toekomst veenweide Inspiratieboek

Transcriptie

1 toekomst veenweide Inspiratieboek

2 BOSCH SLABBERS

3 toekomst veenweide Inspiratieboek Opdrachtgever Kennis voor Klimaat In samenwerking met Alterra, DHV, Gemeente Midden-Delfland, Provincie Zuid-Holland, Stadsgewest Haaglanden en Waterkader Haaglanden. Locatie Midden-Delfland Soort project Inspiratiedocument Looptijd project 2011 Icoon: robuuste en bestendige rassen Icoon: heterogene drooglegging Icoon: schaduwrijke koelte Icoon: slootpeil verhogen Klimaatverandering in Midden-Delfland Ons klimaat verandert. Dit uit zich onder andere in een veranderende neerslagverdeling, een hogere temperatuur en zeespiegelstijging. Onze winters worden gemiddeld natter en in de zomer worden piekbuien heftiger. Tegelijkertijd neemt het aantal zomerse regendagen af waardoor droogte dreigt. Voor veenweidegebieden in Nederland betekent dit dat er meer ruimte nodig is voor waterberging, maar ook dat rekening moet worden gehouden met een versnelde afbraak van het veen en maaivelddaling vanwege droogte. Veel veen in Midden-Delfland bestaat uit dunne veenlagen, alleen plaatselijk komen dikkere veenlagen voor. Zonder verdere maatregelen zal het (resterende) veen op korte dan wel middellange termijn (respectievelijk 10 en 40 jaar) grotendeels uit het gebied verdwijnen, met verlies van met het veen samenhangende kwaliteiten. Deze kwaliteiten zijn neergelegd in de Gebiedsvisie Midden- Delfland Toekomst veenweide in Hotspot Haaglanden In het veenweidegebied Midden-Delfland en het stedelijk gebied daaromheen (samen Hof van Delfland) ligt het voornemen het gebied aan te passen aan klimaatverandering (klimaatadaptatie), te beginnen met het opstellen van een regionale adaptatiestrategie. toekomst veenweide

4 invloed op klimaateffecten icoon van bouwsteen toepassing op schaalniveau EFFECTIVITEIT veiligheid watertekort (inlaat) FLEXIBEL EN DYNAMISCH PEILBEHEER vochttekort bodem Wat is het en hoe werkt het? en waterberging lastig samengaan, door een vrij fluctuerend peil maaivelddaling wateroverlast waterkwaliteit hittestress Flexibel peil betekent dat het peil het gehele jaar vrij kan fluctueren tussen een boven- en ondergrens. Door de waterbeheerder wordt alleen ingegrepen als het waterpeil onder de is het namelijk nooit inzichtelijk hoeveel waterberging mogelijk is. Dynamisch peilbeheer is maatwerk en kan in tegenstelling tot ondergrens of boven de bovengrens duikt. Dynamisch peil is flexibel peil wel in agrarische veenweidegebieden worden toegepast. Enerzijds om maaivelddaling tegen te gaan en anderzijds SCHAAL om mogelijke opbrengstderving van boeren te beperken. Het kavel polder regionaal een vorm van peilbeheer waarop grond van de weersverwachtingen en invloeden of de wens van de agrariër een tijdelijk toepassen van dynamisch peilbeheer is het meest succesvol ander peil wordt ingesteld. in combinatie met onderwaterdrains: (1) een onderwaterdrain versnelt de afvoer van grondwater wanneer de boer het land Flexibel peil wordt toegepast in gebieden met natuurdoelstellingen of in gebieden waar geen sprake is van verdroging of wateroverlast. Het voordeel van flexibel peil is de beperkte beheerinspanning, het gemaal hoeft alleen te werken als de Meer info onder- of bovengrens wordt bereikt. Het toepassen van flexibel peil in het veenweidegebied wordt echter afgeraden omdat een Hoogheemraadschap van Delfland, droge periode kan leiden tot een versnelde veenafbraak, met Beleidsnota Peilbeheer, een maaivelddaling tot gevolg. Daar komt nog eens bij dat flexibel peil nieuwe basis voor peilbesluiten. meer info - rapporten -websites verbeelding van werking - aandachtspunten - samenhang toelichting op werking -toepassingsbereik - instrumentatie - samenhang - proces BOSCH SLABBERS

5 Kennis voor Klimaat subsidieert het onderzoek Toekomst Veenweide in Hotspot Haaglanden. Het project geeft in een stap-voorstap Werkboek en een beeldend Inspiratieboek een methode weer hoe om te gaan met klimaatadaptatie en maaivelddaling in veenweidegebieden. Het resultaat van het project kan gebruikt worden als voorbeeld en inspiratie in alle veenweidegebieden in West- en Noord-Nederland. Deze methodiek is in dit project toegepast op drie polders in Midden-Delfland. Het vormt daarmee de basis voor het opstellen van de regionale adaptatiestrategie voor Haaglanden. Het project is uitgevoerd door Alterra, Bosch Slabbers, DHV, Gemeente Midden-Delfland, Provincie Zuid-Holland, Stadsgewest Haaglanden en Waterkader Haaglanden. Tijdens workshops zijn door gebiedspartners kennis en oplossingen aangedragen. Gebiedsgerichte- en praktische kennis is geleverd door Agrarische natuurvereniging Vockestaert, LTO Noord, LTO Glaskracht, Hoogheemraadschap van Delfland, Groenservice Zuid-Holland en Natuurmonumenten. een waterbestendig ras. De bouwstenen zijn ingedeeld in adaptatie van het watersysteem en adaptatie van functies. Op de linker pagina staat een voorbeeld van één bouwsteen waarin de verschillende onderdelen aangestipt zijn. Naast losse bouwstenen zijn ook beoogde adaptaties en samenwerkingen, gevolgd door een gebiedsgerichte aanpak in Midden- Delfland beschreven en verbeeld. De koppeling tussen losse bouwstenen en een oplossing op locatie is essentieel, je laat zien met welke ingrediënten je tot een recept komt. Inspiratieboek Bosch Slabbers heeft opdracht gekregen om dit Inspiratieboek samen te stellen. Door een gemeenschappelijke beeldtaal op te zetten willen we alle betrokkenen, van boer tot bestuurder, aanspreken; hen aanzetten tot klimaatadaptief handelen. Het Inspiratieboek is een uitnodigende samenvatting van het gehele onderzoeksproject. Voor dit project zijn 24 bouwstenen opgesteld. Bouwstenen die aanpassingen in het watersysteem voorzien, of juist aanpassingen in functies. Oplossingen op kleine- en grote schaal, variërend van fysieke maatregelen als het verhogen van het waterpeil tot het aanpassen van de bedrijfssystemen door het introduceren van

6 BOSCH SLABBERS Beeldende uitwerkingen van de bouwsteen robuuste en bestendige gewassen/ rassen en de bouwsteen onderwaterdrains

7 watersysteem natuurvriendelijke oevers en filters toemaakdekken natuur toemaakdekken broedpeil weidevogels cascades landbouw robuuste onderwatertopografie Polderuitwerking Midden-Delfland: beoogde adaptaties in de Alkeet Buitenpolder toemaakdekken slootpeil verhogen onderwaterdrains weidevogelbeheer landbouw verbreden van de watergangen flexibel peil onderwaterdrains blauwe diensten zwemwater robuuste onderwatertopografie heerlijk, helder zwemwater samenwerking landbouw verwerkt groenafval watersysteem stad-land waterrelatie recreatie schaduwrijke koelte natuurvriendelijke oevers en filters waterkwaliteitsbeheer onderwaterdrains cascade toekomst veenweide

8