Wijkatlas. Smallingerland

Wijkatlas Smallingerland 2011

Colofon Opdrachtgever: Gemeente Smallingerland Postbus 10.000, 9200 HA Drachten Contactpersoon: Sietze van der Weij Telefoon (0512) 581 234 E-mail: gemeente@smallingerland.nl Internet: www.smallingerland.nl Uitgave en rapportage: Oostveen Beleidsonderzoek en Advies Elbertbos 1, 7543 GV Enschede Telefoon (053) 430 55 96 E-mail: info@oostveen.net Internet: www.oostveen.net Enschede / Drachten, oktober 2011 ISBN 978-90-76145-91-4 Deze Wijkatlas is ook te downloaden (als PDF): www.smallingerland.nl Samenstelling: drs. Paul Oostveen Vormgeving en omslagontwerp: Oostveen Beleidsonderzoek en Advies Foto s: Eddy Joustra, gemeente Smallingerland Basiskaarten: TopMap, Topografische Dienst Kadaster (bewerking Oostveen) Drukwerk: Gildeprint Drukkerijen, Enschede Overname uit dit rapport is toegestaan, mits de bron duidelijk wordt vermeld

Voorwoord Smallingerland wordt steeds veiliger Voor u ligt de editie 2011 van de Wijkatlas Smallingerland. Sinds 2000 is de Wijkatlas een belangrijke vinger aan de pols voor de ontwikkelingen in het fysieke en sociale woonklimaat in de wijken, buurten en dorpen van de gemeente. De Wijkatlas geeft in cijfers, statistieken én beschrijvende analyse aan wat de sterke en zwakke punten zijn van elk gebied en hoe de wijken zich ontwikkelen. De meeste gegevens uit de verschillende edities zijn goed naast elkaar te leggen, zodat we ontwikkelingen van 2000 tot nu kunnen volgen. Het tweede deel van de atlas (vanaf pagina 80) bevat de thematische hoofdstukken waarin per onderwerp alle buurten en wijken onder elkaar worden gezet. Uit de gegevens van de laatste twee jaar vallen een paar dingen op. Op 1 oktober 2010 had Smallingerland 55.009 inwoners: vrijwel exact net zo veel als in 2008. De afgelopen twee jaar kwamen er vooral inwoners bij in Drachtstervaart, Burmaniapark, Buitengebied west en Himsterhout (in elk van die wijken groeide het aantal inwoners met 65 tot 75). Sinds 2008 is het aantal gezinnen met kinderen met 100 toegenomen. Een nieuw onderwerp in deze Wijkatlas is het aantal huishoudens met een inkomen rond het sociaal minimum. In Smallingerland betreft dit 8% van de huishoudens, net zo veel als in heel Nederland. In de wijken Noord-Oost en De Venen is dit percentage duidelijk hoger. Net zoals elders in Nederland zijn het aantal mensen met een bijstandsuitkering en het aantal niet-werkende werkzoekenden aanzienlijk gestegen waarmee de forse daling in de jaren daarvoor weer grotendeels ongedaan werd gemaakt. Bijstandsuitkeringen en werkzoekenden zijn er relatief veel in Noord-Oost, De Bouwen, De Wiken, De Trisken centrum en De Venen centrum. Een op de drie bewoners doet vrijwilligerswerk. Het percentage vrijwilligers is het hoogst in de wijken buitengebied Noord en Oost en Fennepark. Bewoners beoordelen hun buurt in het algemeen net zoals in 2008 gemiddeld met een 7,5. Ook de sociale cohesie bleef gelijk. De sociale cohesie is het sterkst in de dorpen - en binnen Drachten in Fennepark en Himsterhout. Het rapportcijfer voor vervuiling was in 2008 gunstiger geworden (van 6,3 naar 6,6) maar is in 2011 weer gedaald naar 6,4. In Drachten is de bekendheid van de wijkraden de afgelopen jaren verder afgenomen, maar in de dorpen bleef de bekendheid onverminderd groot. Van alle bewoners vindt 28% dat de gemeente de bewoners voldoende betrekt bij veranderingen in de buurt. In De Bouwen is dat aandeel veel hoger: 52%. De gemeente Smallingerland is de afgelopen jaren geleidelijk veiliger geworden. Het aantal aangiftes voor geweld en enkele veel voorkomende diefstallen (woninginbraak, diefstal uit/ vanaf auto en fietsendiefstal) lag in 2009/2010 lager dan in 2007/2008. Het aantal mensen dat in de bewonersenquête aangeeft afgelopen jaar slachtoffer te zijn geweest van woninginbraak, fietsendiefstal, diefstal uit of vernieling van auto en/of mishandeling is gedaald van 28% in 2006 en 26% in 2008 naar 22% in het voorjaar van 2011. Wij bedanken iedereen die heeft meegewerkt aan deze nieuwe Wijkatlas en hopen dat ook deze editie een bruikbaar instrument zal zijn. Een digitale versie van de Wijkatlas staat op www.smallingerland.nl. Oostveen Beleidsonderzoek en Advies 3

4 Wijkatlas Smallingerland 2011

Inhoudsopgave Voorwoord 3 Wegwijzer 6 Bewonersenquête 8 1. Wijkanalyses 10 Wijk 1: Centrum 12 Wijk 2: De Wiken 16 Wijk 3: De Singels 20 Wijk 4: De Drait 24 Wijk 4a: Drachtstervaart 28 Wijk 6: De Venen 32 Wijk 7: De Folgeren 36 Wijk 7a: Fennepark 40 Wijk 7b: Burmaniapark/Vrijburgh 44 Wijk 8: De Swetten 48 Wijk 9: De Bouwen 52 Wijk 10: Noord-Oost 56 Wijk 13: De Trisken 60 Wijk 13a: Himsterhout 64 Wijk 21: Buitengebied Noord 68 Wijk 22: Buitengebied West 72 Wijk 23: Buitengebied Oost 76 2. Bevolking 80 Overzicht bevolkingsgegevens 80 Leeftijd (in %) / bevolkingsontwikkeling 82 Alleenstaanden naar leeftijd 84 Leeftijdsverdeling 84 Huishoudens naar gezinssituatie 86 Kinderen en gezinnen 88 Binnenverhuizingen huishoudens 90 Verhuismobiliteit 92 Etniciteit 94 3. Wonen 96 Overzicht woninggegevens 96 Eigendomssituatie 98 Bouwwijze 100 Bouwperiode en ouderdom 102 Huurwoningen naar netto huurprijs 102 Diverse woninggegevens 104 4. Sociale gegevens 106 Overzicht sociale gegevens 106 Inkomen 108 Arbeidsongeschiktheids/WW-uitkeringen 109 Bijstandsuitkeringen, subjectief inkomen en huurachterstanden 110 Niet-werkende werkzoekenden 112 Vrijwilligerswerk en sportdeelname 114 Cursisten Meldij / abonnementen Lawei 114 Opleiding en arbeidssituatie 116 Maatschappelijk werk, welzijnswerk en ouderenwerk 116 5. Leefbaarheid 118 Overzicht leefbaarheidsgegevens 118 Oordeel over fysieke woonomgeving 120 Oordeel over sociale woonomgeving 122 Stellingen algemene evaluatie 124 Stellingen sociale cohesie 125 Wijkraden/Verenigingen v.dorpsbelang 126 Bekendheid/contacten wijkteams 127 Geïnformeerd over werkzaamheden 127 Gehechtheid, verantwoordelijk voelen en betrokkenheid bij de buurt 128 Prioriteiten van bewoners 129 Incidenten politie over leefbaarheid 130 Ontwikkeling van de buurt 132 6. Veiligheid 134 Overzicht veiligheidsgegevens 134 Incidenten politie geweld en diefstal 136 Rapportcijfers en probleemscores veiligheid 138 Vóórkomen van criminaliteit 140 Vóórkomen van overlast 141 Onveilige plekken en verkeerssituaties 142 Slachtofferschap en aangiftebereidheid 143 7. Voorzieningen 144 Overzicht gegevens voorzieningen 144 Onderwijs en jeugdvoorzieningen 146 Dagelijkse boodschappen in eigen buurt 148 Tevredenheid algemene voorzieningen 148 Trefwoordenregister 150 Wijk- en buurtindeling 151 Wijkanalyses Bevolking Wonen Sociale gegevens Leefbaarheid Veiligheid Voorzieningen Oostveen Beleidsonderzoek en Advies 5

Voorzieningen Veiligheid Leefbaarheid Sociale gegevens Wonen Bevolking Wijkanalyses Wegwijzer De cijfers in deze Wijkatlas werden eind 2010 voor de negende keer verzameld. Vanaf 2009 verschijnt deze atlas eens in de twee jaar op papier en als PDF-bestand. Ook komen de cijfers beschikbaar in een reeks Exceltabellen die op de gemeentelijke website zijn te downloaden. Op deze pagina s vindt u een wegwijzer voor het gebruik van deze Wijkatlas. Doelstelling Het doel van de Wijkatlas is het zichtbaar maken van trends en ontwikkelingen op het gebied van leefbaarheid en veiligheid, bevolkingssamenstelling, woningvoorraad en de beleving en wensen van bewoners in de wijken en dorpen. De Wijkatlas moet het mogelijk maken de verschillende gebieden onderling te vergelijken, en bruikbaar zijn ten behoeve van beleidsvoorbereiding en -evaluatie. Bronnen en meetdata Om aan deze doelstelling te kunnen voldoen is informatie nodig over de buurten, dorpen en wijken. Deze informatie is op twee manieren beschikbaar gekomen. In de eerste plaats is gebruik gemaakt van bestaande registraties van onder meer de gemeente, Politie, de corporaties en andere lokale organisaties. Deze registraties bieden al veel informatie over de situatie in buurten en wijken. Gegevens uit registraties worden weergegeven voor alle afzonderlijke buurten en dorpen in de gemeente. In aparte tabellen vindt u dezelfde gegevens op wijkniveau. Bestaande registraties bieden evenwel geen inzicht in de beleving van het woonklimaat door de bewoners. Daarvoor zijn andere instrumenten nodig, zoals een bewonersenquête. In het voorjaar van 2011 heeft inmiddels de zesde enquête plaatsgevonden in het kader van de Wijkatlas. Een deel van de vragen is beschikbaar op buurtniveau. Bij de andere vragen is dat niet mogelijk, maar worden de cijfers alleen op wijkniveau gepubliceerd. De Wijkatlas is een monitor en wordt dan ook regelmatig geactualiseerd (in principe eens in de twee jaar). De cijfers uit registraties hebben meestal betrekking op de situatie per 1 oktober 2010. Sommige cijfers zoals bij de politie geregistreerde incidenten of cliënten maatschappelijk werk betreffen perioden van een jaar. De bewonersenquête werd gehouden in het voorjaar van 2011. Onder alle tabellen in de thematische hoofdstukken worden bron en meetdatum vermeld. Indeling van de Wijkatlas De Wijkatlas bestaat globaal uit twee delen. In het eerste deel zijn de wijkanalyses opgenomen (hoofdstuk 1; blz.10-79): voor elke wijk een analyse van vier pagina s. Het tweede deel bestaat uit thematische hoofdstukken: - Hoofdstuk 2: Bevolking (blz.80-95) - Hoofdstuk 3: Wonen (blz.96-105) - Hoofdstuk 4: Sociale gegevens (blz.106-117) - Hoofdstuk 5: Leefbaarheid (blz.118-133) - Hoofdstuk 6: Veiligheid (blz.134-143) - Hoofdstuk 7: Voorzieningen (blz.144-149) U vindt deze hoofdstukken gemakkelijk terug met de tabs aan de zijkanten van de pagina s. Om snel een specifieke tabel of kaart te kunnen terugvinden kunt u gebruik maken van de inhoudsopgave (blz.5) of het trefwoordenregister (blz.150). Wijkanalyses (hoofdstuk 1) Het eerste hoofdstuk van deze Wijkatlas is veel groter dan de andere hoofdstukken en omvat globaal het eerste deel van dit rapport (blz.10-79). Dit hoofdstuk bevat wijkanalyses voor de 17 wijken in de gemeente. In een wijkanalyse wordt de situatie in de wijk vergeleken met die in de hele gemeente. De wijkanalyses zijn een samenvatting per wijk van de resultaten uit de thematische hoofdstukken. Dat gebeurt in de vorm van grafieken aan de buitenkant van de pagina s en tekstblokken met de belangrijkste conclusies. Deze teksten zijn niet alleen gebaseerd op de grafieken maar deels ook op de achterliggende informatie in de andere hoofdstukken. Een uitgebreide toelichting met een overzicht van de gebruikte definities vindt u op blz.10. 6 Wijkatlas Smallingerland 2011

Thematische hoofdstukken (hoofdstuk 2 tot en met 7) In de hoofdstukken 2 tot en met 7 worden cijfers uit registraties en uit de bewonersenquête per onderwerp weergegeven. Daarbij worden steeds alle wijken en/of buurten onder elkaar geplaatst. Elk van deze hoofdstukken begint met een korte inleiding waarin de belangrijkste conclusies worden samengevat. Daaronder volgt een samenvattend overzicht per wijk en op de volgende pagina per buurt. Deze overzichten bevatten vijf of zes belangrijke onderwerpen uit het hoofdstuk. In de overzichten worden de scores van de wijken en buurten niet in een cijfer maar in een staaf weergegeven, zowel voor het meest recente jaar (donkere staaf) als voor twee of drie jaar eerder (lichte staaf). De overzichten bevatten ook voor elk onderwerp een verticale hulplijn, die overeen komt met het gemiddelde in de gemeente (voor het meest recente jaar). Zo is in een oogopslag te zien welke buurten en wijken relatief hoog of laag scoren en of de score de laatste jaren gunstiger of ongunstiger is geworden. Bij deze staven worden drie kleuren gebruikt: oranje als hoge scores ongunstig zijn; groen als hoge scores gunstig zijn en blauw bij neutrale indicatoren (ook in de wijkanalyses worden de kleuren overigens op die manier gebruikt). Na de eerste twee pagina s met de samenvattende overzichten volgen pagina s per onderwerp. Over het algemeen horen de gegevens op twee tegenover elkaar liggende pagina s bij elkaar. Linksonder vindt u meestal een tabel met cijfers voor de 17 wijken, Drachten en het buitengebied. Onder de tabel staan de bron, meetdatum en definities. Op de rechterpagina staat dezelfde tabel voor alle buurten. Bovenaan op de linkerpagina staat vaak een kaart met een van de onderwerpen of een extra tabel of grafiek. In sommige tabellen vindt u ook cijfers van twee of drie jaar geleden (in grijs), zodat u gemakkelijk kunt vergelijken. In een aantal gevallen zijn in bepaalde buurten de aantallen te klein om te worden weergegeven (uit privacy-overwegingen, maar ook omdat presentatie van dergelijke lage aantallen weinig zinvol zou zijn). In plaats van een aantal of percentage wordt dan een x vermeld. Ook als de cijfers wel worden weergegeven, dient u de gegevens (met name percentages) met enige marge te hanteren. Een verschil tussen bijvoorbeeld 15% en 18% is te klein om te kunnen concluderen dat er een duidelijk verschil bestaat tussen twee buurten. Anders wordt dat indien u in een buurt een aandeel van 30% ziet staan en in een andere buurt 18%. Enige voorzichtigheid is dus geboden, vooral bij de kleinere buurten (het aantal inwoners per buurt vindt u op blz.83). Bij cijfers uit de enquête is bovendien sprake van onbetrouwbaarheidsmarges (zie blz.9). Wellicht wilt u zelf nieuwe cijfers berekenen voor een combinatie van buurten. Indien de combinatie van buurten overeen komt met een gehele wijk vindt u de cijfers al in de tabel op de linkerpagina. Voor andere combinaties van buurten (of wijken) is enige voorzichtigheid geboden. Absolute cijfers (zoals aantallen woningen) laten zich eenvoudig optellen, maar dat geldt niet voor percentages en gemiddelden. Indien in de tabel tevens de absolute cijfers vermeld staan, kunt u deze gebruiken om zelf een nieuw percentage te berekenen (in de definities staat immers vermeld waar u door moet delen; deze eenheid kunt u vaak terugvinden in dezelfde of een andere tabel). In andere gevallen en bij gemiddelden (zoals de woonduur) moet u een gewogen gemiddelde bepalen (u weegt dan bijvoorbeeld aan het aantal inwoners of woningen per buurt). Wijk- en buurtindeling Een overzicht van de wijk-/buurtindeling met een uitvouwbare kaart waarop de grenzen staan aangegeven vindt u helemaal achterin deze Wijkatlas. Vlak daarvoor, op bladzijde 151, vindt u een toelichting op de wijk- en buurtindeling en het gebruik van buurtcijfers in deze Wijkatlas. Wijkanalyses Bevolking Wonen Sociale gegevens Leefbaarheid Veiligheid Voorzieningen Oostveen Beleidsonderzoek en Advies 7

Bewonersenquête 2011 Om inzicht te krijgen in de beleving van het woonklimaat door de bewoners wordt ongeveer eens in de twee jaar een bewonersenquête gehouden. Deze Wijkatlas bevat cijfers uit de bewonersenquête die werd gehouden begin 2011. Steekproef en onderzoeksopzet Het onderzoek is uitgevoerd in de vorm van een schriftelijke enquête, die eind januari 2011 door de gemeente werd toegestuurd aan een steekproef van 7541 inwoners van 16 jaar en ouder. Bij de steekproeftrekking is ervoor gezorgd dat per adres maximaal een persoon werd aangeschreven. De steekproef is daarnaast zodanig getrokken dat per buurt ongeveer 50 en per wijk ongeveer 200 respondenten werden verwacht. Door de wijze van steekproeftrekking (een vast aantal per wijk of buurt) zouden kleinere buurten oververtegenwoordigd zijn in de enquête. Daarom is bij de berekening van de cijfers een weging toegepast aan de hand van de wijk/buurt (op de verhouding tussen de respondenten en de bevolking vanaf 16 jaar). De vragenlijst werd per post verzonden met een brief van B&W en kon worden teruggestuurd naar een antwoordnummer. De bewoners konden de vragenlijst ook via internet invullen. Uiteindelijk koos 25% van alle respondenten voor de internetversie van de enquête en 75% voor de papieren vragenlijst. Bewoners die de vragenlijst drie weken later nog niet hadden ingevuld kregen een herinneringsbrief met het verzoek alsnog de enquête in te vullen. Onder mensen die aan het onderzoek hebben meegewerkt, zijn cadeaubonnen verloot: een van 100, twee van 50 en vier van 25. Het veldwerk van de enquête is verzorgd door Oostveen Beleidsonderzoek en Advies. Respons Van de 7541 uitgezette enquêtes werden er, na rappellering, 3603 ingevuld via internet of teruggestuurd per post. De respons kwam daarmee uit op 48%. De afgelopen jaren is de respons, met uitzondering van 2008, steeds geleidelijk gedaald. Dat is overigens een landelijke ontwikkeling. Het laagst was de respons in de buurten De Trisken centrum (30%), De Bouwen zuid (34%), Noord-Oost oost (35%) en De Wiken noordoost (36%) en het hoogst in De Drait west (66%). Op wijkniveau liep de respons uiteen van 36% in De Trisken en 41% in Noord- Oost tot 59% in De Singels, zoals blijkt uit de tabel. Wijkindeling Bevolking Steek- Respon- Respons Respons 16+ proef denten in % (2011) in % (2008) 1 Centrum 934 405 193 48% 55% 2 De Wiken 4.756 622 278 45% 50% 3 De Singels 3.245 408 242 59% 67% 4 De Drait 4.971 612 328 54% 60% 4a Drachtstervaart 791 372 173 47% 53% 6 De Venen 2.257 410 197 48% 52% 7 De Folgeren 2.632 420 192 46% 52% 7a Fennepark 1.101 405 222 55% 60% 7b Burmaniapark/Vrijburg 702 355 157 44% 56% 8 De Swetten 3.688 408 185 45% 50% 9 De Bouwen 2.850 408 187 46% 51% 10 Noord-Oost 3.386 451 185 41% 45% 13 De Trisken 2.695 432 154 36% 48% 13a Himsterhout 1.234 405 216 53% 57% Drachten totaal 35.242 6.113 2.909 48% 54% 21 Buitengebied Noord 3.308 510 246 48% 54% 22 Buitengebied West 2.440 510 255 50% 60% 23 Buitengebied Oost 2.862 408 193 47% 50% Buitengebied totaal 8.610 1.428 694 49% 55% 43.979 7.541 3.603 48% 54% 8 Wijkatlas Smallingerland 2011

