Rabobank Noord- en Oost-Achterhoek Dick Sein

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Rabobank Noord- en Oost-Achterhoek Dick Sein"

Transcriptie

1 Rabobank Noord- en Oost-Achterhoek Dick Sein Directeur Particulieren en Private Banking 5 februari 15 Welkom

2 Rabobank Noord- en Oost-Achterhoek

3 Voorstellen Tim Legierse Hoofd Nationaal Onderzoek 3

4 Visie op 15 Tim Legierse 5 februari 15

5 Agenda Mondiale economie: Trekt langzaam aan Eurozone: Electoraten en technocraten in actie Nederland: Beter, maar niet goed genoeg 5

6 Mondiale economie Trekt langzaam aan

7 Mondiale economie Westen stuwt groei Bron: IMF, Rabobank % j-o-j Groei van het mondiale BBP-volume naar bijdrage van regio's % j-o-j (gecorrigeerd voor koopkrachtverschillen) Noord-Amerika Azie Latijns Amerika CIS & Mongolia Eurozone Centraal & Oost Europa Midden Oosten & Afrika Rest van de wereld

8 Mondiale economie Westen: twee-sporen herstel Index BBP-volume Index Verenigd Koninkrijk Verenigde Staten Eurozone Japan Bron: Macrobond VS & VK: BBP-groei met veel dank aan monetair en budgettair beleid Japan: Terugval BBP-groei, dynamiek hangt sterk samen met stimuleringsbeleid Abenomics Eurozone: Uit de recessie, binnenlandse vraag verhindert krachtig herstel, ECB staat er alleen voor 8

9 Mondiale economie Grondstoffenprijzen dalen fors 5 Grondstofprijsindex (alle items) 5 Vraagzijde: Afnemende vraag China Aanbodzijde: Betere oogsten Uitbreiding productiecapaciteiten USD/bbl USD/bbl Bron: Macrobond Schaliegasproductie VS Verlaging prijzen Saoedi-Arabië Sneller dan verwacht herstel productie Libië Brent, ICE, Futures 1-Pos, USD/bbl 6 Bron: Macrobond 9

10 Blik op de wereld Meest prominente neerwaartse risico s Geopolitieke ontwikkelingen Conflicten in Rusland/Oekraïne, Midden-Oosten (IS) Conflict Oekraïne in rustiger vaarwater maar nog niet voorbij Conflict Midden-Oosten zorgt niet voor hogere olieprijs, maar wel voor onrust Chinese huizenmarkt en kredietgroei China moet afhankelijkheid van krediet en investeringen verlagen Eurozone herstel blijft moeizaam Griekenland -> financiële onrust, Grexit? Te weinig aandacht voor hogere groei op korte termijn -> terugval? Onvoldoende hervormingen in Duitsland, Frankrijk, Italië -> financiële onrust? Deflatie-> schuldhoudbaarheid, concurrentiekracht en deflatiespiraal? 1

11 Eurozone 3 augustus 1 Electoraten en technocraten

12 Eurozone Griekenland kiest Grieken kiezen voor SYRIZA Ombuigen bezuinigingen / hervormingen; afstempelen schuld Grieken noch SYRIZA wensen Grexit Troika, maar vooral ECB liquiditeitssteun valt dan weg Kapitaalvlucht en ontwrichting Risico s voor eurozone Onomkeerbaarheid euro is maar eenmaal te vergeven Verkiezingen later dit jaar in Spanje, Portugal - populisme Uitkomst Voor nu: ECB liquiditeitssteun (ELA) Later: Nieuw hervormingsprogramma en aan groei gelinkte terugbetalingen 1

13 Eurozone Afstempelen is nu politieke keuze 13

14 Eurozone Nog weinig besmetting jaars staatsrentes % % Bron: Macrobond Hoogste waarde Griekse staatsrente=37% Portugal Spanje Italië Ierland Nederland Duitsland Frankrijk Griekenland

