INNOVATIE PROGRAMMA VEEN IPV

INNOVATIE PROGRAMMA VEEN IPV presentatie Heel Holland Zakt, 31 maart 2016 Roel van Gerwen, Walter Menkveld

Inhoud Het probleem bodemdaling Experimenteren met veengroei De toekomst van de landbouw in veenweidegebieden Marktverkenning Samenwerking Onderzoeksvragen

Het probleem bodemdaling ontwatering bodemdaling www.wageningenur.nl Jansen et al., 2009 www.knmi.nl

Het probleem bodemdaling +55-70% ontwatering bodemdaling www.wageningenur.nl Jansen et al., 2009 www.knmi.nl

Het probleem bodemdaling uitstoot CO2 bijdrage klimaatsverandering veenoxidatie mineralisatie & uitspoeling N,P verslechtering waterkwaliteit interne eutrofiering natuurgebieden ontwatering verdroging natuur verdwijnen veen functieconflicten inklinking verdwijnen veenlandschap toename beheerkosten maaivelddaling veiligheidsrisico s

Bodemdaling: beleidsurgentie Bouwsteen H: Bodemdaling in veenweiden (Bouwsteen voor het Waterprogramma 2016-2021 van het Hoogheemraadschap HHNK); Het Ontwerp Provinciaal Waterplan 2016-2021 van de provincie Noord-Holland; De scenario- en MKBA-studie van Laag Holland; De Agenda Groen van de Provincie Noord-Holland; De nota 'Toekomst Laag Holland. Innovatie in het veen(weide)gebied en visie op de vier deelgebieden' van de provincie Noord-Holland Coalitieakkoord GS 2015: Pilot: Functie volgt peil

Experimenteren met veengroei

Omhoog met het veen BZC Ilperveld Omhoog Met Het Veen 35 min www.knmi.nl Amsterdam CS Jansen et al., 2009

Omhoog met het veen

Omhoog met het veen Eerste resultaten metingen van broeikasgasemissies lage methaan emissies absorptie van CO2! okt-14 dec-14 feb-15 bron: Eva van den Elzen

Omhoog met het veen Sept-13 mei 2013

Omhoog met het veen Sept-13 mei 2013 mei 2014

Omhoog met het veen Sept-13 mei 2013 mei 2014 mei 2015

Results II: biodiversity Omhoog met het veen Blacktailed godwit grutto lepelaar watersnip

De toekomst van de landbouw: gebiedsurgentie!

Het nieuw multifunctioneel agrarisch bedrijf

Het nieuw multifunctioneel agrarisch bedrijf Veeteelt én natte teelten: een kansrijke combinatie Door gebruikmaking van drukdrainage (natte veeteelt); En de reeds in Laag Holland aanwezige onderbemalingen (paludicultuur). Natte veeteelt Paludicultuur

Het nieuw multifunctioneel agrarisch bedrijf

Het nieuw multifunctioneel agrarisch bedrijf nu: onderbemalingen die de bodemdaling versnellen

Het nieuw multifunctioneel agrarisch bedrijf nu: onderbemalingen die de bodemdaling versnellen onderwaterdrainage: passief remmen van bodemdaling

Het nieuw multifunctioneel agrarisch bedrijf nu: onderbemalingen die de bodemdaling versnellen onderwaterdrainage: passief remmen van bodemdaling drukdrains: actief sturen met water

Natte teelten: toekomst voor de boer? Landgebruik (waterstand t.o.v. maaiveld) veenweide (60 cm mv) veenweide blaarkoppen (30 cm mv) Lisdoddeteelt (0 cm mv) Veenmosteelt (0 cm mv) netto inkomsten (euro ha -1 j - 1 ) 965 * 1450 ** 1.630 2.625 * inclusief 400 euro subsidie; w-veenweidegebied (2010), bedrijfsgrootte 45 ha ** inclusief 544 euro subsidie; idem

Nieuwe teelten: complex maar perspectiefrijk

Marktverkenning: selectieproces

Resultaat tot nog toe Topgewassen Lisdodde Veenmos Azolla (kroosvaren) Kansrijk: Fruit: (blauwe bes, cranberry, poolbraam) Watermunt Kalmoes

Topgewassen

Het IPV: samenwerking in Noord-Holland

Innovatie Programma Veen Stapelen van ecosysteemdiensten en economie Tegengaan bodemdaling Tegengaan uitstoot broeikasgassen Verbeteren waterkwaliteit Verbeteren biodiversiteit Duurzame inkomsten voor de boer

Vervolg: Naar een GO-NO GO 31 maart 2016

Samenwerking buiten Noord-Holland 1. Innovatie Programma Veen (Noord-Holland) 2. Programma Systeeminnovatie Veenweiden (Zuid-Holland) 3. Programma Aanpak Veenweiden (Utrecht) 4. Valuta voor Veen (Friesland)

Wij delen onze kennis met u! uitspoeling van meststoffen door drukdrains? uitstoot methaan bij natte teelten? dierenwelzijn bij natte veeteelt?

Stellingen Veenbehoud vraagt geen maatregelen maar een cultuuromslag

Stellingen Bodemdaling kan alleen opgelost als de landbouw een nieuwe weg inslaat, dat moet zij zelf doen, maar kan het niet alleen.

Stellingen Transitie van de landbouw: niet prediken hoe het moet, maar laten zien dat het kan

Stellingen De overheid moet ontwikkeling paludicultuur stimuleren

Stellingen Marktafzet is meer sturend voor veenbehoud dan overheidsbemoeienis

Stellingen Bij natte landbouw hoort een ander landschap en andere natuur