Bijlage 9 Taxatierapport inbrengwaarden 99050114

TAXATIERAPPORT Ten behoeve van het bepalen van de inbrengwaarden van gronden gelegen in de Esch III te Staphorst voor het op te stellen exploitatieplan Betreft: inbrengwaarden plangebied Esch III Pagina 1 Taxatierapport

1. Algemeen 1.1 Opdrachtgever De gemeente Staphorst, in opdracht van de heer W. Bennink, Binnenweg 26, 7951 DE Staphorst. 1.2 Taxateur/ deskundige De heer H.P. de Wit, rentmeester en registertaxateur ingeschreven in het SCVM register onder nummer 07R1182SCVM, kantoorhoudende te 6800 AL Arnhem, Postbus 485. 1.3 Beknopte beschrijving van het plangebied De Esch III. In bijlage 1 is de situering van het plangebied weergegeven. Het bedrijventerrein is gesitueerd ten zuiden van de kern Staphorst tussen de Achthoevenweg, de A28 en de J.J. Gorterlaan. Het plangebied bestaat uit circa 26 hectare uit te breiden bedrijventerrein. Aan de noordzijde grenst het plangebied aan de bestaande bedrijfspercelen. Het plangebied grenst aan de oost- en zuidzijde aan agrarische percelen. 1.4 Omschrijving van de opdracht en waarderingsgrondslag Opdrachtgever wenst in het kader van het opstellen van een exploitatieplan inzicht te krijgen in de taxatiewaarden van de in het gebied gelegen gronden. Dit ten behoeve van het bepalen van de inbrengwaarden voor het door de gemeente op te stellen exploitatieplan. Het exploitatieplan biedt de grondslag voor het publiekrechtelijke kostenverhaal. 1.5 Informatiebronnen De taxatie is gebaseerd op de inspectie van de onroerende zaken en op de ter beschikking gestelde informatie van de opdrachtgever en / of derden. Zoals oppervlaktegegevens, plattegrondtekeningen, bestemmingsplannen etc. Voor kadastrale informatie betreffende de onderhavige percelen is het kadaster geraadpleegd. Van de door de opdrachtgever en / of derden ter beschikking gestelde informatie is kennis genomen. Geen aansprakelijkheid wordt aanvaard indien mocht blijken dat de informatie onjuist en / of onvolledig is geweest. Betreft: inbrengwaarden plangebied Esch III Pagina 2 Taxatierapport

1.6 Omschrijving van de gehanteerde waardebegrippen Inbrengwaarde Dit is de waarde die de grond overeenkomstig artikel 40 b tot en met f van de onteigeningswet( dit is de zogenaamde werkelijke waarde), heeft. Voor de gronden welke onteigend zijn of waarvoor een onteigeningsbesluit is genomen, of welke op onteigeningsbasis zijn verworven, is de inbrengwaarde gelijk aan de schadeloosstelling ingevolge de onteigeningswet. Noodzakelijkheid en urgentie dienen daarbij aannemelijk gemaakt te worden. Complexwaarde Complextheorie art 40 d Onteigeningswet. Bij de waardebepaling moet er rekening worden gehouden met het feit dat de te onteigenen ( in te brengen) gronden deel uit maken van een groter geheel die samen een complex vormen. De gronden worden gewaardeerd naar een gemiddelde potprijs. De waardebepaling heeft in eerste instantie plaatsgevonden vanuit de opvatting dat het gehele complex eenzelfde waarde heeft. Er is dus een gemiddelde waarde getaxeerd. Onteigeningsschadeloosstelling De schadeloosstelling op grond van de Onteigeningswet beoogt de schade die een rechtstreeks en noodzakelijk gevolg is van de onteigening volledig te vergoeden. De schade kan bestaan uit vermogensschade (de verkoopwaarde van de onroerende zaak), overige vergoedingen voor jaarlijks terugkerende schade (zoals inkomensderving) en vergoeding voor eenmalige bijkomende schade (bijvoorbeeld verhuiskosten, bedrijfsstagnatie, aanpassen drukwerk). Jaarlijks terugkerende schade dient, rekening houdende met de specifieke omstandigheden, volgens vaste jurisprudentie gekapitaliseerd te worden vergoed. Indien de onteigening een gedeelte van de onroerende zaak van de eigenaar betreft, kan het bij de eigenaar in eigendom blijvende deel waardevermindering ondergaan, die op grond van de Onteigeningswet vergoedt dient te worden. 1.7 Opname datum De taxateur heeft het betreffende gebied diverse malen bezocht, de laatste opname heeft in mei 2009 plaatsgevonden. 1.8 Prijspeil De in dit rapport aangegeven waarden en berekeningen zijn gebaseerd op prijspeil januari 2009. Betreft: inbrengwaarden plangebied Esch III Pagina 3 Taxatierapport

2 Kadastrale- en plaatselijke aanduiding De informatie verstrekt door de Directie van het Kadaster en de Openbare registers in Overijssel, afdeling Bewaring en Juridische Zaken en Vastgoedinformatie te Zwolle, worden alle registergoederen in plangebied kadastraal aangeduid als Gemeente Staphorst, sectie AA. Alle percelen zijn opgenomen in bijlage 2 op een kadastrale kaart. 2.1 Zakelijke rechten Er is geen kennisgenomen van nadien met de onroerende zaak verbonden lasten uit hoofde van erfdienstbaarheden als dienend erf, kettingbedingen, kwalitatieve verplichtingen en overige lasten en beperkingen, kenbaar uit de openbare registers als bedoeld in artikel 16 Boek 3 BW en andere akten waarbij vooromschreven rechten werden gevestigd. Er is geen uitgebreid titelonderzoek gedaan naar eventueel aanwezige zakelijke rechten. 3 Omschrijving van de objecten/ eigendommen Het betreffen percelen grasland zonder opstallen. In bijlage 2 is bijgevoegd een eigendommenkaart met daarop aangegeven het plangebied met de kadastrale perceelnummers. De volgende gronden zijn nog niet verworven door de gemeente. De kavels sectie AA, 1131, 1474, 1475 en 2224 groot circa 19.349 m2 Kavel AA 1127, groot circa 10.412 m2 De kavels AA 1126, 2522 groot circa 25.701 m2 eigenaren Gemeente Staphorst De Eugte BV K.Coster Klein Holding BV grondoppervlakte het exploitatieplan in m2 totaal 262.419 206.957 25.701 19.349 10.412 Tabel 1 verdeling grondoppervlakte naar eigenaar Betreft: inbrengwaarden plangebied Esch III Pagina 4 Taxatierapport

4 Milieuaspecten, bodem- en grondwaterverontreiniging In het kader van deze taxatie heeft geen onderzoek plaatsgevonden naar eventuele verontreiniging van de grond en/of grondwater behorende tot het getaxeerde object, welke naar huidige inzichten en maatstaven gevaar zouden kunnen opleveren voor het milieu en/of de gezondheid. Bij de taxatie wordt er dan ook van uit gegaan dat er geen sprake is van verontreiniging en/of andere vormen van vervuiling, zoals in het bijzonder asbest en asbesthoudende materialen. 5 Uitgangspunten voor de waardering 5.1 Algemene uitgangspunten - Ten behoeve van deze rapportage heeft een beperkte kadastrale recherche plaatsgevonden. Bij de taxatie is verondersteld dat het object geleverd wordt vrij van hypotheken, zakelijke beperkingen, beslagen en andere mogelijke rechten van derden uit enige overeenkomst, tenzij uitdrukkelijk genoemd; - Ten behoeve van de taxatie heeft een beperkt bestemmingsplanonderzoek plaatsgevonden; - Voor zover van toepassing zijn de vermelde waarden van onroerende zaken kosten koper (overdracht- en/of omzetbelasting, honorarium notaris, kadastraal recht, etc.), tenzij anders vermeld; - Geen rekening is gehouden met de mogelijke aanwezigheid van belemmerende ondergrondse infrastructuur, ondergrondse buizen, kabels en leidingen, funderingsresten of andere werken of bestanddelen die een mogelijke herinrichting of exploitatie van het complex nadelig beïnvloeden, anders dan vermeld; - De kosten van eventuele deskundigenbijstand (gemeente en grondeigenaar) zijn niet in de waardering begrepen. 6 Toelichting op de taxaties 6.1 Inbrengwaarden De inbrengwaarde van de grond is een kostenpost in het systeem van de Grondexploitatiewet. Het Bro (ontwerp Besluit ruimtelijke ordening) benoemt de onderdelen van de inbrengwaarde: 1. de waarde van de gronden in de gebieden; 2. de waarde van de opstallen die in verband met de exploitatie van de gronden niet gehandhaafd kunnen worden; Betreft: inbrengwaarden plangebied Esch III Pagina 5 Taxatierapport

3. de kosten van het vrijmaken van gronden in het exploitatiegebied van persoonlijke rechten en lasten, eigendom, bezit of beperkt recht en zakelijke lasten; 4. de kosten van sloop, verwijdering en verplaatsing van opstallen, obstakels, funderingen, kabels en leidingen in het exploitatiegebied. De inbrengwaarde in de exploitatieopzet moet gebaseerd zijn op de geobjectiveerde werkelijke waarde van de grond (en, indien van toepassing op de opstallen). In artikel 6.13 lid 5 Wro is bepaald hoe de inbrengwaarden van gronden moet worden bepaald: de inbrengwaarde van gronden wordt vastgesteld met overeenkomstige toepassing van de artikelen 40b tot en met 40f van de Onteigeningswet. Bij percelen die onteigend zijn of waarvoor een onteigeningsbesluit is genomen of welke op onteigeningsgrondslag zijn of worden verworven, mag in het exploitatieplan worden aangesloten op de onteigeningsschadeloosstelling. De noodzakelijkheid en de urgentie dienen dan wel te worden aangetoond. 7 Samenvatting taxatie-uitwerking en berekeningen 7.1 Inbrengwaarden plangebied De waardering van de inbrengwaarden is mede tot stand gekomen na opname van de percelen, rekening houdend met stand en ligging, de (toekomstige) bestemming, alsmede alle aan ondergetekende bekende waardebepalende factoren. Mede gelet op vorenstaande beoordelingen waardeert ondergetekende de inbrengwaarden, conform voormelde opdracht, op basis van prijspeil 1 januari 2009 op bedragen zoals in de bijlage staan aangegeven. De totale inbrengwaarde is gewaardeerd op een bedrag van: 5.248.380, zegge:(vijfmiljoentweehonderdachtenveertigduizend driehonderdentachtigeuro) Uitgaande van de taxatie is per 01-01-2009 al gerealiseerd aan inbrengwaarde circa 4.139.140,-.zegge:(viermiljoenhonderdnegenenderdigduizendhonderdenveertig euro). De nog te verwerven eigendommen dienen in de exploitatieopzet opgenomen te worden. Het getaxeerde bedrag is 1.109.240, - zegge:( éénmiljoenhonderdnegenduizendtweehonderdenveertig euro) zijnde per 01-07-2010 verworven. Bij de opmaak van dit rapport waren geen gegevens bekend met betrekking tot eventuele bodemverontreiniging dan wel aanwezigheid van milieubelastende Betreft: inbrengwaarden plangebied Esch III Pagina 6 Taxatierapport

materialen, voor zover niet specifiek bij de omschrijving van het object vermeld. Aspecten dienaangaande zijn dan ook niet in vorenstaande waardering verwerkt. Ondergetekende aanvaardt ten aanzien van de inhoud van dit rapport geen verantwoordelijkheid jegens anderen dan aan de opdrachtgever en dit rapport kan alleen worden gebruikt voor het doel waarvoor het is aangevraagd. Aldus gedaan te goeder trouw en naar beste kennis en wetenschap overeenkomstig de strekking van de opdracht, na opname ter plaatse en getekend, Arnhem, 27 mei 2009 Grontmij, cluster Oost, afdeling Stad H.P. de Wit Beëdigd Rentmeester/ registertaxateur Bijlage 1 kaart situering plangebied Bijlage 2 kaart eigendommen, kadastrale percelen plangebied de Esch III Bijlage 3 bestemmingsplankaart de Esch III Bijlage 4 berekening Betreft: inbrengwaarden plangebied Esch III Pagina 7 Taxatierapport