In de vragenlijst is gevraagd naar leeftijd en geslacht. Dat maakt het mogelijk om op deze kenmerken de respondenten te vergelijken met de bevolking van 16 jaar en ouder. De rechterkolom hieronder toont de respons per groep. De verschillen in respons naar leeftijd zijn ongeveer net zo groot als die naar buurt: de respons loopt uiteen van 30% in de groep 16-29 jaar tot 64% onder inwoners vanaf 65 jaar. Onder vrouwen is de respons groter dan onder mannen. De tabel toont ook de verdeling van de bevolking vanaf 16 jaar en van de respondenten (herwogen naar buurt) over de verschillende groepen. Door de hogere respons zijn ouderen en vrouwen enigszins oververtegenwoordigd onder de respondenten. In voorgaande jaren was dat ook het geval en ook in andere gemeenten is dit een gebruikelijk beeld. Categorie Bevolking 16+ Respondenten (% gewogen) Respons in % abs. in % abs. in % resp. van steekproef 16-29 jaar 8.589 20% 386 12% 30% 30-39 jaar 6.500 15% 454 12% 40% 40-49 jaar 8.462 19% 667 18% 42% 50-64 jaar 10.911 25% 1.028 28% 56% 65 jaar en ouder 9.517 22% 1.063 29% 64% man 21.623 49% 1.572 44% 43% vrouw 22.356 51% 1.980 56% 51% 43.979 100% 3.603 100% 48% Onbetrouwbaarheidsmarges Bij onderzoek in de vorm van enquêtes via steekproeven is altijd sprake van bepaalde onbetrouwbaarheidsmarges. De werkelijke cijfers onder de totale bevolking kunnen daardoor iets afwijken van de gevonden percentages zoals die in dit rapport worden gepresenteerd. Hoe groot die marge is, is afhankelijk van het aantal respondenten, de totale populatie (aantal inwoners vanaf 16 jaar) en de gevonden percentages (tussen de 30-70% is de marge breder dan bij heel hoge of lage percentages van 5-10 of 90-95%). Bij percentages bedraagt de marge bij dit onderzoek maximaal 1,5% bij cijfers op gemeenteniveau en maximaal 6-7% op wijkniveau. Op buurtniveau zou die marge groter zijn (tot bijna 20%). Omdat de cijfers dan feitelijk niet meer bruikbaar zijn, worden op buurtniveau geen percentages uit de enquête weergegeven. Anders ligt dat bij rapportcijfervragen en samengestelde schaalscores. Omdat respondenten daarbij genuanceerder kunnen antwoorden zijn de marges kleiner. De marges bij deze rapportcijfers en schaalscores bedragen ongeveer 0,4 punten op buurtniveau, 0,2 punten op wijkniveau en 0,1 punten op gemeenteniveau. Bij deze rapportcijfers en schaalscores worden daarom de resultaten voor alle buurten wel afzonderlijk weergegeven. Het aantal respondenten per buurt loopt uiteen van 35 tot 222, maar in de meeste buurten ligt het tussen de 45 en 100. Vragenlijst Behalve de vragen over leefbaarheid, veiligheid en voorzieningen in de buurt, die in deze Wijkatlas worden gerapporteerd, bevatte de enquête ook twee korte vragenblokken over kinderopvang en over informatievoorziening. Deze vragen worden uitsluitend op gemeenteniveau gerapporteerd in een afzonderlijke notitie. De volledige vragenlijst is niet opgenomen in deze Wijkatlas, maar desgewenst opvraagbaar bij Oostveen Beleidsonderzoek en Advies. Oostveen Beleidsonderzoek en Advies 9

Wijkanalyses 1 Wijkanalyses Dit eerste hoofdstuk van de Wijkatlas bevat de wijkanalyses. In een wijkanalyse worden de cijfers van een wijk samengevat in grafieken en beschreven in de tekst. Elk van de wijken wordt beschreven op vier bladzijden. Op deze bladzijde leest u een toelichting op deze wijkanalyses. Bij de analyses wordt steeds dezelfde vaste opzet gehanteerd: - 1e pagina: ligging / bevolking - 2e pagina: wonen / sociale gegevens - 3e pagina: leefbaarheid - 4e pagina: veiligheid / voorzieningen De thema s komen overeen met de thematische hoofdstukken in het tweede gedeelte van deze Wijkatlas. In de grafieken worden cijfers en percentages voor de betreffende wijk (in donkere staven) steeds vergeleken met de gemiddelde cijfers voor de totale gemeente (in lichtere staven schuin erachter). Naast de staven kunt u de scores aflezen, zowel voor het meest recente jaar (in zwart) als voor twee of drie jaar eerder (in grijs). In de teksten ernaast worden de belangrijkste conclusies nog eens samengevat. Die samenvatting is overigens niet uitsluitend op de staafgrafieken gebaseerd, maar ook op de achterliggende gegevens zoals die zijn terug te vinden in de thematische hoofdstukken. Eventuele verschillen tussen de buurten worden daarbij ook beschreven. In de tekst wordt aangegeven op welke aspecten de wijk hoger of lager scoort dan de totale gemeente en/of hoger of lager dan twee jaar eerder. Een dergelijke conclusie wordt alleen getrokken indien het verschil significant is (en bij cijfers uit de bewonersenquête dus groter dan de onbetrouwbaarheidsmarges). In de grafieken worden blauwe, oranje en groene staven gebruikt. Indien een hoge score op het betreffende onderwerp gunstig is, zijn de staven groen. Als een hoge score ongunstig is, zijn de staven oranje. Bij neutrale indicatoren zijn ze blauw. Op de eerste bladzijde van elke wijkanalyse is een situatiekaartje opgenomen van Drachten (bij de laatste drie wijken van de hele gemeente), waarin de ligging van de wijk met een groene lijn is ingetekend. Hieronder worden alle gebruikte indicatoren op een rij gezet en vindt u een verwijzing naar de pagina in dit rapport waar u de achterliggende cijfers voor alle wijken kunt vinden, en meestal ook de exacte definitie. In de wijkanalyses worden de volgende indicatoren gebruikt: cijfers/definitie op blz: Bevolking Inwoners naar leeftijdsgroep, in % van alle inwoners 82 Huishoudens naar gezinssituatie, in % van alle huishoudens 86 Personen van niet-westerse etniciteit, in % van alle inwoners 94 Personen die zich de afgelopen 2 jaar vestigden op huidige adres, in % van alle inwoners 92 Wonen Woningen naar bouwwijze, in % van alle woningen 100 Woningen naar eigendom, in % van alle woningen 98 Rapportcijfer van respondenten voor hun eigen woning en woningen in het algemeen 104 Gemiddelde WOZ-waarde (economische waarde) van de woningen 104 Woningzoekenden bij WoonFriesland en/of Accolade Drachten, in % van huishoudens 104 Aantal reacties van deze woningzoekenden, in % van huishoudens 104 Gemiddeld aantal reacties per door WoonFriesland gepubliceerde huurwoning 104 10 Wijkatlas Smallingerland 2011

Sociale gegevens Personen met een laag, midden en hoog inkomen (landelijk 40, resp. 40 en 20%) volgens het CBS 108 Bijstandsuitkeringen, in % van huishoudens 110 Niet-werkende werkzoekenden, in % van inwoners 15-64 jaar 112 Werkloosheids- en arbeidsongeschiktheidsuitkeringen, in % van inwoners 15-64 jaar 109 Aandeel respondenten van 16-64 jaar dat part-time of full-time werkt 116 Cursusten bij De Meldij, in % van inwoners 114 Abonnementhouders bij De Lawei, in % van inwoners 114 Cliënten maatschappelijk werk, in % van huishoudens 116 Wijkanalyses Leefbaarheid Rapportcijfer van respondenten voor de buurt in het algemeen 120 Rapportcijfer van respondenten voor de kwaliteit van de woonomgeving 120 Rapportcijfers van respondenten voor onderhoud van bestrating, onderhoud van het openbare groen en de zorg van bewoners voor huis en tuin 120 Schaalscore algemene evaluatie van de buurt (hoe prettig is het te wonen in de buurt?) 120 Rapportcijfers van respondenten voor het samenleven van verschillende inkomensgroepen, samenleven van jong en oud, betrokkenheid bij de buurt, levendigheid in de buurt, vervuiling en ongewenste activiteiten (hoge cijfers zijn gunstig) 122 Schaalscore sociale cohesie 122 Percentage respondenten dat is gehecht aan de buurt 128 Percentage respondenten dat zich medeverantwoordelijk voelt voor leefbaarheid 128 Percentage respondenten dat afgelopen jaar actief was om buurt te verbeteren en het percentage dat dat wel wil (was het al of wil het misschien in de toekomst wel) 128 Prioriteiten van bewoners: de verdeling door respondenten van fictieve zakken met geld om de grootste problemen in de buurt te helpen oplossen (samen altijd 10 zakken) 129 Incidenten geregistreerd bij de politie over woonoverlast, overlast jeugd, vernielingen en verkeersongevallen, per 100 woningen 130 Percentage respondenten dat vindt dat hun buurt afgelopen jaar vooruit ging, gelijk bleef of achteruit ging en het percentage dat het niet weet (samen 100%) 132 Percentage respondenten dat verwacht dat hun buurt komende jaren vooruit zal gaan, gelijk blijft of achteruit zal gaan en het percentage dat het niet weet 132 Veiligheid Percentage respondenten dat plekken in de buurt kent die men als onveilig beschouwt 142 Percentage respondenten dat onveilige verkeerssituaties kent in de buurt 142 Rapportcijfers van respondenten voor veiligheidsgevoel overdag, veiligheidsgevoel s avonds, criminaliteit en verkeersoverlast (hoge cijfers zijn gunstig) 138 Probleemscores diefstal en overlast, gebaseerd op de mate waarin verschillende vormen van diefstal en overlast volgens respondenten voorkomen in de buurt 138 Incidenten geregistreerd bij de politie over geweld op straat, woninginbraak, diefstal uit/vanaf auto en fietsendiefstal, per 100 woningen 136 Voorzieningen Rapportcijfer van respondenten voor de aanwezigheid in de buurt van basisscholen, speelgelegenheden en voorzieningen/activiteiten voor jongeren 146 Rapportcijfers van respondenten voor de aanwezigheid in de buurt van groenvoorzieningen, voorzieningen/activiteiten voor jongeren resp. voor ouderen, gezondheidsen welzijnsvoorzieningen, parkeergelegenheid, straatverlichting, openbaar vervoer en winkels voor de dagelijkse boodschappen 148 Aandeel kinderen van 4-12 jaar dat speciaal onderwijs volgt 146 Aandeel peuters (2½-4 jaar) dat een peuterspeelzaal bezoekt 146 NB Waar wordt gesproken over respondenten zijn de cijfers afkomstig uit de bewonersenquête. Oostveen Beleidsonderzoek en Advies 11

Wijkanalyses Wijk 1: Centrum Bevolking 1.021 inwoners 0-24 jaar 15% 14% 25-64 jaar 40% 42% 65 jaar en ouder 45% 44% 637 huishoudens alleenstaand 57% 55% paar zonder kind 34% 34% paar met kind 7% 8% eenoudergezin 2% 3% kenmerken bevolking niet-westerse etn. 4% 5% gevestigd afge- 19% 19% lopen 24 mnd. 1 Centrum De wijk Centrum bestaat uit slechts een buurt en is zowel qua oppervlakte als qua aantal inwoners de kleinste wijk die in deze Wijkatlas wordt onderscheiden. De wijk wordt begrensd door de Gauke Boelensstraat en Van Knobelsdorffplein in het zuiden, De Drift en Torenstraat in het oosten, Vogelzang en De Lange West in het noorden en Oude Nering en J.M. Houwenstraat in het westen. Bevolking In de wijk Centrum woonden op 1 oktober 2010 1.021 personen in 637 huishoudens. De bevolking is relatief oud: er wonen weinig jongeren onder de 25 jaar (14%) maar veel 65-plussers (44%). In de wijk wonen vooral alleenstaanden (55%) en paren zonder kinderen (34%). Gezinnen met kinderen zijn er veel minder dan gemiddeld. Van alle inwoners heeft 5% een niet-westerse etniciteit: minder dan gemiddeld. De verhuismobiliteit ligt wel op hetzelfde niveau als in de hele gemeente: 19% van de huishoudens vestigde zich de afgelopen twee jaar. De gemiddelde woonduur van meerpersoonshuishoudens is korter dan in de hele gemeente, maar dat geldt niet voor alleenstaanden. 12 Wijkatlas Smallingerland 2011

Wonen In de wijk Centrum staan 666 woningen. Dat zijn vooral etagewoningen: 73% en daarmee veel meer dan in alle andere wijken. Dit zijn vooral flats, appartementen en bovenwoningen. Er staan echter ook vrijstaande woningen (12%), 2-onder-1-kapwoningen (6%) en rijtjeswoningen (8%). De gemiddelde ouderdom wijkt niet veel af van die in de hele gemeente. Een kwart van de woningen wordt particulier wordt verhuurd (dus niet door een van de twee corporaties) en dat is aanzienlijk meer dan in de andere wijken. Het totaal aantal koopwoningen is echter nauwelijks lager dan in de hele gemeente: 60%. De bewoners waarderen de woningen in de buurt net zoals in 2008 wat lager dan gemiddeld met een 7,4. Ook de eigen woning wordt lager gewaardeerd dan in de hele gemeente: 7,0. De gemiddelde WOZ-waarde is ongeveer gelijk aan die in de hele gemeente: 178.000. Van alle huishoudens is 10% op zoek naar een huurwoning van WoonFriesland of Accolade. Dat percentage komt overeen met het gemeentelijke totaalcijfer. Het afgelopen jaar werd slechts een klein aantal woningen door WoonFriesland aangeboden voor de verhuur: hierop kwamen gemiddeld 16 reacties. Wonen 1 Centrum 666 woningen vrijstaand 12% 12% 2-onder-1-kap 6% 6% rijtjeswoning 8% 8% etagewoning 73% 72% overige won. 1% 1% eigendom eigen woning 58% 60% part.verhuur 28% 25% corporatie 14% 15% woningkwaliteit cijfer volgens bew.: - eigen woning 7,4 7,4 - woningen buurt 7,1 7,0 1 3 5 7 WOZ-waarde 180 178 x 1000 0 200 400 woningzoekenden corporaties personen 8% 10% reacties 20% 23% reacties per won. 19 16 0 20 40 60 80 100 Wijkanalyses Sociale gegevens De wijk Centrum kende in 2008 weinig inwoners met een hoog inkomen (6%). Overigens zijn de inkomensgegevens door een definitiewijziging niet direct vergelijkbaar met die in de vorige Wijkatlas. Het aantal mensen met een bijstandsuitkering wordt uitgedrukt in procenten van huishoudens en is - vanwege het hoge aandeel ouderen - relatief laag: 2%. Het aandeel werkzoekenden en mensen met een WWof arbeidsongeschiktheidsuitkering is ongeveer net zo hoog als in de totale gemeente. Deze cijfers worden uitgedrukt in procent van het aantal inwoners van 15-64 jaar. Het aandeel van de beroepsbevolking dat werkt (63%) ligt ook op een gemiddeld niveau. Datzelfde geldt voor het aandeel mensen dat vrijwilligerswerk doet: 30%. Het aantal cursisten bij De Meldij is gemiddeld (3%), terwijl iets meer mensen dan elders voorstellingen van De Lawei bezoeken. Het aantal cliënten van het maatschappelijk werk is relatief laag: afgerond zelfs 0%. Sociale gegevens inkomensverdeling 2008 laag 47% midden 47% hoog 6% 0 20 40 60% zonder werk bijstandsuitkering 2% 2% werkzoekend 5% 5% 2006/ 0 5 10 15 20% 2007 2009 werkloosh.uitk. 4% 4% arbeidsong.uitk. 9% 8% participatie werkt (16-64 jaar) 64% 63% vrijwilligerswerk x 30% cursus Meldij 2% 3% bezoek Lawei 6% 9% maatsch.werk 1% 0% 1 Centrum Oostveen Beleidsonderzoek en Advies 13

Wijkanalyses 1 Centrum Leefbaarheid rapportcijfers fysieke woonomgeving buurt algemeen 7,4 6,9 woonomgeving 6,5 6,1 onderh.bestrating 5,6 5,4 onderh.groen 6,5 6,3 zorg huis en tuin 6,9 7,0 algemene evaluatie 8,0 7,6 1 3 5 7 rapportcijfers sociale woonomgeving samenl.inkom.gr. 7,0 7,0 samenl.jong&oud 6,9 7,0 betrokkenheid 6,6 6,6 levendigheid 6,8 6,4 vervuiling 6,4 5,9 ongewenste activ. 7,1 7,2 sociale cohesie 6,4 6,4 1 3 5 7 betrokkenheid gehecht buurt 82% 85% verantw.voelen 84% 82% actief voor buurt 17% 22% wil actief zijn 54% 56% prioriteiten van bewoners zakken met geld onderh.bestrating 2,0 2,5 verkeer 1,5 1,4 groenvoorziening 1,1 1,0 honden(poep) 0,7 0,8 parkeren 1,7 2,1 speelplaatsen 0,2 0,2 zwerfvuil 0,8 0,9 wateroverlast/riool 0,6 0,4 jongeren 1,2 0,8 sociale problemen 0,2 0,1 0 1 2 incidenten geregistreerd bij de politie per 100 woningen woonoverlast 2 4 overlast jeugd 9 8 vernielingen 29 22 verkeersongevallen 18 14 0 10 20 ontwikkeling buurt: afgelopen jaar ging vooruit 7% 4% bleef gelijk 60% 51% ging achteruit 27% 38% weet niet 6% 7% verwachting komende jaren gaat vooruit 34% 28% blijft gelijk 38% 37% gaat achteruit 10% 13% weet niet 19% 22% 1 Centrum Leefbaarheid Het rapportcijfer van bewoners voor hun buurt in het algemeen is gedaald van 7,4 naar 6,9 en ligt nu duidelijk lager dan gemiddeld. Ook het cijfer voor de kwaliteit van de woonomgeving daalde van 6,5 naar 6,1. Het cijfer voor het onderhoud van de bestrating is ook relatief laag maar weinig veranderd. De score algemene evaluatie, die aangeeft hoe prettig het is om te wonen in de buurt, daalde van 8,0 naar 7,6 en ligt nu op een gemiddeld niveau. De meeste rapportcijfers voor de sociale woonomgeving liggen dicht bij de cijfers in de hele gemeente. Wel ongunstiger dan gemiddeld zijn de cijfers voor vervuiling en voor ongewenste activiteiten zoals drugs- en horecaoverlast. De cijfers voor vervuiling en levendigheid zijn lager dan in 2008. De sociale cohesie is ongeveer net zo sterk als in de totale gemeente en sinds 2008 weinig veranderd. Van alle wijkbewoners zegt 85% gehecht te zijn aan de eigen buurt en 82% voelt zich verantwoordelijk voor de leefbaarheid. Verder was 22% afgelopen jaar actief om de buurt te verbeteren en in totaal 56% wil dat misschien in de toekomst. Deze cijfers wijken nauwelijks af van de gemiddelden of de cijfers van 2008. Als de bewoners zakken geld moeten verdelen om de grootste problemen te helpen oplossen, willen ze in vergelijking met andere wijken vooral meer geld besteden aan het onderhoud van de bestrating (2,5 zakken van de 10) en aan parkeren (2,1). Daarvoor trekken de bewoners ook meer geld uit dan in 2008, terwijl zij jongeren nu minder prioriteit geven. Speelplaatsen en sociale problemen hebben voor de bewoners van Centrum nauwelijks prioriteit. Bij de politie werden in 2009-2010 veel incidenten geregistreerd op het gebied van jeugdoverlast, vernielingen en verkeersongevallen (waaronder parkeerschade). Het aantal vernielingen is wel lager dan in de jaren 2007-2008. Het aandeel bewoners dat vindt dat hun buurt afgelopen jaar achteruit is gegaan is duidelijk hoger dan in de andere wijken: 38%. Slechts 4% vindt dat de wijk vooruit ging. Over de komende jaren zijn de bewoners veel optimistischer. Een grote groep van 28% denkt dat de buurt vooruit zal gaan en slechts 13% voorziet (verdere) achteruitgang. Het beeld van bewoners over hun buurt wijkt overigens niet veel af van dat in 2006 en 2008: ook toen vonden veel mensen dat de buurt afgelopen jaar achteruit was gegaan (in 2008 27%) maar rekenden veel bewoners (38%) op verbetering voor de komende jaren. 14 Wijkatlas Smallingerland 2011

Veiligheid In het Centrum zeggen veel mensen onveilige plekken te kennen in de buurt (42%), hoewel dit percentage niet het hoogste is van de gemeente. Het aantal bewoners dat in de eigen buurt onveilige verkeerssituaties kent is lager dan in de hele gemeente: 44%. Deze percentages zijn sinds 2008 nauwelijks veranderd. Bewoners gaven ook rapportcijfers voor de veiligheidssituatie in de buurt. Het veiligheidsgevoel overdag wordt nauwelijks lager gewaardeerd dan in de hele gemeente. Wel lager zijn de cijfers voor veilig voelen s avonds (6,6) en criminaliteit (6,6). Het cijfer voor verkeersoverlast is gunstiger geworden (van 5,5 maar 6,1) en ligt nu op een gemiddeld niveau. In de wijk Centrum zijn veel bewoners die vinden dat vandalisme/graffiti en jeugdoverlast vaak in de eigen buurt voorkomen. De probleemscores voor diefstal en overlast zijn hoger dan in de hele gemeente, maar duidelijk gedaald sinds 2008. Bij de politie werd zowel in de jaren 2009-2010 als in 2007-2008 van geweld en fietsendiefstal veel vaker aangifte gedaan dan in andere wijken. Diefstal uit en vanaf auto s en woninginbraak komen nauwelijks vaker voor dan elders. Overigens worden de politiecijfers uitgedrukt per 100 woningen, terwijl er in het Centrum natuurlijk veel meer mensen verblijven dan er wonen (werken, winkelen, uitgaan enz.). Voorzieningen De tevredenheid over voorzieningen in de buurt wijkt in Centrum duidelijk af van het gemiddelde beeld. Niet verrassend worden het openbaar vervoer (7,4) en winkels voor dagelijkse boodschappen (8,6) aanzienlijk hoger gewaardeerd dan in de hele gemeente. Ook hoger dan gemiddeld ligt het cijfer voor ouderenvoorzieningen (6,9). Relatief ontevreden zijn de bewoners over basisscholen, groen en jongerenvoorzieningen, maar vooral over parkeergelegenheid (5,1) en speelgelegenheden (4,7). Sinds 2008 zijn de cijfers voor jongerenvoorzieningen en openbaar vervoer gedaald. Bij de andere cijfers is het verschil met 2008 niet significant. Het percentage leerlingen dat speciaal onderwijs volgt ligt op een gemiddeld niveau. Er wonen nauwelijks peuters in de wijk Centrum; aan het lage aandeel van hen dat een peuterspeelzaal bezoekt kunnen dan ook geen conclusies worden verbonden. Veiligheid veiligheidsgevoel kent: onveilige plekken 43% 42% onveilige verkeers-46% 44% situaties rapportcijfers veiligheid veiligheid overdag 7,7 7,7 veiligheid avond 6,3 6,6 criminaliteit 6,4 6,6 verkeersoverlast 5,5 6,1 1 3 5 7 diefstal/overlast (volgens bewoners) schaalscore diefstal 3,4 2,4 overlast 2,9 2,4 0 2 4 6 aangiftes bij de politie per 100 woningen geweld 27 24 woninginbraak 2 2 diefstal af/uit auto 1 1 fietsendiefstal 29 33 0 10 20 30 Voorzieningen rapportcijfers voorzieningen basisscholen 7,4 7,3 speelgelegenh. 4,4 4,7 groenvoorzien. 6,4 6,2 voorz.jongeren 5,2 4,7 voorz.ouderen 6,7 6,9 gezondh/welz.v. 7,0 6,8 parkeergelenheid 5,4 5,1 straatverlichting 7,4 7,2 openbaar vervoer 7,8 7,4 winkels dag.bsch. 8,7 8,6 1 3 5 7 onderwijs spec.onderwijs 4% 7% peuterspeelzaal x 33% geen startkwal. x x 1 Centrum 1 Centrum Wijkanalyses Oostveen Beleidsonderzoek en Advies 15

Wijkanalyses Wijk 2: De Wiken De wijk De Wiken bestaat uit zes buurten en is wat betreft het aantal inwoners de op één na grootste wijk van de gemeente. De wijk De Wiken ligt tussen de Noorderdwarsvaart in het westen, de Raai en Ureterpvallaat in het zuiden en de N31 in het noordoosten. Bevolking 5.738 inwoners 0-24 jaar 29% 28% 25-64 jaar 53% 53% 65 jaar en ouder 18% 19% 2.942 huishoudens alleenstaand 47% 48% paar zonder kind 25% 24% paar met kind 20% 21% eenoudergezin 7% 7% kenmerken bevolking niet-westerse etn. 12% 12% gevestigd afge- 18% 16% lopen 24 mnd. 2 De Wiken Bevolking In de wijk De Wiken woonden op 1 oktober 2010 5.738 personen in 2.942 huishoudens. De leeftijdsverdeling van de bevolking komt globaal overeen met die van de hele gemeente. Onder de huishoudens bevinden zich echter meer alleenstaanden (48%) en ook iets meer eenoudergezinnen (7%) dan in de hele gemeente, vooral in de buurt De Wiken centrum. Van alle inwoners heeft 12% een niet-westerse etniciteit: twee keer zo veel als gemiddeld. In De Wiken west, centrum en zuid zijn er dat nog iets meer. De verhuismobiliteit is wel vergelijkbaar met die in de totale gemeente: 16% van de huishoudens heeft zich de afgelopen twee jaar gevestigd. Ook de gemiddelde woonduur is net zo lang als in de hele gemeente: 12½ jaar. 16 Wijkatlas Smallingerland 2011

Wonen In de wijk De Wiken staan 2763 woningen. Daarvan werd 90% gebouwd in de periode 1965-1975. De gemiddelde ouderdom van de woningvoorraad is vrijwel gelijk aan die in de hele gemeente: 39 jaar. Onder de woningen zijn relatief veel rijtjeswoningen (59%). Ook het aandeel etagewoningen is vrij hoog: 29%. Etagewoningen staan vooral in de buurten De Wiken centrum en oost. Het aandeel halfvrijstaande woningen is veel lager dan elders (8%) en vrijstaande huizen zijn er nauwelijks. De helft van de woningen wordt verhuurd door een van de woningcorporaties. In De Wiken noord en oost staan echter voornamelijk eigen woningen. Het rapportcijfer van bewoners voor de woningen in de buurt (7,1) en voor hun eigen woning (7,5) is iets lager dan gemiddeld. De WOZ-waarde is in alle zes de buurten lager dan in de totale gemeente. Van alle huishoudens is 13% op zoek naar een huurwoning van WoonFriesland of Accolade. Dat is iets meer dan in de hele gemeente, maar het aandeel huishoudens dat nu al in een huurwoning woont is ook hoger dan elders. Op de woningen die door WoonFriesland werden aangeboden voor de verhuur kwamen gemiddeld 78 reacties: ook dat is meer dan in de totale gemeente. Sociale gegevens De wijk De Wiken kent relatief veel inwoners met een laag inkomen (49%) en weinig mensen met een hoog inkomen (8%). Het persoonlijk inkomen per inwoner is lager dan in alle andere wijken. Ook uit de bewonersenquête blijkt dat in de wijk veel mensen wonen met een (naar eigen zeggen) laag inkomen en nauwelijks mensen met hoge inkomens. Het aantal mensen met een uitkering en het aantal werkzoekenden zijn vrij hoog, vooral in De Wiken centrum en west. Net zoals elders in de gemeente zijn deze percentages gestegen. Het aandeel van de beroepsbevolking dat werkt niet significant lager dan elders (62%). Wel lager dan elders is het aandeel mensen dat vrijwilligerswerk doet, cursussen volgt bij De Meldij of voorstellingen in De Lawei bezoekt. Het aantal cliënten maatschappelijk werk is vrijwel net zo hoog als in de gehele gemeente. Wonen 2763 woningen vrijstaand 2% 1% 2-onder-1-kap 9% 8% rijtjeswoning 59% 59% etagewoning 29% 29% overige won. 2% 3% eigendom eigen woning 47% 48% part.verhuur 2% 2% corporatie 52% 50% woningkwaliteit cijfer volgens bew.: - eigen woning 7,3 7,5 - woningen buurt 7,2 7,1 1 3 5 7 WOZ-waarde 140 137 x 1000 0 200 400 woningzoekenden corporaties personen 12% 13% reacties 34% 39% reacties per won. 40 78 0 20 40 60 80 100 Sociale gegevens inkomensverdeling 2008 laag 49% midden 43% hoog 8% 0 20 40 60% zonder werk bijstandsuitkering 7% 9% werkzoekend 8% 10% 2006/ 0 5 10 15 20% 2007 2009 werkloosh.uitk. 5% 3% arbeidsong.uitk. 9% 9% participatie werkt (16-64 jaar) 57% 62% vrijwilligerswerk x 26% cursus Meldij 1% 2% bezoek Lawei 4% 5% maatsch.werk 5% 4% 2 De Wiken 2 De Wiken Wijkanalyses Oostveen Beleidsonderzoek en Advies 17

Wijkanalyses 2 De Wiken Leefbaarheid rapportcijfers fysieke woonomgeving buurt algemeen 7,1 7,2 woonomgeving 6,5 6,7 onderh.bestrating 6,3 6,3 onderh.groen 6,6 6,5 zorg huis en tuin 6,5 6,5 algemene evaluatie 7,1 6,9 1 3 5 7 rapportcijfers sociale woonomgeving samenl.inkom.gr. 6,6 6,6 samenl.jong&oud 6,5 6,7 betrokkenheid 6,1 6,1 levendigheid 6,1 6,0 vervuiling 5,9 6,0 ongewenste activ. 7,5 7,5 sociale cohesie 5,7 5,6 1 3 5 7 betrokkenheid gehecht buurt 68% 68% verantw.voelen 79% 77% actief voor buurt 14% 16% wil actief zijn 56% 59% prioriteiten van bewoners zakken met geld onderh.bestrating 1,5 1,6 verkeer 1,1 1,1 groenvoorziening 1,2 1,2 honden(poep) 1,3 1,3 parkeren 1,0 1,1 speelplaatsen 1,0 0,9 zwerfvuil 0,9 0,9 wateroverlast/riool 0,6 0,5 jongeren 0,9 0,7 sociale problemen 0,6 0,7 0 1 2 incidenten geregistreerd bij de politie per 100 woningen woonoverlast 4 4 overlast jeugd 2 3 vernielingen 8 6 verkeersongevallen 3 2 0 10 ontwikkeling buurt: afgelopen jaar ging vooruit 16% 17% bleef gelijk 64% 61% ging achteruit 15% 17% weet niet 6% 4% verwachting komende jaren gaat vooruit 11% 14% blijft gelijk 50% 47% gaat achteruit 17% 18% weet niet 22% 21% Leefbaarheid Het rapportcijfer dat bewoners van de wijk De Wiken geven aan hun buurt in het algemeen is lager dan elders: 7,2. Ook de score algemene evaluatie (hoe prettig is het om te wonen in de buurt?) is laag. De rapportcijfers van bewoners voor het onderhoud van groen en bestrating zijn gelijk aan de gemeentelijke cijfers en sinds 2008 nauwelijks veranderd. Het cijfer voor de zorg van bewoners voor hun huis en tuin en vrijwel alle rapportcijfers voor de sociale woonomgeving zijn lager dan in de totale gemeente. Ook de sociale cohesie is aanzienlijk lager dan gemiddeld. Ook voor de cijfers voor de sociale woonomgeving geldt dat deze sinds 2008 nauwelijks zijn veranderd. Het aantal wijkbewoners dat gehecht is aan de eigen buurt (68%) of zich medeverantwoordelijk voelt voor de leefbaarheid in de buurt (77%) is net iets lager dan gemiddeld. Als de bewoners zakken geld moeten verdelen om de grootste problemen te helpen oplossen, wijken de prioriteiten maar weinig af van die in andere wijken. Het oplossen van verkeersproblemen wordt iets minder belangrijk gevonden (1,1 zakken) dan in de totale gemeente. Het onderhoud van de bestrating is, net als in de hele gemeente, nog steeds het belangrijkste probleem voor de bewoners (1,6). Wateroverlast wordt van alle genoemde problemen als minst urgent beschouwd (0,5). Alle andere problemen zijn ongeveer even belangrijk en krijgen tussen de 0,7 en 1,3 zakken. Bij de politie worden woonoverlast, jeugdoverlast en vernielingen ongeveer net zo vaak geregistreerd als in de hele gemeente. Verkeersongevallen zijn er in de wijk weinig. Deze cijfers waren in 2009-2010 ongeveer net zo hoog als in 2007-2008. Het aandeel bewoners dat vindt dat hun buurt afgelopen jaar achteruit (17%) of vooruit (17%) is gegaan is ongeveer net zo hoog als in de hele gemeente. Voor de komende jaren verwacht 14% een vooruitgang van de buurt en 18% een achteruitgang. De andere bewoners denken dat hun buurt gelijk zal blijven (47%) of weten het niet (21%). 2 De Wiken 18 Wijkatlas Smallingerland 2011

Veiligheid Het aantal bewoners in De Wiken dat zegt plekken in de wijk te kennen die men als onveilig beschouwt is ongeveer net zo hoog als in de totale gemeente: 31%. Het aantal mensen dat onveilige verkeerssituaties kent is iets lager dan in de hele gemeente: 46%. Ook het rapportcijfer voor verkeersoverlast (6,1) is net zo hoog als in de hele gemeente. Toch geven de bewoners ongunstige rapportcijfers voor met name het onveiligheidsgevoel s avonds (6,8) en voor de criminaliteit in de buurt (6,7). Ook hebben veel bewoners het idee dat er regelmatig wordt gestolen in de buurt. Fietsendiefstal, inbraak in of schade aan auto s en woninginbraak komen volgens relatief veel bewoners wel eens voor in de buurt. Datzelfde geldt voor vandalisme. Ook overlast komt volgens meer bewoners in de buurt voor dan gemiddeld. Uit de politiecijfers blijkt dat de het aantal geregistreerde incidenten van geweld en diefstallen per 100 woningen ongeveer net zo hoog is als in de totale gemeente. Het aantal fietsendiefstallen lag in de jaren 2007-2008 nog wel relatief hoog. Voorzieningen De rapportcijfers voor het voorzieningenniveau in de buurt laten een niet al te ongunstig beeld zien. De cijfers voor winkels voor de dagelijkse boodschappen (8,5) en gezondheids- en welzijnsvoorzieningen (7,4) zijn duidelijk hoger dan gemiddeld. Het cijfer voor openbaar vervoer is sterk gestegen (van 5,7 naar 6,5) en nu ook hoger dan gemiddeld. Alleen voorzieningen voor jongeren worden lager beoordeeld dan in de hele gemeente: 5,1. Het percentage leerlingen dat speciaal onderwijs volgt is iets hoger dan gemiddeld (10%). Het aantal peuters dat een peuterspeelzaal bezoekt en het aantal jongeren van 17-22 jaar dat geen onderwijs meer volgt maar ook geen startkwalificatie heeft (diploma havo, vwo, mbo vanaf niveau 2) zijn ongeveer net zo hoog als in de hele gemeente. Veiligheid veiligheidsgevoel kent: onveilige plekken 29% 31% onveilige verkeers-51% 46% situaties rapportcijfers veiligheid veiligheid overdag 7,7 7,8 veiligheid avond 6,7 6,8 criminaliteit 6,7 6,7 verkeersoverlast 6,1 6,1 1 3 5 7 diefstal/overlast (volgens bewoners) schaalscore diefstal 2,9 2,8 overlast 1,9 2,3 0 2 4 6 aangiftes bij de politie per 100 woningen geweld 7 6 woninginbraak 2 2 diefstal af/uit auto 1 1 fietsendiefstal 4 2 0 10 Voorzieningen rapportcijfers voorzieningen basisscholen 8,1 8,1 speelgelegenh. 6,7 7,0 groenvoorzien. 7,2 7,1 voorz.jongeren 5,3 5,1 voorz.ouderen 6,1 5,9 gezondh/welz.v. 7,5 7,4 parkeergelenheid 6,7 6,6 straatverlichting 7,4 7,5 openbaar vervoer 5,7 6,5 winkels dag.bsch. 8,2 8,5 1 3 5 7 onderwijs spec.onderwijs 12% 10% peuterspeelzaal 67% 53% geen startkwal. x 7% 2 De Wiken 2 De Wiken Wijkanalyses Oostveen Beleidsonderzoek en Advies 19

