Bespreking : Oostenrijkse wijnen Code : 11.5 Spreker : Jean-Paul Goole Stefan Audenaert Datum : 02/05/2006 1.Ligging en streek De wijngaarden situeren zich in het oostenlijk deel van Oostenrijk. Ze bevinden zich op dezelfde breedtegraad als Bourgogne.De buurlanden zijn Hongarije, Tsjechië en Slovenië. De streek kent warme zomers en milde herfstdagen met koele nachten.de neerslag is gemiddeld 400mm/jaar.De meeste wijngaarden liggen op 200 m hoogte. -1-
Er zijn 4 hoofdgebieden en 16 deelregio s: Niederöstenreich: 33.530 Ha groot, met als deelregio s:- Weinviertel - Kamptal - Donauland - Thermenregion - Kremstal - Wachau - Carnuntum - Traisental Burgenland:19.215 Ha groot, met als deelregio s: - Neusiedlersee - Neusiedlersee-Hügelland - Mittelburgenland - Südburgenland Steiermark: 3.580 Ha groot, met als deelregio s: - Südsteiermark - Süd-Oststeiermark - Weststeiermark Wien:678 Ha groot, die een afzonderlijke regio vormt. 2.Geschiedenis Sinds de Romeinen bestaat de wijnbouw in Oostenrijk, daarna heeft het bijna geheel in handen van de kerk voortbestaan. In tegenstelling tot Frankrijk en Duitsland, kent Oostenrijk geen wijnen die een enorme internationale reputatie hebben.de meest wijnen werden lokaal geconsumeerd tegen zeer lage prijzen. Deze wijnen waren niet gemaakt om lang te bewaren.buiten de landgrenzen was Oostenrijkse wijn onbekend en de kleine hoeveelheid export was in handen van enkele handelaars. In 1960 was de vraag naar goedkope zoete wijnen in Duitsland dermate hoog dat bijkoop in Oostenrijk en Italie soms nodig was. Prijs was het belangrijkste argument, kwaliteit was niet belangrijk. Maar om goede zoete wijnen te kunnen maken zijn naast goede weersomstandigheden ook selectieve oogstmethoden nodig. Een mooie zoete wijn is nu éénmaal geen goedkoop product. De oplossing werd gevonden in het kunstmatig en illegaal zoeten van de wijn met diethyleen glycol, ook wel in gebruik als antivries.deze korte termijnpolitiek leverde meer op dan het maken van eerlijke wijn. Deze fraude leidde in 1985 tot een enorm mediaschandaal,daardoor gingen vele van de grote, relatief nieuwe exporterende producenten failliet. Ze praten er niet graag meer over de Oostenrijkers,maar ze hebben het gewüsst -2-
De wijnbouw was terug naar af bij de oudere kleine wijnhuizen. Bij deze wijnhuizen was intussen een jongere generatie opgegroeid,welke modern was opgeleid en internationaal was gaan kijken hoe het er aan toegaat om wijn te maken. Het tijdstip voor deze wijzigingen was zo gek nog niet,want de jaren 80 brachten ook veranderingen in lifestyle.de vraag naar goede wijn bleek te groeien en goede wijn was er nu genoeg. 3.Bespreking Oostenrijkse wijnen 3.1 Algemeen Tegenwoordig worden Oostenrijkse wijnen alom gewaardeerd.de wetgeving is enorm streng.ze is Europees, maar er wordt met nummers en bandrollen gewerkt om aan te geven dat elke wijn 2x is gecontroleerd ( uitgez.voor Landwein).Oostenrijk heeft de strengste wetgeving ter wereld wordt beweerd. Er geldt voor alle wijn een oogstbeperking van 9000 kilo, ofwel 6.750 liter per ha. Oostenrijk heeft een grote verscheidenheid aan bodems,dit komt sterk tot uiting wanneer we de verschillende regio s ( zie ligging) bespreken. Weinviertel Ligt in Niederöstenreich, 15.892 Ha, bodem uit leem,löss,keien en zwarte aarde. Druivenrassen: Grüner Veltliner,Riesling,Weissburgunder en Zweigelt.Deze regio is de bakermat voor Grüner Veltliner die op lössgrond groeit.het zijn droge en zure wijnen, die de best reputatie genieten.dit gebied is sedert 1maart 2004 DAC, wat zoveel betekent als AOC in Frankrijk. Kamptal 3.868 Ha,bodem uit löss en leem.druivenrassen:grüner Veltliner,Riesling,pinot blanc,chardonnay.de rivier Kamp doorkruist de regio.de wijnen zijn fruitig en aromatisch. Donauland 2.732 Ha,bodem uit löss;druivenrassen: Grüner Veltliner,pinot blanc,frühroten Veltliner en Roten Veltliner.Wijngaarden aan de oevers van de rivier Donau, die mooie ronde Veltliners voortbrengen. Tevens wordt er Eiswein gemaakt. Thermenregion 2.332 Ha,bodem uit rotsen en zwarte leem.druivenrassen:pinot blanc,neuburger, Zierfandler en Rotgipfer.De thermenbaden geven naam aan deze streek,ten noorden van Wenen. -3-
Kremstal 2.175 Ha,bodem uit löss,zand en rots.druivenrassen:grüner Veltliner,Riesling en Roten Veltliner. Het landschap bestaat uit zonovergoten hellingen van de Donauvallei.De wijnen zijn er zacht, met veel fruit en het typische peertje.krems an der Donau is het oudste wijnstadje van Oostenrijk. Wachau 1.390 Ha,bodem uit rots,löss en zand.druivenrassen: Grüner Veltliner,Riesling en in mindere mate Neuburger en Gelber Muskateller.De wijngaarden zij aangelegd op steile terrassen; het klimaat wordt er beheersd door de warme luchtstroom uit de Donauvallei en de koele vochtige wind uit de Waldviertel. De wijnen worden onderverdeeld in 3 soorten: Steinfelder: licht en vinnig Federspiel:elegant en met body Smaragd:volle krachtige rijpe wijnen. Carnuntum 891 Ha,bodem uit zand,leem,gravel en löss.druivenrassen: Grüner Veltliner,Zweigelt en Blaufränkisch.Dit gebied is gekend van de eerder gevestigde Romeinse legerafdeling. Vooral het goede werk van jonge wijnboeren, geven deze streek nieuwe impulsen.de rode wijnen zijn van goede kwaliteit. Traisental 682 Ha, bodem uit löss en zand. Druivenrassen: Grüner Veltliner en Riesling. Wijnen met veel charme en diepgang. Neusiedlersee 8.326 Ha, bodem uit löss,zwarte aarde,gravel en zand. Druivenrassen:Pinot blanc en Riesling voor wit,zweigelt en Blaufränkisch voor rood.de regio geniet van een micoklimaat omdat het zich rond het ondiepe steppenmeer bevindt met dezelfde naam. Neusiedlersee-Hügelland 3.911 Ha,bodem uit löss,zwarte aarde,zand en leem. Druivenrassen:Pinot blanc,riesling, Chardonnay,Blaufränkisch,Cabernets en Zweigelt. Alle wijnsoorten worden hier gemaakt.de wijn Ausbruch uit de stad Rust is wereldbekend. Mittelburgenland 1.877 Ha,bodem uit löss,zwarte aarde, zand en leem.druivenrassen: Blaufränkisch,Blauer Zweifelt,Cabernet Sauvignon. Deze regio is gekend voor rode wijn en er zijn ook Cooperatieven actief. Südburgenland 448 Ha klein, die expressieve kruidige rode wijn voortbrengt door de ijzer, die er in de bodem zit. Südsteiermark Ligt in Steiermark,1.741 Ha,bodem uit leisteen, zand en leem.druivenrassen: Riesling,Sauvignon blanc, pinot blanc en chardonnay.streek die de laatste 10 jaar een sterke ontwikkeling doormaakt. -4-