15 Eurozone Deflatie is een feit 3 1 % % jaar-op-jaar mutatie HICP eurozone Kerninflatie Onbewerkt voedsel Energie Totaal Bron: Macrobond % % jaar-op-jaar mutatie HICP IT FR DE GR IE NL PT ES Bron: Macrobond

16 Eurozone Inflatieverwachtingen dalen j-o-j %-punt j-o-j 1,8 1,,6, - - Voorspelling olieprijs op basis van futures en geleidelijke daling euro naar 1,1 /$ Olieprijs (, 1mnd vooruit, l-as) Bijdrage energieprijzen aan eurozone inflatie (r-as) -,6-1, -1,8 3,,5 % % Inflatieverwachtingen eurozone 3,,5 Bron: Macrobond, Rabobank,, 1,5 1,5 1, 1,, Bron: Macrobond, Bloomberg Officiële voorspellers - 1 jaar vooruit Officiële voorspellers - lange termijn 5y5y inflatieswaprente,5

17 Eurozone QE het antwoord? 11 Index Nominale effectieve wisselkoers eurozone 199=1 Index %-BBP Toegevoegde waarde handel met landen buiten de eurozone %-BBP Bron: Macrobond, Rabobank IE BE FI NL DE AT GR IT FR PT ES Export Import Bron: Macrobond, Rabobank 17

18 Rente en valuta Langerente stijgt pas de helft 15 3,5 3,5 1,5 1,5 % 1-jaars swaprente % ,5 3,5 1,5 1,5 eurozone VS Bron: Macrobond 18

19 Rente en valuta Wisselkoers euro 1,6 1,5 1, 1,3 EUR/USD EUR/USD 1,6 1,5 1, 1,3 1, 1,1 1, 1,1 1, EUR/GBP EUR/GBP 1, ,9,9,8,8 Bron: Macrobond,7,7,6,6,5, Bron: Macrobond 19

20 Nederlandse economie Beter maar niet goed genoeg

21 Visie op 15 Nederland Beter maar niet goed genoeg index Nederlands BBP-volume, seizoensgecorrigeerd, werkelijke ontwikkeling en Rabobank voorspelling BBP k-o-k BBP index K1=1 % Bron: CBS, Rabobank 1

22 Vooruitzichten binnenlandse vraag Werkloosheid daalt 93 x1. % beroepsbevolking Seizoensgecorrigeerd (Eurostat definitie) Werkloosheid (r) Werkgelegenheid (l) Arbeidsaanbod (l) Bron: CBS

23 Vooruitzichten binnenlandse vraag Stijging reële lonen % % jaar-op-jaar mutatie consumentenprijsindex (inflatie), inflatie excl indirecte belastingen (afgeleide inflatie) en cao-lonen Inflatie Afgeleide inflatie Loonstijging CAO's -1 Bron: CBS 3

24 Vooruitzichten binnenlandse vraag Herstel woningmarkt x 1. Aantal verkochte bestaande woningen, eigen seizoenscorrectie, 3-maands gemiddelde % Seizoensgecorrigeerde Prijsindex Bestaande Koopwoningen, mutatie 3-maands gemiddelde t.o.v de voorgaande drie maanden Prijsontwikkeling (r) Overdrachten Kadaster (l) Bron: CBS, Rabobank

25 Vooruitzichten binnenlandse vraag Minder harde bezuinigingen 16 mrd mrd Rutte I Begrotingsakkoord 13 Overig Rutte II 6-miljard-pakket 16 Bron: CBS 5

26 Vooruitzichten binnenlandse vraag Vertrouwen fors toegenomen 1 % % Nederlandse sentimentsindicatoren. Saldo van optimisten en pessimisten, % CBS consumentenvertrouwen +1 en Marktindicator Vereniging Eigen Huis (VEH) Eigen Huis Marktindicator Consumentenvertrouwen Koopbereidheid 6 Bron: CBS 6

