Competentieprofiel afstudeerscriptiebegeleider RA Leeswijzer Het competentieprofiel in dit document beschrijft de rol, kerntaak, competenties en bijbehorende succescriteria van de afstudeerscriptiebegeleider. Bij het lezen van dit competentieprofiel is het van belang rekening te houden met de volgende aandachtspunten: Het competentieprofiel voor de afstudeerscriptiebegeleider is tot stand gekomen op basis van deskresearch, gesprekken met vertegenwoordigers van de NBA en interviews met examinatoren en afstudeerscriptiebegeleiders. In totaal zijn vier examinatoren/afstudeerscriptiebegeleiders RA en drie examinatoren AA geïnterviewd. Op basis van de inbreng van examinatoren en afstudeerscriptiebegeleiders in de klankbordbijeenkomsten kunnen er nog aanpassingen plaatsvinden. Pas daarna wordt het profiel vastgesteld. In dit profiel is rekening gehouden met (voorgenomen) ontwikkelingen in de praktijkopleiding voor wat betreft de examens ter afsluiting van de praktijkopleiding, die per januari 2016 zullen ingaan. Het competentieprofiel is voor afstudeerscriptiebegeleiders een leidraad ( wat moet ik kennen en kunnen ). Er wordt een ideaalbeeld geschetst van een afstudeerscriptiebegeleider op het hoogst haalbare niveau. Van een afstudeerscriptiebegeleider wordt niet verwacht dat hij alle competenties reeds ten volle beheerst. Het profiel is in die zin een groeimodel. Het competentieprofiel bestaat uit de volgende onderdelen: Colofon. Beroepsbeschrijving: hierin wordt de rol van de afstudeerscriptiebegeleider beschreven aan de hand van een aantal onderwerpen: beroepscontext/werkzaamheden, rol en verantwoordelijkheden, complexiteit en typerende beroepshouding. Beschrijving kerntaken: kerntaken geven de essentie aan van wat een afstudeerscriptiebegeleider doet. Een kerntaak wordt beschreven aan de hand van de volgende aspecten: proces, rol en verantwoordelijkheden, complexiteit, betrokkenen, (hulp)middelen, kwaliteit van proces en resultaat en keuzes en dilemma s. Overzicht competenties: een competentie is een samenhangende set van kennis, vaardigheden, attituden en persoonskenmerken die nodig is voor het adequaat handelen in een bepaalde (beroeps)situatie. De competenties worden beschreven aan de hand van succescriteria in termen van gedrag, waaraan te zien is of de beroepsbeoefenaar de competenties beheerst. 1
Competentieprofiel afstudeerscriptiebegeleider RA Colofon Datum: Juli 2015 Ontwikkeld door: In opdracht van: Bronmaterialen Arbeid Opleidingen Consult B.V. NBA 1. Interviews met examinatoren/afstudeerscriptiebegeleiders; 2. Informatiegids praktijkopleiding NBA (RA); 3. Eindrapportage Competentieprofiel Beoordelaar; 4. Eindtermen voor de theoretische opleidingen en de praktijkopleidingen van de Commissie Eindtermen Accountantsopleidingen (CEA); 5. Verordening op de Praktijkopleidingen AA / RA; 6. Nadere Voorschriften op de praktijkopleidingen AA / RA; 7. Verordening gedrags- en beroepsregels accountants (VGBA); 8. Handreiking voor afstudeerscriptie en examen ter afronding van de Praktijkopleiding RA; 9. Beleid en Organisatie ten aanzien van de toetsen van de Raad voor de Praktijkopleidingen. 2
Beroepsbeschrijving Beroepscontext/ Werkzaamheden De afstudeerscriptiebegeleider voert zijn werkzaamheden uit binnen de kaders van de gedrags- en beroepsregels voor accountants en binnen de wet- en de regelgeving die van toepassing is op de praktijkopleidingen AA / RA. De praktijkopleidingen staan onder toezicht van de CEA. De CEA stelt de eindtermen vast en toetst of de praktijkopleidingen voldoen aan de eindtermen en de eisen op het gebied van kwaliteitszorg, volledigheid van de werkzaamheden, het voldoen aan kwantitatieve normen, kwaliteit van de rapportages en kwaliteit van de examens. De exameneisen en de examenregelingen zijn op hoofdlijnen vastgelegd in de Verordening op de Praktijkopleidingen AA / RA en in de Nadere Voorschriften op de Praktijkopleidingen AA / RA. De exameneisen voor de praktijkopleiding RA zijn verder uitgewerkt in de Informatiegids Praktijkopleiding RA. De afstudeerscriptiebegeleider voldoet aan dit door de Raad vastgestelde competentieprofiel voor afstudeerscriptiebegeleiders. Zijn 1 belangrijkste taak is het begeleiden van de scriptant bij het schrijven van de afstudeerscriptie. Zijn werkzaamheden bestaan uit: het begeleiden bij het opstellen van een afstudeerscriptievoorstel; het begeleiden bij het schrijven van de scriptie. Het is niet toegestaan om de werkzaamheden te delegeren of uit te besteden. De afstudeerscriptiebegeleider heeft relevante actuele praktijkervaring (niet ouder dan vier jaar geleden) en affiniteit met het onderwijs en/of de praktijkopleiding. Hij begeleidt minimaal vier scriptanten per jaar bij hun afstudeerscripties. Hij wordt opgeleid om zijn rol als afstudeerscriptiebegeleider te kunnen uitoefenen. Rol en verantwoordelijkheden De afstudeerscriptiebegeleider vervult de volgende rollen: 1. vakinhoudelijk procesbewaker 2. vakinhoudelijk begeleider 3. coach 1 In verband met de leesbaarheid wordt de mannelijke vorm gebruikt daar waar hij / zij wordt bedoeld. 3
4. beoordelaar De afstudeerscriptiebegeleider is verantwoordelijk voor het bieden van een goede begeleiding aan de scriptant bij het schrijven van het scriptievoorstel en de afstudeerscriptie. De verantwoordelijkheid voor het afstudeerscriptieproces ligt bij de scriptant zelf. Van de afstudeerscriptiebegeleider wordt verwacht dat hij de scriptant stimuleert en adviseert en de kwaliteit en (inhoudelijke) voortgang van het proces bewaakt en bijstuurt. Hij is verantwoordelijk voor de beoordeling of het scriptievoorstel en de afstudeerscriptie van voldoende niveau zijn. De afstudeerscriptiebegeleider heeft de verantwoordelijkheid om zijn kennis van de praktijkopleiding en zijn vakkennis actueel te houden. Complexiteit 2 Van de afstudeerscriptiebegeleider wordt verwacht dat hij begeleiding op maat biedt. Hierbij moet hij de juiste balans vinden tussen het vrij laten van de scriptant en waar nodig aanof bijsturen, uiteraard met inachtneming van de eigen verantwoordelijkheid van de scriptant. Hij moet kunnen beoordelen of de dilemma s 3 die centraal staan in de scriptie reële dilemma s zijn. Hiervoor moet hij beschikken over actuele vakkennis en ruime praktijkervaring. Hij moet kunnen beoordelen of het voorstel en de afstudeerscriptie voldoen aan de gestelde eisen. Wanneer hij die afweging niet goed maakt, kan dit leiden tot stagnatie in het scriptie- en examenproces. Typerende beroepshouding Voor een professionele taakuitoefening is het noodzakelijk dat de afstudeerscriptiebegeleider beschikt over de volgende persoonskenmerken, vaardigheden en houdingsaspecten: 1. professioneel kritische instelling; 2. vaktechnisch inzicht; 3. helikopterview; 4. analytisch; 5. sociaal-communicatief; 6. inspirerend; 7. objectief; 8. senioriteit; 2 De complexiteit van beroepshandelingen wordt bepaald door de aard en inhoud van het werk zoals diversiteit van werkzaamheden of het uitvoeren van werkzaamheden waarvoor standaardwerkwijzen gelden, de context waarin het werk wordt gedaan en de keuzes en dilemma s waarvoor de beroepsbeoefenaar tijdens de uitoefening van de kerntaken uit het beroep al dan niet wordt geplaatst (Bron: Protocol beroepsprofielonderzoek, Colo). 3 Waar in dit beroepsprofiel gesproken wordt over dilemma s (meervoud) kan ook dilemma (enkelvoud) gelezen worden. 4
9. affiniteit met onderwijs en/of de praktijkopleiding RA; 10. didactisch onderlegd. Beschrijving kerntaak Kerntaak 1 Scriptiebegeleiding bieden Proces De afstudeerscriptiebegeleider wordt door de scriptant gevraagd om hem te begeleiden bij het schrijven van het scriptievoorstel en de afstudeerscriptie. Alvorens gestart kan worden met de scriptie moet de scriptant een scriptievoorstel indienen. In deze fase helpt hij de scriptant bij het vinden van een geschikte casus met één of meerdere dilemma s (voldoende niveau, complexiteit (diepte en/of breedte in lijn met de eindtermen) en het scherp formuleren van de probleemstelling en de aanpak. Na goedkeuring van het scriptievoorstel begeleidt de afstudeerscriptiebegeleider de scriptant bij het schrijven van de afstudeerscriptie. Hij leest tussentijdse concepten, geeft feedback en beoordeelt of de afstudeerscriptie aan de eisen voldoet. Als de afstudeerscriptie naar het oordeel van de afstudeerscriptiebegeleider van voldoende niveau is, kan de scriptie ter beoordeling worden doorgestuurd naar de examinatoren. Rol en verantwoordelijkheden Zie beroepsbeschrijving. Complexiteit Zie beroepsbeschrijving. Betrokkenen 1. scriptant; 2. afstudeerscriptiebegeleiders. (Hulp)middelen 1. elektronische leeromgeving; 2. formats en eisen praktijkopleidingsproducten; 3. eindtermen praktijkopleiding; 4. informatiegids praktijkopleiding NBA (RA); 5. handreiking afstudeerscriptie en examen ter afronding van de praktijkopleiding RA; 6. interne en externe beoordelingsprocedures; 7. relevante regelgeving, voorschriften en procedures. Kwaliteit van proces en resultaat De scriptant is in voldoende mate gefaciliteerd om een scriptievoorstel en afstudeerscriptie te schrijven. 5
Keuzes en dilemma s 1. Bij stagnatie in het proces wel of niet bijsturen. 2. Uitleg en toelichting geven of de scriptant zelf naar informatie laten zoeken. 3. Tijd versus kwaliteit van begeleiding. Overzicht competenties 1. Competentie Begeleiden bij de scriptieopzet Omschrijving De afstudeerscriptiebegeleider is in staat om op adequate wijze de scriptant te begeleiden bij het schrijven van een scriptievoorstel dat voldoet aan de eisen en het gewenste niveau. Succescriteria proces 1. bespreekt wederzijdse verwachtingen en maakt duidelijke afspraken over de inhoud en werkwijze in het begeleidingsproces 2. neemt het scriptievoorstel kritisch door 3. geeft constructieve feedback en bruikbare adviezen 4. neemt de tijd om met de scriptant te sparren en diepgang te realiseren 5. stelt gerichte vragen die de scriptant helpen om een relatief complexe casus te kiezen waarin de scriptant voldoende complexe dilemma s heeft afgewikkeld 6. stimuleert de scriptant om tot een duidelijke probleemstelling te komen (voldoende scherp en afgebakend) 7. biedt hulp en sturing, houdt hierbij de eigen verantwoordelijkheid van de scriptant in het oog 8. beoordeelt kritisch of het voorstel scriptiewaardig is resultaat Het scriptievoorstel voldoet aan de geldende eisen en wordt goedgekeurd door de Raad voor de Praktijkopleidingen. 2. Competentie Begeleiden bij de afstudeerscriptie Omschrijving De afstudeerscriptiebegeleider is in staat om op adequate wijze de scriptant te begeleiden bij het schrijven van de afstudeerscriptie. Succescriteria 6
proces 1. analyseert en bewaakt de kwaliteit en voortgang van het schrijfproces, spreekt de scriptant hier indien nodig op aan 2. toont zich rolvast; bewaart de juiste balans tussen afstand houden van het proces en waar nodig bijsturen 3. staat open voor vragen van de scriptant, zorgt dat hij bereikbaar is en toont zich behulpzaam 4. leest tussenproducten kritisch door, beoordeelt het niveau, de kwaliteit en let op inhoud, dilemma-afwikkeling en focus 5. bewaakt de consistentie in de opbouw en helderheid van formulering 6. demonstreert vaktechnische kwaliteit, stelt de juiste vragen om de scriptant verder te helpen 7. geeft constructieve feedback en bruikbare adviezen, beoordeelt of de scriptant de feedback goed verwerkt 8. bekijkt kritisch of de scriptant examenwaardig is (of de afstudeerscriptie naar de examinatoren kan worden gestuurd) resultaat De scriptant wordt optimaal begeleid. 3. Competentie Afstudeerscriptie beoordelen op examenwaardigheid Omschrijving De afstudeerscriptiebegeleider is in staat om op adequate wijze de afstudeerscriptie te beoordelen op examenwaardigheid. Succescriteria proces 1. neemt de afstudeerscriptie zorgvuldig door, stelt zich kritisch op ten aanzien van de inhoud en vorm 2. beoordeelt de logische lijn van het betoog en controleert of de conclusie aansluit bij de probleemstelling 3. beoordeelt of de dilemma s goed zijn beschreven, let hierbij speciaal op de professioneel-kritische beroepshouding 4. toont vakkennis, beoordeelt of de juiste wet- en regelgeving gemotiveerd is toegepast 5. beoordeelt objectief aan de hand van beoordelingscriteria en de gestelde eisen en geldende procedures 6. weegt de verschillende criteria zorgvuldig af en maakt een juiste inschatting van de examenwaardigheid van de 7
scriptie 7. beargumenteert zijn beoordeling op heldere wijze, stuurt de scriptie bij een positief oordeel door naar de examinatoren resultaat De kandidaat heeft een objectieve en onderbouwde beoordeling van zijn afstudeerscriptie gekregen. 8
4. Competentie Reflecteren en professionaliseren Omschrijving De afstudeerscriptiebegeleider is in staat om op adequate wijze te reflecteren op zijn eigen rol en functioneren en zijn professionaliteit te bevorderen. Succescriteria proces 1. volgt actuele vakinhoudelijke ontwikkelingen en relevante wet- en regelgeving 2. herkent en erkent eigen kwaliteiten en mogelijkheden en houdt deze op peil 3. neemt actief deel aan vaktechnisch overleg 4. informeert zich actief over de praktijkopleiding en examinering, leest relevante beschikbare documentatie 5. toont een professioneel kritische instelling ten aanzien van zijn eigen functioneren en probeert zijn werkwijze voortdurend te verbeteren resultaat De professionaliteit van de examinator wordt bevorderd en is geborgd. 9