Südoststeiermark 1.119 Ha, bodem uit basalt,vulkanische rotsen en zwarte leem.druivenrassen: Riesling, Weissburgunder,Sauvignon blanc en Chardonnay.De streek is bezaaid met rotsformaties van vulkanische oorsprong,waar nu de wijnteelt plaats vindt. De bijzondere bodemsamenstelling en het koelere klimaat geven eigenzinninge wijnen. Weststeiermark 430 Ha klein, bodem uit leisteen.hier wordt er roséwijn gemaakt, De Schlicher. Wenen 678 Ha De hoofdstad met 1,6 milj inwoners,telt 630 wijnproducenten,grotendeels in de zone Kahlenberg. 3.2 Druivenrassen We beperken ons hier tot de belangrijkste druivensoorten. WIT: Gruner Veltliner: De meest typische witte druif van Oostenrijk. Aandeel 37%, kruidig aroma, peper, fris en vinnig. Riesling:aandeel 3%, iets fruitiger dan de Franse Riesling,complex en elegant. Welschriesling: aandeel 9% licht appelaroma,delikaat. Weisser Burgunder: is een pinot blanc, aandeel 5%,aroma van noten,harmonisch. ROOD: Blauer Zweigelt: aandeel 8%, kersengeur,lichtkruidig,tannines en aangenaam zuurtebalans Blaufränkische: aandeel 5%,tanninevol,erg fruitig. Driekwart van de Oostenrijkse wijn is wit. De rode wijn kan je echter perfect plaatsen naast een Bourgogne (= persoonlijke opinie). -5-
3.3. De classificatie van de wijnen De classificatie van de wijnen leunt sterk aan bij deze in Duitsland. ( zie vorige besprekingen).hoe hoger het zoetgehalte,hoe later de oogst, hoe hoger de wijn in de kwalificatie staat. Voor het bepalen van de kwaliteitscategorie is het suikergehalte van de most, uitgedrukt in Klosterneuburger Mostwage ( KMW) doorslaggevend. We onderscheiden: Tafelwein Landwein: herkomststreek dient vermeld Qualitätswein: De herkomstregio dient vermeld,minstens 13%vol,alc,restsuiker max 9gr/l Prädikatswein: Deze kan zijn ifv de oogstperiode ;spätleze,auslese,beerenauslese, Trockenbeerenauslese.Restsuikers toevoegen is niet toegestaan. Spätlese: mag op de markt komen op 1 maart na de oogst; Minstens 19 KMW Auslese minstens 21 KMW Beerenauslese minstens 25 KMW Ausburch: minstens 27 KMW Eiswein: Wijn uit druiven die minstens 1 nacht bevroren werden aan de stokken Strohwein: De druiven worden 3 maanden gedroogd op stromatten,25 KMW Trockenbeerenauslese: minstens 30 KMW In Oostenrijk wordt de smaakindicator op de fles vermeld, afgekort RZ. Trocken max 9 gr restsuiker Extra Trocken: max 4 gr Halbtrocken tot 12 gr Lieblich tot 45 gr Süss: meer dan 45 gr restsuiker Volgende termen kunnen tevens op het etiket worden vermeld: Bergwein: de wijngaard moet een helling van minstens 25% hebben. Reserve:de lagering moet minstens 12 maanden duren voor rode wijn en 4 maanden voor wit. -6
3.4 Aanbevolen producenten/topjaren In deze tabel vindt u de beoordeling van oogstjaren en bewaaradviezen. De waarderingen in de tabel zijn cijfers over de kwaliteit van de oogstjaren op een schaal van 10: 10 = Groot jaar 6 = Gemiddeld jaar 1 = Slecht jaar De kleurcodes geven de bewaaradviezen aan: 98 jaartal 7 nog bewaren 7 kan gedronken worden, maar ontwikkelt zich nog 7 op dronk 7 had al op moeten zijn OOSTENRIJK JAAR 04 03 02 01 00 99 98 97 96 95 94 93 92 91 90 89 88 87 86 85 84 83 82 81 Burgenland, wit 9 8 9 8 9 9 8 9 7 7 8 8 8 8 8 7 7 7 5 4 2 3 3 4 Burgenland, rood 9 9 9 9 9 9 7 9 7 7 9 9 9 8 9 7 6 6 4 5 3 5 2 5 Burgenland, zoet 9 7 9 8 7 8 9 6 9 9 7 9 7 9 9 Niederösterreich 9 8 9 9 9 8 8 9 7 7 9 9 9 7 9 8 7 7 5 5 2 4 3 4 Steiermark 8 8 9 9 9 8 8 9 7 7 9 9 9 7 9 8 7 9 4 2 4 3 4 3 Wien 9 8 9 9 9 9 9 9 7 6 8 8 8 7 9 7 9 7 5 5 2 4 3 4 04 03 02 01 00 99 98 97 96 95 94 93 92 91 90 89 88 87 86 85 84 83 82 81 De belangrijkste producenten: Brundlmayer W., Kracher A.,Prager F.Hirtzberger F.,Knoll E. Topjaren: 1990, 1993,2002,2004 en volgens Dhr Ryslavy zou 2005 ook een schitterend jaar zijn. -7-