27 Visie op 15 Snellere en breder gedragen groei Hogere exportgroei door snellere groei handelspartners en depreciatie euro Private investeringen groeien door hogere exportgroei en herstel van de woningmarkt Particuliere consumptie groeit door toename beschikbaar huishoudinkomen voor tweede jaar op rij; maar groei blijft beperkt door verdere toename spaarquote Overheidsbestedingen remmen groei van de binnenlandse vraag Neerwaartse risico s vooral in wereldeconomie Jaar op jaar mutatie in % Bruto binnenlands product -,7 ¾ 1½ Particuliere consumptie -1,6 1 Overheidsbestedingen -,6 ½ -½ Private investeringen -,1 1½ 5 Uitvoer goederen en diensten, ¼ 5 Invoer goederen en diensten 1, ¼ 5¼ Consumentenprijzen,6 ¼ ¾ Werkloosheid (%) 6,7 6¾ 6¼ Begrotingssaldo (% BBP) -, -¾ -¼ Staatsschuld (% BBP) 68,5 7 7 Saldo lopende rekening (% BBP) 1, 1 9½ Bron: CBS, Rabobank Extra wind in de rug van olieprijsdaling 7

28 Conclusies Mondiale groei trekt langzaam aan door groeiversnelling in het westen Eurozone en Nederland blijven achter in termen van groei Herstel blijft broos Geopolitieke risico s : Oekraïne, Midden-Oosten en Griekenland De gevolgen van monetair beleid Euro deprecieert Lange rentes dalen verder, alvorens te stijgen in de helft van 15 Volatiliteit op de markten (door speculatie) 8

29 Bedankt voor uw aandacht economie.rabobank.com 9

30 Netwerkborrel

We kunnen de vergrijzing betalen. Dick Scherjon, bestuursadviseur

We kunnen de vergrijzing betalen. Dick Scherjon, bestuursadviseur We kunnen de vergrijzing betalen Dick Scherjon, bestuursadviseur Duurzaamheidsscore Oost-Groningen Zeeuws-Vlaanderen Groot-Rijnmond Zuidoost-Drenthe Zuid-Limburg Delfzijl en omgeving Overig Groningen Midden-Limburg

Nadere informatie

Visie op 2010 Hoop op herstel

Visie op 2010 Hoop op herstel Visie op 21 Hoop op herstel Dr. A.E. (Annelies) Hogenbirk 15 december 29 Rabobank Economisch Onderzoek Agenda Terugblik op de recessie Mondiale economische ontwikkelingen Groene loten Waar zit de groei?

Nadere informatie

Visie op 2010. Frans de Jong, directievoorzitter. Rabobank West Betuwe

Visie op 2010. Frans de Jong, directievoorzitter. Rabobank West Betuwe Visie op 21 Frans de Jong, directievoorzitter 1 Rabobank West Betuwe Programma Welkomstwoord: directievoorzitter Frans de Jong Visie op 21: Allard Bruinshoofd Gelegenheid tot vragen en afsluitende borrel

Nadere informatie

Macro-economische Ontwikkelingen

Macro-economische Ontwikkelingen Macro-economische Ontwikkelingen e kwartaal 1 Bijlage II Overall conclusie De Nederlandse economie groeit naar verwachting met 1¾% in 1 en met 1½% in 11. De toename van het bbp komt bijna volledig voor

Nadere informatie

Prinsjesdag Uitdagingen voor Nederland. Menno Middeldorp Hoofd RaboResearch Nederland

Prinsjesdag Uitdagingen voor Nederland. Menno Middeldorp Hoofd RaboResearch Nederland Prinsjesdag 2017 Uitdagingen voor Nederland Menno Middeldorp Hoofd RaboResearch Nederland Overzicht Conjunctuur Nederlandse economie in bloei Uitdagingen voor Nederland Van Miljoenennota naar regeerakkoord

Nadere informatie

Recepten voor duurzame groei Beschouwingen naar aanleiding van het Jaarverslag 2014 van de Nationale Bank van België

Recepten voor duurzame groei Beschouwingen naar aanleiding van het Jaarverslag 2014 van de Nationale Bank van België Recepten voor duurzame groei Beschouwingen naar aanleiding van het Jaarverslag 2014 van de Nationale Bank van België Financieel Forum Gent - 26 februari 2015 Jan Smets A. De stand van zaken 1. De (lange)

Nadere informatie

Prinsjesdag 2014. Stand van zaken MKB. Rabobank Nederland, september 2014

Prinsjesdag 2014. Stand van zaken MKB. Rabobank Nederland, september 2014 Prinsjesdag 2014 Stand van zaken MKB Rabobank Nederland, september 2014 Internationale omgeving Basisscenario De wereldeconomie groeit ook in 2014, met name in de VS, maar spectaculair is het allemaal

Nadere informatie

Macro-economische Ontwikkelingen

Macro-economische Ontwikkelingen Macro-economische Ontwikkelingen e kwartaal 8 Overall conclusie De kredietcrisis zorgt voor een terugval van de economische bedrijvigheid in Nederland die sinds het begin van de jaren tachtig niet is voorgekomen.

Nadere informatie

Naar een leiderschapscrisis. Visie zonder actie is hallucinatie

Naar een leiderschapscrisis. Visie zonder actie is hallucinatie Naar een leiderschapscrisis Visie zonder actie is hallucinatie Enkele risico s Spanningen tussen China en VS lopen verder op en monden uit in handelsoorlog Nieuwe spanningen binnen eurozone M.n. in de

Nadere informatie

Tabel 1: Economische indicatoren (1)

Tabel 1: Economische indicatoren (1) Tabel 1: Economische indicatoren (1) Grootte van de Openheid van de Netto internationale Saldo op de lopende rekening (% economie (in economie (Export + BBP per hoofd, nominaal (EUR) BBP per hoofd, nominaal,

Nadere informatie

Nederland. Economie gevangen in begrotingsval

Nederland. Economie gevangen in begrotingsval Figuur : BBP krimpt minder hard Nederland Economie gevangen in begrotingsval De Nederlandse economie bleef in het eerste kwartaal in recessie en de economische activiteit nam in het tweede kwartaal waarschijnlijk

Nadere informatie

Beleggingsthema s 2016. What a difference a day makes (1975), Dinah Washington

Beleggingsthema s 2016. What a difference a day makes (1975), Dinah Washington Beleggingsthema s 2016 What a difference a day makes (1975), Dinah Washington Inleiding De dagen die in 2015 het verschil maakten, zijn de dagen waarop centrale bankiers uitspraken deden, what a difference

Nadere informatie

Voorbeeldcasussen workshop DELFI-tool t.b.v. de LWEO Conferentie 2016. Auteurs: Íde Kearney en Robert Vermeulen

Voorbeeldcasussen workshop DELFI-tool t.b.v. de LWEO Conferentie 2016. Auteurs: Íde Kearney en Robert Vermeulen Voorbeeldcasussen workshop DELFI-tool t.b.v. de LWEO Conferentie 2016. Auteurs: Íde Kearney en Robert Vermeulen De voorbeelden in de casussen zijn verzonnen door de auteurs en komen niet noodzakelijkerwijs

Nadere informatie

Kentering op de Europese woningmarkten

Kentering op de Europese woningmarkten Na een hausse die twaalf jaar duurde, is nu in de meeste Europese landen waaronder Nederland een afvlakking van de huizenprijsstijging te zien. In enkele landen dalen de prijzen zelfs. Een belangrijke

Nadere informatie

Hoe (slecht) gaat het met de conjunctuur? Edwin De Boeck Fedustria 13 oktober 2011

Hoe (slecht) gaat het met de conjunctuur? Edwin De Boeck Fedustria 13 oktober 2011 Hoe (slecht) gaat het met de conjunctuur? Edwin De Boeck Fedustria 3 oktober Grote Recessie was geen Grote Depressie Wereldhandel Aandelenmarkt 9 8 7 8 VS - S&P-5 vergelijking met crash 99 Wereld industriële

Nadere informatie

Economische vooruitzichten

Economische vooruitzichten Economische vooruitzichten Joost Beaumont Economisch Bureau 31 oktober 211 Waar gaan we heen? Double-dip? Blijft de euro(zone)? 1 Wereldeconomie koelt af 8 4-4 -8 1 2 3 4 5 6 7 8 9 1 11 1 5-5 -1-15 Mondiaal

Nadere informatie

Hoofdstuk 14 Conjunctuur

Hoofdstuk 14 Conjunctuur Hoofdstuk 14 Conjunctuur Open vragen 14.1 CPB: groei Nederlandse economie valt terug naar 1% in 2005 In 2005 zal de economische groei in Nederland licht terugvallen naar 1% ten opzichte van een groei van

Nadere informatie

Slechts 1 antwoord is juist, alle andere zijn fout (en bevatten heel vaak onzin)!