Wijkanalyses Wijk 3: De Singels De wijk De Singels bestaat uit vier buurten: De Singels west, oost en zuid en De Peppel. De buurt De Peppel vormt het noordelijke deel van de wijk en ligt tussen de Zuiderhogeweg, Moleneind, J.M. Houwenstraat en de Gauke Boelensstraat. De andere drie buurten liggen tussen de Zuiderhogeweg, Gauke Boelensstraat, Burgemeester Wuiteweg en de A7. Bevolking 3.996 inwoners 0-24 jaar 22% 22% 25-64 jaar 46% 45% 65 jaar en ouder 31% 33% 1.942 huishoudens alleenstaand 37% 37% paar zonder kind 39% 38% paar met kind 21% 22% eenoudergezin 3% 4% kenmerken bevolking niet-westerse etn. 3% 3% gevestigd afge- 16% 12% lopen 24 mnd. 3 De Singels Bevolking In de wijk De Singels woonden op 1 oktober 2010 3.996 personen: 60 minder dan twee jaar eerder. Onder hen zijn veel inwoners vanaf 65 jaar (33%), vooral in De Singels oost en zuid. Onder de 1.942 huishoudens zijn paren zonder kinderen oververtegenwoordigd (38%), vooral in De Singels oost. In De Singels zuid wonen veel alleenstaanden. Van alle inwoners heeft 3% een niet-westerse etniciteit: half zo veel als gemiddeld. De verhuismobiliteit is iets lager dan in de hele gemeente: 12% is de laatste twee jaar komen wonen en de gemiddelde woonduur is anderhalf jaar langer dan in de hele gemeente: 13,2 jaar. 20 Wijkatlas Smallingerland 2011

Wonen In de wijk De Singels staan 1.755 woningen. Ruim de helft van de woningen werd gebouwd tussen 1960 en 1975. Vanaf 1991 werd nog 31% van de huidige woningen gebouwd, vooral in De Peppel en De Singels oost. Het aantal twee-onder-een-kap woningen is groter dan in de hele gemeente (36%). In De Peppel staan vooral twee-onder-een-kap woningen, terwijl in De Singels zuid vooral vrijstaande woningen zijn te vinden. Het merendeel van de woningen is eigendom van de bewoners (84%); daarnaast wordt 14% verhuurd door een van de twee corporaties. Daaronder zijn relatief veel woningen in de duurdere huurklasse. De rapportcijfers die bewoners geven aan hun eigen woning (8,1) en aan de woningen in de buurt (8,0) zijn in de hele wijk hoger dan in de totale gemeente. Ook de WOZ-waarde is iets hoger dan gemiddeld. Van alle huishoudens is 6% op zoek naar een huurwoning van WoonFriesland of Accolade. Dat is minder dan in de hele gemeente, maar het aandeel huishoudens dat nu al in een huurwoning woont is dan ook laag. Er werd slechts een handvol woningen door WoonFriesland te huur aangeboden: het aantal reacties op deze woningen was veel lager dan gemiddeld. Sociale gegevens De wijk De Singels kent veel inwoners met een hoog inkomen (20%) en het persoonlijk inkomen per inwoner ( 21.900 in 2008) is relatief hoog. Erg laag zijn het aandeel huishoudens met een bijstandsuitkering (2%) en het aandeel inwoners van 15-64 jaar dat staat ingeschreven als werkzoekende (3%). Het aantal werkloosheids- en arbeidsongeschiktheidsuitkeringen is echter niet of nauwelijks lager dan in de hele gemeente en de arbeidsparticipatie ligt op een gemiddeld niveau. Van alle inwoners vanaf 16 jaar doet 38% vrijwilligerswerk. Het aantal bewoners dat een cursus volgt bij De Meldij (6%) of voorstellingen bezoekt bij De Lawei (12%) is vrij hoog. Slechts weinig mensen (1%) maken gebruik van het maatschappelijk werk. Wonen 1755 woningen vrijstaand 17% 17% 2-onder-1-kap 36% 36% rijtjeswoning 29% 29% etagewoning 17% 17% overige won. 1% 1% eigendom eigen woning 84% 84% part.verhuur 2% 2% corporatie 14% 14% woningkwaliteit cijfer volgens bew.: - eigen woning 8,1 8,1 - woningen buurt 7,9 8,0 1 3 5 7 WOZ-waarde 239 236 x 1000 0 200 400 woningzoekenden corporaties personen 6% 6% reacties 10% 18% reacties per won. x 19 0 20 40 60 80 100 Sociale gegevens inkomensverdeling 2008 laag 41% midden 39% hoog 20% 0 20 40 60% zonder werk bijstandsuitkering 1% 2% werkzoekend 2% 3% 2006/ 0 5 10 15 20% 2007 2009 werkloosh.uitk. 3% 2% arbeidsong.uitk. 8% 7% participatie werkt (16-64 jaar) 68% 63% vrijwilligerswerk x 38% cursus Meldij 5% 6% bezoek Lawei 7% 12% maatsch.werk 1% 1% 3 De Singels 3 De Singels Wijkanalyses Oostveen Beleidsonderzoek en Advies 21

Wijkanalyses 3 De Singels Leefbaarheid rapportcijfers fysieke woonomgeving buurt algemeen 8,0 8,0 woonomgeving 7,4 7,6 onderh.bestrating 6,6 6,7 onderh.groen 6,9 7,0 zorg huis en tuin 7,4 7,5 algemene evaluatie 8,5 8,4 1 3 5 7 rapportcijfers sociale woonomgeving samenl.inkom.gr. 7,2 7,3 samenl.jong&oud 7,3 7,3 betrokkenheid 6,9 6,8 levendigheid 6,7 6,4 vervuiling 7,2 6,9 ongewenste activ. 8,7 8,6 sociale cohesie 6,8 6,6 1 3 5 7 betrokkenheid gehecht buurt 87% 83% verantw.voelen 91% 88% actief voor buurt 18% 17% wil actief zijn 59% 62% prioriteiten van bewoners zakken met geld onderh.bestrating 1,7 1,7 verkeer 1,7 1,3 groenvoorziening 1,2 1,4 honden(poep) 0,9 1,0 parkeren 1,1 1,1 speelplaatsen 0,6 0,8 zwerfvuil 0,4 0,8 wateroverlast/riool 1,3 1,0 jongeren 0,7 0,6 sociale problemen 0,3 0,2 0 1 2 incidenten geregistreerd bij de politie per 100 woningen woonoverlast 2 2 overlast jeugd 4 3 vernielingen 7 4 verkeersongevallen 9 7 0 10 ontwikkeling buurt: afgelopen jaar ging vooruit 8% 8% bleef gelijk 81% 87% ging achteruit 8% 3% weet niet 4% 2% verwachting komende jaren gaat vooruit 10% 6% blijft gelijk 71% 78% gaat achteruit 7% 4% weet niet 12% 11% Leefbaarheid Net zoals in 2008 geven de bewoners van De Singels vrij hoge rapportcijfers voor de leefbaarheid in de buurt. Dat geldt voor het cijfer voor de buurt in het algemeen (8,0) en de kwaliteit van de woonomgeving (7,6), maar ook voor de andere cijfers voor de fysieke en sociale woonomgeving. Vooral de cijfers voor de fysieke woonomgeving en voor vervuiling en ongewenste activiteiten in de buurt zijn veel gunstiger dan in de hele gemeente. Ook de score algemene evaluatie van de buurt, die aangeeft hoe prettig het is om in de buurt te wonen, is duidelijk hoger dan gemiddeld: 8,4 (in De Singels oost en zuid rond de 8,8). De sociale cohesie is iets hoger dan in de totale gemeente. Relatief veel bewoners zijn gehecht aan de buurt (83%). Het aantal bewoners dat zich medeverantwoordelijk voelt voor de buurt of zelf actief is of wil zijn voor de buurt is echter niet hoger dan elders. Net als in de andere wijken hebben bewoners fictieve zakken geld verdeeld om de grootste problemen in de buurt te helpen oplossen. De hoogste prioriteit wordt dan net als in de hele gemeente gelegd bij het onderhoud van de bestrating (1,7 zakken), groenvoorziening (1,4) en verkeer (1,3). Belangrijker dan elders vinden de bewoners van De Singels wateroverlast en riolering, maar het aantal zakken daarvoor daalde wel van 1,3 naar 1,0. In vergelijking met 2008 hechten bewoners twee keer zo veel waarde aan bestrijding van zwerfvuil (van 0,4 naar 0,8 zakken). Sociale problemen worden niet belangrijk gevonden. Bij de politie werden woonoverlast en vernielingen/vandalisme minder vaak geregistreerd dan in de hele gemeente. Het aantal verkeersongevallen (inclusief parkeerschade) is hoger dan in de hele gemeente. In vergelijking met twee jaar eerder was het aantal geregistreerde vernielingen in 2009-2010 gedaald. Vrijwel alle bewoners vinden dat hun buurt afgelopen jaar gelijk is gebleven (87%). Er zijn dan ook maar weinig bewoners die vinden dat hun buurt vooruit (8%) dan wel achteruit (3%) is gegaan. Ook voor de komende jaren verwachten veel bewoners dat hun buurt gelijk zal blijven: 78%. Deze cijfers wijken niet significant af van die bij de vorige enquête in 2008. 3 De Singels 22 Wijkatlas Smallingerland 2011

Veiligheid De veiligheidssituatie in De Singels is over het algemeen iets gunstiger dan in de hele gemeente. Slechts 17% kent plekken in de buurt die men als onveilig beschouwt. Het aantal bewoners dat onveilige verkeerssituaties in de buurt kent is gedaald van 51 naar 38% en nu duidelijk lager dan elders. Ook het rapportcijfer voor de mate van verkeersoverlast is relatief gunstig. Het rapportcijfer van bewoners voor veiligheid overdag (8,1) ligt dichtbij het gemiddelde. Wel geven de bewoners wat hogere cijfers voor veilig voelen s avonds (7,6) en voor criminaliteit (7,7) dan in de totale gemeente. In de ogen van relatief weinig bewoners komen diefstal, geweld en overlast voor in de buurt. Vooral diefstallen komen volgens veel minder bewoners vaak of soms in de buurt voor dan in 2008: de samenvattende score diefstal daalde van 1,5 naar 0,8. Uit de politiecijfers blijkt dat vooral geweld minder vaak wordt geregistreerd dan in de totale gemeente. Op gebied van diefstal liggen de cijfers per 100 woningen echter op een gemiddeld niveau. Voorzieningen De bewoners van De Singels geven relatief hoge cijfers voor de meeste voorzieningen in hun buurt. Dat geldt vooral voor het openbaar vervoer (7,4) en winkels voor de dagelijkse boodschappen (8,0) en in iets mindere mate ook voor parkeergelegenheid (6,9). De cijfers voor basisscholen, speelgelegenheden en voorzieningen en activiteiten voor jongeren liggen op een gemiddeld niveau. Het aantal kinderen dat speciaal onderwijs volgt en het aandeel jongeren zonder startkwalificatie zijn ongeveer net zo hoog als in de hele gemeente. In 2010 bezochten relatief weinig peuters een van de peuterspeelzalen. Veiligheid veiligheidsgevoel kent: onveilige plekken 20% 17% onveilige verkeers-51% 38% situaties rapportcijfers veiligheid veiligheid overdag 8,2 8,1 veiligheid avond 7,6 7,6 criminaliteit 7,6 7,7 verkeersoverlast 6,5 6,7 1 3 5 7 diefstal/overlast (volgens bewoners) schaalscore diefstal 1,5 0,8 overlast 1,4 1,2 0 2 4 6 aangiftes bij de politie per 100 woningen geweld 4 4 woninginbraak 1 1 diefstal af/uit auto 1 1 fietsendiefstal 5 3 0 10 Voorzieningen 3 De Singels rapportcijfers voorzieningen basisscholen 7,7 7,8 speelgelegenh. 6,9 6,9 groenvoorzien. 7,7 7,5 voorz.jongeren 6,1 5,8 voorz.ouderen 6,5 6,5 gezondh/welz.v. 6,9 7,0 parkeergelenheid 6,7 6,9 straatverlichting 7,8 7,7 openbaar vervoer 7,1 7,4 winkels dag.bsch. 7,8 8,0 1 3 5 7 onderwijs spec.onderwijs 5% 5% peuterspeelzaal 54% 35% geen startkwal. x 5% Wijkanalyses 3 De Singels Oostveen Beleidsonderzoek en Advies 23

Wijkanalyses Wijk 4: De Drait De wijk De Drait omvat zes buurten en ligt tussen De Singels, Drachtstervaart en De Trisken/Himsterhout. De wijkgrens loopt over de Zuiderhogeweg, de A7 en het water tussen de Drait en De Trisken/Himsterhout. Aan de noordkant grenst de wijk aan De Haven en aan het nieuwbouwgebied Drachtstervaart. Bevolking 6.458 inwoners 0-24 jaar 30% 29% 25-64 jaar 57% 55% 65 jaar en ouder 13% 15% 2.846 huishoudens alleenstaand 32% 33% paar zonder kind 31% 32% paar met kind 29% 29% eenoudergezin 7% 7% kenmerken bevolking niet-westerse etn. 6% 6% gevestigd afge- 14% 17% lopen 24 mnd. 4 De Drait Bevolking De Drait had op 1 oktober 2010 6.458 inwoners, vrijwel net zo veel als in 2008. Wat betreft het aantal inwoners is De Drait de grootste wijk van de gemeente. Van de zes buurten zijn De Drait west (ten westen en noorden van Lauwers) en De Drait zuid (ten zuiden van de Overstesingel) qua oppervlak het grootst, maar qua inwonertal het kleinst. Inwoners vanaf 65 jaar zijn in de wijk ondervertegenwoordigd, maar hun aandeel neemt snel toe: van 10% in 2005 naar 15% in 2010 (in De Drait west 31%). Onder de 2.846 huishoudens bevinden zich vrij weinig alleenstaanden (33%). Alleen in de Drait zuid wonen veel alleenstaanden (63%). Het aandeel inwoners met een niet-westerse etniciteit is net zo groot als in de hele gemeente: 6%. De verhuismobiliteit ligt op een gemiddeld niveau, waarbij De Drait zuid veel nieuwe instroom zag. 24 Wijkatlas Smallingerland 2011

Wonen In de wijk De Drait staan 2.609 woningen, waarvan 80% werd gebouwd in de periode 1972-1980. Slechts 1% is ouder dan 1972; de rest is na 1980 nog geleidelijk voltooid. In de buurt De Drait zuid werd 66% van de huizen gebouwd in de jaren 1983-1997 en 27% in de jaren 2009-2010. In de buurten noordoost, zuidoost en zuidwest staan veel rijtjeswoningen (51-84%). In de andere drie buurten zijn vrijstaande en halfvrijstaande woningen oververtegenwoordigd. Etagewoningen zijn er maar weinig. Relatief veel woningen zijn eigen woningen: in de buurten west en noordwest zelfs meer dan 95%. Bijna een kwart van de woningen wordt verhuurd door de woningcorporaties, waaronder vrij veel duurdere huurwoningen (vooral in De Drait noordoost). Het rapportcijfer dat bewoners geven aan de woningen in de buurt (7,6) en de eigen woning (7,8) zijn vrijwel gelijk aan dat in de hele gemeente. In De Drait west en zuid zijn deze cijfers het hoogst. Ook de WOZ-waarde ligt in de meeste buurten rond het gemiddelde, maar is veel hoger in De Drait west ( 399.000) en zuid ( 350.000). Van alle huishoudens is 7% op zoek naar een huurwoning van WoonFriesland of Accolade: iets minder dan gemiddeld. Op de door Woon- Friesland gepubliceerde woningen komen veel reacties: gemiddeld 98 in 2010. Sociale gegevens De wijk De Drait kent veel inwoners met een hoog (19%) en weinig mensen met een laag inkomen (35%). Het persoonlijk inkomen per inwoner ( 20.200 in 2008) ligt ook boven het gemiddelde. Het aantal mensen met een bijstandsuitkering (4%) en het aantal niet-werkende werkzoekenden (4%) zijn lager dan in de hele gemeente en - anders dan in de meeste andere wijken - niet gestegen. Ook het aantal mensen met een arbeidsongeschiktheidsuitkering is iets lager dan gemiddeld: 6%. Alle cijfers op gebied van participatie liggen dicht bij de gemiddelden: 74% van de beroepsbevolking werkt, 37% doet vrijwilligerswerk, 5% volgt een cursus bij De Meldij, 8% bezoekt voorstellingen van De Lawei en 2% krijgt ondersteuning van het maatschappelijk werk. Wonen 2609 woningen vrijstaand 19% 18% 2-onder-1-kap 24% 25% rijtjeswoning 46% 46% etagewoning 6% 6% overige won. 5% 5% eigendom eigen woning 76% 77% part.verhuur 2% 2% corporatie 23% 22% woningkwaliteit cijfer volgens bew.: - eigen woning 7,9 7,8 - woningen buurt 7,7 7,6 1 3 5 7 WOZ-waarde 211 214 x 1000 0 200 400 woningzoekenden corporaties personen 7% 7% reacties 17% 23% reacties per won. 64 98 0 20 40 60 80 100 Sociale gegevens inkomensverdeling 2008 laag 35% midden 46% hoog 19% 0 20 40 60% zonder werk bijstandsuitkering 4% 4% werkzoekend 4% 4% 2006/ 0 5 10 15 20% 2007 2009 werkloosh.uitk. 3% 3% arbeidsong.uitk. 6% 6% participatie werkt (16-64 jaar) 72% 74% vrijwilligerswerk x 37% cursus Meldij 3% 5% bezoek Lawei 7% 8% maatsch.werk 2% 2% 4 De Drait 4 De Drait Wijkanalyses Oostveen Beleidsonderzoek en Advies 25