Bijlage 4 berekening Oppervlakte m2 Prijs/ m2 Totaal Oppervlakte plangebied Esch III 262419 20,00 5.248.380,00 Eigendommen verdeeld: Gemeente Staphorst 206957 20,00 4.139.140,00 Aannemersbedrijf Dons en Troost BV (EMS) 0 Waterschap Groot Salland 0 Nog te verwerven: De Eugte BV 25.701 20,00 514.020,00 K. Coster (optie NeBo) 19.349 20,00 386.980,00 Twentse Projecten BV (Klein Holding BV) 10.412 20,00 208.240,00 totaal nog te verwerven 55.462 20,00 1.109.240,00

Bijlage 10 Grondwaardebepaling 99050114

Grondwaardebepaling Markconforme grondwaardebepaling bedrijventerrein de Esch III te Staphorst. Betreft: grondwaardebepaling bedrijventerrein De Esch III Pagina 1

1. Algemeen 1.1 Opdrachtgever De gemeente Staphorst, in opdracht van de heer W. Bennink, Binnenweg 26, 7951 DE Staphorst. 1.2 Taxateur/ deskundige De heer H.P. de Wit, rentmeester en registertaxateur ingeschreven in het SCVM register onder nummer 07R1182SCVM, kantoorhoudende te 6800 AL Arnhem, Postbus 485. 1.3 Omschrijving van de opdracht In het kader van de nieuw te ontwikkelen bedrijvenlocatie de Esch III dienen marktconforme gronduitgifteprijzen te worden bepaald. 1.4 Bedrijventerrein De Esch III. In bijlage 1 is de situering van het plangebied weergegeven. Het bedrijventerrein is gesitueerd ten zuiden van de kern Staphorst tussen de Achthoevenweg, de A28 en de J.J. Gorterlaan. Het plangebied bestaat uit circa 26 hectare uit te breiden bedrijventerrein. Aan de noordzijde grenst het plangebied aan de bestaande bedrijfspercelen. Het plangebied grenst aan de oost- en zuidzijde aan agrarische percelen. in % totaal oppervlakte 262.419 100% waarvan uitgeefbaar 171.547 65% waarvan groen 57.010 22% waarvan water 15.590 6% waarvan verharding 18.272 7% 262.419 100% Tabel 1 oppervlakte plangebied Binnen de gemeente Staphorst zijn de Baarge (parallel aan de spoorlijn Zwolle- Meppel) en de Esch de belangrijkste bedrijventerreinen. Beide terreinen zijn aan te merken als gemengde bedrijventerreinen. Op het terrein de Baarge ligt de nadruk op kleinschalige bedrijven met bedrijfswoningen. Om in de nabije toekomst ook te kunnen voldoen aan de behoefte aan mogelijkheden voor de verplaatsing en/of nieuwvestiging van kleinere bedrijven (met bedrijfswoningen) is er voor het gebied Oostparallelweg een plan in ontwikkeling. De Esch is bedoeld voor de wat Betreft: grondwaardebepaling bedrijventerrein De Esch III Pagina 2

grootschaliger en (relatief) zwaardere bedrijven. Om in de behoefte te kunnen voorzien, zal het bedrijventerrein de Esch verder uitgebreid worden met de Esch III. Dit zal een gemengd bedrijventerrein worden. Het nieuw aan te leggen bedrijventerrein De Esch III zal netto circa 17 hectare omvatten. In de voorschriften van het bestemmingsplan de Esch III is opgenomen dat een bouwperceel niet minder dan 1500 m² en niet meer dan 10.000 m² mag bedragen. Vrijstelling is mogelijk tot 15.000 m². Bedrijfswoningen worden niet toegestaan. Op basis van bestemmingsomschrijving kunnen uitsluitend bedrijven worden toegestaan die zijn genoemd in de aangegeven categorieën van de bij de voorschriften opgenomen Bedrijvenlijst, te weten categorieën 1 en 2 (zonering industrie B) en de categorieën 1, 2 en 3 (zonering industrie D). Bij de opstelling van het plan de Esch III is zoveel mogelijk aangesloten bij de planopzet van bedrijventerrein de Esch II. Vanwege de bijzondere ligging van het bedrijventerrein de Esch, is een beeldkwaliteitsplan voor dit bedrijfsterrein ontwikkeld, waarbij met name in de zone langs de A28 bijzondere eisen worden gesteld aan de verschijningsvorm (bouwmassa, geleding en materiaalgebruik). De randen van het bedrijfsterrein zijn goed in het zicht gelegen, terwijl het binnenterrein min of meer verscholen ligt ten opzichte van de randbebouwing. Met betrekking tot de zone langs de A28 moet men minimaal 3 bouwlagen realiseren. De Achthoevenweg is als belangrijke ontsluitings-/ verdeelweg aangemerkt. De bouwhoogte is aangegeven op de plankaart.(bijlage 2). De maximale bouwhoogte van het binnenterrein is 10 meter. De Westzijde van het plangebied welke gericht is op de A28 zal maximaal 15 meter bedragen. De zone langs de J.J. Gorterlaan en de Achthoevenweg zal maximaal 18 meter bedragen. 1.5 Uitgifteprijzen bedrijventerrein de Esch III Bijlage 3 betreft een kaart van het plangebied Esch III met daarop aangegeven de percelen A t/m I. De voorgestelde uitgifteprijzen zijn hierop aangegeven. Binnenterrein: Een gemiddeld uitgifteprijsniveau van 95,- tot 110,- per m² exclusief BTW is beoordeeld als marktconform. Voor de percelen B t/m G wordt een prijs van 102,-/m² voorgesteld. Zone langs de A 28: De bebouwing krijgt hier- volgens plan- aan meerdere zijden een representatief karakter. Gelet op de zichtlocatie bedraagt de gemiddelde uitgifteprijs om en nabij de 115,- tot 130,- per m² exclusief BTW. Voor de percelen A1 t/m A6 wordt een prijs van 122,-/m² voorgesteld. Zone langs de J.J. Gorterlaan en de Achthoevenweg: De geadviseerde uitgifteprijs ligt gemiddeld hoger dan het middengebied. Een gemiddeld uitgifteprijsniveau van 105,- tot 120,- per m² exclusief BTW is marktconform. Voor de percelen B t/m G wordt een prijs van 112,- /m² voorgesteld. Betreft: grondwaardebepaling bedrijventerrein De Esch III Pagina 3

uitgifteprijzen per perceel bedrag per m2 perceel A1-3 122,00 perceel B 102,00 perceel C 102,00 perceel D 102,00 perceel E 112,00 perceel F 102,00 perceel G 102,00 perceel H 112,00 perceel I 112,00 perceel A4-6 122,00 Tabel 2 uitgifteprijzen per perceel Aldus gedaan te goeder trouw en naar beste kennis en wetenschap overeenkomstig de strekking van de opdracht, na opname ter plaatse en getekend, Arnhem, 27 mei 2009 Grontmij, cluster Oost, afdeling Stad H.P. de Wit Beëdigd Rentmeester NVR/ registertaxateur Bijlage: 1 kaart situering plangebied Bijlage: 2 bestemmingsplankaart de Esch III Bijlage: 3 kaart met uitgifteprijzen Betreft: grondwaardebepaling bedrijventerrein De Esch III Pagina 4

Bijlage 11 Nota inkoop- en aanbestedingsbeleid gemeente Staphorst 99050114

INKOOP- EN AANBESTEDINGSBELEID GEMEENTE STAPHORST 18 februari 2009 eindversie 1

1. INHOUDSOPGAVE 1. Inhoudsopgave 1 2. Inleiding 2 3. Doelstelling 3 4. Wettelijk kader 4 5. Inkoop kader 6 5.1 Definities 6 5.2 Inkoopproces 6 5.3 Inkoophandboek 7 6. Inkooporganisatie 8 6.1 Inkooporganisatiemodel 8 6.2 Inkoopadviseur 8 7. Juridische uitgangspunten 9 7.1 Het naleven van wet- en regelgeving 9 7.2 Het werken op basis van transparantie, objectiviteit en non-discriminatie 9 7.3 Inkoopvoorwaarden 9 7.4 Duidelijkheid over de wijze van contracteren en looptijd van contracten 9 8. Aandacht voor Duurzaam inkopen en integriteit 10 8.1 Duurzaam inkopen 10 8.2 Integriteiteisen 11 9. Economische beleidsuitgangspunten 12 9.1 Concurrentiestelling 12 9.1.1 Aanbestedingsvormen 12 9.1.2 Drempelbedragen 13 9.1.3 Aanbestedingsprocedure voor werken 13 9.1.4 Aanbestedende entiteit 13 9.2 Afweging tussen prijs en kwaliteit 14 9.3 Raamcontracten 14 9.4 Positie lokale leveranciers 14 9.5 Percelen 14 9.6 Positie Sociale Werkvoorziening 14 9.7 Participatie in projecten 14 10. Organisatorische uitgangspunten 15 10.1 Inkoopsynergie 15 10.2 Contractbeheer 15 11. Evaluatie en communicatie 16 11.1 Evaluatie en bijstelling inkoopbeleid 16 Bijlage 1: Begrippen Gemeente Staphorst/Inkoop- en aanbestedingsbeleid/eindversie 1 090218 1

Gemeente Staphorst/Inkoop- en aanbestedingsbeleid/eindversie 1 090218 2

2. INLEIDING Inkoop staat de laatste jaren bij veel overheidsorganisaties steeds meer in de belangstelling. Voor overheden geldt, dat gemeenschapsgelden zo goed mogelijk moeten worden besteed en dat over die besteding verantwoording moet worden afgelegd. Als belangrijke redenen voor de toenemende belangstelling voor de inkoop zijn te noemen: a. wet- en regelgeving; b. rechtmatigheidcontrole; c. integriteit; d. financiële besparingsmogelijkheden. Deze elementen dragen bij aan de noodzaak tot het opstellen van een beleid op het gebied van inkoop. Doel van de nota is om de belangrijkste elementen van het strategisch inkoopbeleid te formuleren. Waar in deze nota in het algemeen gesproken wordt over inkoop wordt ook het aanbesteden daaronder begrepen. De nota draagt dan ook als titel: Inkoop- en aanbestedingsbeleid gemeente Staphorst. In de nota komen aan de orde: de doelstelling van het inkoop- en aanbestedingsbeleid; het wettelijk kader; het theoretisch kader; de inkooporganisatie; de juridische uitgangspunten; maatschappelijk verantwoord ondernemen; de economische beleidsuitgangspunten; de organisatorische uitgangspunten; de evaluatie en de communicatie. De gemeente Staphorst heeft de intentie uitgesproken om zoveel mogelijk inkoop- en aanbestedingstrajecten te professionaliseren. Zowel op het gebied van de rechtmatigheid als de doelmatigheid. Inkoopvisie De gemeente wil een hedendaags beleid voeren voor wat betreft de inkoopactiviteiten. De gemeente volgt actief de ontwikkelingen op inkoopgebied en voert inkoopbeleid in waar dat zinvol is. Uitgangspunt is het continue verbeteren van het inkoopproces en het inkoopresultaat. Gemeente Staphorst/Inkoop- en aanbestedingsbeleid/eindversie 1 090218 3

3. DOELSTELLING De doelstelling van de gemeente Staphorst met betrekking tot inkopen luidt: Het, nu en in de toekomst, op professionele en zorgvuldige wijze inkopen van werken, leveringen en diensten voor de gemeente, waarbij de gemeente zich naar buiten toe profileert als een zakelijke, betrouwbare en integere partner. Zorgvuldig staat daarbij voor: bewust, integer, efficiënt, effectief, doelmatig, duurzaam, rechtmatig, transparant, objectief en non-discriminatoir. Deze doelstelling is onder te verdelen in doelstellingen vanuit verantwoordelijkheid van de gemeente als overheid en doelstellingen vanuit de verantwoordelijkheid als opdrachtgever. Doelstellingen vanuit de verantwoordelijkheid als overheid zijn: Naleving van wet- en regelgeving op het terrein van aanbesteden. De doelmatige, rechtmatige en verantwoorde besteding van de publieke gelden. De gelijke behandeling van leveranciers. De maximale toegankelijkheid tot overheidsopdrachten voor leveranciers. De hantering van heldere procedures door de gemeentelijke organisatie. De stimulering van duurzaamheid. Doelstellingen vanuit de verantwoordelijkheid als opdrachtgever zijn: De beheersing van de totale kosten van een project. Het verkrijgen van de gewenste kwaliteit tegen de economisch meest voordelige aanbieding (integraal kosten management); dit hoeft niet gelijk te zijn aan een zo laag mogelijke prijs. De beheersing van de doorlooptijd. De beperking van de contractrisico s. Effectief inkopen; Het behalen van efficiencyvoordelen door: de samenvoeging van inkoopvolumes, de beperking van facturenstromen en de beperking van het leveranciersbestand. Gemeente Staphorst/Inkoop- en aanbestedingsbeleid/eindversie 1 090218 4

4. WETTELIJK KADER De specifieke wet- en regelgeving op het terrein van inkopen en aanbesteden door overheden is: Verplicht De Europese aanbestedingsrichtlijn 2004/18/EG betreffende de coördinatie van de procedures voor het plaatsen van overheidsopdrachten voor werken, leveringen en diensten. Deze richtlijnen gelden voor opdrachten die een bepaalde waarde (drempelbedrag) te boven gaan. 1 Het Besluit aanbestedingsregels voor overheidsopdrachten (Bao), dat vanaf 1 december 2005 de omzetting van de Europese regelgeving voor de Nederlandse overheden en overige aanbestedende diensten regelt. Facultatief Voor de aanbesteding van werken maakt de gemeente Staphorst in principe gebruik van het Aanbestedingsreglement Werken 2005 (ARW2005), in werking getreden op 1 december 2005. Voor leveringen en diensten zijn onder de Europese drempelbedragen nog geen standaardreglementen vastgesteld. De Wet BIBOB (Bevordering Integriteitbeoordelingen door het Openbaar Bestuur) biedt de mogelijkheid aan aanbestedende diensten om bij het Bureau BIBOB in concrete aanbestedingen advies te vragen over de aanwezigheid van feiten en omstandigheden die binnen de Europese aanbestedingsrichtlijn aanleiding kunnen zijn partijen uit te sluiten. BIBOB-advies is op dit moment uitsluitend mogelijk voor aanbestedingen in de bouw-, de ICT- en de milieusector. Naast deze specifiek op aanbesteding gerichte wet- en regelgeving zijn nog andere wetten relevant voor lokale overheden in hun rol als inkoper: De Algemene wet bestuursrecht (Awb) waarin de algemene regels van bestuursrecht zijn opgenomen, zoals de algemene beginselen van behoorlijk bestuur (onder meer zorgvuldigheids-, motiverings-, gelijkheids-, vertrouwens- en redelijkheidsbeginsel). De Gemeentewet als wettelijk kader voor het handelen van gemeenten. Het EG-verdrag: de overheidsinstellingen uit de lidstaten van de Europese Gemeenschap zijn voor wat betreft al hun handelen, dus ook bij het inkopen en aanbesteden, onderworpen aan de basisbepalingen van het EG-Verdrag inzake de interne markt. Het Burgerlijk Wetboek (BW) ten aanzien van het contractenrecht. Rechtmatigheid De rechtmatigheid van aanbestedingen maakt sinds 2004 onderdeel uit van de controle van de gemeentelijke jaarrekening door de externe accountant. Het gaat hier om de toetsing aan en naleving van bestaande wet- en regelgeving (Europese aanbestedingsregels en het Besluit aanbestedingsregels overheidsdiensten (Bao) 2005). In het kader van de jaarrekeningcontrole en het financieel beheer maakt het inkoopproces standaard onderdeel uit van de accountantscontrole. Binnen de gemeente 1 De actuele drempelbedragen voor Europees Aanbesteden zijn te vinden op Europa Decentraal (www.europadecentraal.nl) of de website van het Ministerie van Economische Zaken (www.ez.nl). Gemeente Staphorst/Inkoop- en aanbestedingsbeleid/eindversie 1 090218 5

wordt veel geld besteed aan inkoop. Dit maakt het inkoopproces een belangrijk bedrijfsproces waar door rechtmatigheidcontrole ook financiële risico s mee gemoeid zijn. Het niet of onvoldoende naleven van de regels kan leiden tot fouten en/of tekortkomingen in de jaarrekening. Dit laatste kan negatieve gevolgen hebben voor de oordeelsvorming van de accountant met betrekking tot de controle van de jaarrekening. Tevens kunnen boetes bij fouten in de Europese regelgeving worden opgelegd aan de gemeente en kunnen er juridische procedures tegen de gemeente worden aangespannen door derden. Het onvoldoende of niet naleven van de door de gemeenteraad vastgestelde begrotingsvoorwaarden (budgetoverschrijdingen), het niet of onvoldoende toepassen van regels met betrekking tot het tegengaan van misbruik en oneigenlijk gebruik (fraudegevoeligheid en gedragsregels) en het niet of voldoende naleven van de interne regels op het gebied van bijvoorbeeld budgetbeheer, kunnen negatieve gevolgen hebben voor de accountantsverklaring over de gemeentelijke jaarrekening. Interne controle is een belangrijk instrument voor de gemeente om inzichtelijk te maken in hoeverre de gemeente voldaan heeft aan naleving op de wet- en regelgeving met betrekking tot inkoop. Om bovengenoemde fouten en/ of tekortkomingen te voorkomen, tijdig te kunnen handelen en als onderbouwing van de verantwoording van het rechtmatigheidbeheer is het raadzaam regelmatig interne controles te verrichten op het proces inkoop. Om een goede interne controle te kunnen uitvoeren is het hebben van een goed aanbestedingsdossier een absolute voorwaarde. Gemeente Staphorst/Inkoop- en aanbestedingsbeleid/eindversie 1 090218 6

5. INKOOP KADER De titel van het beleid voert de begrippen inkoop en aanbesteden. Deze twee begrippen staan niet los van elkaar, maar zijn aan elkaar gerelateerd. Zoals uit het onderstaande zal blijken is aanbesteden een vorm van inkopen. Verder komt in dit hoofdstuk het inkoopproces, de inkoopfunctie en de relatie tussen beide aan de orde. 5.1 Definities Inkoop De definitie van inkoop is: Inkoop is alles waar een factuur van derden tegenover staat. Aanbesteden Aanbesteden is een vorm van marktbenadering waarin opdrachtgevers, na concurrentiestelling, een opdracht gunnen. De verschillende fasen van het tactische inkoopproces (specificeren van de opdracht, selecteren en contracteren van de leverancier) worden in een aanbesteding gestructureerd doorlopen. Doel is om het inkoopproces transparant, objectief en non-discriminatoir te laten verlopen. De definitie van aanbesteding is: De uitnodiging aan twee of meer leveranciers om, op basis van een programma van eisen of bestek, offerte uit te brengen, welke gevolgd wordt door het verstrekken van een opdracht voor het uitvoeren van een werk, levering of dienst. Wanneer de aanbesteding wordt ingetrokken of anderszins geen doorgang vindt en dus niet resulteert in een gegunde opdracht met factuur, wordt ook van aanbesteding gesproken. Er is geen sprake van aanbesteding, wanneer het initiatief bij de ondernemer ligt of wanneer slechts één ondernemer wordt uitgenodigd offerte uit te brengen. In dit laatste geval spreken we van een enkelvoudige uitnodiging. Omdat aanbesteden een vorm van inkopen is, wordt in dit beleid regelmatig alleen het woord inkopen gebruikt, in dat geval wordt ook aanbesteden bedoeld. 5.2 Inkoopproces Inkoop is een procesmatige activiteit, die bestaat uit zeven fasen: Figuur 1: Inkoopproces Gemeente Staphorst/Inkoop- en aanbestedingsbeleid/eindversie 1 090218 7

