facetten wordt beschreven: Handreiking voor het opstellen van een zwemwaterprofiel (RIZA/Grontmij, 2005): bacteriologische verontreinigingsbronnen KRW en oppervlaktewater (RIZA/DHV, 2005): afbakening van de zwemlocatie Handreiking zwemwaterprofiel blauwalgen (RIZA/DHV, 2007): blauwalgen Voor zover mogelijk, is voor het opstellen van dit zwemwaterprofiel bij deze handreikingen aangesloten. Figuur 2.1 Routekaart voor het opstellen van een zwemwaterprofiel (bron: Handreiking) Een zwemwaterprofiel omvat de volgende aspecten: Algemene beschrijving van de zwemwaterlocatie Er wordt een algemene beschrijving van de locatie gegeven waarin de volgende onderdelen aan de orde komen: algemene gebiedsbeschrijving, hydromorfologie en hydrologie, de begrenzing van de zwemwaterzone, gegevens ten aanzien van problemen en zwemverboden Zwemwaterprofiel 't Wed 13\36
zoals meldingen van gezondheidsklachten (zwemmersjeuk, botulisme) en bloei van blauwalgen Analyse data historische waterkwaliteit De data van de laatste drie à vijf jaar vormen de basis voor de historische waterkwaliteit. In geval van hoge concentraties aan bacteriën wordt gekeken of er een trend zichtbaar is die wijst op invloed van weersomstandigheden, een relatie met bepaalde bronnen of een relatie met een bepaalde periode in het jaar waarin de verhogingen plaatsvinden Identificatie van potentiële bronnen van bacteriologische verontreiniging Op basis van de hiervoor beschreven gegevens, het locatiebezoek en het gesprek met de locatiebeheerder, wordt een lijst van alle potentiële verontreinigingsbronnen opgesteld Beoordeling gesignaleerde verontreinigingsbronnen Met behulp van een eenvoudig spreadsheetmodel (ZWEMPROF) wordt de invloed van de bronnen geschat Evaluatie en conclusies Alle gegevens uit de voorgaande stappen worden naast elkaar gelegd en bekeken. Hierbij wordt bepaald welk van de mogelijke bronnen daadwerkelijk relevant zijn voor de waterkwaliteit op de zwemlocatie Aanbevelingen Als er geen problemen worden geconstateerd bestaat er weinig aanleiding om maatregelen te nemen. Als er wel duidelijke verontreinigingsbronnen zijn gevonden of als er onduidelijkheid is over de betrouwbaarheid van de resultaten, wordt een doorkijk gegeven naar mogelijke maatregelen 2.2 Locatiebezoek Bij voorkeur wordt een zwemwaterlocatie en de omgeving ervan een keer bezocht op een moment dat de stranden daadwerkelijk door bezoekers gebruikt worden. Immers dan kan een goede indruk van de hygiëne verkregen worden omdat ook zwemmers zelf een bron van bacteriële verontreinigingen kunnen zijn. In verband met de planning van het project is het locatiebezoek uitgevoerd op donderdag 17 april 2008. Tijdens het locatiebezoek waren de stranden voor het zwemseizoen nog niet in gereedheid gebracht en niet in gebruik door badgasten. Aandachtspunten tijdens het veldbezoek waren ten eerste de mogelijke bronnen van fecale verontreinigingen op de zwemlocatie en in de omgeving, maar ten tweede ook andere bedreigingen voor de zwemwaterkwaliteit zoals flora (bijvoorbeeld afgestorven plantenresten), fauna (ratten in verband met ziekte van Weil), botulisme, (blauw)algen, et cetera. Van elke locatie zijn tevens foto s gemaakt. De waarnemingen tijdens het locatiebezoek zijn opgenomen in bijlage 4 en verwerkt in het zwemwaterprofiel. 14\36 Zwemwaterprofiel 't Wed
3 Beschrijving van de zwemlocaties 3.1 Situering en beschrijving De zwemlocatie t Wed ligt in het Nationale park Zuid-Kennemerland. Dit gebied is gelegen nabij Bloemendaal en tussen IJmuiden en Noordwijk. Het duingebied kenmerkt zich door de diverse van elkaar geïsoleerde meertjes. t Wed is een gegraven duinmeer en ligt in een wegzijgingsgebied. De natuurvriendelijke oevers lopen geleidelijk af. Het diepste punt van het meer ligt op ongeveer 8 meter diepte. Het strand ligt aan de oostzijde van het meer en is ongeveer 300 meter lang. Het overige gedeelte van het meer wordt omringd door begroeide duinen. Het meer wordt door alleen door zwemmers gebruikt en is openbaar voor het publiek toegankelijk. Velsenbroek Bloemendaal N200 Overveen Haarlemerlieden Haarlem Zandvoort Heemstede Vijfhuizen Figuur 3.1 Regionale ligging t Wed Zwemwaterprofiel 't Wed 15\36
Kenmerk R003-4571635WIH-mfv-V02-NL t Wed Thijsse s Hof N200 Parkeerplaats N200 Figuur 3.2 Directe omgeving zwemlocatie t Wed Figuur 3.3 Bebording en overzichtsfoto vanaf de toegang naar 't Wed Nevenfuncties Het gebied maakt deel uit van de PEHS (provinciale ecologische hoofdstructuur). Verder doet het gebied dienst als waterwingebied en wordt het veelvuldig gebruikt door wandelaars. 16\36 Zwemwaterprofiel 't Wed
