BAS: Samenwerken Coöperatief leren Versie Versie 2 opgesteld door Erik Datum 31 augustus 2015 Documenteigenaar Borging vastgesteld in het team Teamleden Initiatief planning Tijdens de vergadering van Ria van der Meijden, Rinske van Doornik, Hanneke van Brakel, Ilse Ruiter, Corné van den Bosch, Mirjam Barth, Dianne Bredenhof, Thona Klaassen, Helmertina de Ruiter Stuurgroep Eerstvolgende toetsing November 2016 Inhoud toetsing De documenteigenaren evalueren met leerkrachten en directie de afspraken op school-, groeps-, en leerlingniveau. De evaluatie vindt plaats tijdens een teamvergadering. Na de toetsing en evaluatie zorgen de documenteigenaren voor de nodige aanpassingen in het document. Hierna volgt vaststelling in team. Aantal pagina s van dit 5 document Verwijzing Zie Werkmap Groepsleraren Coöperatief leren en boeken coöperatieve werkvormen.
Indicatoren / Kernkwaliteiten Inspectie Kwaliteitsaspect 5 De leraren leggen duidelijk uit, organiseren de onderwijsactiviteit efficiënt en houden de leerlingen taakbetrokken. 5.1* De leraren geven duidelijke uitleg van de leerstof. 5.2* De leraren realiseren een taakgerichte werksfeer. 5.3* De leerlingen zijn actief betrokken bij de onderwijsactiviteiten. WMK Kernkwaliteit Indicatoren BAS Succes indicatoren Didactisch handelen 7. De leerlingen leren kinderen samen te werken en afwisselend zelfstandig en coöperatief te leren Cooperatief leren in (tafel)groepen is als werkvorm ingebed in het onderwijsprogramma van de school. a. Leren in (tafel)groepen wordt in (bijna) alle vakgebieden toegepast b. Leren in (tafel)groepen wordt toegepast bij instructielessen c. Leerkrachten en leerlingen evalueren systematisch het proces van samenwerken Verantwoording Bij coöperatief leren is niet alleen de lesstof belangrijk, maar ook de samenwerking. Er is dus sprake van een cognitief en een sociaal doel. De achterliggende gedachte van coöperatief leren is dat kinderen niet alleen leren van de interactie met de leerkracht, maar ook van de interactie met elkaar. Doel Toepassingsgebied: Schoolniveau Om een vloeiende en doorgaande lijn wat betreft coöperatief leren in de school te krijgen is het belangrijk dat iedere leerkracht op dezelfde manier met een werkvorm werkt, maar dat ook elke leerkracht dezelfde naam gebruikt voor een werkvorm. Zo weten leerlingen gelijk waar ze aan toe zijn als de leerkracht aangeeft met een werkvorm te gaan werken waar in de vorige leerjaren ook mee gewerkt is.
Groepsniveau M.n. bij de begeleide inoefening en zelfstandige verwerking passen we coöperatief leren toe. Hierdoor ontstaat een compleet pakket om ons onderwijs verantwoord vorm te geven. Deze onderwijsvorm is niet nieuw, maar een aanvulling op uw didactisch repertoire. Onderzoek heeft uitgewezen dat de opbrengsten van coöperatief leren een positieve invloed heeft op de leerprestaties en de sociaal- emotionele ontwikkeling. Tevens heeft het een positieve invloed op leerlingen met leerproblemen. Leerlingniveau Tijdens het werken vindt er veel interactie tussen de leerlingen plaats. Leerlingen kunnen het geleerde of hetgeen ontdekt is delen met elkaar. Zo kan de stof nog beter beklijven. Niet het individu en het hoogste cijfer staat centraal, maar samen en helpen. Schoolafspraken 1. we zorgen voor een warme overdracht van samenwerkingsvaardigheden en werkvormen die de leerlingen beheersen aan het einde van het schooljaar 2. we werken vanuit een vaste aanpak per leerjaar: a. oude vaardigheden blijven oefenen b. nieuwe vaardigheden aanleren en expliciteren c. toepassen bij andere lessen (integratie) 3. de werkvormen zijn ondergeschikt aan de vaardigheden 4. de leraar beheerst de werkvormen 5. de toepassing van rollen in de groep ligt niet vast, maar wordt door de leraar gebruikt ter ondersteuning van het proces
Overzicht van samenwerkingsvaardigheden. Basisvaardigheden Voortgezette vaardigheden Vaardigheden voor gevorderde groepen Groep 1: elkaars naam gebruiken elkaar aankijken tijdens het praten vriendelijk op elkaar reageren elkaar de gelegenheid geven mee te doen Groep 2: een inbreng durven hebben zo duidelijk praten dat anderen je kunnen verstaan meewerken aan de groepsopdracht Groep 3: luisteren naar elkaar elkaar uit laten praten de inbreng van een ander accepteren Groep 4: bij je blijven rustig praten en werken materiaal met elkaar delen om de beurt praten aan de taak door werken tot deze af is Groep 5: vragen stellen aan elkaar reageren op wat de ander zegt af en toe herhalen wat iemand zegt elkaar vragen hardop te denken Groep 6: elkaar aanmoedigen mee te doen elkaar een complimentje geven ondersteunende opmerkingen maken met alle groepsleden samenwerken Groep 7: elkaar aanbieden iets uit te leggen hulp vragen aan de ander elkaar helpen zonder voor te zeggen Groep 8: het werk plannen richting geven aan de uitvoering van een taak af en toe de voortgang samenvatten elkaar herinneren aan de opdracht je in het standpunt van de ander verplaatsen verschil van mening accepteren ook op langere termijn een goede relatie behouden overeenstemming met elkaar bereiken kritiek formuleren op ideeën, niet op personen met elkaar problemen oplossen op een vriendelijke manier zeggen dat je het ergens niet mee eens bent verschillende ideeën integreren ideeën verder uitbouwen de groep stimuleren en motiveren
Werkvorm Groep? vaardigheid 2-tal Denken-Delen- Uitwisselen 1-8 Luisteren, informatie uitwisselen 2-tal Flitsen 4 hulp geven en hulp vragen, wachten op elkaar 2-tal Om-De-Beurt 3 Evenredige deelname, luisteren Duo s 2 Met elkaar overleggen, overeenstemming, aanmoedigen, hulp geven en vragen, op elkaar wachten Imiteer 1 Luisteren, aanwijzingen geven Interviews 5 Luisteren naar elkaar, vragen stellen aan elkaar, samenvatten wat de ander heeft verteld Woordenweb 1-8 Luisteren, overleggen, besluiten nemen Brainstorm 3-8 Luisteren, elkaar gelegenheid geven een inbreng te hebben Genummerde hoofden 6 Met elkaar overleggen, overeenstemming Legpuzzel 4-8 Overleggen, uitleg geven, luisteren Placemat 1-8 Met elkaar overleggen, overeenstemming, luisteren Puzzels 7 Hulp geven en vragen, luisteren naar elkaar Binnencirkel Buitencirkel 1-8 Luisteren, uitwisselen van informatie Hoeken 1-8 Luisteren, feedback geven,samenvatten Wandel 8 Luisteren, uitwisselen van Wissel uit informatie