Slechts 1 antwoord is juist, alle andere zijn fout (en bevatten heel vaak onzin)! Slechts 1 antwoord is juist, alle andere zijn fout (en bevatten heel vaak onzin)! Vragen aangeduid met een * toetsen in het bijzonder het inzicht en toepassingsvermogen. Deze vragenreeksen zijn vrij beschikbaar.

Nadere informatie

Welkom. Prinsjesdaglezing Rabobank. Een bank met ideeën. 6 oktober Rabobank Valkenswaard en Waalre

Welkom. Prinsjesdaglezing Rabobank. Een bank met ideeën. 6 oktober Rabobank Valkenswaard en Waalre Welkom Prinsjesdaglezing 2 Rabobank. Een bank met ideeën. 6 oktober 2 Rabobank Valkenswaard en Waalre Programma 6.3 uur Welkomstwoord Johan van de Louw, manager Bedrijven Rabobank Valkenswaard en Waalre

Nadere informatie

Draai zelf aan de knoppen van de Nederlandse economie: Workshop DELFI-tool. Gerbert Hebbink VECON Studiedag, 22 maart 2017

Draai zelf aan de knoppen van de Nederlandse economie: Workshop DELFI-tool. Gerbert Hebbink VECON Studiedag, 22 maart 2017 Draai zelf aan de knoppen van de Nederlandse economie: Workshop DELFI-tool Gerbert Hebbink VECON Studiedag, 22 maart 2017 Doel van de workshop Uitleg gebruik van online DELFI-tool en ideeën voor lesprogramma

Nadere informatie

Statistisch Magazine Internationale economische ontwikkelingen in de periode 2010 tot en met 2012

Statistisch Magazine Internationale economische ontwikkelingen in de periode 2010 tot en met 2012 Internationale economische ontwikkelingen in de periode 2010 tot en met 2012 Inleiding Lorette Ford De economische ontwikkeling van een land kan door middel van drie belangrijke economische indicatoren

Nadere informatie

Keuzeonderwerp. Keynesiaans model. Gesloten /open economie zonder/met overheid met arbeidsmarkt. fransetman.nl

Keuzeonderwerp. Keynesiaans model. Gesloten /open economie zonder/met overheid met arbeidsmarkt. fransetman.nl Keuzeonderwerp Keynesiaans model Gesloten /open economie zonder/met overheid met arbeidsmarkt Vraag op de goederenmarkt Alleen gezinnen en bedrijven kopen op de goederenmarkt. C = 0,6 Y Aa = 4 mln mensen

Nadere informatie

Eindexamen economie vwo II

Eindexamen economie vwo II Beoordelingsmodel Opmerking Algemene regel 3.6 is ook van toepassing als gevraagd wordt een gegeven antwoord toe te lichten, te beschrijven en dergelijke. Opgave 1 1 maximumscore 2 Voorbeelden van een

Nadere informatie

Wim Boonstra Rabobank Nederland

Wim Boonstra Rabobank Nederland Blik op de toekomst Wim Boonstra Rabobank Nederland 15 maart 2011 Programma Internationale omgeving Europa nader bekeken Nederland De Nederlandse woningmarkt Kennis & Economisch Onderzoek Matige vooruitzichten

Nadere informatie

Miljoenennota Helmer Vossers

Miljoenennota Helmer Vossers Helmer Vossers Helaas niet helemaal waar 8 5 1/2 2010 2011 69,5 66,0 0 1 3/4 Groei Werkloosheid Saldo 2010 Saldo 2011 Schuld 2011 (% bbp) (% beroepsbevolking) (% bbp) (% bbp) (% bbp) -4,0-6,3-5,8-5,6