KRW waterlichaam Het gebied is aangemerkt als Natura 2000 gebied. Alle gebieden die onder Natura 2000 vallen zijn aangemerkt als KRW waterlichaam. Toekomstige plannen Voor zover bekend zijn er geen specifieke inrichtingsmaatregelen gepland die relevant zijn voor de zwemlocatie. Mocht in de toekomst de aanwezigheid van de sliblaag de waterkwaliteit negatief beïnvloeden dan zal overwogen worden die te verwijderen. 3.2 Hydrologie en hydromorfologie Hydrologisch gezien is t Wed is een geïsoleerd duinmeer. Het meertje wordt volledig door kwel en regenwater gevoed. Het beïnvloedingsgebied beperkt zich voor de belastingen dus tot de onmiddellijke omgeving. Het waterpeil is flexibel en staat onder invloed van het grondwater en neerslag. Het waterpeil in t Wed fluctueerde in de periode 1992 tot en met 2007 ongeveer tussen NAP +1,5 en +4,5 meter (bron: PWN, november 2007). t Wed ligt in een overwegend wegzijgingsgebied maar plaatselijk is er sprake van locale kwel. Dit is duidelijk zichtbaar aan de roestverschijnselen die zich langs de waterlijn van het strand voordoen. De oevers van t Wed zijn natuurlijke oevers, aan de westzijde de zogenoemde natuuroevers en aan de oostzijde het zwemstrand. Het onderwatertalud loopt vrij steil af, de maximale waterdiepte in het meertje is ongeveer 8 meter. 3.3 Kenmerken zwemlocatie t Wed Algemeen Beheerder De locatie maakt deel uit van het Nationale park van Zuid Kennemerland. De directe omgeving van de zwemlocatie wordt beheerd door PWN (Waterleidingbedrijf Noord-Holland). Waterkwaliteitsbeheerder Hoogheemraadschap van Rijnland. Provincie Noord-Holland. Afmetingen zandstrand De huidige afmetingen van het zandstrand zijn ruim 300 meter lang en 40 tot 80 meter breed. Tot vorig jaar lag de drijflijn tot aan het uiterste noordelijke punt van de plas. Met ingang van het zwemseizoen van 2008 heeft PWN de begrenzing van de zwemzone in zuidelijke richting verlegd waardoor de lengte van het zwemstrand kleiner geworden is. Het noordelijke deel van het zwemstrand zal zich tot een natuurlijke oever ontwikkelen. Zwemwaterprofiel 't Wed 17\36
Bezoekersaantallen Op een topdag zijn er ongeveer 500 tot 1000 recreanten in gebied aanwezig. Dit zijn niet allemaal zwemmers. In dit profiel wordt uitgegaan van 300 zwemmers op een gemiddelde dag en 750 op een topdag. Voorzieningen Kiosk Toiletten Vuilnisbakken Drijflijnen Toezicht Speeltoestellen Bodem Onderhoud Nee, op het strand is geen kiosk aanwezig. Aan het toegangspad naar t Wed is de kiosk de Duinroos gelegen. De afstand tot het strand is ongeveer 220 meter. Ja, bij de toegang naar het strand is een toiletgebouw aanwezig. Tevens zijn er toiletten bij de kiosk. Ja, op meerdere plaatsen op het strand staan vuilnisbakken Gedurende het zwemseizoen liggen ligt er een drijflijn bij 50 cm waterdiepte. Omdat de waterstand sterk wisselt wordt de drijflijn regelmatig door PWN verlegd. Nee, op het gehele strand is geen toezicht aanwezig. Nee, er zijn geen speeltoestellen in het water en ook niet op het strand De dieper gelegen bodemlagen bestaat uit veen. Hierboven is een dikke deklaag van zand aanwezig. De water bodem heeft een stevige structuur. Het strand wordt 1 keer per maand geëgaliseerd (niet tijdens paaiseizoen van de rugstreeppad in juni). De vuilnisbakken op het strand worden regelmatig geleegd. Bijzonderheden Klachten en meldingen Algemeen Bijna jaarlijks zijn er in de maanden juni en juli meldingen van zwemmersjeuk (bron PWN en provincie Noord-Holland). In het paaiseizoen van de rugstreeppad (juni) wordt het strand niet geëgaliseerd. Al jaren komt zwemmersjeuk voor in het meer. Tijdens een periode met zwemmersjeuk worden de recreanten door PWN geïnformeerd, worden waarschuwingsborden geplaatst en wordt zwemmen ontraden. 18\36 Zwemwaterprofiel 't Wed
Figuur 3.4 Zuidelijk strandgedeelte bij de toegang (links) en noordelijk strandgedeelte dat met ingang van 2008 geen zwemstrand meer is (rechts) 3.4 Begrenzing van de zwemwaterzone Voor het begrenzen van de zwemwaterzone is uitgegaan van het protocol zoals dat is beschreven in het rapport KRW en oppervlaktewater DHV juni 2005 (Verkennende studie naar de bescherming van zwemwater en oppervlaktewater voor drinkwaterbereiding onder de KRW). De veilige zwemzone is op 0,5 meter waterdiepte met een drijflijn afgebakend. Doorgaans is het een smalle strook tot maximaal 10 à 20 meter uit de oever. Naarmate de waterstand stijgt en daalt wordt deze drijflijn door PWN regelmatig verlegd. De afbakening is duidelijk bedoeld voor de allerkleinsten. De verwachting is dat veel zwemmers zich buiten de drijflijn begeven. Er is een natuurlijk aflopende bodem met een maximale waterdiepte van 8 meter. Voor de zwemwaterzone is uitgegaan van een zone van 50 meter vanaf het strand. Het zwemwatermeetpunt RO420 ligt in de zwemwaterzone (zie figuur 3.5). Opgemerkt wordt dat PWN met ingang van het zwemseizoen van 2008 de noordelijke begrenzing van het zwemgedeelte is naar het zuiden heeft verschoven. Het noordelijke deel, waar ook het tijdelijke meetpunt RO847 ligt, kan zich tot een natuurlijke oever ontwikkelen. Zwemwaterprofiel 't Wed 19\36
Zwemzone Waterkwaliteitmeetpunt RO240 Figuur 3.5 Zwemzone en zwemwaterkwaliteitsmeetpunt 20\36 Zwemwaterprofiel 't Wed