Wijkanalyses 4 De Drait Leefbaarheid rapportcijfers fysieke woonomgeving buurt algemeen 7,8 7,8 woonomgeving 7,1 7,1 onderh.bestrating 6,5 6,3 onderh.groen 6,7 6,6 zorg huis en tuin 7,2 7,1 algemene evaluatie 8,0 8,0 1 3 5 7 rapportcijfers sociale woonomgeving samenl.inkom.gr. 7,1 7,0 samenl.jong&oud 7,2 7,1 betrokkenheid 6,7 6,6 levendigheid 6,6 6,3 vervuiling 6,9 6,6 ongewenste activ. 8,5 8,6 sociale cohesie 6,5 6,4 1 3 5 7 betrokkenheid gehecht buurt 85% 83% verantw.voelen 87% 90% actief voor buurt 17% 16% wil actief zijn 59% 63% prioriteiten van bewoners zakken met geld onderh.bestrating 1,7 1,8 verkeer 1,9 1,5 groenvoorziening 1,4 1,5 honden(poep) 0,8 1,0 parkeren 0,9 0,9 speelplaatsen 0,9 1,1 zwerfvuil 0,6 0,7 wateroverlast/riool 0,8 0,7 jongeren 0,6 0,5 sociale problemen 0,4 0,3 0 1 2 incidenten geregistreerd bij de politie per 100 woningen woonoverlast 3 3 overlast jeugd 3 2 vernielingen 8 4 verkeersongevallen 3 3 0 10 ontwikkeling buurt: afgelopen jaar ging vooruit 18% 16% bleef gelijk 65% 73% ging achteruit 9% 7% weet niet 7% 4% verwachting komende jaren gaat vooruit 19% 8% blijft gelijk 59% 69% gaat achteruit 9% 9% weet niet 14% 14% Leefbaarheid De cijfers die bewoners van De Drait geven aan de leefbaarheid in hun buurt laten een heel erg gemiddeld beeld zien. Het verschil met de gemeentelijke cijfers is in veel gevallen niet significant. Ook zijn er nauwelijks verschillen met de uitkomsten van de vorige enquête in 2008. De algemene evaluatie van de buurt (hoe prettig is het om in deze buurt te wonen?) ligt wel iets hoger dan gemiddeld (8,0). Voor hun buurt in het algemeen geven de bewoners een 7,8 en voor de kwaliteit van hun woonomgeving een 7,1. De sociale cohesie ligt op een gemiddeld niveau, maar is in De Drait zuid noordwest wat sterker. Het cijfer voor ongewenste activiteiten is in alle buurten van De Drait duidelijk gunstiger dan in de hele gemeente. Relatief veel bewoners van De Drait zijn gehecht aan hun buurt (83%) of voelen zich medeverantwoordelijk voor de buurt (90%). Het aantal mensen dat actief is in de eigen buurt (16%) of dat wil zijn (63%) is echter niet hoger dan elders. Wanneer bewoners zakken geld mogen verdelen om de belangrijkste buurtproblemen op te lossen wijken de prioriteiten niet veel af van die in de totale gemeente. De top drie bestaat ook in De Drait uit onderhoud van de bestrating (1,8 zakken), verkeer (1,5) en groenvoorziening (1,5). Op de vierde plaats komen speelplaatsen (1,1). Het aantal zakken dat men wil uittrekken voor verkeer was eerder flink gestegen (van 1,4 in 2006 naar 1,9 in 2008), maar is nu weer gezakt naar een gemiddeld niveau (1,5). Bij de politie werden in 2009-2010 relatief weinig incidenten geregistreerd, vooral op gebied van woonoverlast, vernielingen en verkeersongevallen. Het aantal geregistreerde vernielingen was in deze periode half zo hoog als in de jaren 2007-2008. Het oordeel van bewoners over de ontwikkeling van de buurt wijkt niet zo veel af van dat in de totale gemeente. De meeste bewoners vinden dat hun buurt gelijk is gebleven (73%). Het aantal bewoners dat ook de komende jaren verwacht dat de buurt gelijk zal blijven (69%) is hoger dan gemiddeld en ook hoger dan in 2008. Het aantal mensen dat een vooruitgang verwacht is gedaald van 19 naar 8% en is nu lager dan in de totale gemeente. 4 De Drait 26 Wijkatlas Smallingerland 2011

Veiligheid In de ogen van de bewoners is de veiligheidssituatie in de wijk De Drait vrij gemiddeld en weinig veranderd sinds 2008. Van alle bewoners kent 28% plekken die zij als onveilig beschouwen en 58% kent onveilige verkeerssituaties in de buurt. De rapportcijfers voor de mate van veilig voelen en voor criminaliteit en verkeersoverlast zijn ongeveer gelijk aan die in de hele gemeente. Bij de rapportcijfers voor veilig voelen en criminaliteit ontlopen de buurten elkaar niet veel. Bewoners van De Drait zuid en west ervaren weinig verkeersoverlast. Het aantal bewoners dat vindt dat verschillende vormen van overlast en criminaliteit in de buurt voorkomen is ongeveer net zo groot als in de hele gemeente. Uit de politiecijfers blijkt dat geweld en diefstallen relatief weinig voorkomen. Diefstal uit en vanaf auto s kwam in 2007 nog vaak voor, maar de jaren daarna nauwelijks meer. Voorzieningen Veiligheid 4 De Drait veiligheidsgevoel kent: onveilige plekken 33% 28% onveilige verkeers-62% 58% situaties rapportcijfers veiligheid veiligheid overdag 8,2 8,1 veiligheid avond 7,4 7,3 criminaliteit 7,5 7,5 verkeersoverlast 6,4 6,4 1 3 5 7 diefstal/overlast (volgens bewoners) schaalscore diefstal 2,3 2,1 overlast 1,5 1,4 0 2 4 6 aangiftes bij de politie per 100 woningen geweld 3 3 woninginbraak 1 1 diefstal af/uit auto 2 0 fietsendiefstal 3 2 0 10 Wijkanalyses De rapportcijfers die bewoners van De Drait geven aan de voorzieningen in hun buurt zijn hoog en sinds 2008 weinig veranderd. Vooral winkels voor de dagelijkse boodschappen (8,6) en voorzieningen en activiteiten voor jongeren (6,5) worden veel hoger gewaardeerd dan in de andere wijken. Het cijfer voor groenvoorzieningen daalde van 7,8 naar 7,4 en is nu nauwelijks meer hoger dan in de totale gemeente. Dit cijfer is het sterkst gedaald in De Drait zuidwest: van 8,0 naar 7,0. Het cijfer voor de straatverlichting is exact gelijk aan dat in de hele gemeente. In De Drait zuid zijn veel cijfers lager dan in de andere buurten. Het aantal kinderen dat speciaal onderwijs volgt is ongeveer net zo hoog als in de hele gemeente. Dat geldt ook voor het aantal jongeren van 17-22 jaar zonder startkwalificatie. Het aantal peuters op een peuterspeezaal is iets hoger dan gemiddeld. Voorzieningen rapportcijfers voorzieningen basisscholen 8,5 8,3 speelgelegenh. 7,4 7,2 groenvoorzien. 7,8 7,4 voorz.jongeren 6,4 6,5 voorz.ouderen 6,8 6,7 gezondh/welz.v. 7,3 7,3 parkeergelenheid 6,9 6,7 straatverlichting 7,5 7,4 openbaar vervoer 6,8 6,6 winkels dag.bsch. 8,5 8,6 1 3 5 7 onderwijs spec.onderwijs 8% 6% peuterspeelzaal 60% 66% geen startkwal. x 8% 4 De Drait Oostveen Beleidsonderzoek en Advies 27

Wijkanalyses Wijk 4a: Drachtstervaart Drachtstervaart is een van de twee jongste wijken van Drachten. Sinds 2003 worden er woningen opgeleverd in het gebied. De wijk bestaat uit twee buurten (Drachtstervaart west en oost), maar omdat in oost nog vrijwel geen woningen zijn opgeleverd worden de buurten in de Wijkatlas nog samengevoegd. Bevolking 1.087 inwoners 0-24 jaar 38% 39% 25-64 jaar 60% 58% 65 jaar en ouder 2% 4% 372 huishoudens alleenstaand 17% 15% paar zonder kind 28% 28% paar met kind 52% 52% eenoudergezin 3% 4% kenmerken bevolking niet-westerse etn. 4% 3% gevestigd afge- 41% 16% lopen 24 mnd. Bevolking Op 1 oktober 2010 woonden er 1.087 mensen in de wijk Drachtstervaart. Dat zijn er 73 meer dan in 2008. De bevolking is jong en inwoners vanaf 65 jaar wonen er nauwelijks (4%). Onder de 372 huishoudens bevinden zich zeer veel paren met kinderen (52%) en zeer weinig alleenstaanden (15%). Het aantal inwoners met een niet-westerse etniciteit is laag: 3%. De laatste twee jaar ligt het aantal verhuizingen naar de wijk op een gemiddeld niveau, maar omdat de wijk nog jong is is de gemiddelde woonduur erg kort: 3,8 jaar. 4a Drachtstervaart 28 Wijkatlas Smallingerland 2011

Wonen In de wijk Drachtstervaart stonden eind 2010 378 woningen, die werden gebouwd sinds 2003. Van deze woningen zijn er 30 opgeleverd in 2009 of 2010. In de wijk staan vooral eigen woningen (90%). Vrijstaande woningen en twee onder een kap woningen zijn oververtegenwoordigd, maar er zijn ook 73 rijtjeswoningen en 14 etagewoningen (appartementen). De bewoners zijn zeer tevreden over de woningkwaliteit, zoals blijkt uit zowel het rapportcijfer voor de eigen woning (8,7) als voor de woningen in de buurt (8,6). De WOZ-waarde is ook relatief hoog: 328.000. Het aantal ingeschreven woningzoekenden is gestegen van 5% in 2008 naar 7% in 2010. Ook het aantal reacties van deze woningzoekenden is sterk gestegen: van 12 naar 27 (per 100 huishoudens). Hoewel in de wijk vooral eigen woningen staan liggen deze cijfers niet heel veel lager dan in de totale gemeente. Omdat WoonFriesland geen woningen heeft in het gebied kunnen er ook geen reacties binnenkomen op door deze corporatie gepubliceerde huurwoningen. Wonen 4a Drachtstervaart 378 woningen vrijstaand 31% 33% 2-onder-1-kap 39% 40% rijtjeswoning 21% 19% etagewoning 4% 4% overige won. 5% 4% eigendom eigen woning 89% 90% part.verhuur 5% 4% corporatie 6% 6% woningkwaliteit cijfer volgens bew.: - eigen woning 8,7 8,7 - woningen buurt 8,7 8,6 1 3 5 7 WOZ-waarde 321 328 x 1000 0 200 400 woningzoekenden corporaties personen 5% 7% reacties 12% 27% reacties per won. x x 0 20 40 60 80 100 Wijkanalyses Sociale gegevens De cijfers van het CBS (inkomen; arbeidsongeschiktheids- en werkloosheidsuitkeringen) zijn relatief oud (2005-2008). Omdat er toen nog nauwelijks mensen woonden in de wijk heeft het CBS deze cijfers niet gepubliceerd voor Drachtstervaart. Uit de bewonersenquête blijkt dat in de wijk veel mensen wonen met een (naar eigen zeggen) hoog inkomen en nauwelijks mensen met een laag inkomen. Het aantal bijstandsuitkeringen (1% van huishoudens) en het aantal werkzoekenden (2% van inwoners 15-64 jaar) zijn erg laag. De arbeidsparticipatie is dan ook hoog: 80% van de inwoners van 16-64 jaar heeft betaald werk. Het percentage vrijwilligers (36%) is niet hoger dan in de andere wijken. Het aantal mensen dat cursussen volgt bij De Meldij is iets hoger dan gemiddeld. Schouwburgbezoek in De Lawei en deelname aan het maatschappelijk werk liggen op een gemiddeld niveau. Sociale gegevens inkomensverdeling 2008 laag x midden x hoog x 0 20 40 60% zonder werk bijstandsuitkering 1% 1% werkzoekend 1% 2% 2006/ 0 5 10 15 20% 2007 2009 werkloosh.uitk. x x arbeidsong.uitk. x x participatie werkt (16-64 jaar) 76% 80% vrijwilligerswerk x 36% cursus Meldij 3% 6% bezoek Lawei 6% 8% maatsch.werk 2% 3% 4a Drachtstervaart Oostveen Beleidsonderzoek en Advies 29

Wijkanalyses 4a Drachtstervaart Leefbaarheid rapportcijfers fysieke woonomgeving buurt algemeen 7,7 7,9 woonomgeving 7,0 7,0 onderh.bestrating 5,3 5,3 onderh.groen 5,8 6,6 zorg huis en tuin 7,6 7,6 algemene evaluatie 8,1 8,1 1 3 5 7 rapportcijfers sociale woonomgeving samenl.inkom.gr. 7,3 7,4 samenl.jong&oud 7,5 7,6 betrokkenheid 7,1 7,2 levendigheid 7,3 7,2 vervuiling 7,3 7,0 ongewenste activ. 8,9 8,8 sociale cohesie 6,8 6,7 1 3 5 7 betrokkenheid gehecht buurt 71% 74% verantw.voelen 89% 90% actief voor buurt 28% 24% wil actief zijn 74% 75% prioriteiten van bewoners zakken met geld onderh.bestrating 2,2 2,3 verkeer 2,1 1,9 groenvoorziening 1,9 1,6 honden(poep) 0,5 0,9 parkeren 0,9 1,0 speelplaatsen 1,0 0,9 zwerfvuil 0,5 0,5 wateroverlast/riool 0,6 0,3 jongeren 0,2 0,3 sociale problemen 0,1 0,3 0 1 2 incidenten geregistreerd bij de politie per 100 woningen woonoverlast 4 4 overlast jeugd 0 1 vernielingen 3 1 verkeersongevallen 1 1 0 10 ontwikkeling buurt: afgelopen jaar ging vooruit 41% 21% bleef gelijk 47% 63% ging achteruit 2% 8% weet niet 9% 7% verwachting komende jaren gaat vooruit 61% 43% blijft gelijk 30% 44% gaat achteruit 2% 5% weet niet 6% 8% 4a Drachtstervaart Leefbaarheid De bewoners van de wijk Drachtstervaart beoordelen hun buurt in het algemeen met een 7,9: net iets boven het gemiddelde. Dat geldt ook voor de score algemene evaluatie, die aangeeft hoe prettig bewoners hun buurt vinden. Het cijfer voor de kwaliteit van de woonomgeving is ongeveer gelijk aan dat in de hele gemeente. Het cijfer voor het onderhoud van het groen is flink gestegen sinds 2008 (van 5,8 naar 6,6) en ligt nu op een gemiddeld niveau. Dat geldt niet voor het onderhoud van de bestrating: dit cijfer is onverminderd laag (5,3). Positief zijn de bewoners ook over de zorg van de buurtbewoners voor hun woning en tuin. Alle cijfers voor de sociale woonomgeving zijn duidelijk hoger dan in de hele gemeente. De bewoners geven dus gunstige cijfers voor het samenleven van generaties en inkomensgroepen, betrokkenheid, levendigheid, vervuiling en ongewenste activiteiten. De sociale cohesie is sterker dan gemiddeld. De cijfers voor de sociale woonomgeving zijn weinig veranderd sinds 2008. Het aantal bewoners dat gehecht is aan de eigen wijk of actief is geweest voor de buurt is niet hoger dan elders. Wel relatief hoog is het aantal bewoners dat zich medeverantwoordelijk voelt voor de leefbaarheid (90%) of dat in de toekomst actief wil zijn in de buurt (75%). Net zoals in de andere wijken werd ook aan de bewoners van Drachtstervaart gevraagd om fictieve zakken met geld te verdelen om de belangrijkste problemen in de buurt te helpen oplossen. De drie meest genoemde problemen zijn dezelfde als in de totale gemeente, maar de bewoners van Drachtstervaart willen er wel meer geld aan besteden dan elders. Dit zijn het onderhoud van de bestrating (2,3 zakken), verkeer (1,9) en de groenvoorziening (1,6). De bewoners van Drachtstervaart hebben minder geld dan gemiddeld over voor hondenpoep, zwerfvuil, wateroverlast en jongeren. Bij de politie werden nauwelijks incidenten geregistreerd op het gebied van jeugdoverlast, vernielingen en verkeersongevallen. Het aantal incidenten woonoverlast ligt wel op een gemiddeld niveau. Het aantal bewoners dat vindt dat hun buurt afgelopen jaar vooruit is gegaan is wat hoger dan elders (21%). Over de toekomst is men nog optimistischer: 43% denkt dat de buurt vooruit zal gaan. Dat is wel lager dan in 2008 toen nog 61% vooruitgang verwachtte. De hoge percentages zijn natuurlijk niet verrassend voor een nieuwbouwwijk die nog niet is voltooid. 30 Wijkatlas Smallingerland 2011

Veiligheid Over het algemeen is de veiligheidssituatie in de wijk Drachtstervaart erg gunstig. Het aantal mensen dat onveilige plekken kent in de buurt is echter niet lager dan elders. Het aandeel bewoners dat onveilige verkeerssituaties in de buurt kent is net zoals in 2008 zeer hoog: 76%. De rapportcijfers voor het veiligheidsgevoel (overdag en s avonds) en criminaliteit zijn aanzienlijk gunstiger dan in de hele gemeente. Het rapportcijfer voor verkeersoverlast ligt op een gemiddeld niveau. Zeer laag is ook het aantal mensen dat vindt dat verschillende vormen van diefstal, geweld en overlast in de buurt voorkomen. Dat leidt tot lage schaalscores overlast en diefstal, hoewel de score overlast wel iets is gestegen. De politiecijfers bevestigen het gunstige beeld wat betreft diefstallen: de cijfers zijn veel lager dan in de totale gemeente. Het aantal geregistreerde geweldsdelicten is echter duidelijk gestegen en was in 2009-2010 vrijwel gelijk aan het gemeentelijke cijfer (per 100 woningen). Veiligheid 4a Drachtstervaart veiligheidsgevoel kent: onveilige plekken 27% 25% onveilige verkeers-77% 76% situaties rapportcijfers veiligheid veiligheid overdag 8,5 8,6 veiligheid avond 7,9 8,1 criminaliteit 8,5 8,3 verkeersoverlast 6,5 6,2 1 3 5 7 diefstal/overlast (volgens bewoners) schaalscore diefstal 0,4 0,3 overlast 0,6 0,9 0 2 4 6 aangiftes bij de politie per 100 woningen geweld 2 6 woninginbraak 1 1 diefstal af/uit auto 0 0 fietsendiefstal 0 0 0 10 Wijkanalyses Voorzieningen Bewoners van Drachtstervaart geven voor voorzieningen en activiteiten voor jongeren een relatief hoog cijfer: 6,2. Basisscholen, ouderenvoorzieningen en gezondheids- en welzijnsvoorzieningen worden veel lager beoordeeld dan in de totale gemeente. Diverse voorzieningen kregen wel hogere rapportcijfers dan in 2008. Gezondheids- en welzijnsvoorzieningen werden 0,6 punten hoger gewaardeerd dan in 2008, groenvoorzieningen 0,5 punten en basisscholen, openbaar vervoer en winkels voor dagelijkse boodschappen 0,4 punten. Het totaalbeeld is daardoor wat gunstiger geworden dan in 2008. Het percentage kinderen dat speciaal onderwijs volgt is laag. Dat geldt ook voor de deelname aan peuterspeelzalen. Erg laag is ook het aantal jongeren van 17-22 jaar dat geen onderwijs meer volgt maar nog geen startkwalificatie heeft. Voorzieningen rapportcijfers voorzieningen basisscholen 6,6 7,0 speelgelegenh. 7,2 7,1 groenvoorzien. 6,3 6,8 voorz.jongeren 6,2 6,2 voorz.ouderen 5,2 5,2 gezondh/welz.v. 5,4 6,0 parkeergelenheid 6,2 6,1 straatverlichting 7,5 7,7 openbaar vervoer 5,4 5,8 winkels dag.bsch. 6,6 7,0 1 3 5 7 onderwijs spec.onderwijs 2% 3% peuterspeelzaal 55% 41% geen startkwal. x 1% 4a Drachtstervaart Oostveen Beleidsonderzoek en Advies 31

Wijkanalyses Wijk 6: De Venen Bevolking 2.956 inwoners 0-24 jaar 33% 33% 25-64 jaar 55% 54% 65 jaar en ouder 12% 13% 1.249 huishoudens alleenstaand 29% 30% paar zonder kind 32% 32% paar met kind 31% 32% eenoudergezin 8% 6% kenmerken bevolking niet-westerse etn. 14% 14% gevestigd afge- 18% 13% lopen 24 mnd. 6 De Venen De wijk De Venen bestaat uit drie woonbuurten (De Venen noord, centrum en zuid) en het bedrijvenpark De Venen oost. De wijk ligt globaal tussen de Zuiderdwarsvaart in het westen, de Raai en Ureterpvallaat in het noorden en oosten en de A7 in het zuiden. Het gebied De Venen oost is groter geworden door het nieuwe bedrijventerrein Azeven Noord, maar hier woont vrijwel niemand (bewoners van het AZC worden in deze Wijkatlas niet weergegeven). Bevolking Op 1 oktober 2010 woonden er 2.956 mensen in De Venen: bijna net zo veel als in 2008. Onder hen zijn iets meer jongeren tot 25 jaar en iets minder ouderen vanaf 65 jaar dan onder de hele bevolking. Onder de 1.249 huishoudens bevinden zich minder alleenstaanden dan in de totale gemeente. Vooral in De Venen zuid wonen weinig alleenstaanden. In De Venen centrum wonen relatief veel mensen met een niet-westerse etniciteit (23%, het hoogste percentage in de gemeente). In de andere buurten wonen weinig mensen met een niet-westerse herkomst. Het aantal mensen dat zich pas de laatste twee jaar heeft gevestigd iets lager dan in de hele gemeente: 13%. De gemiddelde woonduur is iets langer dan gemiddeld. 32 Wijkatlas Smallingerland 2011

Wonen Van de 1.202 woningen in de wijk De Venen werd 69% gebouwd in de periode 1964-1974 en nog eens 26% in de jaren 1975-2000. De Venen zuid is de jongste van de drie woonbuurten. In de wijk staan vooral veel rijtjeswoningen (64% in de hele wijk, maar in De Venen zuid 27%). Vrijstaande en etagewoningen zijn er in De Venen maar weinig. De eigendomssituatie komt vrijwel exact overeen met die in de hele gemeente: 65% zijn eigen woningen en 33% wordt verhuurd door de corporaties. Die corporatiewoningen zijn echter geconcentreerd in De Venen centrum; in de andere buurten staan vooral eigen woningen. De bewoners beoordelen hun eigen woning (7,6) en de woningen in de buurt (7,2) ongeveer net zo hoog als in de hele gemeente. In De Venen centrum zijn de rapportcijfers relatief laag. De gemiddelde WOZ-waarde van de woningen is lager dan gemiddeld, vooral in de buurt centrum Het aantal woningzoekenden bij WoonFriesland en Accolade Drachten is ongeveer net zo hoog als in de hele gemeente. Op de door Woon- Friesland gepubliceerde woningen kwamen in 2010 gemiddeld 75 reacties. Wonen 6 De Venen 1202 woningen vrijstaand 7% 7% 2-onder-1-kap 22% 22% rijtjeswoning 63% 63% etagewoning 5% 5% overige won. 3% 3% eigendom eigen woning 63% 65% part.verhuur 2% 2% corporatie 35% 33% woningkwaliteit cijfer volgens bew.: - eigen woning 7,7 7,6 - woningen buurt 7,2 7,2 1 3 5 7 WOZ-waarde 167 168 x 1000 0 200 400 woningzoekenden corporaties personen 11% 9% reacties 24% 25% reacties per won. 40 75 0 20 40 60 80 100 Wijkanalyses Sociale gegevens Onder de personen met inkomen zijn de hoge inkomens iets ondervertegenwoordigd. Het persoonlijk inkomen per inwoner is relatief laag: 16.500. In de buurt De Venen centrum wonen veel mensen met een bijstandsuitkering (14% van huishoudens) en veel werkzoekenden (13% van inwoners van 15-64 jaar). In de andere buurten zijn deze cijfers lager dan in de hele gemeente. Cijfers over de andere uitkeringen zijn alleen op wijkniveau bekend. Het aantal werkloosheidsuitkeringen is ongeveer zo hoog als in de hele gemeente; het aantal arbeidsongeschiktheidsuitkeringen is lager dan elders. Het aantal mensen dat werkt en het aantal vrijwilligers zijn niet significant lager dan in de totale gemeente. Ook het aantal cursisten bij De Meldij, schouwburgbezoek bij De Lawei en het aantal cliënten maatschappelijk werk zijn ongeveer net zo hoog als in de totale gemeente. Sociale gegevens inkomensverdeling 2008 laag 46% midden 44% hoog 10% 0 20 40 60% zonder werk bijstandsuitkering 8% 9% werkzoekend 8% 9% 2006/ 0 5 10 15 20% 2007 2009 werkloosh.uitk. 5% 2% arbeidsong.uitk. 5% 5% participatie werkt (16-64 jaar) 62% 61% vrijwilligerswerk x 29% cursus Meldij 2% 3% bezoek Lawei 5% 5% maatsch.werk 5% 4% 6 De Venen Oostveen Beleidsonderzoek en Advies 33

Wijkanalyses 6 De Venen Leefbaarheid rapportcijfers fysieke woonomgeving buurt algemeen 7,2 7,3 woonomgeving 6,6 6,6 onderh.bestrating 6,1 5,9 onderh.groen 6,6 6,5 zorg huis en tuin 6,4 6,4 algemene evaluatie 7,0 7,2 1 3 5 7 rapportcijfers sociale woonomgeving samenl.inkom.gr. 6,6 6,5 samenl.jong&oud 6,7 6,7 betrokkenheid 6,0 6,0 levendigheid 6,3 6,1 vervuiling 5,9 5,8 ongewenste activ. 7,6 7,7 sociale cohesie 5,8 5,9 1 3 5 7 betrokkenheid gehecht buurt 66% 64% verantw.voelen 80% 81% actief voor buurt 19% 22% wil actief zijn 59% 59% prioriteiten van bewoners zakken met geld onderh.bestrating 1,4 1,6 verkeer 1,1 1,4 groenvoorziening 1,0 1,0 honden(poep) 1,1 1,3 parkeren 0,8 1,1 speelplaatsen 1,1 0,8 zwerfvuil 0,7 0,8 wateroverlast/riool 1,4 0,9 jongeren 0,8 0,6 sociale problemen 0,7 0,6 0 1 2 incidenten geregistreerd bij de politie per 100 woningen woonoverlast 2 3 overlast jeugd 3 1 vernielingen 11 7 verkeersongevallen 7 6 0 10 ontwikkeling buurt: afgelopen jaar ging vooruit 8% 12% bleef gelijk 67% 71% ging achteruit 20% 14% weet niet 6% 3% verwachting komende jaren gaat vooruit 12% 13% blijft gelijk 47% 49% gaat achteruit 20% 21% weet niet 21% 17% 6 De Venen Leefbaarheid Verschillende cijfers op gebied van leefbaarheid liggen iets onder de gemiddelden in de gemeente. In de fysieke leefomgeving geldt dat vooral voor de zorg van bewoners voor huis en tuin, onderhoud van de bestrating en de score algemene evaluatie van de buurt (hoe prettig is het om in de buurt te wonen?). In de sociale woonomgeving worden vooral vervuiling en de betrokkenheid van bewoners ongunstiger beoordeeld dan in de totale gemeente. Ook de sociale cohesie is lager. De wijkcijfers verhullen het verschil tussen de buurten. De meeste cijfers zijn in De Venen centrum duidelijk lager dan in de andere buurten. De algemene cijfers voor de buurt lijken in De Venen centrum wel iets te stijgen. Zo ging de algemene evaluatie in deze buurt langzaam omhoog van 6,1 in 2006 naar 6,8 in 2011. Het groenonderhoud wordt in De Venen centrum niet lager gewaardeerd dan in de andere buurten. Over het algemeen ligt de waardering in De Venen noord en zuid rond het gemiddelde. Relatief weinig bewoners van De Venen (64%) zeggen gehecht te zijn aan de buurt. Het aantal mensen dat zich medeverantwoordelijk voelt voor de buurt en het aandeel dat zich daar actief voor inzet of dat wellicht wil, is echter niet lager dan in de hele gemeente. Als de bewoners zakken met geld mochten verdelen om de grootste buurtproblemen te helpen oplossen hebben zij ongeveer dezelfde prioriteiten als in de totale gemeente. In 2008 wilden zij veel geld uittrekken voor wateroverlast en riolering (1,4 zakken), maar dit belang daalde naar 0,9. Ook speelplaatsen worden nu iets minder belangrijk gevonden, terwijl bewoners meer dan in 2008 willen inzetten op verkeer en parkeren. Bij de politie worden per 100 woningen in 2009-2010 iets minder incidenten woon- en jeugdoverlast geregistreerd dan in de totale gemeente. In De Venen centrum wordt woonoverlast wel regelmatig gemeld. Vernielingen en verkeersongevallen werden iets meer geregistreerd dan in de totale gemeente. Wel daalde het aantal vernielingen, net zoals overigens in de totale gemeente. Bewoners oordelen over de ontwikkeling van hun buurt afgelopen jaar vrijwel identiek aan de cijfers voor de totale gemeente. Voor de komende jaren verwacht 21% dat hun buurt achteruit zal gaan: meer dan gemiddeld en net zo veel als in 2008. Het aantal mensen dat denkt dat de buurt gelijk zal blijven is daardoor lager dan in de hele gemeente. 34 Wijkatlas Smallingerland 2011

Veiligheid Op gebied van veiligheid wijkt het oordeel van bewoners in De Venen nauwelijks af van dat in de hele gemeente. Zo kent 28% onveilige plekken en 56% onveilige verkeerssituaties in de wijk. De cijfers voor veilig voelen (overdag en s avonds) liggen dicht bij de gemiddelden. Wel relatief ongunstig zijn de cijfers voor criminaliteit (6,6) en verkeersoverlast. Het cijfer voor criminaliteit is ook duidelijk gedaald van 7,1 naar 6,6. Zowel in De Venen noord als centrum daalde dit cijfer voor criminaliteit, terwijl het in De Venen zuid constant bleef. Het aantal bewoners dat vindt dat diverse vormen van diefstal in de buurt voorkomen is iets hoger dan gemiddeld, zoals blijkt uit de score diefstal. Deze score is in centrum duidelijk hoger dan in de andere buurten. De score overlast ligt op een gemiddeld niveau. Uit de bewonersenquête blijkt ook dat 22% van de bewoners slachtoffer was van vernieling aan auto s of diefstal aan de buitenkant van auto s (zoals wieldoppen). Dat is aanzienlijk meer dan in de totale gemeente (11%). De politiecijfers bevestigen dat geweld en diefstallen in De Venen vaker voorkomen dan in de totale gemeente. Het aantal geregistreerde geweldsdelicten en fietsendiefstallen lag in 2009-2010 wel iets lager dan in 2007-2008. Voorzieningen De rapportcijfers die bewoners van De Venen geven aan voorzieningen in de buurt liggen over het algemeen dichtbij de gemiddelden. Er zijn een paar uitzonderingen. Het cijfer voor openbaar vervoer (7,2) is aanzienlijk hoger dan in de totale gemeente. De cijfers voor groenvoorzieningen en voorzieningen en activiteiten voor de jeugd zijn relatief laag. Sinds 2008 is het cijfer voor jeugdvoorzieningen gedaald van 5,7 naar 5,2, terwijl het cijfer voor de speelgelegenheden juist steeg van 6,3 naar 6,8. In 2008 waren overigens veel rapportcijfers al duidelijk gestegen sinds 2006. Het aantal kinderen dat speciaal onderwijs volgt is iets hoger dan in de hele gemeente, maar wel gedaald. Dat geldt ook voor het aantal peuters dat een peuterspeelzaal bezoekt. Het aantal jongeren zonder startkwalificatie is net zo hoog als in de totale gemeente. Veiligheid veiligheidsgevoel kent: onveilige plekken 32% 28% onveilige verkeers 56% 56% situaties rapportcijfers veiligheid veiligheid overdag 7,9 7,7 veiligheid avond 7,0 7,0 criminaliteit 7,1 6,6 verkeersoverlast 6,0 5,7 1 3 5 7 diefstal/overlast (volgens bewoners) schaalscore diefstal 2,6 2,5 overlast 2,0 1,8 0 2 4 6 aangiftes bij de politie per 100 woningen geweld 11 9 woninginbraak 2 2 diefstal af/uit auto 2 2 fietsendiefstal 8 6 0 10 Voorzieningen rapportcijfers voorzieningen basisscholen 7,7 7,8 speelgelegenh. 6,3 6,8 groenvoorzien. 6,9 6,7 voorz.jongeren 5,7 5,2 voorz.ouderen 6,0 5,8 gezondh/welz.v. 6,9 6,9 parkeergelenheid 6,5 6,2 straatverlichting 7,5 7,4 openbaar vervoer 7,3 7,2 winkels dag.bsch. 7,0 7,0 1 3 5 7 onderwijs spec.onderwijs 11% 9% peuterspeelzaal 75% 64% geen startkwal. x 6% 6 De Venen 6 De Venen Wijkanalyses Oostveen Beleidsonderzoek en Advies 35

Wijkanalyses Wijk 7: De Folgeren De wijk De Folgeren bestaat uit drie buurten: De Folgeren zuidwest, noord en centrum. De wijk ligt tussen Fennepark, Burmaniapark, De Haven en De Swetten. De wijkgrens loopt over de Noorderhogeweg in het westen, de Kletsterlaan in het noorden, de straten Folgeren en Het Noord in het oosten en De Meer in het zuiden. Bevolking 3.471 inwoners 0-24 jaar 32% 31% 25-64 jaar 60% 59% 65 jaar en ouder 8% 10% 1.521 huishoudens alleenstaand 36% 35% paar zonder kind 26% 27% paar met kind 32% 33% eenoudergezin 6% 6% kenmerken bevolking niet-westerse etn. 7% 7% gevestigd afge- 18% 14% lopen 24 mnd. 7 De Folgeren Bevolking In de wijk De Folgeren woonden op 1 oktober 2010 3.471 personen: 3 minder dan twee jaar eerder. Het aandeel ouderen vanaf vanaf 65 jaar is relatief laag, maar wel gestegen van 8 naar 10%. Onder de 1.521 huishoudens zijn paren met kinderen oververtegenwoordigd. In De Folgeren noord wonen ook veel paren zonder kinderen. Van alle inwoners heeft 7% een niet-westerse etniciteit: ongeveer net zo veel als gemiddeld. In De Folgeren zuidwest is dat iets meer: 10%. Het aantal mensen dat zich de afgelopen twee jaar vestigde is net zo hoog als in de hele gemeente (14%), maar de gemiddelde woonduur is iets korter: 11,3 jaar. 36 Wijkatlas Smallingerland 2011

Wonen In de wijk De Folgeren staan 1.477 woningen, waarvan het overgrote merendeel (85%) in de jaren 1979-1986 werd opgeleverd. Langs de randen van de wijk staat nog een aantal wat oudere woningen (5%). In de wijk staan iets meer rijtjeswoningen dan in de hele gemeente: 51%. Het aantal woningen dat eigendom is van de bewoners of particulier wordt verhuurd is groter dan in de hele gemeente; 17% wordt verhuurd door een corporatie. De cijfers die de bewoners geven aan hun eigen woning en aan de woningen in de buurt zijn niet of nauwelijks hoger dan gemiddeld en zijn sinds 2008 niets veranderd. De WOZwaarde van de woningen is in De Folgeren noord relatief hoog ( 253.000) maar in de andere buurten lager dan in de hele gemeente (ruim 160.000). Het aantal woningzoekenden bij de corporaties is ongeveer net zo hoog als in de hele gemeente: 10%. Op de door WoonFriesland gepubliceerde woningen kwamen in 2008 gemiddeld 74 reacties. De woningen zijn daarmee populairder dan gemiddeld in de gemeente. Wonen 7 De Folgeren 1477 woningen vrijstaand 18% 18% 2-onder-1-kap 19% 19% rijtjeswoning 51% 51% etagewoning 11% 12% overige won. 1% 1% eigendom eigen woning 72% 73% part.verhuur 11% 10% corporatie 17% 17% woningkwaliteit cijfer volgens bew.: - eigen woning 7,9 7,9 - woningen buurt 7,5 7,5 1 3 5 7 WOZ-waarde 189 185 x 1000 0 200 400 woningzoekenden corporaties personen 9% 10% reacties 21% 29% reacties per won. 45 74 0 20 40 60 80 100 Wijkanalyses Sociale gegevens In de wijk De Folgeren wonen weinig mensen met een laag inkomen en veel mensen met een gemiddeld inkomen. Hoge inkomens zijn er niet meer dan in de hele gemeente. Het persoonlijk inkomen per inwoner is ongeveer net zo hoog als in de gemeente als geheel. In de wijk wonen betrekkelijk weinig mensen met een bijstands- of arbeidsongeschiktheidsuitkering en weinig werkzoekenden. Het aantal werkloosheidsuitkeringen is nauwelijks lager dan gemiddeld. De cijfers op gebied van participatie zijn vrijwel exact net zo hoog als in de totale gemeente: 67% van de beroepsbevolking werkt, 33% van de inwoners vanaf 16 jaar doet vrijwilligerswerk, 4% volgt cursussen bij De Meldij, 7% bezoekt voorstellingen bij De Lawei en 3% is cliënt bij het maatschappelijk werk. Sociale gegevens inkomensverdeling 2008 laag 35% midden 49% hoog 16% 0 20 40 60% zonder werk bijstandsuitkering 3% 4% werkzoekend 4% 5% 2006/ 0 5 10 15 20% 2007 2009 werkloosh.uitk. 4% 2% arbeidsong.uitk. 6% 6% participatie werkt (16-64 jaar) 69% 67% vrijwilligerswerk x 33% cursus Meldij 3% 4% bezoek Lawei 6% 7% maatsch.werk 3% 3% 7 De Folgeren Oostveen Beleidsonderzoek en Advies 37