Tactische inkoop De eerste vier fasen behoren tot de tactische inkoop. Deze omvat: 1) Inventariseren: bepalen van de behoefte in de eigen organisatie en inventariseren van het aanbod in de markt; 2) Specificeren: opstellen van het programma van eisen, het conceptcontract en de offerteaanvraag; 3) Selecteren: aanvragen en beoordelen van offerten en selecteren van leveranciers; 4) Contracteren: eventueel onderhandelen met leveranciers en afsluiten contract(en). Operationele inkoop Zodra de leveranciers zijn gecontracteerd begint de operationele inkoop. Deze omvat: 5) Bestellen: het plaatsen van de orders; 6) Bewaken: bewaken van het uitleveren van de orders, verifiëren en afhandelen van de facturering; 7) Nazorg: afhandelen van klachten en claims, afhandelen meer-/minderwerk, evalueren leveranciers en herzien contracten. Naast de tactische en operationele inkoop onderscheidt men de strategische inkoop. De strategische inkoop omvat naast het inkoop- en aanbestedingsbeleid bijvoorbeeld ook vraagstukken rondom uitbesteding. 5.3 Inkoophandboek Voor de uitwerking van het inkoop- en aanbestedingsbeleid is een Inkoophandboek opgesteld. Dit Inkoophandboek bevat onder meer: a. Inkoop- en aanbestedingsbeleid; b. Uitwerking inkoopproces; c. Taakverdeling budgetbewaker en de inkoopadviseur; d. Uitwerking Europees aanbesteden; e. Regels omtrent de dossiervorming van aanbestedingstrajecten; f. Contractenoverzicht; g. Modeldocumenten. Gemeente Staphorst/Inkoop- en aanbestedingsbeleid/eindversie 1 090218 8

6. INKOOPORGANISATIE 6.1 Inkooporganisatiemodel Naast de vaststelling van het inkoop- en aanbestedingsbeleid zal de inkoopfunctie en de inkooporganisatie verder vorm gegeven worden. Voor wat betreft de organisatorische invulling zijn er in de theorie drie basismodellen te onderscheiden: 1. het centraal georganiseerde inkoopmodel; 2. het decentraal georganiseerde inkoopmodel; 3. het gecoördineerde inkoopmodel. Besloten is om uit te gaan van het gecoördineerde inkoopmodel. Dit gecoördineerde inkoopmodel tracht zoveel mogelijk de voordelen van de beide andere inkoopmodellen te combineren. Kenmerkend voor het gecoördineerde inkoopmodel is dat de verantwoordelijkheid decentraal in de organisatie ligt (budgethouder, terwijl gebruik gemaakt wordt van de centraal aanwezige inkoopinformatie en kennis (inkoopadviseur)). Deze werkwijze sluit aan bij het bij de overheid gehanteerde uitgangspunt van integraal management. 6.2 Inkoopadviseur In het gecoördineerde inkoopmodel is er een belangrijke taak voor de inkoopadviseur. Deze inkoopadviseur fungeert als een adviseur en niet als een inkoper. De belangrijkste taken en verantwoordelijkheden van de inkoopadviseur zijn als volgt te omschrijven: a. verantwoordelijk voor het opstellen en actualiseren van het inkoop- en aanbestedingsbeleid; b. kenniscentrum (Europees) aanbesteden; c. kenniscentrum overige regelgeving; d. verantwoordelijk voor het aanleveren van managementinformatie op het gebied van inkoop, mede op basis van jaarlijks uit te voeren kwantitatieve inkoopanalyses; e. initiëren van gemeentebrede inkoopteams voor afdelingsoverstijgende producten; f. adviseur in deze inkoopteams; g. adviseur bij aanbestedingstrajecten op afdelingsniveau; h. initiëren en actualiseren van contractbeheersysteem; i. invoeren van contractmanagementsysteem (periodieke contractevaluatie); j. verantwoordelijk voor het actualiseren van het inkoophandboek; k. contactpersoon naar de andere gemeente voor afstemming van beleid, processen en aanbestedingstrajecten. Op basis van bovenstaande taken en verantwoordelijkheden wordt de inkoopadviseur betrokken zowel bij de totale kaderstelling en rapportage van de inkoop als bij ieder openbaar en Europees aanbestedingstraject en zonodig een meervoudig onderhands aanbestedingstraject. Bij deze inkooptrajecten wordt de inkoopadviseur vanaf de opstart van het traject betrokken. De rol van de inkoopadviseur wordt verder uitgewerkt in het Inkoophandboek. Gemeente Staphorst/Inkoop- en aanbestedingsbeleid/eindversie 1 090218 9

7. JURIDISCHE BELEIDSUITGANGSPUNTEN Ten aanzien van inkoop en aanbesteding gelden de navolgende juridische beleidsuitgangspunten: het naleven van wet- en regelgeving; het werken op basis van transparantie, objectiviteit en non-discriminatie; het opstellen en toepassen van een aanbestedingsreglement; het opstellen en toepassen van inkoopvoorwaarden; duidelijkheid over de wijze van contracteren en looptijd van contracten en toepassen van diverse contractmogelijkheden bij aanbesteding van werken. 7.1 Het naleven van wet- en regelgeving Het inkopen wordt uitgevoerd overeenkomstig de nationale en internationale wet- en regelgeving. Aanbestedingen, welke vallen onder de werkingssfeer van de Europese richtlijn voor overheidsopdrachten worden conform deze richtlijnen, omgezet naar het Bao, aanbesteed. Om na te gaan of het Bao van toepassing is, dienen homogene producten te worden opgeteld. Homogene opdrachten worden daarom zoveel mogelijk gelijktijdig aanbesteed. Het niet gelijktijdig aanbesteden van homogene opdrachten heeft tot gevolg dat de afzonderlijke opdrachten separaat Europees moeten worden aanbesteed, ook als het begrote bedrag van de afzonderlijke opdracht onder de drempelwaarde ligt. 7.2 Werken op basis van transparantie, objectiviteit en non-discriminatie Het uitvoeren van inkoop- en aanbestedingswerkzaamheden geschiedt op basis van transparantie van procedures, non-discriminatie van leveranciers en objectiviteit. 7.3 Inkoopvoorwaarden De gemeente heeft inkoopvoorwaarden opgesteld en gedeponeerd. Uitgangspunt is dat (in de offerteaanvraag of in het programma van eisen) de Inkoopvoorwaarden van de gemeente Staphorst op de opdracht van toepassing worden verklaard. Dit schept duidelijkheid en draagt bij tot transparantie in het inkoopproces. De algemene leveringsof verkoopvoorwaarden van de leverancier worden in principe van de hand gewezen. Indien dit in voorkomende gevallen niet mogelijk of gewenst is, zijn: a. in het geheel geen algemene voorwaarden van toepassing en worden de voorwaarden in het contract opgenomen; of b. de algemene voorwaarden van de leverancier gecontroleerd op ongewenste c.q. onbillijke bepalingen en worden deze bepalingen (zo mogelijk) uitgesloten. 7.4 Duidelijkheid over de wijze van contracteren en looptijd van contracten Nadat een leverancier en het product zijn geselecteerd, worden de afspraken met de leverancier schriftelijk, in een contract, vastgelegd. Bij voorkeur wordt het contract door de gemeente opgesteld volgens een standaardsjabloon en maakt dit deel uit van het programma van eisen. Wordt een contract door de leverancier voorgelegd, dan wordt dit gescreend op ongewenste voorwaarden, die niet overgenomen worden en wordt met de leverancier onderhandeld over die voorwaarden waar verschillen van inzicht over bestaan. Uitgangspunt is dat alleen contracten worden afgesloten voor bepaalde duur (vaste looptijd). Er worden geen contracten afgesloten voor onbepaalde tijd of met een stilzwijgende verlenging. Wel is het mogelijk een optie tot verlenging voor een bepaalde periode op te nemen. De totale contractperiode zal voor de meeste producten niet Gemeente Staphorst/Inkoop- en aanbestedingsbeleid/eindversie 1 090218 10

langer duren dan maximaal 4 à 5 jaar. Slechts in uitzonderingssituaties, te bepalen door het College van B&W, kunnen langere contracten worden afgesloten. Gemeente Staphorst/Inkoop- en aanbestedingsbeleid/eindversie 1 090218 11

8. AANDACHT VOOR DUURZAAM INKOPEN EN INTEGRITEIT Duurzaam inkopen en integriteit zijn twee afzonderlijke onderwerpen die binnen het totale inkoop- en aanbestedingsbeleid van bijzonder belang zijn. Het belang zit met name in de achterliggende principes. Op hoofdlijnen stelt de gemeente t.a.v.: Duurzaam inkopen: dat de gemeente aan duurzame ontwikkeling vorm geeft; Integriteit: dat zowel interne als externe integriteiteisen worden gesteld rond inkoop- en aanbestedingsprocessen. 8.1 Duurzaam inkopen De gemeente benadrukt het belang van duurzame ontwikkeling en stelt daarom aan inen aankopen duurzaamheidscriteria. Voor wat betreft de definitie van duurzaam inkopen sluit de gemeente Stahorst aan bij de door de VNG geformuleerde definitie: het toepassen van milieuaspecten en sociale aspecten in alle fasen van het inkoopproces zodat dit uiteindelijk leidt tot de daadwerkelijke levering van een product, dienst of werk dat aan deze milieuaspecten en sociale eisen voldoet Voor wat betreft de concrete uitvoering van deze duurzaamheidsontwikkeling dient het volgende onderscheid gemaakt te worden: a. Eisen aan de leveranciers (door middel van selectiecriteria); b. Eisen aan de producten (door middel van gunningscriteria). Voor wat betreft de eisen aan de leverancier zullen de volgende aspecten van belang zijn: Duurzaamheidsbeleid leverancier algemeen; Duurzaamheidsbeleid richting toeleverancier van de leverancier. Milieu-aspecten Zowel voor de eisen aan de leveranciers als aan de producten wordt aansluiting gezocht bij het uitvoeringsprogramma Duurzaam Inkopen, zoals dat uitgevoerd wordt door SenterNovem. In opdracht van het Ministerie van VROM worden door SenterNovem criteria ontwikkeld waaraan leveranciers en producten dienen te voldoen. Vanuit SenterNovem wordt gewerkt aan het formuleren van duurzaamheidscriteria voor 100 tot 130 productgroepen. Deze criteria zullen door de gemeente Staphorst bij aanbestedingstrajecten als referentiekader worden gebruikt. Sociale aspecten Ook op het terrein van de sociale aspecten voert de gemeente Staphorst bij de aanbestedingstrajecten een actief beleid. Aandacht zal besteed worden aan het sociale beleid van de leverancier, het tegengaan van kinderarbeid en de algemene arbeidsomstandigheden. Door de gemeente Staphorst worden de ontwikkelingen op het gebied van duurzaam inkopen gevolgd en wordt zoveel mogelijk uitvoering gegeven aan de uitgangspunten. Gemeente Staphorst/Inkoop- en aanbestedingsbeleid/eindversie 1 090218 12

Nadere/aanvullende duurzaamheidcriteria worden gedefinieerd in het pakket/programma van eisen en/of in de bestekken. 8.2 Integriteiteisen Voor wat betreft de integriteiteisen bij inkoop- en aanbestedingstrajecten hanteert de gemeente Staphorst het geformuleerde beleid in de nota Eerlijk duurt het langst.. Gemeente Staphorst/Inkoop- en aanbestedingsbeleid/eindversie 1 090218 13