4 Analyse historische waterkwaliteit De zwemwaterkwaliteit wordt in het zwemseizoen tweewekelijks door Rijnland onderzocht. De situering van het meetpunt is in bijlage 1 aangegeven. Het waterkwaliteitsmeetpunt is gelegen bij de ingang van de plas. Op de kaart in bijlage 1 staat een tweede meetpunt weergegeven (RO0847) aan de noordkant van het meer. Dit meetpunt is alleen in 2007 bemonsterd en was bedoeld om de mogelijke invloed van zwemmers op de zwemlocatie vast te kunnen stellen. Tabel 4.1 Meetpunten waterkwaliteit t Wed Omschrijving Code X-coördinaat Y-coördinaat t Wed (zwemwatermeetpunt) RO420 100.773 490.395 t Wed NO-zijde bij afrastering (= tijdelijk) RO847 100.693 490.607 4.1 Bacteriologische kwaliteit De bacteriologische parameters van de huidige zwemwaterrichtlijn (totaal bacteriën van de coligroep, thermotolerante bacteriën van de coligroep en fecale streptokokken) worden in de nieuwe zwemwaterrichtlijn vervangen door Escherichia coli en intestinale enterococcen. Deze indicatoren leveren een betere koppeling tussen de fecale verontreiniging in zwemwater en gezondheidseffecten. In tabel 4.2 zijn de normen van de nieuwe richtlijn en de huidige (oude) richtlijn weergegeven. De eindbeoordeling van de huidige richtlijn is afwijkend van de nieuwe richtlijn. Bij de huidige parameters zijn er 3 categorieën (goed, aanvaardbaar en slecht) en bij de nieuwe parameters zijn er 4 categorieën (uitstekend, goed, aanvaardbaar en slecht). Een toelichting op de zwemwaterbeoordeling volgens de beide richtlijnen is opgenomen in bijlage 5. Tabel 4.2 Risicowaarden oude en nieuwe zwemwaterparameters in kve 1 /100 ml Parameter Uitstekende kwaliteit Goede kwaliteit Aanvaarbare kwaliteit Nieuwe EU richtlijn E coli 500 (95-percentiel) 1.000 (95-percentiel) 900 (90-percentiel) Intestinale enterococcen 200 (95-percentiel) 400 (95-percentiel) 330 (90-percentiel) Huidige EU richtlijn Coli thermotolerante - 100 (80 %) 2.000 (95 %) Coli totaal - 500 (80 %) 10.000 (95 %) 1 Kolonie vormende eenheid Zwemwaterprofiel 't Wed 21\36
4.1.1 Waterkwaliteit volgens de huidige Europese zwemwaterrichtlijn In de afgelopen jaren voldeed de bacteriologische waterkwaliteit ruimschoots aan de normen van de huidige EU zwemwaterrichtlijn. In tabel 4.3 is het toetsresultaat van de zwemwaterkwaliteit weergegeven. Tabel 4.3 Bacteriologische kwaliteit zwemwater volgens de huidige EU richtlijn Jaar Thermotolerante coli Totaal coli Eindoordeel 2003 Goed Goed Goed 2004 Goed Goed Goed 2005 Goed Goed Goed 2006 Goed Goed Goed 2007 Goed Goed Goed De waarden (som colibacteriën en thermotolerante colibacteriën) waren altijd bijzonder laag. Meestal lagen de concentraties rond de bepalingsgrens of net erboven. De hoogste concentratie aan thermotolerante colibacteriën was 120 kve/100 ml gemeten in augustus 2006 en voldeed aan de norm van 2.000 kve/100 ml. Een grafische weergave van de concentraties aan thermotolerante en totaal coli staat in de figuren 4.1 en 4.2. Deze grafieken betreffen de concentraties op het zwemwatermeetpunt RO420. De resultaten van het tijdelijke referentiemeetpunt RO847 in het jaar 2007 zijn niet gepresenteerd omdat de waarden op de beide meetpunten nagenoeg identiek waren, te weten: lager dan de rapportagegrens. 22\36 Zwemwaterprofiel 't Wed
Jaartrend TT coli 't Wed (Kennemerduinen) - RO420 2.500 kve/100 ml 2.000 1.500 1.000 500 2003 2004 2005 2006 2007 norm aanvaardbaar norm goed 0 1-apr 1-mei 1-jun 1-jul 1-aug 1-sep 1-okt Figuur 4.1 Bacteriologische kwaliteit zwemwater t Wed - thermotolerante coli Jaartrend totaal coli 't Wed (Kennemerduinen) - RO420 10.000 kve/100 ml 8.000 6.000 4.000 2.000 2003 2004 2005 2006 2007 norm aanvaardbaar norm goed 0 1-apr 1-mei 1-jun 1-jul 1-aug 1-sep 1-okt Figuur 4.2 Bacteriologische kwaliteit zwemwater t Wed - totaal coli Zwemwaterprofiel 't Wed 23\36
In tabel 4.4 staat een overzicht van de algemene zwemwaterparameters. Hieruit blijkt dat de ph aan de hoge kant is en in sommige jaren toeneemt tot ver boven ph 9 (zie ook paragraaf 4.2). Voor zwemmers vormt de verhoogde ph geen gezondheidsrisico. Het doorzicht is vaak 1 meter maar gedurende kortstondige periodes is het zicht verminderd tot maar 0,5 meter en in 2007 tot slechts 0,2 meter. De reden van het beperkte zicht in 2007 is in het kader van dit project niet bekend geworden. Een screening van de KNMI-gegevens duidt niet op een samenhang met uitzonderlijke weersomstandigheden. Tabel 4.4 Overzicht waterkwaliteit t Wed Bacteriologische kwaliteit max. Watertemperatuur C Doorzicht (cm) ph (kve/100 ml) maximaal minimaal min. - max. Som Coli s TT Coli s 2003 44 41 23 0,6 8,4-8,6 2004 51 49 23 0,9 8,5-9,2 2005 160 98 20 0,5 7,3-9,4 2006 120 120 24 0,6 8,3-8,6 2007 42 40 30 0,2 8,4 9,9 Norm 10.000 2.000 25 100 6,5 ph 9 4.1.2 Historische data analyse in relatie tot weersomstandigheden Om een mogelijke oorzaak met verontreinigingsbronnen te ontdekken wordt vaak gezocht naar mogelijke relaties met weersomstandigheden. Een relatie tussen fecale bacteriën en neerslag kan wijzen op overstorten in de buurt van de zwemlocatie of een verhoogde afspoeling van met fecaliën verontreinigd regenwater van aanliggende oevers. De bacteriologische kwaliteit is de afgelopen jaren zo goed geweest, dat er geen aanleiding is om een relatie met weersomstandigheden uit te werken. 4.1.3 Waterkwaliteit volgens de nieuwe Europese zwemwaterrichtlijn Om een beeld te krijgen van wat de wijziging aan parameters voor de kwaliteitsbeoordeling van het zwemwater betekent, zijn in de zwemseizoenen van 2006 en 2007 zowel de oude als de nieuwe parameters gemeten. Tevens zijn op het noordelijk gelegen meetpunt RO0487 in 2007 oude en nieuwe parameters bepaald. De resultaten staan weergegeven in figuur 4.3. 24\36 Zwemwaterprofiel 't Wed
Net als in de voorgaande jaren voldeden de oude parameters ook in 2007 aan de zwemwaternorm. Ook de waarden van de nieuwe zwemparameters waren erg laag en voldeden ruimschoots aan de norm (kwaliteitsklasse uitstekend ). Op het inmiddels vervallen noordelijke meetpunt RO0847 (niet grafisch weergegeven) waren de bacteriologische waarden zomogelijk nog lager, hier waren alle (zowel de oude als de nieuwe) parameters nooit in meetbare concentraties aantoonbaar. 400 't Wed (Kennemerduinen) - RO420 2007 300 200 100 0 19-apr 2-mei 17-mei 29-mei 15-jun 26-jun 13-jul 24-jul 9-aug 23-aug 4-sep 21-sep Totaal coli 37 oc Thermo tol. coli 44 oc Escherichia coli Intestinale enterococcen 400 't Wed (Kennemerduinen) - RO420 2006 300 200 100 0 19-apr 2-mei 17-mei 29-mei 15-jun 26-jun 13-jul 24-jul 9-aug 23-aug 4-sep 21-sep Totaal coli 37 oc Thermo tol. coli 44 oc Escherichia coli Intestinale enterococcen Figuur 4.3 Oude en nieuwe parameters in 2006 en 2007 op de zwemlocatie t Wed (kve/100 ml) Zwemwaterprofiel 't Wed 25\36
Indeling in kwaliteitsklasse volgens de nieuwe Europese zwemwaterrichtlijn De zwemwaterindeling wordt jaarlijks op basis van de meetreeks van de afgelopen vier badseizoenen vastgesteld. Op basis van de beperkte gegevensset uit de badseizoenen van 2006 en 2007 is een voorzichtige schatting van de indeling gedaan. De bacteriologische waterkwaliteit in t Wed valt in kwaliteitsklasse uitstekend Tabel 4.5 Kwaliteitsindeling zwemlocatie t Wed volgens de nieuwe EU zwemwaterrichtlijn Totaal oordeel E. coli Intestinale enterococcen t Wed (RO420) Uitstekend Uitstekend Uitstekend 4.2 Blauwalgenprofiel Volgens de beheerder (PWN) zijn er in t Wed nooit problemen met blauwalgen geweest. Ook zijn er tot op heden bij de provincie Noord-Holland en het Hoogheemraadschap van Rijnland geen meldingen van blauwalgen bekend. Toestandsvariabelen Ook de fysisch chemische toestandsvariabelen geven geen aanleiding om een bloei van blauwalgen te verwachten. Op het zwemwatermeetpunt (RO420) zijn in 2007 behalve de zwemwaterparameters ook enkele fysisch chemische waterkwaliteitsgegevens gemeten. Er is geen informatie van fytoplankton beschikbaar. Bijlage 3 bevat een samenvattend overzicht van de beschikbare gegevens. Hieruit blijkt dat de stikstof- en fosfaatconcentraties in t Wed bijzonder laag zijn en bijna geheel aan de streefwaarden voldoen. Opgelost fosfaat is nooit in meetbare concentraties aangetoond. Verhoudingsgewijs is er weinig fosfaat in het systeem, de N:P ratio aan beschikbaar N en P is 45. Vooral bij lagere N:P verhoudingen (5-10) zijn sommige blauwalgensoorten in het voordeel ten opzichte van andere fytoplanktonsoorten, omdat zij stikstof uit de atmosfeer kunnen binden (bijvoorbeeld Anabaena sp en Aphanizomenon). Dit is hier dus niet van toepassing omdat er verhoudingsgewijs veel stikstof aanwezig is. Dat er weinig algengroei in t Wed is wordt bevestigd door de lage chlorofyl-a concentraties, variërend van niet aantoonbaar tot maximaal 8 µg/l (NW4 norm 100 µg/l). Het doorzicht is in de zomermaanden meestal 1 meter maar regelmatig vermindert het doorzicht kortdurend tot 0,6 meter. De reden hiervan is niet achterhaald. Dit hangt in ieder geval niet samen met algengroei want de chlorofyl-a waarden zijn consistent erg laag. Waarschijnlijk wordt het bepaald door de natuurlijke gesteldheid en mogelijk speelt de (ijzerhoudende) kwel hier een rol. De 26\36 Zwemwaterprofiel 't Wed
zuurgraad is aan de hoge kant maar was in de zwemseizoenen van 2006 en 2007 wel constant rond ph 8,5. De hoge ph-waarde wordt bepaald door de natuurlijke gesteldheid van de bodem (kalkrijk duinzand). In de twee voorgaande jaren 2004 en 2005 steeg de ph gedurende het zwemseizoen steeds tot ver boven ph 9. De reden hiervoor is niet bekend. Vaak gaat een stijging van de ph samen met een bloei van algen maar gezien het ontbreken van chlorofyl gegevens in deze jaren kan deze link niet worden geverifieerd. Echter, met het oog op de constante doorzicht van 1 meter lijkt hiervan geen sprake te zijn. Met een chlorideconcentratie lager dan 50 mg/l behoort het duinmeer tot de zoete wateren. Opgemerkt wordt dat de grafieken in bijlage 3 op 9 augustus 2007 opmerkelijke uitschieters vertonen aan chloride (200 mg/l), doorzicht (slechts 20 cm) en de zuurgraad (ph 9,9). De reden hiervoor is in het kader van dit project niet bekend geworden. Een screening van de KNMI gegevens wijst uit dat er geen sprake was van verandering van of van extreme weersomstandigheden. Beoordeling blauwalgen Resumerend kan worden gesteld dat het duinmeer t Wed geen problemen met blauwalgen kent, ook niet in de hete zomer van 2003 waarin veel wateren in Nederland extreme overlast van blauwalgen hebben gehad. Op basis van de beschikbare informatie wordt geconcludeerd dat de kans op een toxische bloei van blauwalgen minimaal is. 4.3 Overige pathogene ziekteverwekkers Een terugkerend probleem bij t Wed is zwemmersjeuk. Door het uitzetten van graskarpers (in 1995) en zeelt (in 2004) probeert men de plantengroei en de populatie poelslakken in t Wed te beperken. Eenmalig zijn voorafgaand aan het uitzetten van zeelt een aantal snoeken weggevangen om het gewenste visbestand te bevoordelen. Op dit moment is er een bescheiden bestand van snoek, bittervoorns, rietvoorns en stekelbaarzen aanwezig. Deze soorten zijn niet uitgezet maar komen van nature in duinmeertjes als het Wed voor. Zwemwaterprofiel 't Wed 27\36
