Rabobank Noord- en Oost-Achterhoek Dick Sein Directeur Particulieren en Private Banking 5 februari 15 Welkom
Rabobank Noord- en Oost-Achterhoek
Voorstellen Tim Legierse Hoofd Nationaal Onderzoek 3
Visie op 15 Tim Legierse 5 februari 15
Agenda Mondiale economie: Trekt langzaam aan Eurozone: Electoraten en technocraten in actie Nederland: Beter, maar niet goed genoeg 5
Mondiale economie Trekt langzaam aan
Mondiale economie Westen stuwt groei 6 5 3 1-1 - Bron: IMF, Rabobank % j-o-j Groei van het mondiale BBP-volume naar bijdrage van regio's % j-o-j (gecorrigeerd voor koopkrachtverschillen) 1 3 5 6 7 8 9 1 11 1 13 1 15 Noord-Amerika Azie Latijns Amerika CIS & Mongolia Eurozone Centraal & Oost Europa Midden Oosten & Afrika Rest van de wereld 6 5 3 1-1 - 7
Mondiale economie Westen: twee-sporen herstel Index BBP-volume 11 18 16 1 1 1 98 96 9 9 9 8 9 1 11 1 13 1 Index 11 18 16 1 1 1 98 96 9 9 9 Verenigd Koninkrijk Verenigde Staten Eurozone Japan Bron: Macrobond VS & VK: BBP-groei met veel dank aan monetair en budgettair beleid Japan: Terugval BBP-groei, dynamiek hangt sterk samen met stimuleringsbeleid Abenomics Eurozone: Uit de recessie, binnenlandse vraag verhindert krachtig herstel, ECB staat er alleen voor 8
Mondiale economie Grondstoffenprijzen dalen fors 5 Grondstofprijsindex (alle items) 5 Vraagzijde: Afnemende vraag China Aanbodzijde: Betere oogsten Uitbreiding productiecapaciteiten 15 15 16 USD/bbl USD/bbl 16 1 1 1 11 1 13 1 15 Bron: Macrobond 1 1 1 8 1 1 8 Schaliegasproductie VS Verlaging prijzen Saoedi-Arabië Sneller dan verwacht herstel productie Libië 6 99 1 3 5 7 9 11 13 15 Brent, ICE, Futures 1-Pos, USD/bbl 6 Bron: Macrobond 9
Blik op de wereld Meest prominente neerwaartse risico s Geopolitieke ontwikkelingen Conflicten in Rusland/Oekraïne, Midden-Oosten (IS) Conflict Oekraïne in rustiger vaarwater maar nog niet voorbij Conflict Midden-Oosten zorgt niet voor hogere olieprijs, maar wel voor onrust Chinese huizenmarkt en kredietgroei China moet afhankelijkheid van krediet en investeringen verlagen Eurozone herstel blijft moeizaam Griekenland -> financiële onrust, Grexit? Te weinig aandacht voor hogere groei op korte termijn -> terugval? Onvoldoende hervormingen in Duitsland, Frankrijk, Italië -> financiële onrust? Deflatie-> schuldhoudbaarheid, concurrentiekracht en deflatiespiraal? 1
Eurozone 3 augustus 1 Electoraten en technocraten
Eurozone Griekenland kiest Grieken kiezen voor SYRIZA Ombuigen bezuinigingen / hervormingen; afstempelen schuld Grieken noch SYRIZA wensen Grexit Troika, maar vooral ECB liquiditeitssteun valt dan weg Kapitaalvlucht en ontwrichting Risico s voor eurozone Onomkeerbaarheid euro is maar eenmaal te vergeven Verkiezingen later dit jaar in Spanje, Portugal - populisme Uitkomst Voor nu: ECB liquiditeitssteun (ELA) Later: Nieuw hervormingsprogramma en aan groei gelinkte terugbetalingen 1
Eurozone Afstempelen is nu politieke keuze 13
Eurozone Nog weinig besmetting 18 16 1 1 1 8 6 1-jaars staatsrentes % % Bron: Macrobond Hoogste waarde Griekse staatsrente=37% 8 9 1 11 1 13 1 15 Portugal Spanje Italië Ierland Nederland Duitsland Frankrijk Griekenland 18 16 1 1 1 8 6 1
Eurozone Deflatie is een feit 3 1 % % 3 1-1 -1 jaar-op-jaar mutatie HICP eurozone - - 5 6 7 8 9 1 11 1 13 1 15 Kerninflatie Onbewerkt voedsel Energie Totaal Bron: Macrobond 6 5 3 1-1 - -3 % % jaar-op-jaar mutatie HICP -3 8 9 1 11 1 13 1 15 IT FR DE GR IE NL PT ES Bron: Macrobond 15 6 5 3 1-1 -
Eurozone Inflatieverwachtingen dalen j-o-j %-punt j-o-j 1,8 1,,6, - - Voorspelling olieprijs op basis van futures en geleidelijke daling euro naar 1,1 /$. 1 3 5 6 7 8 9 1 11 1 13 1 15 Olieprijs (, 1mnd vooruit, l-as) Bijdrage energieprijzen aan eurozone inflatie (r-as) -,6-1, -1,8 3,,5 % % Inflatieverwachtingen eurozone 3,,5 Bron: Macrobond, Rabobank,, 1,5 1,5 1, 1,,5 7 8 9 1 11 1 13 1 15 Bron: Macrobond, Bloomberg Officiële voorspellers - 1 jaar vooruit Officiële voorspellers - lange termijn 5y5y inflatieswaprente,5
Eurozone QE het antwoord? 11 Index Nominale effectieve wisselkoers eurozone 199=1 Index 11 15 15 1 1 95 95 9 9 85 85 8 8 6 %-BBP Toegevoegde waarde handel met landen buiten de eurozone %-BBP 6 75 3 5 6 7 8 9 1 11 1 13 1 15 75 5 5 Bron: Macrobond, Rabobank 3 3 1 1 IE BE FI NL DE AT GR IT FR PT ES Export Import Bron: Macrobond, Rabobank 17
Rente en valuta Langerente stijgt pas de helft 15 3,5 3,5 1,5 1,5 % 1-jaars swaprente % 11 1 13 1 15 16 3,5 3,5 1,5 1,5 eurozone VS Bron: Macrobond 18
Rente en valuta Wisselkoers euro 1,6 1,5 1, 1,3 EUR/USD EUR/USD 1,6 1,5 1, 1,3 1, 1,1 1, 1,1 1, EUR/GBP EUR/GBP 1, 1 7 8 9 1 11 1 13 1 15 16 1,9,9,8,8 Bron: Macrobond,7,7,6,6,5,5 7 8 9 1 11 1 13 1 15 16 Bron: Macrobond 19
Nederlandse economie Beter maar niet goed genoeg
Visie op 15 Nederland Beter maar niet goed genoeg 115 11 15 1 95 9 index Nederlands BBP-volume, seizoensgecorrigeerd, werkelijke ontwikkeling en Rabobank voorspelling 5 6 7 8 9 1 11 1 13 1 15 BBP k-o-k BBP index K1=1 % 9.5 8.5 7.5 6.5 5.5.5 3.5.5 1.5.5 -.5-1.5 -.5 Bron: CBS, Rabobank 1
Vooruitzichten binnenlandse vraag Werkloosheid daalt 93 x1. % beroepsbevolking Seizoensgecorrigeerd (Eurostat definitie) 8 89 85 7 6 5 81 77 3 73 3 5 6 7 8 9 1 11 1 13 1 Werkloosheid (r) Werkgelegenheid (l) Arbeidsaanbod (l) Bron: CBS
Vooruitzichten binnenlandse vraag Stijging reële lonen % % 3 3 1 1-1 jaar-op-jaar mutatie consumentenprijsindex (inflatie), inflatie excl indirecte belastingen (afgeleide inflatie) en cao-lonen 5 6 7 8 9 1 11 1 13 1 Inflatie Afgeleide inflatie Loonstijging CAO's -1 Bron: CBS 3
Vooruitzichten binnenlandse vraag Herstel woningmarkt 18 16 1 1 1 8 6 - x 1. Aantal verkochte bestaande woningen, eigen seizoenscorrectie, 3-maands gemiddelde % Seizoensgecorrigeerde Prijsindex Bestaande Koopwoningen, mutatie 3-maands gemiddelde t.o.v de voorgaande drie maanden 3 5 6 7 8 9 1 11 1 13 1 15 Prijsontwikkeling (r) Overdrachten Kadaster (l) 18 16 1 1 1 8 6 - - Bron: CBS, Rabobank
Vooruitzichten binnenlandse vraag Minder harde bezuinigingen 16 mrd mrd 1 1 1 1 1 1 8 8 6 6 - - - - 11 1 13 1 15 16 17 Rutte I Begrotingsakkoord 13 Overig Rutte II 6-miljard-pakket 16 Bron: CBS 5
Vooruitzichten binnenlandse vraag Vertrouwen fors toegenomen 1 % % 1 1 1 8 8 6 Nederlandse sentimentsindicatoren. Saldo van optimisten en pessimisten, % CBS consumentenvertrouwen +1 en Marktindicator Vereniging Eigen Huis (VEH). 5 6 7 8 9 1 11 1 13 1 15 Eigen Huis Marktindicator Consumentenvertrouwen Koopbereidheid 6 Bron: CBS 6
Visie op 15 Snellere en breder gedragen groei Hogere exportgroei door snellere groei handelspartners en depreciatie euro Private investeringen groeien door hogere exportgroei en herstel van de woningmarkt Particuliere consumptie groeit door toename beschikbaar huishoudinkomen voor tweede jaar op rij; maar groei blijft beperkt door verdere toename spaarquote Overheidsbestedingen remmen groei van de binnenlandse vraag Neerwaartse risico s vooral in wereldeconomie Jaar op jaar mutatie in % 13 1 15 Bruto binnenlands product -,7 ¾ 1½ Particuliere consumptie -1,6 1 Overheidsbestedingen -,6 ½ -½ Private investeringen -,1 1½ 5 Uitvoer goederen en diensten, ¼ 5 Invoer goederen en diensten 1, ¼ 5¼ Consumentenprijzen,6 ¼ ¾ Werkloosheid (%) 6,7 6¾ 6¼ Begrotingssaldo (% BBP) -, -¾ -¼ Staatsschuld (% BBP) 68,5 7 7 Saldo lopende rekening (% BBP) 1, 1 9½ Bron: CBS, Rabobank Extra wind in de rug van olieprijsdaling 7
Conclusies Mondiale groei trekt langzaam aan door groeiversnelling in het westen Eurozone en Nederland blijven achter in termen van groei Herstel blijft broos Geopolitieke risico s : Oekraïne, Midden-Oosten en Griekenland De gevolgen van monetair beleid Euro deprecieert Lange rentes dalen verder, alvorens te stijgen in de helft van 15 Volatiliteit op de markten (door speculatie) 8
Bedankt voor uw aandacht economie.rabobank.com 9
Netwerkborrel