Fysica hoofdstuk 1 : echanica 1 e jaar 2 e graad (1uur) 1.5 Hefbomen 1.5.1 Definitie Om een een spijker uit de muur te halen gebruiken we een... Een...is een werktuig. Dit werktuig is een...voorwerp met een... of... De kracht die we uitoefenen met onze hand noemen we de... De kracht die we moeten overwinnen om de nagel los te trekken noemen we de... We noemen zo een werktuig een hefboom. Ken jij nog enkele voorbeelden van hefbomen?......... Een hefboom is een onbuigzaam voorwerp dat om een steunpunt () kan draaien en waarop twee elkaar tegengestelde krachten worden uitgeoefend Bij hefbomen worden de krachten F 1 en F 2 vervangen door = macht en = last De afstand van het steunpunt tot aan de macht noemen we machtarm en de afstand van het steunpunt tot aan de last noemen we de lastarm en stellen we respectievelijk voor door de volgende symbolen Het steunpunt stellen we voor door m = machtarm en l = lastarm = steunpunt
Fysica 1 e jaar 2 e graad (1uur): hoofdstuk 1 : echanica pag. 52 Duiden we dit aan op de tekening dan krijgen we: Het model is dan als volgt : 1.5.2 Evenwicht bij hefbomen: (Zie ook wetenschappelijk werk). m l We merken dat een hefboom in evenwicht is als de de last maal lastarm gelijk is aan de macht maal machtarm. aw de hefboom is in evenwicht als volgende voorwaarde geldt:. m =. l : macht (eenheid : N ) : last (eenheid : N ) m : machtarm (eenheid : m ) l : lastarm (eenheid : m ) Uitgewerkt Voorbeeld: Een wip is 6 m lang. Aan het uiteinde zit een meisje met gewicht 392 N (massa 40 kg). Waar moet haar mama met een gewicht van 686 N (massa 70 kg) gaan zitten om de wip in evenwicht te houden? Geg: type hefboom : = 392 N l + m = 6m = 3,92 10 2 N en l = 3m en = 686 N = 6,68 10 2 N Gevr: m =? Opl: Formule : m = l m = l Berekeningen. 2 3,92 10 N.3m m = = 1, 71m 2 6,86 10 N Antwoord: De mama moet op 1,71 m van het steunpunt gaan zitten
Fysica 1 e jaar 2 e graad (1uur): hoofdstuk 1 : echanica pag. 53 1.5.3. Types hefbomen a. De kruiwagen l m De kruiwagen kan opgetild worden als:. m =. l Als we voor deze hefboom het model opstellen krijgen we de volgende vorm: - l m b. Een tang om te barbecuen Het vlees kan van het vuur gehaald worden als. m =. l m l Als we voor deze hefboom het model opstellen krijgen we de volgende vorm: - - m l
Fysica 1 e jaar 2 e graad (1uur): hoofdstuk 1 : echanica pag. 54 Oefeningen: Vervolledig volgende tekeningen (indien nodig) : teken het model en duidt de last (), macht (), lastarm (l), machtarm (m) en steunpunt () aan: Koevoet Notenkraker uikertang (pincet) Roeiboot lagboom
Fysica 1 e jaar 2 e graad (1uur): hoofdstuk 1 : echanica pag. 55 Trekhamer chaar Voorarm Wip
Fysica 1 e jaar 2 e graad (1uur): hoofdstuk 1 : echanica pag. 56 Vraagstukjes: Opgave 1: Een kruiwagen heeft een totale lengte (as-handgreep) van 150cm en is op 1/3 van de as geladen met een gewicht van 900 N. Welke macht is er nodig om de kruiwagen op te tillen? Oplossingsmethode: Oplossing : Onderlijn het gegeven, schrijf er de naam van grootheden bij. Geg: Tip: chrijf bij de hefboom het type en maak een tekening van het model. Gebruik dit model om de gegevens op aan te duiden. Onderlijn het gevraagde, schrijf er het symbool van de grootheid bij. Gevr.: Noteer de gevraagde basisformule en indien nodig de afgeleide formule. Formule: Tip: Gebruik hiervoor het overzicht van de formules, grootheden en eenheden. Noteer de waarden van de gegevens in de formule en bereken de gevraagde waarde. Berekeningen: Formuleer het antwoord. Antwoord:
Fysica 1 e jaar 2 e graad (1uur): hoofdstuk 1 : echanica pag. 57 Naam:... Klas:... Opgave 2: Een plank, waarvan we het gewicht verwaarlozen, wordt als loopbrug gebruikt om een beek over te steken. De ene kant is een vast steunpunt, het andere uiteinde is vast met een spantouw. De plank is 8m lang, een persoon van 60 kg bevindt zich op 4,5m van het steunpunt. Hoe groot is de kracht in het spantouw? (Oplossing: 3,31 10 2 N) Oplossingsmethode: Oplossing : Onderlijn het gegeven, schrijf er de naam van grootheden bij. Geg: Tip: chrijf bij de hefboom het type en maak een tekening van het model. Gebruik dit model om de gegevens op aan te duiden. Onderlijn het gevraagde, schrijf er het symbool van de grootheid bij. Gevr.: Noteer de gevraagde basisformule en indien nodig de afgeleide formule. Formule: Tip: Gebruik hiervoor het overzicht van de formules, grootheden en eenheden. Noteer de waarden van de gegevens in de formule en bereken de gevraagde waarde. Berekeningen: Formuleer het antwoord. Antwoord:
Fysica 1 e jaar 2 e graad (1uur): hoofdstuk 1 : echanica pag. 58 Naam:... Klas:... Opgave 3: Zoek de ast () als het volgende (zie bijgevoegde tekening) gegeven is. ( Oplossing: 6,67 10 1 N) Oplossingsmethode: Oplossing : Noteer het gegeven. Geg: Tip: chrijf bij de hefboom het type en maak een tekening van het model. Gebruik dit model om de gegevens op aan te duiden. Onderlijn het gevraagde, schrijf er het symbool van de grootheid bij. Gevr.: Noteer de gevraagde basisformule en indien nodig de afgeleide formule. Formule: Tip: Gebruik hiervoor het overzicht van de formules, grootheden en eenheden. Noteer de waarden van de gegevens in de formule en bereken de gevraagde waarde. Berekeningen: Formuleer het antwoord. Antwoord:
Fysica 1 e jaar 2 e graad (1uur): hoofdstuk 1 : echanica pag. 59 1.5.4 Verplaatsing van een last met een hefboom: Een hefboom is niet alleen nuttig als je er mee kan overwinnen. Hefbomen worden ook gebruikt om een last te Proef: We meten de last én de verplaatsing van de last = AA (of s 1 ) We meten de macht én de verplaatsing van de macht = BB (of s 2 ) Besluit:. BB =. AA of. s 2 =. s 1 Het product van de last, vermenigvuldigd met zijn verplaatsing, is gelijk aan het product van de macht met zijn verplaatsing. Duid s 1 en s 2 aan op de tekening. B B A A A A B B Gevolg: Wat je wint aan macht, verlies je aan (van de last). Als je wint aan verplaatsing, dan verlies je aan.
Fysica 1 e jaar 2 e graad (1uur): hoofdstuk 1 : echanica pag. 60 Wist je dit? Archimedes had reeds begrepen hoe de hefbomen werkten en waarom ze zo werkten. Hij heeft de heboomwetten ontdekt en beschreven in het boek Over balansen of hefbomen. Dit boek is jammer genoeg verloren gegaan.hij heeft dan ook veel praktische apparaten uitgevonden, zo ook een scheepshefbom. Deze hefboom was geplaatst op de muur boven de zee in Archimedes woonplaats yracuse en was gebouwd om de stad te beschermen tegen de Romeinse vloot. De lange arm van de hefboom moet zoiets als een lange boomstam geweest zijn. Het korte eind stak uit boven de zee en er was een grijper in de vorm van een klauw aan bevestigd. Als de grijper een vijandelijk schip eenmaal in zijn klauw had, konden groepen mensen of dieren die het lange uiteinde naar beneden trokken het schip uit het water tillen Het apparaat was zo effectief dat de Romeinen maar een stuk hout hoefden te zien dat over de muur uitstak, om rechtsomkeer te maken en naar de open zee terug te varen. Op de foto zie je een hypothetische reconstructie van de de scheepshefboom van Archimedes. Denk na en antwoord 1. Kan je met een hefboom ter zelder tijd winnen aan macht en aan verplaatsing? 2. Welke nut heeft een hefboom, waarbij we verliezen aan macht? Geef een voorbeeld. Toets jezelf!!! Kan je het volgende vraagstukje zelfstandig oplossen? We moeten een kist van 2000 N, 5cm optillen om ze door een vorkheftruck te laten opscheppen. Het steunpunt ligt op 7 cm van de kist en onze koevoet is 120 cm lang. Hoeveel cm moeten we naar omlaag duwen om het gewenste effect te bekomen?
Fysica 1 e jaar 2 e graad (1uur): hoofdstuk 1 : echanica pag. 61 amenvatting De machtarm ( m ) is de afstand van de... tot aan de... De lastarm ( l ) is de afstand van de... tot aan de... We onderscheiden drie types hefbomen: Een hefboom is een... voorwerp dat om een... ( ) kan draaien en waarop twee elkaar... krachten worden uitgeoefend. Een hefboom wordt gebruikt om een... te overwinnen of een...te verplaatsen. De kracht die men tracht te overwinnen noemt men de... () en de kracht, die men hiervoor moet aanwenden noemt men de... (). - Een hefboom is in evenwicht als de macht maal... gelijk is aan de last maal... maw:. m =... Als de machtarm wordt, wordt de macht Als de machtarm...wordt, wordt de macht Als < dan is er... Bij de verplaatsing van een last met een hefboom is het product van de..., vermenigvuldigd met zijn..., is gelijk aan het product van de... met zijn.... BB =.... s 2 =...
Fysica 1 e jaar 2 e graad (1uur): hoofdstuk 1 : echanica pag. 62 amenvatting Noteer hier je eigen opmerkingen en geheugensteuntjes: