Consumenten en hun gedrag Stefanie de Beer Wilte Zijlstra 1
Voorstellen Stefanie de Beer Stefanie.deBeer@afm.nl Wilte Zijlstra Wilte.Zijlstra@afm.nl Twitter: @wilte 2
Opwarmen 3
Geheugentest 4
Geheugentest 5
Geheugentest 6
Geheugentest 7
Geheugentest 8
Geheugentest 9
Geheugentest 10
Geheugentest 11
Geheugentest 12
Geheugentest 13
Geheugentest 14
Geheugentest 15
Geheugentest 16
Geheugentest 17
Noteer de afbeeldingen die je hebt gezien 18
Ging het goed? Helikopter Koeien Appel Agent Muziek Wasmachine Klok Hond 19
Waarin verschilden deze paren? Helikopter Koeien Appel Agent Muziek Wasmachine Klok Hond 20
Attention / Retention Framing: het effect van volgorde Opening (Primacy) Closing (Recency) Time 21
De AFM & Consumentengedrag De AFM maakt zich sterk voor eerlijke en transparante financiële markten. Als onafhankelijke gedragstoezichthouder dragen wij bij aan duurzaam financieel welzijn in Nederland. Daarbij hanteert zij een realistisch beeld van de consument 22
De AFM & Consumentengedrag We onderschatten de continue invloed van onze evolutionaire geschiedenis. Menselijk gedrag valt niet te overrulen of uit te zetten. Zeker niet met rationele regels. Hooguit bewust gedrag als uitzondering. 23
Olifantenpaadjes 24
25
26
De financiële consument Homo economicus Zoekt uitgebreid naar relevante informatie Verwerkt informatie grondig Vindt financiële zaken belangrijk Plant voor de lange termijn Neemt weloverwogen, rationele beslissing Max Zoekt nauwelijks naar informatie Verwerkt informatie vluchtig Vindt financiële zaken moeilijk en saai Let meer op de korte termijn Stelt uit en is tevreden met suboptimale keuze 27
De AFM & Consumentengedrag Waarvoor gebruiken we kennis over consumentengedrag? 1) Evil nudges tegengaan 2) Positieve sturing bij belangrijke financiële beslissingen 3) Effectiviteit van wet- en regelgeving verbeteren 28
Biases en heuristieken, wat zijn dat? Consumenten wijken af van het ideale beslisproces onder invloed van biases en heuristieken Heuristieken zijn mentale vuistregels die we gebruiken om snelle, intuïtieve beslissingen te maken Als heuristieken systematisch leiden tot incorrecte of nietrationele beslissingen, spreken we van een bias 29
Bias: status quo bias 30
Bias: sociale vergelijking 45015 keer is deze website in de afgelopen maand geraadpleegd 31
Bias: ankers 32
Bias: affect Niet geld lenen maar geld bestellen 33
Bias: present bias Snel geld nodig? 34
Bias: present bias Krijg 200 transactietegoed 35
Bias: home bias/ familiarity bias Nederland-fonds 36
Counternudging http://chicagounbound.uchicago.edu/cgi/viewcontent.cgi?article=5773&context=uclrev 37
Evil nudges Hoe een financieel dienstverlener misbruik kan maken van de voorkeuren, overtuigingen en heuristieken van een consument Filmpje Boiler Room: Scene 'first sale' 38
Heuristieken en biases Affect (inspelen op gevoel) Ankers Beschikbaarheidsheuristiek Verliesaversie (angst voor verlies) Overschatting Present bias Sociale vergelijking Spijt Status quo bias Voorkeur voor zekerheid Zichtbaarheid Op welke biases, heuristieken en kenmerken van ons beslisgedrag speelt de verkoper in? (bespreek met buurman/vrouw) 39
Effect en onderzoek Aantonen dat je gedrag hebt beïnvloed 40
Intentie gedrag Choi J, Laibson D, Madrian B, Metrick A. (2006) Saving for Retirement on the Path of Least Resistance. In: McCaffrey E, Slemrod J Behavioral Public Finance: Toward a New Agenda. New York: Russell Sage Foundation; 2006 p. 304-351 41
Toezicht en Effectmeting. Het kán! 70 (inter)nationale voorbeelden van effectmeting (2010) http://www.profacto.nl/site/index.php?option=com_content&view=a rticle&id=185 42
aannames causaliteit Maryland Scientific Methods Scale 1 Samenhang tussen interventie en uitkomstvariabele na interventie Anekdote, Case study, eenmalige uitvraag 2 Score voor en na interventie op de uitkomstvariabele, zonder (vergelijkbare) controlegroep 3 Score op de uitkomstvariabele voor en na interventie,gemeten in een experimentele en vergelijkbare controlegroep Nul- en éénmeting 4 #3 met controle voor andere variabelen die de uitkomstvariabele beïnvloeden 5 Score op de uitkomstvariabele voor en na invoering van de beleidsinterventie, waarbij de interventie at random is toebedeeld aan een experimentele en een controlegroep Randomized Control Trial 43
Test, Learn, Adapt - RCT https://www.gov.uk/government/publications/test-learn-adapt-developing-public-policy-with-randomised-controlledtrials 44
Design Randomised Controlled Trial 45
Onderzoek transparantie & toezicht: Zeven random groepen Tekst over: Boete van AFM Nadruk op Hoe/proces Nadruk op Waarom AFM Boete vernietigd Herbeoordeling rentederivaten Geen tekst (controle) 46
Oratie Femke de Vries 29 maart 2016 Leidt transparantie tot meer vertrouwen in de toezichthouder? Antwoord: Workshopronde 2 of: https://www.afm.nl/nl-nl/professionals/nieuws/2016/mrt/femke-de-vries-oratie 47
Effectmeting brief FCA Field Trial http://www.fca.org.uk/yourfca/documents/occasional-papers/occasional-paper-2 48
Test Onderwerp en inhoud digitale nieuwsbrief 49
Use Google AdWords to prototype and test a book title http://boingboing.net/2010/10/25/howto-use-google-adw.html 50
Voorbeelden meten online persuasion http://www.slideshare.net/onlinedialogue/online-persuasion-door-bart-schutz-voor-thuiswinkel-update-2012 51
Casus: positieve sturing hypotheek Gedragsdoel Mensen treffen tijdig voorzieningen voor het aflossen van hun aflossingsvrije hypotheek of beleggingsrekeninghypotheek Welke interventie? Wat en hoe meten? 52
Take home Afwijking ideale beslisproces door biases en heuristieken Nudge for good Meet op juiste manier wat mensen doen 53