Wijkanalyses 7 De Folgeren Leefbaarheid rapportcijfers fysieke woonomgeving buurt algemeen 7,5 7,6 woonomgeving 6,7 7,0 onderh.bestrating 6,6 6,4 onderh.groen 6,2 6,5 zorg huis en tuin 6,9 6,8 algemene evaluatie 7,6 7,6 1 3 5 7 rapportcijfers sociale woonomgeving samenl.inkom.gr. 6,8 6,8 samenl.jong&oud 6,9 6,9 betrokkenheid 6,5 6,4 levendigheid 6,5 6,4 vervuiling 6,5 6,2 ongewenste activ. 8,1 8,0 sociale cohesie 6,3 6,2 1 3 5 7 betrokkenheid gehecht buurt 74% 78% verantw.voelen 86% 84% actief voor buurt 17% 21% wil actief zijn 66% 65% prioriteiten van bewoners zakken met geld onderh.bestrating 1,3 1,4 verkeer 1,1 1,2 groenvoorziening 1,6 1,4 honden(poep) 1,2 1,3 parkeren 1,2 1,1 speelplaatsen 1,0 1,0 zwerfvuil 0,5 0,7 wateroverlast/riool 0,9 0,8 jongeren 0,7 0,7 sociale problemen 0,5 0,3 0 1 2 incidenten geregistreerd bij de politie per 100 woningen woonoverlast 5 5 overlast jeugd 1 2 vernielingen 4 6 verkeersongevallen 5 3 0 10 ontwikkeling buurt: afgelopen jaar ging vooruit 19% 11% bleef gelijk 62% 68% ging achteruit 15% 17% weet niet 5% 3% verwachting komende jaren gaat vooruit 14% 8% blijft gelijk 63% 63% gaat achteruit 13% 15% weet niet 10% 15% Leefbaarheid Veel van de cijfers uit de bewonersenquête over de fysieke en sociale woonomgeving wijken nauwelijks af van de gemiddelden in Smallingerland en zijn vrijwel gelijk aan de cijfers uit 2008. Zo wordt de buurt in het algemeen met een 7,6 beoordeeld en de woonomgeving met een 7,0. De sociale cohesie ligt op een gemiddeld niveau, zoals blijkt uit de score van 6,2. Ook zijn er maar weinig verschillen tussen de drie buurten bij de verschillende cijfers voor de fysieke en sociale leefbaarheid. Net zoals in de hele gemeente is ruim driekwart van de bewoners gehecht aan de eigen buurt en voelt 84% zich medeverantwoordelijk voor de leefbaarheid in die buurt. Van alle bewoners was 21% afgelopen jaar actief in de buurt; in totaal 65% zou dat wellicht in de toekomst willen. Ook de bewoners van De Folgeren konden 10 zakken met geld verdelen om de grootste problemen in hun buurt te helpen oplossen. Ook hierbij zijn de verschillen met de totale gemeente beperkt. Bewoners van De Folgeren zouden echter iets minder dan gemiddeld willen inzetten op onderhoud van de bestrating, verkeer en sociale problemen en iets meer op wateroverlast en de groenvoorziening. Het aantal bij de politie geregistreerde incidenten op het gebied van leefbaarheid ligt over het algemeen op een gemiddeld niveau. Het aantal verkeersongevallen is iets gedaald terwijl het aantal vernielingen steeg - vooral in De Folgeren centrum. Het beeld van bewoners over de ontwikkeling van de buurt wijkt niet zo veel af van dat in de hele gemeente. Zo vindt 17% dat hun buurt afgelopen jaar achteruit is gegaan en 11% dat deze vooruit ging. Voor de komende jaren verwacht 8% een vooruitgang en 15% achteruitgang; 63% denkt dat de buurt gelijk zal blijven. 7 De Folgeren 38 Wijkatlas Smallingerland 2011

Veiligheid De cijfers van bewoners op gebied van veiligheid zijn over het algemeen vrij gemiddeld en er is nauwelijks verschil tussen de drie buurten. Een kwart van de bewoners kent onveilige plekken in de eigen buurt en 58% vindt dat er onveilige verkeerssituaties zijn. De cijfers voor veiligheid overdag (8,0), s avonds (7,3), criminaliteit (7,4) en verkeersoverlast (6,4) zijn vrijwel gelijk aan die in de hele gemeente. Het aantal bewoners dat vindt dat diverse vormen van diefstal en overlast in de buurt voorkomen is ongeveer net zo hoog als gemiddeld. Wel zijn er iets meer bewoners die vinden dat brandstichting soms in de buurt voorkomt; juist weinig mensen vinden dat van geweld en bedreiging. Het aantal aangiftes van geweldsdelicten bij de politie is inderdaad vrij laag. Van woninginbraak en diestal uit en vanaf auto s wordt ongeveer net zo vaak aangifte gedaan als in de hele gemeente, maar fietsendiefstal komt maar weinig voor. Veiligheid 7 De Folgeren veiligheidsgevoel kent: onveilige plekken 24% 25% onveilige verkeers-52% 58% situaties rapportcijfers veiligheid veiligheid overdag 8,2 8,0 veiligheid avond 7,6 7,3 criminaliteit 7,3 7,4 verkeersoverlast 6,3 6,4 1 3 5 7 diefstal/overlast (volgens bewoners) schaalscore diefstal 2,1 1,8 overlast 1,9 1,7 0 2 4 6 aangiftes bij de politie per 100 woningen geweld 3 3 woninginbraak 1 1 diefstal af/uit auto 0 1 fietsendiefstal 1 1 0 10 Wijkanalyses Voorzieningen Bewoners van De Folgeren geven vrij hoge rapportcijfers voor basisscholen (8,7), speelgelegenheden (7,6) en groenvoorzieningen (7,5). Het cijfer voor activiteiten en voorzieningen voor jongeren daalde van 6,4 naar 5,9, maar is daarmee nog iets hoger dan gemiddeld. Onverminderd laag is het rapportcijfer voor het openbaar vervoer: 5,4. Het aantal kinderen dat speciaal onderwijs volgt (8%) en het aantal jongeren zonder startkwalificatie (6%) zijn ongeveer net zo hoog als in de hele gemeente. Het aantal peuters dat een peuterspeelzaal bezoekt ligt iets lager dan in de totale gemeente. Voorzieningen rapportcijfers voorzieningen basisscholen 8,6 8,7 speelgelegenh. 7,4 7,6 groenvoorzien. 7,6 7,5 voorz.jongeren 6,4 5,9 voorz.ouderen 6,1 6,3 gezondh/welz.v. 6,6 6,7 parkeergelenheid 6,1 6,2 straatverlichting 7,4 7,5 openbaar vervoer 5,3 5,4 winkels dag.bsch. 7,1 7,0 1 3 5 7 onderwijs spec.onderwijs 7% 8% peuterspeelzaal 57% 50% geen startkwal. x 6% 7 De Folgeren Oostveen Beleidsonderzoek en Advies 39

Wijkanalyses Wijk 7a: Fennepark De wijk Fennepark ligt in het noordoosten van Drachten. Deze wijk wordt begrensd door de Folgeralaan in het noorden, de straten Folgeren en Het Noord in het westen, de Ringweg in het zuiden en de A7 in het oosten. Bevolking Bevolking 1.468 inwoners 0-24 jaar 38% 35% 25-64 jaar 54% 53% 65 jaar en ouder 8% 12% 505 huishoudens alleenstaand 10% 12% paar zonder kind 33% 36% paar met kind 55% 50% eenoudergezin 2% 2% kenmerken bevolking niet-westerse etn. 3% 3% gevestigd afge- 7% 9% lopen 24 mnd. 7a Fennepark Fennepark had op 1 oktober 2010 1.468 inwoners; vrijwel net zo veel als in 2008. De bevolking is nog relatief jong, maar het aandeel ouderen vanaf 75 jaar is gestegen van 8% in 2008 naar 12% in 2010. Het aandeel jongeren nam af van 38 naar 35%. Onder de 505 huishoudens zijn paren met kinderen zeer sterk oververtegenwoordigd, maar ook hun aandeel nam af (van 55 naar 50%). Alleenstaanden en eenoudergezinnen wonen er nauwelijks. Het aantal inwoners met een niet-westerse etniciteit is half zo hoog als gemiddeld in Smallingerland. Ook de verhuismobiliteit is laag: 9% van de huishoudens is de afgelopen twee jaar pas komen wonen. Dat is hoger dan twee jaar eerder (7%), terwijl in de totale gemeente de verhuismobiliteit juist afnam. De gemiddelde woonduur (9,8 jaar) is nog wel veel lager dan gemiddeld. 40 Wijkatlas Smallingerland 2011

Wonen In Fennepark staan 506 woningen. Daarvan werd 7% gebouwd voor 1985 (aan Folgeren, Het Noord en Eendekroos). Het grootste deel van de wijk (85%) werd gebouwd in de jaren 1996-2002. In 2008 werden nog 34 appartementen opgeleverd aan de straat Folgeren. In de wijk staan voornamelijk vrijstaande woningen (39%) en twee-onder-een-kap woningen (48%). Rijtjeswoningen en etagewoningen zijn er nauwelijks. Ook zijn er slechts enkele corporatiewoningen (van Accolade Drachten); 93% zijn eigen woningen. De bewoners van Fennepark geven net zoals in 2008 zeer hoge rapportcijfers voor zowel hun eigen woning als de woningen in de buurt. Ook de WOZ-waarde is relatief hoog: 303.000. Het aantal woningzoekenden bij de corporaties is lager dan in de hele gemeente (5%). Omdat WoonFriesland geen woningen heeft in het gebied kunnen er ook geen reacties binnenkomen op door deze corporatie gepubliceerde huurwoningen. Wonen 7a Fennepark 506 woningen vrijstaand 39% 39% 2-onder-1-kap 48% 48% rijtjeswoning 5% 5% etagewoning 7% 7% overige won. 1% 1% eigendom eigen woning 93% 93% part.verhuur 3% 2% corporatie 5% 5% woningkwaliteit cijfer volgens bew.: - eigen woning 8,6 8,7 - woningen buurt 8,7 8,7 1 3 5 7 WOZ-waarde 314 313 x 1000 0 200 400 woningzoekenden corporaties personen 7% 5% reacties 20% 18% Wijkanalyses Sociale gegevens In Fennepark wonen duidelijk meer mensen met een hoog inkomen (30%) en minder met een laag inkomen (34%) dan in de hele gemeente. Het personlijk inkomen per inwoner is hoger dan in alle andere wijken: 25.600. In Fennepark wonen zeer weinig mensen met een bijstands- of arbeidsongeschiktheidsuitkering. Het aandeel niet-werkende werkzoekenden is eveneens laag maar wel gestegen van 1 naar 3%. De arbeidsparticipatie is niet significant hoger dan gemiddeld: 70% van alle mannen en vrouwen van 15-64 jaar werkt. Wel doen relatief veel mensen vrijwilligerswerk: 45%. Ook hoger dan in de totale gemeente zijn het aantal cursisten bij De Meldij en het aantal mensen dat voorstellingen in De Lawei bezoekt. De wijkbewoners maken nauwelijks gebruik van het maatschappelijk werk. reacties per won. x x 0 20 40 60 80 100 Sociale gegevens inkomensverdeling 2008 laag 34% midden 36% hoog 30% 0 20 40 60% zonder werk bijstandsuitkering 0% 1% werkzoekend 1% 3% 2006/ 0 5 10 15 20% 2007 2009 werkloosh.uitk. 3% 2% arbeidsong.uitk. 3% 2% participatie werkt (16-64 jaar) 77% 70% vrijwilligerswerk x 45% cursus Meldij 5% 6% bezoek Lawei 7% 10% maatsch.werk 1% 1% 7a Fennepark Oostveen Beleidsonderzoek en Advies 41

Wijkanalyses 7a Fennepark Leefbaarheid rapportcijfers fysieke woonomgeving buurt algemeen 8,4 8,3 woonomgeving 8,0 8,0 onderh.bestrating 7,7 7,4 onderh.groen 7,5 7,6 zorg huis en tuin 8,0 7,9 algemene evaluatie 8,5 8,7 1 3 5 7 rapportcijfers sociale woonomgeving samenl.inkom.gr. 7,5 7,6 samenl.jong&oud 7,5 7,7 betrokkenheid 6,9 7,2 levendigheid 6,7 6,9 vervuiling 7,0 7,3 ongewenste activ. 8,9 8,8 sociale cohesie 6,7 6,9 1 3 5 7 betrokkenheid gehecht buurt 84% 88% verantw.voelen 91% 90% actief voor buurt 13% 14% wil actief zijn 61% 64% prioriteiten van bewoners zakken met geld onderh.bestrating 0,9 1,3 verkeer 1,7 1,9 groenvoorziening 1,5 1,1 honden(poep) 1,5 1,5 parkeren 0,9 0,9 speelplaatsen 1,3 1,3 zwerfvuil 0,8 0,7 wateroverlast/riool 0,6 0,6 jongeren 0,7 0,5 sociale problemen 0,2 0,2 0 1 2 incidenten geregistreerd bij de politie per 100 woningen woonoverlast 1 1 overlast jeugd 1 1 vernielingen 5 3 verkeersongevallen 3 2 0 10 ontwikkeling buurt: afgelopen jaar ging vooruit 8% 5% bleef gelijk 88% 90% ging achteruit 2% 2% weet niet 2% 3% verwachting komende jaren gaat vooruit 6% 6% blijft gelijk 83% 84% gaat achteruit 3% 5% weet niet 7% 6% Leefbaarheid Op gebied van leefbaarheid zijn de cijfers in Fennepark vrijwel zonder uitzondering erg gunstig. Het cijfer voor de buurt in het algemeen (8,3) is in geen enkele wijk hoger. Datzelfde geldt voor de score algemene evaluatie (die aangeeft hoe prettig het is om te wonen in de buurt). De kwaliteit van de woonomgeving, onderhoud van bestrating en groen en de zorg van bewoners voor huis en tuin worden minstens een volle punt hoger gewaardeerd dan in de hele gemeente. Op het gebied van de sociale woonomgeving zijn de verschillen met de gemeentelijke cijfers minder groot, maar ook hier scoort Fennepark op alle aspecten gunstiger dan gemiddeld. De sociale cohesie is groter dan in de hele gemeente en vooral ongewenste activiteiten komen nauwelijks in de buurt voor. De cijfers voor de leefbaarheid in de buurt zijn sinds 2006 overigens nauwelijks veranderd. Relatief veel bewoners zijn gehecht aan hun buurt (88%) of voelen zich medeverantwoordelijk voor de leefbaarheid (91%). Net zoals in 2008 resulteert dat echter niet in een actieve bijdrage, want slechts 14% zegt afgelopen jaar actief te zijn geweest om hun buurt te verbeteren. Het aantal bewoners dat in de toekomst wellicht wel actief wil zijn is niet lager dan elders. Net zoals in andere wijken hebben de bewoners 10 zakken geld kunnen verdelen om de grootste problemen in hun buurt te helpen oplossen. Verkeer krijgt in Fennepark de hoogste prioriteit (gemiddeld 1,9 zakken). De top 4 bestaat verder uit honden(poep) (1,5), onderhoud van de bestrating (1,3) en speelplaatsen (1,3). Verkeer, hondenpoep en speelplaatsen krijgen meer prioriteit dan in de hele gemeente. Sinds 2008 is vooral de bestrating belangrijker geworden en de groenvoorziening minder belangrijk. Bij de politie worden weinig incidenten geregistreerd op gebied van woonoverlast, jongeren, vernielingen en verkeersongevallen. Het aandeel bewoners dat vindt dat hun wijk gelijk is gebleven (90%) of dat voor de komende jaren verwacht (84%) is hoger dan in alle andere wijken. Slechts zeer weinig bewoners verwachten dat hun buurt achteruit zal gaan (5%), terwijl ook maar weinig mensen een vooruitgang verwachten (6%). 7a Fennepark 42 Wijkatlas Smallingerland 2011

Veiligheid Ook op gebied van veiligheid zijn de cijfers in Fennepark gunstig te noemen. Het aantal bewoners dat onveilige plekken in de buurt kent is lager dan gemiddeld: 20%. Wel zijn er volgens 58% onveilige verkeerssituaties te vinden. De rapportcijfers die de bewoners geven voor het veiligheidsgevoel, criminaliteit en verkeersoverlast zijn relatief gunstig. Ook zijn er maar weinig bewoners die vinden dat verschillende vormen van diefstal, overlast en geweld in de buurt voorkomen. Alleen bij woninginbraak ligt dat cijfer op een gemiddeld niveau. De politiecijfers bevestigen het overwegend gunstige beeld. Van geweldsdelicten en fietsendiefstal wordt in de wijk erg weinig aangifte gedaan. Bij woninginbraak en diefstal uit en vanaf auto s liggen de cijfers dichtbij het gemeentelijke gemiddelde. Voorzieningen Veiligheid 7a Fennepark veiligheidsgevoel kent: onveilige plekken 16% 20% onveilige verkeers-51% 58% situaties rapportcijfers veiligheid veiligheid overdag 8,5 8,4 veiligheid avond 7,9 7,7 criminaliteit 7,7 7,8 verkeersoverlast 6,4 6,7 1 3 5 7 diefstal/overlast (volgens bewoners) schaalscore diefstal 1,3 1,4 overlast 1,1 0,9 0 2 4 6 aangiftes bij de politie per 100 woningen geweld 1 1 woninginbraak 1 1 diefstal af/uit auto 0 1 fietsendiefstal 1 1 0 10 Wijkanalyses Fennepark is vooral een woonwijk en op gebied van voorzieningen in de buurt zijn dan ook niet alle cijfers even gunstig. Tevredener dan gemiddeld zijn de bewoners over speelgelegenheden, groenvoorziening, parkeergelegenheid, straatverlichting en openbaar vervoer. Ook het cijfer voor winkels voor de dagelijkse boodschappen is erg hoog: 8,5. Lager dan elders zijn de cijfers voor voorzieningen voor ouderen en voor gezondheids- en welzijnsvoorzieningen. Het rapportcijfer voor basisscholen is een van de laagste van de gemeente, maar dit cijfer is wel aanzienlijk gestegen: van 5,0 in 2006 naar 6,5 in 2008 en 6,9 in 2011. Het aantal kinderen dat speciaal onderwijs volgt is laag: 2%. De deelname aan peuterspeelzalen is ook lager dan in de totale gemeente. Van de jongeren van 17-22 jaar heeft slechts een klein deel hun opleiding verlaten zonder startkwalificatie. Voorzieningen rapportcijfers voorzieningen basisscholen 6,5 6,9 speelgelegenh. 7,4 7,5 groenvoorzien. 8,1 8,1 voorz.jongeren 5,5 5,4 voorz.ouderen 5,3 5,5 gezondh/welz.v. 6,0 6,1 parkeergelenheid 6,8 6,9 straatverlichting 7,9 7,9 openbaar vervoer 6,5 6,5 winkels dag.bsch. 8,5 8,5 1 3 5 7 onderwijs spec.onderwijs 2% 2% peuterspeelzaal 62% 42% geen startkwal. x 2% 7a Fennepark Oostveen Beleidsonderzoek en Advies 43

