Michiel Verbeek, januari 2013

Transcriptie

1 Michiel Verbeek, januari

2 2

3 Eens of oneens? De bankiers zijn schuldig aan de kredietcrisis. De huidige economische crisis is het gevolg van de kredietcrisis van Als een beurshandelaar voor de bank miljoenen of soms miljarden verdient mag hij best een miljoen aan salaris en bonussen verdienen. Voor de oplossing van de crisis hebben we meer Europa nodig. Ik heb ook last van de crisis. 3

4 Waar gaan we het over hebben? 1. Ontstaan kredietcrisis 2. Geld scheppen en schaduwbankieren 3. Hoe komen we uit de crisis? 4

5 Is het crisis? Men spreekt van een economische crisis wanneer de conjunctuur verandert van een hoog- in een laagconjunctuur. De verschijnselen zijn: het overtreffen van de vraag door het aanbod het inzakken van het vertrouwen in de economische capaciteitenvrees voor een recessie. Recessie betekent letterlijk 'teruggang' of 'achteruitgang'. In de economie betekent dit dat de economische groei daalt en lager is dan gemiddeld. In de praktijk wordt meestal van een recessie gesproken als de groei van het bruto nationaal product gedurende twee of meer opeenvolgende kwartalen negatief is 5

6 6

7 Griekenland 56% van de Spaanse jongeren zijn werkloos Ierland 57% van de Griekse jongeren zijn werkloos Portugal 13,9% van de Nederlandse jongeren zijn werkloos Spanje 124 miljoen Europeanen (25%) in armoede 7

8 Ontstaan kredietcrisis 8

9 Aanleiding van de kredietcrisis september 2008 Kan geen krediet krijgen bij collega banken voor lopende zaken. Wordt nog gered 15 september gaat Lehmans Brothers failliet Economische bubbel is geknapt 9

10 Oorzaken kredietcrisis: 1. Grote vraag naar beleggingsproducten. 2. Stimulering huizenbezit in de VS. 3. Amerikaanse overheid versoepelde de regels voor banken. 4. Hebzucht bij de grote banken. NINJA: no income, no job and assets, maar wel een hypotheek 10

11 2008 Overheden helpen de banken Financiele crisis slaat over op de reële economie en 2010 van de overheden nemen toe 2010 en 2011 Rente op staatsobligaties nemen fors toe in 2011 en lijken in 2012 weer beheersbaar te worden. VS komt langzaam uit het dal. China komt op 8% groei en Europa krijgt de economie nog niet goed aan de praat! 2011 en

12 Wat heeft de kredietcrisis gekost? 12

13 Jaar Omvang Groei ,5 miljard euro ,2 miljard euro -3,6% ,7 miljard euro +2,7% miljard euro +2,2% Situatie zonder kredietcrisis: Jaar Omvang Groei ,5 miljard euro ,3 miljard euro +3% ,6 miljard euro +2,5% ,3 miljard euro +2,5% Bron: Kerngegevens van het CPB Kosten van de crisis: minstens 39,1 miljard euro (612,3 573,2) 13

14 Jaar Omvang Groei of krimp miljard dollar miljard dollar Groei van 12,5% miljard dollar Groei van 9,9% miljard dollar Krimp van 5,2% miljard dollar Groei van 6,6% miljard dollar Groei van 5,6% Als de kredietcrisis er in 2008 niet was geweest en de groei met 6% was doorgegaan, dan zou de wereldeconomie in 2009 uitgekomen zijn op: In 2009 bedroeg de wereldeconomie echter: miljard. Kosten crisis wereldwijd: miljard dollar. 14

15 Oud recept: groeien uit de crisis met overheidsinvesteringen Beetje lastig met een begrotingstekort boven de 3% en een staatsschuld van meer dan 60% van het BBP. De 3% en de 60% zijn afspraken binnen de EU. John Maynard Keynes Land Cijfers uit 2009 Cijfers dec Griekenland - 15,4% 126,8% Begrotingstekort Staatsschuld Begrotingstekort Staatsschuld - 9,4% 170,6% Ierland - 14,4% 65,5% Portugal - 9,3% 76,1% Spanje - 11,1% 53,2% Frankrijk - 7,5% 78,1% Duitsland - 3,0% 73,4% Luxemburg - 0,7% 14,5% Nederland - 5,4% 60,8% - 13,4% 106,4% - 4,4% 108,1% - 9,4% 69,3% - 5,2% 86,0% - 0,8% 80,5% - 0,3% 18,3% - 4,5% 65,5% 15

16 Economische kringloop Consumenten Financiele instellingen Overheid Producenten Buitenland 16

17 Wat te doen onder deze omstandigheden? Begrotingstekort Forse staatsschuld Onderzoek van de economen Rogoff en Reinhart: als de staatsschuld boven de 80% a 90% komt van het BBP dan heeft dat negatieve effecten voor de economische groei van dat land. Financiele markten vragen hoge rentes aan landen die er financieel niet goed voor staan 17

18 De wonderlijke wereld van de banken Van degelijke krijtstreep Naar hippe branche waar je kunt verdienen 18

19 5% aan rente: Spaargelden van: Particulieren Pensioenfondsen Bedrijven Bank mag uitgeven aan leningen Een bank mag geld scheppen! 19

20 5% aan rente: Spaargelden van: Particulieren Pensioenfondsen Bedrijven Bank mag uitgeven aan leningen Financiële instelling (schaduwbank) neemt aan hypotheken over van de bank voor

21 De financiële instelling gaat de langjarige hypotheekschulden opsplitsen in kleine pakketjes obligaties met verschillende rentepercentages, looptijd en risico s: Pakket 1 met weinig risico: Pakket 2 met een beetje risico: Pakket 3 met veel risico: tegen 2% rente tegen 4% rente tegen 7% rente Stel de financiële instelling weet de obligaties allemaal te verkopen dan kunnen ze bank de teruggeven. Als de rente op alle hypothecaire leningen nog steeds keurig betaald wordt dan ontvangt de financiële instelling: 5% van = en betaalt de instelling aan obligatiehouders: 2% over = % over = % over = De winst wordt dan: =

22 Wat gebeurt er bij de bank? 5% aan rente: Spaargelden van: Particulieren Pensioenfondsen Bedrijven Bank mag uitgeven aan Leningen

23 Huis gekocht in de Verenigde Staten in 2007 voor dollar. Voor een speciale rente van 8,4%. Maandelijkse last voor de familie: dollar. Na 2 jaar wordt er onderhandeld over de rente. Stel de waarde van het huis gaat omhoog. Wat gebeurt er met de rente? Stel de waarde van het huis gaat omlaag. Wat gebeurt er met de rente? In 2009 is het huis nog maar dollar waard. Wat zal de bank doen? En wat gebeurt er als de familie de rente niet meer kan betalen? 23

24 Wat heeft Europa gedaan? 1. Een noodfonds opgericht. 2. Je kunt alleen gebruik maken van het noodfonds onder toezicht van het IMF (Internationaal Monetaire Fonds), de ECB (Europese Centrale Bank) en de Europese Commissie. 3. Harde afspraken gemaakt over het begrotingstekort. 4. Griekenland binnen de Eurozone gehouden. 5. Stimulans door Mario Draghi van de ECB. 24

25 Is de wereld veranderd sinds 2008? De meeste banken hebben hun bijdragen van de staat terugbetaald. Omvang van het schaduwbankieren: 2002: miljard dollar 2006: miljard dollar 2011: miljard dollar Banken moeten een hoger eigen vermogen aanhouden. De VS en China lijken het groeipad weer gevonden te hebben. Europa heeft het besmettingsgevaar van Griekenland op andere Eurolanden afgewend, maar de groei blijft nog uit. Discussie gestart over Europees investeringsprogramma. Financiele markt nog steeds redelijk ongrijpbaar. 25

26 Bespreken overzicht van BBP, overheidsschulden en begrotingstekorten 26

27 5 vragen: 1. Wat is het grootste economische blok? 2. Welk land in dit overzicht heeft de grootste staatsschuld? 3. En welk land heeft de grootste procentuele staatsschuld? 4. Noem 3 landen die grote moeite hebben om geld te lenen om de staatsschuld te financieren? 5. Wat te doen met Griekenland? 27