28\36 Zwemwaterprofiel 't Wed
5 Mogelijke verontreinigsbronnen Onderstaand wordt een overzicht gegeven van de mogelijke verontreinigingsbronnen voor bacteriële verontreinigingen. Risico bronnen Regenwaterlozingen Wegwater Effluent RWZI Ongerioleerde lozingen (Mest)water omringend agrarisch gebied Recreatievaart Jachthavens Beroepsvaart Wateraanvoer Waterbodem (Blauw)algen Planten Dieren Menselijke belasting Algemene indruk hygiëne Nee. Nee, er zijn geen verharde oppervlakken die op de zwemlocatie of de directe omgeving ervan afwateren. Wel wordt de plas omzoomd door duinen welke aflopen richting het water maar er zijn geen aanwijzingen (geen honden- en vogelfeces) dat het eventuele afstromende water bacteriologisch verontreinigd zou zijn. Nee. Nee. Nee, ligt midden in het duingebied. Het is een geïsoleerd binnenmeer en staat niet in verbinding met andere wateren waardoor besmeting zou kunnen optreden. Nee. Nee. Nee Nee. Via locale kwel en via afstomend regenwater. Er zijn geen indicaties dat dit water bacteriologisch verontreinigd is. Nee, de dieper gelegen waterbodem bestaat uit een veenlaag die door een dikke laag van zand is afgedekt. Nee, dit is nog nooit voorgekomen in het meer. Nee, in het water zijn veel waterplanten aanwezig maar deze vormen geven geen overlast voor zwemmers. Honden zijn niet toegestaan op het strand en worden er vrijwel niet gesignaleerd. Nihil, gezien de aanwezigheid van toiletten op het strand en bij de kiosk is de kans op direct contact van het zwemwater met feces nihil. Hoewel dit met kleine kinderen nooit helemaal uitgesloten kan worden. Heel aantrekkelijke zwemlocatie. Het strand was op het moment van het veldbezoek schoon en opgeruimd. De afvalbakken waren leeg en toiletten aanwezig en bruikbaar. Zwemwaterprofiel 't Wed 29\36
Figuur 5.1 Zicht op oostelijk strandgedeelte en duinen (links) en toiletgebouwtje bij de ingang (rechts) 30\36 Zwemwaterprofiel 't Wed
6 Beoordeling gezondheidsrisico s Bij de Handreiking bij het opstellen van een zwemwaterprofiel hoort een eenvoudig spreadsheetmodel, genaamd ZWEMPROF, om de invloed van de bronnen te kunnen schatten. Indien uit deze eenvoudige berekeningen geen relevante beïnvloeding van een verontreinigingsbron of -route wordt gevonden kan hiermee worden volstaan. Opgemerkt wordt dat met dit spreadsheet alleen gezondheidsrisico s ten gevolge van fecale verontreinigingen (E. coli en intestinale Enterococcen) bepaald worden. Gezondheidsrisico s door blauwalgen, andere ziekteverwekkers zoals zwemmersjeuk of botulisme en chemische verontreinigingen, moeten afzonderlijk beoordeeld worden. Voor alle geïdentificeerde bronnen zijn de kentallen in het spreadsheet ingevuld, zie bijlage 2. De uitkomsten van de berekening zijn in dezelfde bijlage te vinden. 6.1 Toelichting gebruikte kentallen spreadsheet ZWEMPROF Afmetingen zwemzone en waterdiepte. Voor het oppervlak van de zwemzone is uitgegaan van een zone van 50 meter vanaf het strand. Voor de berekeningen van dit zwemwaterprofiel is uitgegaan van een gemiddelde waterdiepte van 4,5 meter van de plas. Dit lijkt aan de krappe kant maar voor de berekening is dit een veilige aanname. Naarmate de waterdiepte kleiner is en daardoor ook het watervolume van de plas geringer is, wordt de kans op bepaalde risico s groter (bijvoorbeeld door een groot aantal zwemmers) Zwemmers. Op een gemiddelde dag komen er 500 tot 1000 bezoekers maar een deel hiervan zijn zwemmers. Uitgegaan is van 300 zwemmers op een gemiddelde dag en 500 zwemmers op een topdag. Uit ZWEMPROF komt naar voren dat zwemmers geen invloed hebben op de zwemwaterkwaliteit Watervogels. Tijdens het veldbezoek waren er geen vogels zichtbaar aanwezig. Maar bekend is dat er wel veel eenden en meerkoeten zijn, hoewel dit er in vergelijking met andere meren betrekkelijk weinig zijn. In hoeverre deze in de zwemzone vertoeven of vooral in het westelijke deel, aan de andere kant, van het meer verblijven is niet bekend. Om een realistischer beeld te krijgen is een vergelijking gemaakt met 10 watervogels die permanent in de zwemzone aanwezig zijn. De afstand van de vogels tot aan de zwemplek is op 0 meter (0,1 meter) gezet en de toegekende fractie op 1. Gebleken is dat watervogels in de zwemzone geen invloed hebben op de zwemwaterkwaliteit Zwemwaterprofiel 't Wed 31\36
Honden. Honden zijn op het terrein verboden. Er zullen op de locatie af en toe wel honden uitgelaten worden. De rekenmodule in ZWEMPROF heeft hiervoor (nog) geen kentallen. Algemeen wordt aangenomen dat hondenfeces de bacteriologische waterkwaliteit negatief kan beïnvloeden. Om een idee te krijgen van wat dit kan betekenen zou een hond vergeleken kunnen worden met 5 watervogels. Bij 5 honden zou er, als de feces vlak bij de waterlijn ligt, na een hevige regenbui mogelijk een effect op de bacteriële waterkwaliteit te verwachten zijn maar in ZWEMPROF wordt geen effect op de zwemwaterkwaliteit berekend 6.2 Resultaten en analyse Risico s door fecale verontreinigingsbronnen Uit ZWEMPROF volgt dat er voor de zwemlocatie t Wed geen risicobronnen zijn voor bacteriologische verontreinigingen. Overige pathogene ziekteverwekkers Een terugkerend probleem bij t Wed is zwemmersjeuk. Zwemmersjeuk wordt veroorzaakt door larfjes van een vogelparasiet (Trychobilharzia). Via uitwerpselen van watervogels komen eitjes van de parasiet in het water terecht. De larfjes huizen een jaar lang in een poelslak waarvan er in t Wed erg veel voorkomen. Deze larfjes kruipen soms in de huid van een zwemmer waar zij vrijwel direct dood gaan. Het ziektebeeld is rode bultjes op de huid wat erge jeuk geeft, maar gevaarlijk voor de gezondheid is dit niet. Na een aantal dagen verdwijnen alle verschijnselen vanzelf. Door het uitzetten van graskarpers (in 1995) en zeelt (in 2004) probeert PWN de plantengroei en de populatie poelslakken in t Wed te beperken. Eenmalig zijn voorafgaand aan het uitzetten van zeelt een aantal snoeken weggevangen om het gewenste visbestand te bevoordelen. Op dit moment is er een bescheiden bestand van snoek, bittervoorns, rietvoorns en stekelbaarzen aanwezig. Deze soorten zijn niet uitgezet maar komen van nature in duinmeertjes als het Wed voor. Risico s door blauwalgen Voor de zwemlocatie t Wed zijn de gezondheidsrisico s voor zwemmers door toxische blauwalgen nihil. Gezien het feit dat blauwalgen nog nooit zijn voorgekomen en de uitstekende waterkwaliteit in t Wed is de kans op een bloei van toxische blauwalgen niet groot. 32\36 Zwemwaterprofiel 't Wed
7 Conclusie Bacteriologische waterkwaliteit In de beschouwde periode 2003 t/m 2007 werd de bacteriologische waterkwaliteit (op basis van de huidige EU richtlijn) beoordeeld als goed. De bacteriële waarden (som colibacteriën en thermotolerante colibacteriën) waren altijd erg laag en voldeden ruimschoots aan de norm. In 2007 zijn voor het eerst ook de nieuwe bacteriologische parameters Escherichia coli (E. coli) en intestinale enterococcen) gemeten. Hieruit blijkt dat de waterkwaliteit volgens de nieuwe parameters ruimschoots voldeed aan de kwaliteitsklasse uitstekend. Op basis van de beperkte set aan beschikbare gegevens wordt de zwemwaterkwaliteit van t Wed volgens de nieuwe EU richtlijn beoordeeld als uitstekend. Deze beoordeling komt overeen met beoordeling onder de huidige richtlijn. Bacteriologische verontreinigingsbronnen Volgens het spreadsheet ZWEMPROF zijn er geen risicobronnen die invloed te hebben op de bacteriologische waterkwaliteit. Dit past in het beeld van de goede zwemwaterkwaliteit die altijd is gemeten. Overig Zwemmersjeuk is een jaarlijks terugkerend probleem in t Wed. Er worden maatregelen genomen om de groei van planten te verminderen en de poelslakkenpopulatie in bedwang te houden. Bij aanwezigheid van zwemmersjeuk zorgt PWN ervoor dat de recreanten via diverse middelen worden geïnformeerd zoals het uitreiken van brochures, waarschuwingsborden bij de zwemlocatie, regionale huis aan huis bladen en via internet. Blauwalgen Op basis van de beschikbare informatie en ervaringen uit de voorgaande jaren, is de kans op een bloei van toxische blauwalgen erg klein. 7.1 Aandachtspunten en maatregelen Op basis van de kwaliteitsklasse indeling (goed volgens huidige EU richtlijn en uitstekend volgens nieuwe EU richtlijn) is er geen noodzaak tot treffen van maatregelen voor bacteriologische kwaliteit. Zwemwaterprofiel 't Wed 33\36
Blauwalgen. De kans op bloei van toxische blauwalgen op de zwemlocatie t Wed is minimaal. De waterkwaliteit in t Wed is dermate goed, dat er geen aanleiding is om de fysisch chemische toestandsvariabelen jaarlijks uitgebreid te monitoren. Wel is het raadzaam om een meetsessie zoals in 2007 is uitgevoerd met een tussenpoos van enkele jaren te herhalen. Veranderingen in de waterkwaliteit kunnen dan worden opgemerkt. Deze onderzoeksmaatregel is de verantwoordelijkheid van de waterkwaliteitsbeheerder. Zwemmersjeuk. PWN verzorgt uitgebreide voorlichting aan het publiek in geval er weer sprake is van zwemmersjeuk in de recreatieplas. Ook wordt door het wegvangen van snoek en het uitzetten van zeelt en graskarper getracht de plantengroei en de poelslakkenpopulatie te beperken. Onderwerp Maatregel Wie Zwemmersjeuk Blauwalgen Voortzetten van de huidige acties: voorlichting publiek en beheersmaatregelen Herhaling meetsessie fysisch chemische parameters en eventueel fytoplankton met tussenpoos van enkele jaren PWN Waterleidingbedrijf Noord- Nederland Rijnland 7.2 Aanbevelingen vervolgtraject Actualisatie Het zwemwaterprofiel voor de zwemlocatie t Wed is met deze rapportage gereed. Afhankelijk van de zwemwaterindeling waarin de plas volgens de EU-zwemwaterrichtlijn wordt ingedeeld, moet het zwemwaterprofiel regelmatig geactualiseerd worden. Zwemwaterindeling uitstekend goed aanvaarbaar slecht Actualisatie zwemwaterprofiel vindt ten minste plaats om de Alleen als de indeling verandert in goed, aanvaardbaar of slecht Vier jaar Drie jaar Twee jaar De zwemwaterindeling wordt jaarlijks op basis van de meetreeks van de afgelopen vier badseizoenen vastgesteld. Aan de hand van de beperkte gegevensset uit de badseizoenen van 2004 en 2007 is een voorzichtige schatting van de indeling gemaakt. De bacteriologische waterkwaliteit valt in kwaliteitsklasse uitstekend. 34\36 Zwemwaterprofiel 't Wed