Nadere informatie

Van Lieshout & Partners Nieuwsbrief 3 e kwartaal Bron: Reuters

Van Lieshout & Partners Nieuwsbrief 3 e kwartaal Bron: Reuters In onze eerste nieuwsbrief nieuwe stijl willen wij terugblikken op het afgelopen kwartaal, lichten wij ons beleggingsbeleid nader toe en uiteraard geven wij onze visie op de financiële markten. Terugblik

Nadere informatie

Eindexamen economie 1 havo 2008-I

Eindexamen economie 1 havo 2008-I Beoordelingsmodel Algemene regel 3.6 is ook van toepassing als gevraagd wordt een gegeven antwoord toe te lichten, te beschrijven en dergelijke. Opgave 1 1 maximumscore 2 bij (1) primair bij (2) directe

Nadere informatie

Werkloosheid daalt licht / Inflatie blijft laag

Werkloosheid daalt licht / Inflatie blijft laag Werkloosheid daalt licht / Inflatie blijft laag Het voorzichtige herstel houdt in 2014 stand. De uitvoer is in belangrijke mate bepalend voor dit herstel. De energieprijzen dalen sterk en de euro kent

Nadere informatie

VVMA Congres 18 mei 2010

VVMA Congres 18 mei 2010 VVMA Congres 18 mei 2010 Jan Klaver, VNO-NCW Verwachtingen over Nederlandse economie, 2010-2015 1 Lijn van mijn verhaal 1. Impact economische crisis op Nederlandse economie en bedrijfsleven 2. Het herstel

Nadere informatie

Economie en financiële markten

Economie en financiële markten Economie en financiële markten Bob Homan ING Investment Office Den Haag, 11 oktober 2013 Vraag 1: Begraafplaats Margraten gesloten vanwege. 1. Bezuinigen bij de Nederlandse overheid 2. Op last van Europese

Nadere informatie

Ontbijtbijeenkomst De Maatschappij. Hartelijk welkom

Ontbijtbijeenkomst De Maatschappij. Hartelijk welkom Ontbijtbijeenkomst De Maatschappij Hartelijk welkom Even voorstellen Rabobank Breda Samen sterker Duurzaam nieuw hoofdkantoor Rabobank Breda 1509142 Duurzaam nieuw hoofdkantoor: film MKB-visie Alexander

Nadere informatie

Centraal Bureau voor de Statistiek Factsheet Macro-economische onevenwichtigheden

Centraal Bureau voor de Statistiek Factsheet Macro-economische onevenwichtigheden Factsheet Macro-economische onevenwichtigheden 15 juli 2013 pagina 1 Inleiding Door de uitbraak van de kredietcrisis in 2008 en de daaropvolgende Europese schuldencrisis is het duidelijk geworden dat er

Nadere informatie

Slechts 1 antwoord is juist, alle andere zijn fout (en bevatten heel vaak onzin)!

Slechts 1 antwoord is juist, alle andere zijn fout (en bevatten heel vaak onzin)! Slechts 1 antwoord is juist, alle andere zijn fout (en bevatten heel vaak onzin)! Vragen aangeduid met een * toetsen in het bijzonder het inzicht en toepassingsvermogen. Deze vragenreeksen zijn vrij beschikbaar.

Nadere informatie

Draai zelf aan de knoppen van de Nederlandse economie: Workshop online DELFI-tool

Draai zelf aan de knoppen van de Nederlandse economie: Workshop online DELFI-tool Draai zelf aan de knoppen van de Nederlandse economie: Workshop online DELFI-tool Íde Kearney en Robert Vermeulen LWEO congres, 9 juni 2016 Uitingen in deze presentatie zijn voor rekening van de auteurs

Nadere informatie

UIT groei en conjunctuur

UIT groei en conjunctuur Economische groei. Economische groei drukken we uit in de procentuele groei van het BBP op jaarbasis. De groei van het BBP heeft twee oorzaken. Het BBP kan groeien omdat de prijzen van producten stijgen