9. ECONOMISCHE BELEIDSUITGANGSPUNTEN De economische beleidsuitgangspunten hebben onder andere te maken met de manier waarop de gemeente de markt benadert en de economische criteria die hierbij in het selectieproces worden gehanteerd. Van belang zijn hierbij: a. de mate waarin concurrentie wordt gezocht; b. de afweging tussen prijs en kwaliteit; c. afsluiten van raamcontracten; d. positie lokale leveranciers. 9.1 Concurrentiestelling Voor wat betreft de aanbestedingsvormen en procedures dient een onderscheid gemaakt te worden tussen de aanbestedingen boven Europese drempelbedragen (zie 3.4) waarvoor Europese regelgeving van toepassing is en aanbestedingen onder deze drempelbedragen (i.c. nationaal) en waarvoor eigen beleid geformuleerd moet worden. 9.1.1 Aanbestedingsvormen Nationaal a. Enkelvoudige uitnodiging Hier is eigenlijk geen sprake van een aanbesteding! Eén leverancier wordt gevraagd een aanbieding te doen (één op één). Er is geen sprake van concurrentie tussen leveranciers. Deze methodiek wordt ook wel gunning uit de hand genoemd. b. Meervoudig onderhandse aanbesteding Dit is een procedure waarvoor een beperkt aantal van tenminste twee natuurlijke, dan wel rechtspersonen (door de aanbestedende dienst aan te wijzen) wordt uitgenodigd een offerte uit te brengen. c. Openbare aanbesteding Aanbestedingsprocedure die algemeen bekend wordt gemaakt en waarbij iedere leverancier een offerte kan uitbrengen. De bekendmaking vindt plaats op de website www.aanbestedingskalender.nl en op de site van de gemeente. Bij een openbare aanbesteding is er de keuze voor een aanbesteding zonder of met voorselectie. Indien gekozen wordt voor een openbare aanbesteding met voorselectie dienen de leveranciers zich eerst te kwalificeren om een uitnodiging te mogen ontvangen om een offerte uit te brengen. Europees d. Europees aanbesteden De gemeente plaatst op Europees niveau een aankondiging voor een opdracht. Er is vrije concurrentie tussen alle Europese opdrachtnemers. De verschillende Europese aanbestedingsprocedures vallen in een van de belangrijkste twee categorieën: openbare procedure; niet-openbare procedure = openbare procedure met voorselectie; Gemeente Staphorst/Inkoop- en aanbestedingsbeleid/eindversie 1 090218 14

9.1.2 Drempelbedragen Voor Inkoop en Aanbesteden zijn drempelbedragen vastgesteld. De Europese drempelbedragen zijn bindend en worden tweejaarlijks door de Europese Unie vastgesteld. Voor de bepaling van de bedragen behorende bij de diverse te hanteren nationale procedures dient de gemeente een eigen beleid te voeren. Onderstaand de bedragen zoals in de gemeente worden gehanteerd met ingang van de vaststellingsdatum van dit beleid. Voor wat betreft de definitie van de termen Werken, Leveringen en Diensten wordt verwezen naar bijlage 1. Procedure: WERKEN LEVERINGEN DIENSTEN Enkelvoudige tot 50.000,- tot 25.000,- tot 25.000,- uitnodiging Meervoudig van 50.000,- van 25.000,- van 25.000,- onderhands tot 750.000,- tot 100.000,- tot 100.000,- Openbaar van 750.000,- van 100.000,- van 100.000,- tot 5.150.000,- tot 206.000,- tot 206.000,- Europees vanaf 5.150.000,- vanaf 206.000,- vanaf 206.000,- Figuur 2: Drempelbedragen 2 gemeentelijk aanbestedingsbeleid in euro, excl. BTW. Bepalend voor de te volgen procedure is de totale contractwaarde en niet de uitgaven per jaar. De Europese drempelbedragen zijn wettelijk vastgelegd. De overige drempelbedragen en procedures zijn van toepassing voor de gemeente. Indien van deze procedures wordt afgeweken dient dit te worden voorgelegd aan het daartoe bevoegde orgaan. Afwijking van de procedures kan uitsluitend plaatsvinden na een akkoord van het bevoegde orgaan. Uiteraard bestaat er de mogelijkheid om een hogere procedure toe te passen. 9.1.3 Aanbestedingsprocedure voor werken Per 1 december 2005 is in werking getreden het ARW2005. Dit is het Aanbestedingsreglement Werken, dat volledig aansluit bij de nieuwe Europese regelgeving (Bao, zie pag. 5). Het ARW2005 vervangt o.a. het UAR2001. Voor de gemeente is de toepassing van het ARW2005 in principe uitgangspunt. 9.1.4 Aanbestedende entiteit Voor de bepaling van de te volgen procedure dient de gemeente gezien te worden als de aanbestedende entiteit. Dit houdt in, dat niet de behoefte van organisatieonderdelen bepalend is voor de te volgen procedure, maar de totale gemeentelijke behoefte. Bij gezamenlijke inkoop- en aanbestedingstrajecten is de totale contractwaarde bepalend voor de te hanteren procedure. Voor de gemeente houdt dit in dat alle direct tot de organisatie behorende onderdelen gezien dienen te worden als de aanbestedende entiteit. Bij aanbestedingstrajecten kunnen wel percelen worden onderscheiden (zie ook 9.5) 2 De drempelbedragen voor Europees aanbesteden worden periodiek opnieuw vastgesteld en kunnen dus wijzigen. Boven de in de richtlijn genoemde drempelbedragen is publicatie in het Publicatieblad van de Europese Gemeenschappen verplicht. Gemeente Staphorst/Inkoop- en aanbestedingsbeleid/eindversie 1 090218 15

9.2 Afweging tussen prijs en kwaliteit Bij het beoordelen van de offertes staan twee gunningcriteria ter beschikking: 1. de laagste prijs; 2. de economisch meest voordelige inschrijving/aanbieding. Voor wat betreft het criterium de laagste prijs is de beoordeling relatief eenvoudig. Aan de leverancier die de offerte aanbiedt met de laagste prijs, wordt gegund. Voorwaarde hierbij is uiteraard wel dat de leverancier voldoet aan de gestelde minimumen selectie-eisen. Bij het criterium de economisch meeste voordelige inschrijving/aanbieding worden er naast de prijs meerdere criteria geformuleerd (bijvoorbeeld kwaliteit product, levertijd, onderhoud, beheer, garantie, duurzaamheid etc.). Bij ieder inkoop- en aanbestedingstraject neemt de gemeente het besluit om te gunnen ofwel voor de laagste prijs ofwel voor de economisch meest voordelige inschrijving/aanbieding. In dit laatste geval zullen de gunningcriteria en de relatieve waarde van deze criteria worden bekendgemaakt in de offerteaanvraag. 9.3 Raamcontracten Om veel kleinere aanbestedingstrajecten te voorkomen kan de gemeente raamcontracten op de markt plaatsen. De raamcontracten (voor bijvoorbeeld de inhuur van adviseurs, het civieltechnisch onderhoud, installatietechnisch onderhoud etc.) hebben als voordeel dat bij meerjarige contracten betere condities overeen te komen zijn. 9.4 Positie lokale leveranciers Op basis van het non-discriminatiebeginsel zullen lokale leveranciers geen bevoorrechte positie kunnen innemen. Onder lokale leveranciers worden leveranciers verstaan met een vestiging binnen de gemeente Staphorst. Wel zullen de geschikte lokale leveranciers in het kader van de bevordering van de lokale economische bedrijvigheid in de gelegenheid worden gesteld om deel te nemen aan aanbestedingstrajecten van de gemeente Staphorst. Bij meervoudig onderhandse aanbestedingstrajecten zal in principe minimaal één leverancier/aannemer van buiten worden uitgenodigd. 9.5 Percelen Aanbestedingen kunnen opgesplitst worden in percelen. Het totaal van de contractwaarde bepaalt de procedure. Binnen deze procedure kunnen percelen worden bepaald waardoor optimale mogelijkheden voor MKB-ondernemers worden gecreëerd. 9.6 Participatie in projecten Indien de gemeente Staphorst participeert in projecten met ook andere (private) partijen zal per project nagegaan worden in hoeverre de aanbestedingsrichtlijnen van toepassing zijn. 9.7 Positie Sociale Werkvoorziening Gemeente Staphorst/Inkoop- en aanbestedingsbeleid/eindversie 1 090218 16

Bij trajecten waarbij er mogelijkheden zijn om gebruik te maken van de inzet vanuit de Sociale Werkvoorziening, zullen deze mogelijkheden onderzocht worden. Gemeente Staphorst/Inkoop- en aanbestedingsbeleid/eindversie 1 090218 17

10. ORGANISATORISCHE UITGANGSPUNTEN 10.1 Inkoopsynergie De gemeente voert een beleid dat zoveel mogelijk gericht is op clustering van gelijksoortige goederen en diensten. Soms is dit wettelijk verplicht, namelijk bij Europees aanbesteden. De gemeente wordt hierbij als één geheel gezien. Europees gezien moeten de bedragen voor gelijksoortige diensten en leveringen van gelijksoortige goederen bij elkaar worden opgeteld. Daarnaast kan met clusteren een optimaal inkoop- en aanbestedingsresultaat worden behaald. Bij dit onderzoek wordt met het volgende rekening gehouden: De schaalgrootte: aan de hand hiervan moet worden vastgesteld of een afdelingsoverschrijdende bundeling voordelen zal opleveren. De aard van het product: afdelingsoverstijgende producten (producten zijn voor meerdere afdelingen van belang en worden door meerdere afdelingen ingekocht, bijvoorbeeld kantoormeubilair) lenen zich voor bundeling, dit in tegenstelling tot het afdelingsspecifieke product. Men moet er wel rekening mee houden, dat een afdelingsspecifiek product afdelingsoverstijgend kan worden. Om tot een optimale clustering te komen zal in ieder geval jaarlijks een inventarisatie opgesteld worden vanuit de gemeentebegroting, zowel voor wat betreft de exploitatieproducten als de investeringsgoederen. Ook wordt een meerjarige planning opgezet van aanbestedingstrajecten. Voor de inventarisatie en de planning zal de inkoopadviseur het initiatief nemen. Met inkoopsynergie wordt met name de zakelijkheid en de efficiency gediend. Concreet: Bij elke aanbesteding wordt onderzocht of aansluiting kan worden gezocht bij een bestaand contract of dat er kan worden geclusterd. 10.2 Contractbeheer Contractbeheer omvat het vastleggen, actueel houden en toegankelijk maken van gegevens over lopende contracten. De contractbeheerder i.c. de budgethouder kan dan eenvoudig: de vervaldata van de contracten bewaken; de uitnutting van de contracten evalueren; de leveranciersprestaties evalueren. Voor dit contractbeheer zal de budgethouder worden ondersteund door de inkoopadviseur. Regelmatig worden inkoopprocessen gestart ter vervanging van het huidige contract. Dat moet tijdig gebeuren door de daarvoor verantwoordelijke budgethouder. Kennis van het bestaande contract is daarbij nodig. Contracten moeten dus toegankelijk zijn. Dat is vooral nodig indien meerder afdelingen contracten afsluiten met één leverancier. In de toekomst zal de gemeente actief contractbeheer plegen. Hiervoor is eerst een inventarisatie nodig van alle bestaande contracten. Ook maken analyses van contracten zichtbaar of er meerdere leveranciers zijn voor dezelfde leveringen of diensten. Dit zal blijken uit bovengenoemde inventarisatie en dat kan aanleiding zijn om opdrachten te bundelen. Gemeente Staphorst/Inkoop- en aanbestedingsbeleid/eindversie 1 090218 18

11. EVALUATIE & COMMUNICATIE 11.1 Evaluatie en bijstelling inkoopbeleid Inkoop- en aanbestedingsbeleid is geen vaststaand gegeven, maar een dynamisch proces. Om het beleid actueel te houden en te zorgen voor een hoge gebruikswaarde is het noodzakelijk dit beleid regelmatig te evalueren en waar nodig aan te passen. De evaluatie vindt plaats door middel van inkoopjaarverslagen, die door de inkoopadviseur worden opgesteld. In deze evaluatie wordt enerzijds verslag gelegd van de afgelopen periode terwijl anderzijds doelstellingen en bijstellingen voor de toekomst worden geformuleerd. Gemeente Staphorst/Inkoop- en aanbestedingsbeleid/eindversie 1 090218 19

BIJLAGE 1 BEGRIPPEN In de het Inkoop- en Aanbestedingsbeleid worden de volgende begrippen gebruikt: Aanbesteding Behoefte Beoordelingscriteria Bestek Budgethouder Contractmanagement Drempelbedragen Duurzaamheid Duurzaam inkopen Enkelvoudige uitnodiging Gunningcriteria Laagste prijs Economisch meest voordelige inschrijving Inkoop Kwantitatieve analyse : Vorm van inkopen. De uitnodiging aan tenminste twee leveranciers om op basis van een programma van eisen of bestek een aanbieding uit te brengen, welke gevolgd wordt door het verstrekken van een opdracht voor het uitvoeren van een werk, levering of dienst. : Alle producten die men wil verwerven. : Geheel van criteria ter beoordeling van aanbiedingen, bestaande uit criteria aan de hand waarvan de geschiktheid van leveranciers wordt beoordeeld (selectiecriteria) en criteria aan de hand waarvan aanbiedingen worden beoordeeld (gunningcriteria). : Beschrijving van het te verwerven product, de daarbij behorende tekeningen en de geldende voorwaarden. : Het budgetverantwoordelijke afdelingshoofd. In deze nota wordt alleen gesproken over de budgethouder. Daar waar sprake is van een budgetbeheerder dienen budgethouder en budgetbeheerder afspraken te maken om maatregelen te treffen met betrekking tot taken en verantwoordelijkheden ten aanzien van inkoop. : Het uitvoeren van alle werkzaamheden die betrekking hebben op het afsluiten (specificeren, selecteren en contracteren), uitvoeren (bestellen, leveren, bewaken en beheren, betalen en evalueren) en beëindigen (opzeggen of verlengen) van een contract. : De bedragen die bepalen boven welke drempelwaarde een bepaalde procedure moet worden gevolgd. De waarde van de opdracht omvat de totale vergoeding, exclusief BTW, voor de totale duur van het contract. Indien de totale vergoeding vooraf niet kan worden vastgesteld moet hiervan een reële raming worden gemaakt. Het is niet toegestaan opdrachten te splitsen met het oogmerk de aanbestedingsregels te ontduiken of bij de waardebepaling bepaalde ramingmethoden te kiezen met het doel de opdracht aan de aanbestedingsregels te onttrekken. : De ontwikkeling waarbij tegemoet wordt gekomen aan behoeftes van de huidige generaties, zonder daarbij de mogelijkheden van toekomstige generaties in gevaar te brengen. : Het opnemen en meewegen van duurzaamheidcriteria ten aanzien van leverancier en product bij het doorlopen van een inkoopproces. : Procedure waarbij slechts één natuurlijke of rechtspersoon wordt uitgenodigd een aanbieding uit te brengen. : Criteria die worden gebruikt om te komen tot een beoordeling van een aanbieding. Er zijn twee systemen, te weten: de laagste prijs en de economisch meest voordelige inschrijving. : Het gunningcriterium waarbij alleen de geoffreerde prijs bepalend is. : Het gunningcriterium waarbij naast prijs, kwaliteit, duurzaamheid, technische waarde, esthetische en functionele kenmerken, service, logistiek, prijs, etc. bepalend zijn. : Totaalbegrip: inkoop is alles waar een factuur van derden tegenover staat. Ook wel: het, in de juiste kwaliteit, tegen de juiste prijs, op het juiste moment, in de juiste hoeveelheid geleverd krijgen van producten. : Analyse van de facturen uit de crediteurenadministratie die leidt tot gegevens over: totale inkoopvolume, inkoopvolume per inkooppakket, aantal leveranciers, relatie leverancier vs. inkoopvolume, aantal facturen, etc. Gemeente Staphorst/Inkoop- en aanbestedingsbeleid/eindversie 1 090218 20

Kwalitatieve analyse Inkoopfunctie Inkooppakket Inkoopproces Inventariseren Specificeren Selecteren Contracteren Bestellen Bewaken Nazorg Inkoopteam Leverancier Mantelcontract (raamcontract) Meervoudig onderhandse procedure Openbare procedure Product Werk Levering Dienst : Analyse van de wijze waarop het inkoopproces is uitgevoerd, door middel van het bestuderen van inkoopdossiers en interviews met medewerkers. : Interdisciplinaire verantwoordelijkheid voor het (doen) uitvoeren van alle activiteiten van het inkoopproces. De inkoopfunctie heeft een strategische, tactische en operationele component. : Groep van samenhangende producten, met vergelijkbare functionele specificaties, die eenzelfde inkoopmarkt heeft met vergelijkbare leveranciers. : Proces van het ontstaan van een behoefte tot en met het vervullen hiervan. Het inkoopproces is een gestructureerd proces dat de volgende elkaar opeenvolgende fasen kent: inventariseren, specificeren, selecteren, contracteren, bestellen, bewaken, nazorg. : Vaststellen van de daadwerkelijke behoefte en de te volgen procedure, budgetcontrole, eventueel marktonderzoek. : Het opstellen van de offerteaanvraag, het programma van eisen en het conceptcontract. : Aanvragen van offertes, selecteren van de leveranciers en beoordelen van aanbiedingen. : (Indien toegestaan) onderhandelen met leveranciers en afsluiten van het contract. : Binnen de overeengekomen condities afroepen van de benodigde producten. : Controleren van de individuele bestelling en factuur en bewaken van het contract. : Completering inkoopdossier, afhandelen van klachten en claims, afhandelen van meer-/minderwerk, evaluatie van: het inkoopproces, het contract en de leveranciersprestatie opstarten contractherziening. : Team samengesteld uit medewerkers vanuit verschillende disciplines dat tot taak heeft een bepaald product te verwerven. : Leverancier in de ruimste zin van het woord. Het begrip omvat zowel de aannemer, de leverancier van goederen als de dienstverlener. : Meerjarig contract met een leverancier ten behoeve van een bepaald inkooppakket, op basis waarvan gebruikers producten kunnen (laten) bestellen. : Aanbesteding waarvoor een beperkt aantal van tenminste twee natuurlijke of rechtspersonen wordt uitgenodigd een offerte uit te brengen. : Aanbestedingsprocedure die algemeen bekend wordt gemaakt en waarbij een ieder offerte kan uitbrengen. : Product in de ruimste zin van het woord, dit omvat zowel het begrip werk, levering als dienst. : Het product van een geheel van bouwkundige dan wel civieltechnische werken dat ertoe bestemd is als zodanig een economische of technische functie te vervullen. Gedacht moet worden aan grote bouw- en infrastructurele projecten als bruggen, wegen, gebouwen, etc., waarbij slechts het geheel telt en splitsing niet is toegestaan. : De aankoop, leasing, huur of huurkoop met of zonder koopoptie van producten. Indien de levering van producten bepaalde installatiewerkzaamheden met zich meebrengt vallen deze onder levering. Het begrip producten omvat alleen roerende zaken, zoals computers, kantoormeubilair, kleding, auto s etc. : Restcategorie. Alle contracten onder bezwarende titel met een derde, die niet vallen onder de definitie werken of leveringen. Gedacht kan Gemeente Staphorst/Inkoop- en aanbestedingsbeleid/eindversie 1 090218 21

Programma van eisen Selectiecriteria Uitbesteden worden aan: onderhouds- en reparatiediensten, schoonmaakwerkzaamheden, software ontwikkelingen, architectuur, personenvervoer, accountancy, verzekeringen, etc. : Document waarin opgenomen de eisen en wensen die opdrachtgever stelt aan de aan te trekken leverancier en het te verwerven product. : Selectiecriteria zijn objectieve, kwalitatieve criteria op basis waarvan een leverancier wordt geselecteerd. Selectiecriteria betreffen de aanbieder, dan wel het bedrijf van de aanbieder. De selectiecriteria zijn onder te verdelen in minimum eisen (uitsluitingsgronden) en kwalitatieve eisen. : De beslissing om een werk, levering of dienst door derden te laten uitvoeren. Gemeente Staphorst/Inkoop- en aanbestedingsbeleid/eindversie 1 090218 22

Exploitatieberekening De Esch III Behorend bij het bestemmingsplan De Esch III 2009 en exploitatieplan De Esch III 2009 Definitief Gemeente Staphorst Grontmij Nederland B.V. Arnhem, 2 oktober 2009 99050121

Verantwoording Titel : Exploitatieberekening De Esch III Subtitel : Behorend bij het bestemmingsplan De Esch III 2009 en exploitatieplan De Esch III 2009 Projectnummer : 261864 Referentienummer : 99050121 Revisie : Datum : 2 oktober 2009 Auteur(s) : W.J. Slierendregt E-mail adres : wim.slierendregt@grontmij.nl Gecontroleerd door : M.J.R. Braaksma Paraaf gecontroleerd : Goedgekeurd door : H.G.J. Koers Paraaf goedgekeurd : Contact : Velperweg 26 6824 BJ Arnhem Postbus 485 6800 AL Arnhem T +31 26 355 83 55 F +31 26 445 92 81 oost@grontmij.nl www.grontmij.nl 99050121

Inhoudsopgave 1 Stappenplan 2 Inventarisatie algemene gegevens 3 Parameters 4 Ruimtegebruik 5 Fasering 6 Grondopbrengsten per eigenaar 7 Grondopbrengsten per eigenaar uitgezet in tijd 8 Inventarisatie inbrengwaarden en overige kosten 9 Aftopping van de kosten 10 Berekening van de exploitatiebijdrage 99050121

1 Stappenplan Rekenmodel exploitatieplan Wro Achtereenvolgens komen aan bod: stap tabel 1 A het inventariseren van algemene gegevens 2 B de rekentechnische uitgangspunten (de parameters) 3 C het ruimtegebruik op de locatie 4 D het productieprogramma uitgezet in de tijd 5 E het inventariseren van de grondopbrengsten 6 F het inventariseren van alle opbrengsten 7 G het inventariseren van de kosten 8 H de macro aftopping van de te verhalen kosten 9 I de berekening van de exploitatiebijdrage 10 J de eindafrekening 11 K de berekening van het percentage van de kosten dat is gerealiseerd 99050121 Pagina 4 van 16