Op basis van dit toetsoordeel hoeft het zwemwaterprofiel voor de zwemlocatie t Wed alleen geactualiseerd te worden als er een verslechtering van de bacteriologische waterkwaliteit optreedt. Zwemwaterprofiel 't Wed 35\36
36\36 Zwemwaterprofiel 't Wed
Bijlage 1 Situering meetpunten zwemwaterkwaliteit
Bron: Hoogheemraadschap van Rijnland
Bijlage 2 Resultaten risicoberekeningen spreadsheet ZWEMPROF
ZWEMPROF t Wed ZWEMPROF Naam locatie: Datum beoordeling: ZWEMwaterPROFielen Duinmeer 't Wed 15-mei-2008 Type systeem plas 1 Overstort gemengd stelsel (incidenteel) Jachthavens (continue belasting) breedte plas (m) 200 afstand overstort gemengd stelsel 0 Uitwisselingsdebiet met overig water (m3/sec) 0 lengte plas (m) 500 Overstortvolume 0 afstand tot zwemplek (m) 0 gemiddelde diepte plas (m) 4,5 Fractie naar zwemwater 0 Fractie naar zwemwater 0 oppervlak zwemzone (m2) 15000 Overstort gescheiden stelsel (incidenteel) Watervogels (continue belasting) lengte zwemstrand (m) 300 afstand overstort gescheiden stelsel 0 Aantal 10 Overstortvolume 0 afstand tot zwemplek (m) 0 Zwemmers Fractie naar zwemwater 0 Fractie naar zwemwater 1 gemiddeld aantal per dag 300 aantal bij extreme drukte 750 Lozingen slachthuis of mestverwerkend bedrijf Lokale bron (incidenteel) Debiet lozing (m3/sec) 0 concentratie ecoli (KVE/sec) 0 Recreatievaart afstand tot zwemplek (m) 0 concentratie enterokokken (KVE/sec) 0 aantal boten per dag 0 Fractie naar zwemwater 0 volume (m3) 0 aantal; bij extreme drukte 0 afstand tot zwemplek (m) 0 Afstand tot zwemplek (m) 0 Ongezuiverde lozingen (incidenteel) Fractie naar zwemwater 0 Fractie naar zwemwater 0 Volume lozing (m3) 0 afstand tot zwemplek (m) 0 Lokale bron (continu) RWZI Fractie naar zwemwater 0 belasting ecoli (KVE/halfjaar) 0 Debiet (m3/sec) 0 belasting enterokokken (KVE/halfjaar) 0 afstand tot zwemplek (m) 0 Afstromend wegwater (incidenteel) afstand tot zwemplek (m) 0 Fractie naar zwemwater 0 Volume lozing (m3) 0 Fractie naar zwemwater 0 afstand tot zwemplek (m) 0 Agrarisch achterland Fractie naar zwemwater 0 Bodemtype zand 3 aantal hectare 0 Beroepsvaart (continue belasting) mestsoort Melkkoeien 3 Aantal boten per dag 0 afstand tot zwemplek (m) 0 afstand tot zwemplek (m) 0 Fractie naar zwemwater 0 Fractie naar zwemwater 0 Bijdrage bronnen legenda EC Geen invloed op zwemwaterkwaliteit (E.c <200KVE/100ml) Geringe invloed op de zwemwaterkwaliteit (E.c tussen 200 en 500KVE/100ml) Wezenlijk invloed; gemiddelde onder de norm, maar incidenteel overschrijdingen te verwachten (E.c tussen 500 en 900KVE/10 Grote invloed bron: maatregelen noodzakelijk (E.c >900KVE/100ml) Naam locatie: Duinmeer 't Wed Datum beoordeling: 15-mei-2008 legenda IC Geen invloed op zwemwaterkwaliteit (IE <100KVE/100ml) Geringe invloed op de zwemwaterkwaliteit (IE tussen 100 en 200KVE/100ml) Wezenlijk invloed; gemiddelde onder de norm, maar incidenteel overschrijdingen te verwachten (IE tussen 200 en 330KVE/100 Grote invloed bron: maatregelen noodzakelijk (IE >330KVE/100ml) gemiddeld EC zeer druk EC gemiddeld IE zeer druk IE eindoordeel EC eindoordeel EC Zwemmers 0,05 0,13 0,03 0,06 gemiddeld zeer druk 0,83 0,90 Recreatievaart 0,00 0,00 0,00 0,00 RWZI 0,00 0,00 eindscore IC eindscore IC Agrarisch achterland 0,00 0,00 gemiddeld zeer druk RioolOverstort 0,80 0,84 gemengd stelsel 0,00 0,00 gescheiden stelsel 0,00 0,00 Lozingen slachthuis of mestverwerkend bedrijf 0,00 0,00 Ongezuiverde lozingen 0,00 0,00 Afstromend wegwater 0,00 0,00 Beroepsvaart 0,00 0,00 Jachthavens 0,000000 0,00 Watervogels 0,78 0,78 Lokale bron (Incidenteel) 0,00 0,00 Lokale bron (continue belasting) 0,00 0,00
Bijlage 3 Data blauwalgen en fysisch chemische toestandsvariabelen
Nutriënten op het zwemwatermeetpunt t Wed RO420 2,5 Stikstof - meetpunt RO420 Concentratie (mg N/l) 2 1,5 1 0,5 0 1-1-2007 1-2-2007 1-3-2007 1-4-2007 1-5-2007 1-6-2007 1-7-2007 1-8-2007 1-9-2007 1-10-2007 1-11-2007 1-12-2007 N opgelost Streefw aarde N opgelost N MTR N-totaal Fosfaat - meetpunt RO420 0,3 Concentratie (mg P/l) 0,2 0,1 0,0 1-1-2007 1-2-2007 1-3-2007 1-4-2007 1-5-2007 1-6-2007 1-7-2007 1-8-2007 1-9-2007 1-10-2007 1-11-2007 1-12-2007 P MTR-P-totaal PO4 Streefw aarde PO4 N:P ratio - meetpunt RO420 50 40 N:P ratio 30 20 10 0 1-1-2007 1-2-2007 1-3-2007 1-4-2007 1-5-2007 1-6-2007 1-7-2007 1-8-2007 1-9-2007 1-10-2007 1-11-2007 1-12-2007 1-1-2008 totaal opgelost