Nadere informatie

Economische voorjaarsprognoses 2015: herstel wint aan kracht dankzij economische rugwind

Economische voorjaarsprognoses 2015: herstel wint aan kracht dankzij economische rugwind Europese Commissie - Persbericht Economische voorjaarsprognoses 2015: herstel wint aan kracht dankzij economische rugwind Brussel, 05 mei 2015 De economie in de Europese Unie profiteert dit jaar van een

Nadere informatie

Centraal Bureau voor de Statistiek Factsheet Macro-economische onevenwichtigheden

Centraal Bureau voor de Statistiek Factsheet Macro-economische onevenwichtigheden Factsheet Macro-economische onevenwichtigheden 9 december 2013 pagina 1 Inleiding Door de uitbraak van de kredietcrisis in 2008 en de daaropvolgende Europese schuldencrisis is het duidelijk geworden dat

Nadere informatie

Michiel Verbeek, januari 2013

Michiel Verbeek, januari 2013 Michiel Verbeek, januari 2013 1 2 Eens of oneens? De bankiers zijn schuldig aan de kredietcrisis. De huidige economische crisis is het gevolg van de kredietcrisis van 2008. Als een beurshandelaar voor

Nadere informatie

Atradius Landenrapport

Atradius Landenrapport Atradius Landenrapport Nederland November 214 Overzicht Algemene informatie Belangrijkste sectoren (213, % van bbp) Hoofdstad: Amsterdam Diensten: 72% Regeringsvorm: Constitutionele monarchie Industrie:

Nadere informatie

Eindexamen vwo economie 2014-I

Eindexamen vwo economie 2014-I Opgave 1 1 maximumscore 2 De kredietcrisis in de VS leidt ertoe dat Nederlandse banken verlies lijden op hun beleggingen in de VS en daardoor minder makkelijk krediet verstrekken aan bedrijven. Hierdoor

Nadere informatie

MACRO-VRAAG EN MACRO-AANBOD

MACRO-VRAAG EN MACRO-AANBOD pdf18 MACRO-VRAAG EN MACRO-AANBOD De macro-vraaglijn of geaggregeerde vraaglijn geeft het verband weer tussen het algemeen prijspeil en de gevraagde hoeveelheid binnenlands product. De macro-vraaglijn

Nadere informatie

Domein GTST havo. 1) Gezinnen, bedrijven, overheid en buitenland; of anders geformuleerd: (C + I + O + E M)

Domein GTST havo. 1) Gezinnen, bedrijven, overheid en buitenland; of anders geformuleerd: (C + I + O + E M) 1) Geef de omschrijving van trendmatige groei. 2) Wat houdt conjunctuurgolf in? 3) Noem 5 conjunctuurindicatoren. 4) Leg uit waarom bij hoogconjunctuur de bedrijfswinsten zullen stijgen. 5) Leg uit waarom

Nadere informatie

Bijlage VMBO-GL en TL

Bijlage VMBO-GL en TL Bijlage VMBO-GL en TL 2015 tijdvak 2 economie CSE GL en TL GT-0233-a-15-2-b Zelfstandig of niet informatiebron 1 Cijfers Kamer van Koophandel over 2013 Starters 113.823 Bedrijfsbeëindigingen 136.640 informatiebron

Nadere informatie

Examen HAVO. Economie 1

Examen HAVO. Economie 1 Economie 1 Examen HAVO Hoger Algemeen Voortgezet Onderwijs Tijdvak 2 Woensdag 21 juni 13.30 16.00 uur 20 00 Dit examen bestaat uit 31 vragen. Voor elk vraagnummer is aangegeven hoeveel punten met een goed

Nadere informatie

Landenrapport Atradius. Japan juni 2015

Landenrapport Atradius. Japan juni 2015 Landenrapport Atradius Japan juni Overzicht Belangrijkste sectoren (, % van bbp) Diensten: 7, % Industrie: 7, % Landbouw:, % Belangrijkste importlanden (, % van totaal) Belangrijkste exportmarkten (, %

Nadere informatie