2 Inventarisatie algemene gegevens Tabel A: het inventariseren van de algemene gegevens omschrijving naam bestemmingsplan naam exploitatieplan gegevens De Esch III De Esch III datum berekening 14-sep-09 auteur gemeente complexnummer complexnaam complexonderdeel projectnaam projectnummer projectmanager Grontmij Staphorst n.v.t. n.v.t. n.v.t. n.v.t. n.v.t. n.v.t. bestandsnaam van de berekening De Esch III - versie 3.0 kaart van het exploitatiegebied kaart met kadastrale gegevens kaart met voorgenomen grondgebruik kaart met werken,voorzieningen werkzaamheden belemmeringenkaart status (nummer) (nummer) (nummer) (nummer) (nummer) concept Eigenaren Gemeente Staphorst De Eugte BV K.Coster Klein Holding BV Particulier D Particulier E 99050121 Pagina 5 van 16

3 Parameters Tabel B: de rekentechnische uitgangspunten (de parameters) De Esch III Staphorst prijspeildatum: 1 januari van het jaar 2009 rentevoet per jaar 5,0% 1,050 kostenstijging per jaar in % 2,0% 1,020 opbrengststijging per jaar in % 1,0% 1,010 over de grondverkoopopbrengsten onvoorzien als % van de nog te maken kosten 0,0% 1,000 fasering: in enig jaar 1 juli de inbrengwaarden zijn gefaseerd op 1 januari 2009 we veronderstellen dat dit de vaststellingsdatum is voor het exploitatieplan. Startdatum 1-1-2009 1-1-2009 Einddatum 1-1-2016 1-1-2016 Looptijd plan 7 7 jaar Opbrengst kosten factor jaar 2009 2010 2011 2012 2013 2014 2015 2016 2017 2018 0,5 1,5 2,5 3,5 4,5 5,5 6,5 7,5 8,5 9,5 index opbrengst 1,010 1,00498756 1,01503744 1,02518781 1,03543969 1,04579409 1,05625203 1,066814548 1,07748269 1,08825752 1,0991401 index kosten 1,020 1,00995049 1,0301495 1,05075249 1,071767544 1,09320289 1,11506695 1,137368291 1,16011566 1,18331797 1,20698433 rente 1,050 1,02469508 1,07592983 1,12972632 1,186212638 1,24552327 1,30779943 1,373189405 1,44184888 1,51394132 1,58963839 CW 0,98561076 0,95745045 0,93009473 0,903520591 0,87770572 0,85262841 0,828267599 0,80460281 0,78161416 0,75928233 1 1,05 2 1,1025 3 1,157625 4 1,21550625 5 1,27628156 6 1,34009564 7 1,40710042 8 1,47745544 9 1,55132822 10 1,62889463 Netto Contante Waarde (NCW) per 1-1-2009 99050121 Pagina 6 van 16

4 Ruimtegebruik tabel C: het ruimtegebruik op de locatie De Esch III Staphorst de gemeente heeft in eigendom: openbare ruimte Programma totaal uitgeefbaar groen water verharding % uitgeefbaar % totaal In bezit 194.957 125.185 49.136 15.531 5.105 0,64 Incl. op afroep van EMS 0 0 0 0 0 0,00 Incl. op afroep van Waterschap 0 0 0 0 0 0,00 0 0 0 0 0 0,00 Totaal 194.957 125.185 49.136 15.531 5.105 0,64 0,78 Particulier eigenaar de Eugte heeft in eigendom:. openbare ruimte Programma totaal uitgeefbaar groen water verharding % uitgeefbaar % totaal 25.701 20.476 4.386 0 839 0,80 0 0 0 0 0 0,00 0 0 0 0 0 0,00 Totaal 25.701 20.476 4.386 0 839 0,80 0,10 particulier K.Coster heeft in eigendom: openbare ruimte Programma totaal uitgeefbaar groen water verharding % uitgeefbaar % totaal 19.349 16.812 2.478 59 0 0,87 0 0 0 0 0 0,00 0 0 0 0 0 0,00 Totaal 19.349 16.812 2.478 59 0 0,87 0,08 particulier Twentse projecten BV heeft in eigendom: openbare ruimte Programma totaal uitgeefbaar groen water verharding % uitgeefbaar % totaal 10.412 9.074 1.010 0 328 0,87 0 0 0 0 0 0,00 0 0 0 0 0 0,00 Totaal 10.412 9.074 1.010 0 328 0,87 0,04 particulier D heeft in eigendom openbare ruimte Programma totaal uitgeefbaar groen water verharding % uitgeefbaar % totaal 0 0 0 0 0 0,00 0 0 0 0 0 0,00 0 0 0 0 0 0,00 Totaal 0 0 0 0 0 0,00 0,00 particulier E heeft in eigendom openbare ruimte Programma totaal uitgeefbaar groen water verharding % uitgeefbaar % totaal 0 0 0 0 0 0,00 0 0 0 0 0 0,00 0 0 0 0 0 0,00 Totaal 0 0 0 0 0 0,00 0,00 openbare ruimte totaal uitgeefbaar groen water verharding % uitgeefbaar Totaalgeneraal 250.419 171.547 57.010 15.590 6.272 0,69 99050121 Pagina 7 van 16

5 Fasering Tabel D: fasering Fasering in % per jaar: 0,0% 6,1% 22,3% 25,0% 20,0% 15,0% 11,6% 0,0% 100,0% Hoeveelheid 2009 2010 2011 2012 2013 2014 2015 2016 2017 2018 2019 2020 Totaal gemeente Uitgeefbaar 125.185 0 7.636 27.916 31.296 25.037 18.778 14.521 0 0 0 0 0 125.185 De Eugte BV Uitgeefbaar 20.476 0 1.249 4.566 5.119 4.095 3.071 2.375 0 0 0 0 0 20.476 K.Coster Uitgeefbaar 16.812 0 1.026 3.749 4.203 3.362 2.522 1.950 0 0 0 0 0 16.812 Klein Holding BV Uitgeefbaar 9.074 0 554 2.024 2.269 1.815 1.361 1.053 0 0 0 0 0 9.074 Particulier D Uitgeefbaar 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 Particulier E Uitgeefbaar 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 Uitgeefbaar totaal-generaal in m2 171.547 0 10.464 38.255 42.887 34.309 25.732 19.899 0 0 0 0 0 171.547 99050121 Pagina 8 van 16

6 Grondopbrengsten per eigenaar Tabel E: het inventariseren van de grondopbrengsten Prijzen in Euro's omschrijving uitgifteprijs ex eenheid volume totaal in BTW gemeente bedrijventerrein 108,38 per m2 125.185 13.567.100 De Eugte BV bedrijventerrein 104,28 per m2 20.476 2.135.302 K.Coster bedrijventerrein 122,00 per m2 16.812 2.051.064 Klein Holding BV bedrijventerrein 104,23 per m2 9.074 945.798 Particulier D bedrijventerrein 0,00 per m2 0 0 Particulier E bedrijventerrein 0,00 per m2 0 0 TOTAAL 171.547 18.699.264 99050121 Pagina 9 van 16

7 Grondopbrengsten per eigenaar uitgezet in tijd Tabel G: het inventariseren van de kosten Nominaal Contant Inbreng Geinvesteerd waarde Vermogen boekwaarde prognose prognose prognose prognose prognose prognose prognose Eindwaarde Wro Bro Bro omschrijving toelichting 1-1-2009 1-1-2009 1-1-2009 1-1-2009 1-7-2009 1-7-2010 1-7-2011 1-7-2012 1-7-2013 1-7-2014 1-7-2015 1-1-2016 raming van de inbrengwaarden 6.13.1.c.1 6.2.3.a Gemeente Staphorst Inbrengwaarde grond *20 3.899.146 3.899.146 3.899.146 0 3.899.146 0 0 0 0 0 0 0 5.486.490 6.13.1.c.1 6.2.3.b Gemeente Staphorst 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 6.13.1.c.1 6.2.3.c Gemeente Staphorst 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 6.13.1.c.1 6.2.3.d Gemeente Staphorst 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 Subtotaal 3.899.146 3.899.146 3.899.146 0 3.899.146 0 0 0 0 0 0 0 5.486.490 6.13.1.c.1 6.2.3.a De Eugte BV Inbrengwaarde grond *20 514.020 492.149 514.020-514.020 0 0 514.020 0 0 0 0 0 692.503 6.13.1.c.1 6.2.3.b De Eugte BV 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 6.13.1.c.1 6.2.3.c De Eugte BV 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 6.13.1.c.1 6.2.3.d De Eugte BV 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 Subtotaal 514.020 492.149 514.020-514.020 0 0 514.020 0 0 0 0 0 692.503 6.13.1.c.1 6.2.3.a K.Coster Inbrengwaarde grond *20 386.980 370.514 386.980-386.980 0 0 386.980 0 0 0 0 0 521.351 6.13.1.c.1 6.2.3.b K.Coster 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 6.13.1.c.1 6.2.3.c K.Coster 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 6.13.1.c.1 6.2.3.d K.Coster 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 Subtotaal 386.980 370.514 386.980-386.980 0 0 386.980 0 0 0 0 0 521.351 6.13.1.c.1 6.2.3.a Klein Holding BV Inbrengwaarde grond *20 208.240 199.380 208.240-208.240 0 0 208.240 0 0 0 0 0 280.547 6.13.1.c.1 6.2.3.b Klein Holding BV 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 6.13.1.c.1 6.2.3.c Klein Holding BV 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 6.13.1.c.1 6.2.3.d Klein Holding BV 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 Subtotaal 208.240 199.380 208.240-208.240 0 0 208.240 0 0 0 0 0 280.547 6.13.1.c.1 6.2.3.a Particulier D Inbrengwaarde grond *20 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 6.13.1.c.1 6.2.3.b Particulier D 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 6.13.1.c.1 6.2.3.c Particulier D 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 6.13.1.c.1 6.2.3.d Particulier D 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 Subtotaal 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 6.13.1.c.1 6.2.3.a Particulier E Inbrengwaarde grond *20 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 99050121 Pagina 10 van 16