Basisparameters zwemwatermeetpunt t Wed (RO420) 250 Chloride - meetpunt RO420 200 150 100 50 0 1-1-2003 1-5-2003 1-9-2003 Concentratie (mg/l) 1-1-2004 1-5-2004 1-9-2004 1-1-2005 1-5-2005 1-9-2005 1-1-2006 1-5-2006 1-9-2006 1-1-2007 1-5-2007 1-9-2007 1-1-2008 100 90 80 Chlorofyl-a en doorzicht - meetpunt RO420 2 1,8 1,6 Chlorofyl-a (ug/l) 70 60 50 40 30 20 10 0 1,4 1,2 1 0,8 0,6 0,4 0,2 0 Doorzicht (m) 1-1-2003 1-5-2003 1-9-2003 1-1-2004 1-5-2004 1-9-2004 1-1-2005 1-5-2005 1-9-2005 1-1-2006 1-5-2006 1-9-2006 1-1-2007 1-5-2007 1-9-2007 1-1-2008 Chlorof yl-a Doorzicht ph - meetpunt RO420 10 9,5 9 8,5 ph 8 7,5 7 6,5 6 1-1-2003 1-5-2003 1-9-2003 1-1-2004 1-5-2004 1-9-2004 1-1-2005 1-5-2005 1-9-2005 1-1-2006 1-5-2006 1-9-2006 1-1-2007 1-5-2007 1-9-2007 1-1-2008
Bijlage 4 Verslag locatiebezoek
t Wed Locatiebezoek d.d. Luchttemperatuur: Drukte tijdens locatiebezoek: 17-04-2008, 10:30 uur 16 gr. C Geen bezoekers, het bezoek was vroeg in het jaar, nog voor het zwemseizoen Afmetingen Lengte strand Breedte strand Circa 300 m Circa 40-80 m Voorzieningen Sanitaire voorzieningen (aangesloten op rioolstelsel) Prullenbakken Toezicht (waar) Speeltoestellen Drijflijn(en) Aanwezig Aanwezig Nee Nee Nog niet aanwezig worden binnenkort geplaatst Ondergrond (strand, oever, waterbodem) Stromingsrichting water Veenachtige ondergrond met deklaag van zand Nee, locale kwel. Roestverschijnselen langs oeverlijn. Riolering en regenwater Lozingspunten regenwaterafvoer Afstromend wegwater Overstorten rioolstelsel Ongezuiverde lozingen Lozingspunt RWZI Nee Nee Nee Nee Nee Scheepvaart (recreatie-, beroepsvaart, woonboten) Vaart, vaarroute (Jacht)havens Aanlegsteigers Woonboten Nee Nee Nee Nee Dieren Huisdieren op strand Watervogels aanwezig (welke, hoeveel) Ratten Nee Niet gezien. Normaliter wel eenden en meerkoeten volgens de beheerder Nee
t Wed Flora Waterplanten Omgeving Algen Ja, behoorlijk veel Duingebied Niet aanwezig Hygiëne Feces aanwezig op strand (vogels, honden, zwemmers, enzovoort.) Algemene hygiëne Drijvend vuil Dode dieren Werkzaamheden (baggeren, onderhoud, oevers) Nee Schoon Geen Nee Nee Omgeving Industrie Weilanden en/of boerderijen Overig Geen Nee Is een binnenmeer in duingebied Overig Soorten waterplanten Doorzicht Soorten vis Algemene indruk waterkwaliteit Geur Kleur Schuim Ondergrond van het zwemwater Onbekend Goed, 1 tot 2 meter Weinig, zeelt en karper Water is schoon. Neutraal Natuurlijk Geen Veenachtige ondergrond bedekt met een laag zand, stevig
Bijlage 5 Beoordeling zwemwaterkwaliteit volgens de huidige en nieuwe EUzwemwaterrichtlijn
Berekening toetswaarden De nieuwe zwemwaterrichtlijn (2006/7/EG) verschilt op veel punten van de huidige richtlijn 76/160/EG. Hieronder wordt een overzicht gegeven van de veranderingen in de beoordelingssystematiek. Nieuwe EU-richtlijn In de nieuwe beoordelingssystematiek wordt uitgegaan van een meetreeks over een periode van 4 jaren (het afgelopen badseizoen en de 3 voorgaande badseizoenen). De toetswaarden voor de nieuwe EUzwemwaterrichtlijn worden als volgt berekend: Van de gemeten hoeveelheid bacteriën in kolonie vormende eenheden / 100 ml wordt de log 10 - waarde bepaald. (Als het resultaat een nulwaarde is, wordt de log 10 -waarde van de detectielimiet/rapportagegrens van de gebruikte analystische methode gebruikt) Van deze reeks wordt de rekenkundig gemiddelde waarde (1) en de standaarddeviatie (2) berekend De 90- en 95-percentielwaarden zijn de uitkomsten van de formules (3) en (4) 1) log10m1...log10mn = Q n 2) Std (reeks log10_m1 t/m log10_mn) 3) Q + 1.28 * Std 90-percentielwaarde = 10 4) Q + 1.65 * Std 95-percentielwaarde = 10 Indeling in vier verschillende kwaliteitsklassen (voor binnenwateren) Nieuwe EU-richtlijn Uitstekende kwaliteit Goede kwaliteit Aanvaardbare kwaliteit Slechte kwaliteit E coli <500 ( 95-percentiel) <1.000 (95-percentiel) <900 ( 90-percentiel) >900 ( 90-percentiel) Intestinale enterococcen <200 ( 95-percentiel) <400 (95-percentiel) <330 ( 90-percentiel) >330 ( 90-percentiel) Aantallen in kolonievormende eenheden per 100 ml (kve/100 ml) Huidige EU-richtlijn Volgens de huidige zwemwaternormering wordt uitgegaan van een meetreeks over één zwemseizoen. De kwaliteitsbeoordeling wordt berekend aan de hand van het percentage aan overschrijdingen: Goed: 80 % van de metingen voldoet aan de maximale norm van 100 kve per 100 ml voor thermotolerante bacteriën en 80 % voldoet aan de maximale norm van 500 kve per 100 ml van het totaal aantal colibacteriën. Van de 11 metingen per badseizoen moeten er dus 9 metingen voldoen. Voldoende: 95 % van de metingen voldoet aan de maximale norm van 20.000 kve per 100 ml aan thermotolerante bacteriën en 95 % voldoet aan de maximale norm van 100.000 kve per 100 ml van het totaal aantal colibacteriën. Dit betekent dat bij 11 metingen/badseizoen alle metingen moeten voldoen Een meting mag niet meer dan het maximale aantal bacteriën bevatten van 3.000 kolonievormende eenheden aan thermotolerante bacteriën per 100 ml en niet meer dan 15.000 kolonievormende eenheden aan het totaal aantal bacteriën van de coligroep per 100 ml Onvoldoende: Het percentage van 95 % van de metingen voldoet niet aan de genoemde normen of de maximale waarden zijn overschreden Huidige EU-richtlijn Goede kwaliteit Aanvaardbare kwaliteit Maximale waarde per meting Coli thermotolerant 100 ( 80 %) 2.000 (95 %) 3.000 Coli totaal 500 (80 %) 10.000 (95 %) 15.000 Aantallen in kolonievormende eenheden per 100 ml (kve/100 ml)