Grondopbrengsten per eigenaar uitgezet in tijd 6.13.1.c.1 6.2.3.b Particulier E 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 6.13.1.c.1 6.2.3.c Particulier E 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 6.13.1.c.1 6.2.3.d Particulier E 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 Subtotaal 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 Totaal van de Inbrengwaarden 5.008.386 4.961.189 5.008.386-1.109.240 3.899.146 0 1.109.240 0 0 0 0 0 6.980.891 Raming van andere kosten 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 Bouwrijpmaken 1.822.900 1.745.336 1.822.900-1.822.900 0 1.822.900 0 0 0 0 0 2.455.864 0 0 0 Woonrijpmaken 888.500 771.655 888.500-888.500 0 0 54.199 198.136 222.125 177.700 236.341 1.085.796 VTU 15,0% 406.710 377.549 406.710-406.710 0 273.435 8.130 29.720 33.319 26.655 35.451 531.249 Plankosten 10,0% 271.140 251.699 271.140-271.140 0 182.290 5.420 19.814 22.213 17.770 23.634 354.166 0 0 0 0 0 0 0 0 0 raming planschade 0 0 0 0 0 0 0 0 aanleg groen 1.881.330 1.633.920 1.881.330-1.881.330 0 0 114.761 419.537 470.333 376.266 500.434 2.299.090 0 0 0 0 brandkranen (incl. extra putten) 181.640 157.753 181.640-181.640 0 0 11.080 40.506 45.410 36.328 48.316 221.974 lichtmasten 495.830 430.624 495.830-495.830 0 0 30.246 110.570 123.958 99.166 131.891 605.932 compensatie das 100.000 95.745 100.000-100.000 0 100.000 0 0 0 0 134.723 adviesbureaus/ onderzoeken 297.000 291.308 297.000-147.000 150.000 20.000 127.000 0 0 0 0 0 409.900 Verleggen van kabels en leidingen 50.000 47.873 50.000-50.000 0 50.000 67.361 Onrendabele top nutsvoorzieningen 1.010.310 967.322 1.010.310-1.010.310 0 1.010.310 1.361.119 0 0 Bijdrage in kosten Achthoevenweg 532.360 509.708 532.360-532.360 532.360 717.211 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 Totaal van de overige kosten: 7.937.720 7.280.494 7.937.720-7.787.720 150.000 20.000 4.098.295 223.835 818.282 917.356 733.885 976.067 10.244.385 Totaal alle kosten 12.946.106 12.241.682 12.946.106-8.896.960 4.049.146 20.000 5.207.535 223.835 818.282 917.356 733.885 976.067 17.225.276 99050121 Pagina 11 van 16

8 Inventarisatie inbrengwaarden en overige kosten Tabel H de aftopping van de kosten Volgens de systematiek van de GEW kan via een exploitatiebijdrage verhaald worden: Het totaal van de kosten minus externe subsidies en minus de kosten die met het oog op toekomstige bebouwing zijn gemaakt met als maximum het totaal van de grondopbrengsten conform gemeentelijk beleid. NCW per 1-1-2009 de kosten zijn 12.241.682 zie tabel G bijdrage gemeente (rotonde) 165.829 bijdrage provincie 0 zie tabel F bijdrage andere gebiedsexploitatie 0 zie tabel F maximaal te verhalen 12.075.853 de grondopbrengsten zijn 16.031.483 zie tabel F conclusie: Als de grondopbrengsten hoger zijn dan het maximaal te verhalen bedrag kan verhaald worden 99050121 Pagina 12 van 16

9 Aftopping van de kosten tabel I de berekening van de exploitatiebijdrage Ten hoogste is te verhalen op Netto Contante Waarde (NCW) per 1-1-2009 12.075.853 aandeel van Gemeente Staphorst 11.631.513 dit is 72,55% % v.d.opbrengstcapaciteit aandeel van De Eugte BV 1.830.663 dit is 11,42% % v.d.opbrengstcapaciteit aandeel van K.Coster 1.758.443 dit is 10,97% % v.d.opbrengstcapaciteit aandeel van Klein Holding BV 810.863 dit is 5,06% % v.d.opbrengstcapaciteit aandeel van Particulier D 0 dit is 0,00% % v.d.opbrengstcapaciteit aandeel van Particulier E 0 dit is 0,00% % v.d.opbrengstcapaciteit totaal 16.031.483 100,00% % v.d.opbrengstcapaciteit Gemeente Staphorst De gemeente geeft bouwrijpe grond uit en het kostenverhaal is daardoor anderszins verzekerd Berekening als ware er sprake van een financiele voorwaarde bij de bouwvergunning Betaald moet worden 72,55% 12.075.853 8.761.537 correctie in verband met de inbrengwaarde het % uitgeefbaar x de inbrengwaarde v. d grond; (tabel C-tabel G) 64,21% 3.899.146 2.503.700 correctie i.v.b. met de inbrengwaarde v.d. opstallen (tabel G) 0 correctie i.v.b. met de inbrengwaarde v. d. sloopkosten (tabel G) 0 de gemeente koopt de openbare ruimte het % openbaar x de inbrengwaarde v. d grond; (tabel C-tabel G) 35,79% 3.899.146 1.395.446 te betalen op NCW per 1-1-2009 4.862.391 De Eugte BV Er is een nog geen anterieur contract gesloten Berekening als ware er sprake van een financiele voorwaarde bij de bouwvergunning Betaald moet worden 11,42% 12.075.853 1.378.963 correctie in verband met de inbrengwaarde het % uitgeefbaar x de inbrengwaarde v. d grond; (tabel C-tabel G) 79,67% 492.149 392.095 correctie i.v.b. met de inbrengwaarde v.d. opstallen (tabel G) 0 correctie i.v.b. met de inbrengwaarde v. d. sloopkosten (tabel G) 0 de gemeente koopt de openbare ruimte het % openbaar x de inbrengwaarde v. d grond; (tabel C-tabel G) 20,33% 492.149 100.054 te betalen op NCW per 1-1-2009 886.814 99050121 Pagina 13 van 16

Aftopping van de kosten K.Coster Er is een nog geen anterieur contract gesloten Berekening als ware er sprake van een financiele voorwaarde bij de bouwvergunning Betaald moet worden 10,97% 12.075.853 1.324.563 correctie in verband met de inbrengwaarde het % uitgeefbaar x de inbrengwaarde v. d grond; (tabel C-tabel G) 86,89% 370.514 321.933 correctie i.v.b. met de inbrengwaarde v.d. opstallen (tabel G) 0 correctie i.v.b. met de inbrengwaarde v. d. sloopkosten (tabel G) 0 de gemeente koopt de openbare ruimte het % openbaar x de inbrengwaarde v. d grond; (tabel C-tabel G) 13,11% 370.514 48.581 te betalen op NCW per 1-1-2009 954.048 Klein Holding BV Er is een nog geen anterieur contract gesloten Berekening als ware er sprake van een financiele voorwaarde bij de bouwvergunning Betaald moet worden 5,06% 12.075.853 610.790 correctie in verband met de inbrengwaarde het % uitgeefbaar x de inbrengwaarde v. d grond; (tabel C-tabel G) 87,15% 199.380 173.758 correctie i.v.b. met de inbrengwaarde v.d. opstallen (tabel G) 0 correctie i.v.b. met de inbrengwaarde v. d. sloopkosten (tabel G) 0 de gemeente koopt de openbare ruimte het % openbaar x de inbrengwaarde v. d grond; (tabel C-tabel G) 12,85% 199.380 25.621 te betalen op NCW per 1-1-2009 411.410 Particulier D Er is een nog geen anterieur contract gesloten Berekening als ware er sprake van een financiele voorwaarde bij de bouwvergunning Betaald moet worden 0,00% 12.075.853 0 correctie in verband met de inbrengwaarde het % uitgeefbaar x de inbrengwaarde v. d grond; (tabel C-tabel G) 0,00% 0 0 correctie i.v.b. met de inbrengwaarde v.d. opstallen (tabel G) 0 correctie i.v.b. met de inbrengwaarde v. d. sloopkosten (tabel G) 0 de gemeente koopt de openbare ruimte het % openbaar x de inbrengwaarde v. d grond; (tabel C-tabel G) 100,00% 0 0 te betalen op NCW per 1-1-2009 0 Particulier E Er is een nog geen anterieur contract gesloten Berekening als ware er sprake van een financiele voorwaarde bij de bouwvergunning Betaald moet worden 0,00% 12.075.853 0 correctie in verband met de inbrengwaarde het % uitgeefbaar x de inbrengwaarde v. d grond; (tabel C-tabel G) 0,00% 0 0 correctie i.v.b. met de inbrengwaarde v.d. opstallen (tabel G) 0 correctie i.v.b. met de inbrengwaarde v. d. sloopkosten (tabel G) 0 99050121 Pagina 14 van 16

Aftopping van de kosten de gemeente koopt de openbare ruimte het % openbaar x de inbrengwaarde v. d grond; (tabel C-tabel G) 100,00% 0 0 te betalen op NCW per 1-1-2009 0 RECAPITULATIE te ver- te betalen te betalen netto halen inbreng- openbare te kosten waarde ruimte betalen deelnemers in exploitatieplan Gemeente Staphorst 8.761.537 2.503.700 1.395.446 4.862.391 De Eugte BV 1.378.963 392.095 100.054 886.814 K.Coster 1.324.563 321.933 48.581 954.048 Klein Holding BV 610.790 173.758 25.621 411.410 Particulier D 0 0 0 0 Particulier E 0 0 0 0 TOTAAL -GENERAAL 12.075.853 3.391.486 1.569.702 7.114.664 99050121 Pagina 15 van 16

10 Berekening van de exploitatiebijdrage Tabel J: de eindafrekening A Particulier D betaalt per valuta 1.1.2008 0 als financiële voorwaarde bij de bouwvergunning stel het plan wordt afgesloten op 1.1.2015 stel dat D betaald zou hebben op 1.1.2015 dan had D betaald 0 1,4071 0 (dit is het bedrag vermenigvuldigd met 7 jaar rente a 5%) B stel dat het plan wordt afgesloten op 1.1.2015 de werkelijke kosten blijken per die datum te zijn: 4.000.000 D zou hebben moeten betalen: Het % v.d. opbrengstcapaciteit van D x de werkelijke kosten: 5,06% 4.000.000 202.318 correctie in verband met de inbrengwaarde (tabel I) 87,15% 0 0 NCW van 1-1-2008 naar 1-1- 2015 dus verhoogd met 7 jaar rente 0 1,4071 0 D had moeten betalen 202.318 Verschil tussen A en B D Heeft betaald: 0 D had moeten betalen 202.318 De voorcalculatie is hoger dan de voorcalculatie - 202.318 De marge is: 5,00% 202.318 10.116 Geen terugbetaling verplicht nog een marge van: 212.433 C stel dat het plan wordt afgesloten op 1.1.2015 de werkelijke kosten blijken per die datum te zijn: 3.700.000 D zou hebben moeten betalen: Het % v.d. opbrengstcapaciteit van D x de werkelijke kosten: 5,06% 3.700.000 187.144 correctie in verband met de inbrengwaarde (tabel I) 87,15% 0 0 NCW van 1-1-2008 naar 1-1- 2015 dus verhoogd met 7 jaar rente 0 1,4071 0 D had moeten betalen 187.144 Verschil tussen A en B D Heeft betaald: 0 D had moeten betalen 187.144 De voorcalculatie is hoger dan de voorcalculatie - 187.144 De marge is: 5,00% 187.144 9.357 Terugbetaling verplicht 196.501 99050121 Pagina 16 van 16