Wijkanalyses Wijk 7b: Burmaniapark/ Vrijburgh Bevolking 930 inwoners 0-24 jaar 42% 41% 25-64 jaar 56% 55% 65 jaar en ouder 3% 4% 324 huishoudens alleenstaand 20% 23% paar zonder kind 24% 22% paar met kind 51% 50% eenoudergezin 5% 5% kenmerken bevolking niet-westerse etn. 3% 4% gevestigd afge- 26% 26% lopen 24 mnd. 7b Burmaniapark/Vrijburgh Burmaniapark/Vrijburgh is de jongste uitbreidingswijk aan de noordrand van Drachten. In Burmaniapark wordt sinds 2004 nieuwbouw opgeleverd. In de buurt Vrijburgh stonden eind 2008 30 woningen langs de rand maar zijn in 2009 en 2010 de eerste 65 nieuwbouwwoningen opgeleverd. De wijk Burmaniapark/ Vrijburgh wordt begrensd door de Noorderhogeweg, Kletsterlaan/Folgeralaan en de N31. Bevolking Op 1 oktober 2010 woonden er 930 mensen in deze wijk: 110 meer dan in 2008. Het aantal inwoners van de buurt Vrijburgh steeg van 91 naar 132; nog niet alle woningen waren bewoond. De bevolking is erg jong: 41% is jonger dan 25 en slechts 4% 65 jaar of ouder. In de wijk wonen dan ook veel paren met kinderen (50%) en weinig alleenstaanden (23%). Het aantal inwoners met een niet-westerse etniciteit is half zo groot als in de hele gemeente. Een kwart van de huishoudens heeft zich de afgelopen twee jaar gevestigd en natuurlijk is de gemiddelde woonduur erg kort: 5,1 jaar. 44 Wijkatlas Smallingerland 2011

Wonen Eind 2010 stonden er 373 woningen in de wijk. In Vrijburgh staan 30 huizen aan de Folgeralaan, gebouwd tussen 1920 en 2005. De andere 65 woningen zijn opgeleverd in 2009 en 2010. Van de 278 woningen in Burmaniapark stonden er al 7 in 1980. De rest (97%) werd opgeleverd sinds 2004. De huidige woningen zijn ongeveer gelijk verdeeld over drie bouwtypen: vrijstaande woningen (25%), twee-onder-een-kapwoningen (25%) en rijtjeswoningen (36%). Etagewoningen zijn er relatief weinig: 7%. Twee van de drie woningen worden bewoond door de eigenaar; 32% wordt verhuurd door een van de corporaties. De meeste van die huurwoningen zitten in de hoogste huurklasse; de gemiddelde huurprijs is de hoogste in de gemeente ( 596). De bewoners van Fennepark geven heel hoge rapportcijfers voor zowel hun eigen woning (8,6) als de woningen in de buurt (8,5). De economische waarde is ook relatief hoog: 278.000. Het aantal woningzoekenden bij de corporaties is net zo hoog als in de hele gemeente (10%). Op de door WoonFriesland gepubliceerde woningen kwamen gemiddeld 59 reacties: ook dat komt overeen met het gemiddelde. Sociale gegevens In de wijk woonden in 2008 relatief veel mensen met een hoog inkomen (23%) en weinig mensen met een laag inkomen (33%). Omdat er weinig alleenstaanden wonen was het persoonlijk inkomen per inwoner toch niet hoger dan in de hele gemeente. Het aantal mensen met een bijstandsuitkering is duidelijk lager dan in de hele gemeente. Het aantal ingeschreven niet-werkende werkzoekenden is in twee jaar tijd echter gestegen van 2 naar 6% en ligt nu op een gemiddeld niveau. De arbeidsparticipatie is onverminderd hoog: 80% van alle mannen en vrouwen van 15-64 jaar werkt. Op een gemiddeld niveau liggen het aandeel vrijwilligers, schouwburgbezoek bij De Lawei en deelname aan het maatschappelijk werk. Het aantal cursisten bij De Meldij is iets lager dan in de totale gemeente. 7b Burmaniapark/Vrijburgh Wonen 373 woningen vrijstaand 29% 25% 2-onder-1-kap 30% 25% rijtjeswoning 34% 36% etagewoning 0% 7% overige won. 7% 7% eigendom eigen woning 78% 66% part.verhuur 5% 1% corporatie 17% 32% woningkwaliteit cijfer volgens bew.: - eigen woning 8,7 8,6 - woningen buurt 8,5 8,5 1 3 5 7 WOZ-waarde 294 278 x 1000 0 200 400 woningzoekenden corporaties personen 7% 10% reacties 15% 24% reacties per won. 11 59 0 20 40 60 80 100 Sociale gegevens inkomensverdeling 2008 laag 33% midden 44% hoog 23% 0 20 40 60% zonder werk bijstandsuitkering 2% 2% werkzoekend 2% 6% 2006/ 0 5 10 15 20% 2007 2009 werkloosh.uitk. 6% 2% arbeidsong.uitk. x x participatie werkt (16-64 jaar) 82% 80% vrijwilligerswerk x 31% cursus Meldij 2% 2% bezoek Lawei 6% 6% maatsch.werk 3% 2% 7b Burmaniapark/Vrijburgh Wijkanalyses Oostveen Beleidsonderzoek en Advies 45

Wijkanalyses 7b Burmaniapark/Vrijburgh Leefbaarheid rapportcijfers fysieke woonomgeving buurt algemeen 7,5 7,4 woonomgeving 5,9 6,3 onderh.bestrating 4,0 5,6 onderh.groen 5,5 5,8 zorg huis en tuin 7,4 7,1 algemene evaluatie 7,6 7,5 1 3 5 7 rapportcijfers sociale woonomgeving samenl.inkom.gr. 7,0 6,8 samenl.jong&oud 7,2 7,1 betrokkenheid 6,7 6,5 levendigheid 6,6 6,2 vervuiling 6,8 6,7 ongewenste activ. 8,7 8,5 sociale cohesie 6,3 6,1 1 3 5 7 betrokkenheid gehecht buurt 66% 67% verantw.voelen 87% 84% actief voor buurt 22% 15% wil actief zijn 79% 65% prioriteiten van bewoners zakken met geld onderh.bestrating 2,7 1,8 verkeer 1,6 1,6 groenvoorziening 1,3 1,3 honden(poep) 0,6 0,9 parkeren 0,7 1,2 speelplaatsen 0,7 1,2 zwerfvuil 0,5 0,5 wateroverlast/riool 1,2 0,9 jongeren 0,3 0,3 sociale problemen 0,3 0,3 0 1 2 incidenten geregistreerd bij de politie per 100 woningen woonoverlast 3 1 overlast jeugd 0 1 vernielingen 4 2 verkeersongevallen 2 2 0 10 ontwikkeling buurt: afgelopen jaar ging vooruit 27% 16% bleef gelijk 61% 68% ging achteruit 5% 7% weet niet 8% 9% verwachting komende jaren gaat vooruit 46% 35% blijft gelijk 30% 48% gaat achteruit 12% 7% weet niet 13% 10% Leefbaarheid Op gebied van leefbaarheid laten de cijfers een zeer wisselend beeld zien dat past bij een wijk in aanbouw. Het rapportcijfer voor de buurt in het algemeen (7,4) en de score algemene evaluatie (7,5) zijn net zo hoog als in de hele gemeente. Gunstig is het rapportcijfer voor (het ontbreken van) ongewenste activiteiten en vervuiling. Relatief laag zijn de rapportcijfers voor de kwaliteit van de woonomgeving en voor onderhoud van groen en bestrating. Ook de sociale cohesie is lager dan gemiddeld. De wijktotalen verhullen de verschillen tussen de buurten. In Burmaniapark gingen de cijfers voor de woonomgeving en onderhoud van groen en bestrating flink omhoog (woonomgeving van 5,9 naar 6,6), terwijl in Vrijburgh de meeste rapportcijfers in 2011 flink lager zijn dan in 2008. Dat laatste betekent niet dat de buurt Vrijburgh achteruit is gegaan. In 2008 woonden er alleen nog bewoners in de al bestaande bebouwing aan de Folgeralaan, terwijl er in 2011 veel nieuwe bewoners zijn in het nieuwbouwgedeelte waar de woonomgeving uiteraard nog niet is voltooid. In de gehele wijk is het aantal mensen dat gehecht is aan de eigen buurt nog vrij laag: 67%. Wel voelt 84% zich medeverantwoordelijk voor de leefbaarheid in de buurt. Het aantal mensen dat afgelopen jaar actief was in de buurt (15%) is niet significant lager dan elders; 65% overweegt om dat in de toekomst misschien te gaan doen. Als de bewoners van Burmaniapark/Vrijburgh 10 zakken geld mogen verdelen om de belangrijkste problemen te helpen oplossen komt het beeld globaal overeen met dat in de hele gemeente. Waar voor het onderhoud van de bestrating in 2008 nog 2,7 zakken werden geclaimd is dat aantal nu teruggelopen naar 1,8. Daarentegen willen de (huidige) bewoners meer geld dan in 2008 uittrekken voor parkeren, speelplaatsen en hondenpoep. Bij de politie worden relatief weinig incidenten geregistreerd over woonoverlast, jeugdoverlast, vernielingen en verkeersongevallen. Het aandeel bewoners dat vindt dat hun wijk afgelopen jaar vooruit is gegaan is gedaald van 27 naar 16% en ligt nu op een gemiddeld niveau. Wel verwachten veel mensen voor de komende jaren een verbetering: in Burmaniapark 29% en in Vrijburgh zelfs 60%. Slechts weinig mensen verwachten dat hun buurt achteruit zal gaan. 7b Burmaniapark/Vrijburgh 46 Wijkatlas Smallingerland 2011

Veiligheid Het aantal mensen dat onveilige plekken kent in de buurt is lager dan gemiddeld in de gemeente (20%). Wel kent 55% onveilige verkeerssituaties: net zo veel als in de hele gemeente. De rapportcijfers van bewoners voor het veiligheidsgevoel overdag, maar vooral voor veilig voelen s avonds en voor criminaliteit zijn gunstiger dan in de hele gemeente. Minder gunstig is het cijfer voor verkeersoverlast (zoals lawaai, verkeerd parkeren en te hard rijden): 6,0. In de ogen van bewoners komen de verschillende vormen van diefstal, geweld en overlast relatief weinig voor in de buurt. Alleen overlast van omwonenden komt volgens net zo veel bewoners wel eens voor als in de hele gemeente. Bij de politie worden geweld en fietsendiefstal nauwelijks in de wijk geregistreerd. Woningen autoinbraak kwam per 100 woningen bijna net zo vaak voor als in de hele gemeente, maar in absolute cijfers gaat het om zeer kleine aantallen. 7b Burmaniapark/Vrijburgh Veiligheid veiligheidsgevoel kent: onveilige plekken 23% 20% onveilige verkeers-56% 55% situaties rapportcijfers veiligheid veiligheid overdag 8,4 8,3 veiligheid avond 7,7 7,8 criminaliteit 8,0 8,0 verkeersoverlast 5,7 6,0 1 3 5 7 diefstal/overlast (volgens bewoners) schaalscore diefstal 0,7 0,4 overlast 0,9 1,1 0 2 4 6 aangiftes bij de politie per 100 woningen geweld 5 1 woninginbraak 1 1 diefstal af/uit auto 1 0 fietsendiefstal 1 1 0 10 Wijkanalyses Voorzieningen De meeste cijfers die bewoners van Vrijburgh en Burmaniapark geven aan voorzieningen in de buurt liggen onder de gemiddelden. Duidelijk lager dan in de hele gemeente zijn de cijfers voor jongeren- en ouderenvoorzieningen, gezondheids- en welzijnsvoorzieningen, groenvoorzieningen en parkeergelegenheid. Alleen het cijfer voor openbaar vervoer is sterk gestegen (van 5,8 naar 7,5) en nu duidelijk hoger dan in de totale gemeente. Het cijfer voor winkels voor dagelijkse boodschappen is ook sterk gestegen en ligt nu iets hoger dan gemiddeld. Diverse andere rapportcijfers zijn op wijkniveau gedaald, maar dat lijkt vooral te komen door de veranderde bevolkingssamenstelling in Vrijburgh. In de buurt Burmaniapark zijn de meeste cijfers nauwelijks veranderd. Het aantal kinderen dat speciaal onderwijs volgt ligt iets lager dan gemiddeld (4%). Relatief veel peuters bezoeken een van de peuterspeelzalen. Het aantal jongeren zonder startkwalificatie is iets lager dan in de hele gemeente. Voorzieningen rapportcijfers voorzieningen basisscholen 7,8 7,5 speelgelegenh. 7,3 6,6 groenvoorzien. 6,9 6,5 voorz.jongeren 5,6 5,0 voorz.ouderen 5,2 4,9 gezondh/welz.v. 5,6 5,7 parkeergelenheid 5,7 5,7 straatverlichting 7,1 7,1 openbaar vervoer 5,8 7,5 winkels dag.bsch. 6,2 7,4 1 3 5 7 onderwijs spec.onderwijs 5% 4% peuterspeelzaal 28% 73% geen startkwal. x 5% 7b Burmaniapark/Vrijburgh Oostveen Beleidsonderzoek en Advies 47

Wijkanalyses Wijk 8: De Swetten De wijk De Swetten bestaat uit drie buurten: De Swetten west, centrum en oost. Deze wijk ligt ten noordwesten van het centrum, tussen de Noorderhogeweg, De Meer, de Stationsweg en het Moleneind. De grens met de wijk Centrum loopt over de Oude Nering en het oostelijke stuk van De Lange West. Bevolking 4.526 inwoners 0-24 jaar 29% 30% 25-64 jaar 54% 54% 65 jaar en ouder 16% 16% 2.237 huishoudens alleenstaand 44% 43% paar zonder kind 28% 28% paar met kind 21% 22% eenoudergezin 7% 8% kenmerken bevolking niet-westerse etn. 6% 7% gevestigd afge- 19% 16% lopen 24 mnd. Bevolking De wijk De Swetten telde op 1 oktober 2010 4.526 inwoners. Dat zijn er 53 minder dan twee jaar eerder. De leeftijdsverdeling komt ongeveer overeen met die in de hele gemeente. Onder de 2.237 huishoudens bevinden zich iets meer alleenstaanden en minder paren met kinderen dan in de hele gemeente, maar het verschil is beperkt. Het aantal inwoners met een niet-westerse etniciteit is net zo groot als in de hele gemeente: 7%. Ook het aantal personen dat zich de afgelopen twee jaar heeft gevestigd ligt op een gemiddeld niveau. 8 De Swetten 48 Wijkatlas Smallingerland 2011

Wonen In de wijk De Swetten staan 2.209 woningen. Daarvan werd 64% gebouwd in de periode 1956-1965. Ouder dan 1956 is 12% van de woningvoorraad; 15% werd gebouwd tussen 1967 en 2001 en de laatste 8% vanaf 2002. In elk van de drie buurten werd recent nog gebouwd. In de wijk staan meer rijtjeswoningen (51%) en etagewoningen (26%) dan gemiddeld. De etagewoningen (met name flats) staan vooral in de buurt De Swetten centrum, terwijl in De Swetten oost voornamelijk vrijstaande en halfvrijstaande woningen staan. In De Swetten west en centrum staan veel woningen van de corporaties (in beide buurten rond de 60%). In De Swetten oost staan vooral eigen woningen (89%). De rapportcijfers van bewoners voor de kwaliteit van hun eigen woning (7,4) en van de woningen in de buurt (7,2) liggen lager dan in de hele gemeente. Ook de WOZ-waarde is relatief laag: 149.000. In de buurt De Swetten oost zijn de rapportcijfers en WOZ-waarde echter niet lager dan gemiddeld. Het aantal woningzoekenden dat in de wijk woont is hoger dan in de hele gemeente. De huurwoningen in de wijk lijken populair, want op de door WoonFriesland gepubliceerde woningen kwamen gemiddeld 96 reacties. Dat is een van de hoogste scores in de gemeente. Sociale gegevens In de wijk De Swetten wonen relatief weinig mensen met een hoog inkomen en veel mensen met een lager inkomen. Het persoonlijk inkomen per inwoner is dan ook relatief laag. Het aantal mensen met een bijstands-, werkloosheids- of arbeidsongeschiktheidsuitkering is net zo hoog als in de hele gemeente. Dat geldt ook voor het aantal niet-werkende werkzoekenden. Het aantal mensen dat betaald werk doet of actief is als vrijwilliger is ongeveer net zo hoog als in de totale gemeente. Dat geldt ook voor de andere participatiecijfers: cursisten bij De Meldij, schouwburgbezoek bij De Lawei en deelname aan maatschappelijk werk. Wonen 2209 woningen vrijstaand 12% 12% 2-onder-1-kap 10% 10% rijtjeswoning 51% 51% etagewoning 26% 26% overige won. 1% 1% eigendom eigen woning 47% 48% part.verhuur 4% 3% corporatie 49% 49% woningkwaliteit cijfer volgens bew.: - eigen woning 7,3 7,4 - woningen buurt 7,0 7,2 1 3 5 7 WOZ-waarde 151 149 x 1000 0 200 400 woningzoekenden corporaties personen 12% 13% reacties 27% 34% reacties per won. 87 96 0 20 40 60 80 100 Sociale gegevens 8 De Swetten inkomensverdeling 2008 laag 48% midden 45% hoog 7% 0 20 40 60% zonder werk bijstandsuitkering 5% 7% werkzoekend 6% 8% 2006/ 0 5 10 15 20% 2007 2009 werkloosh.uitk. 4% 3% arbeidsong.uitk. 8% 8% participatie werkt (16-64 jaar) 63% 68% vrijwilligerswerk x 31% cursus Meldij 2% 2% bezoek Lawei 5% 5% maatsch.werk 4% 3% Wijkanalyses 8 De Swetten Oostveen Beleidsonderzoek en Advies 49

Wijkanalyses 8 De Swetten Leefbaarheid rapportcijfers fysieke woonomgeving buurt algemeen 7,5 7,5 woonomgeving 6,6 6,6 onderh.bestrating 6,3 6,2 onderh.groen 6,6 6,4 zorg huis en tuin 6,8 6,7 algemene evaluatie 7,5 7,6 1 3 5 7 rapportcijfers sociale woonomgeving samenl.inkom.gr. 6,7 6,8 samenl.jong&oud 6,9 6,8 betrokkenheid 6,2 6,5 levendigheid 6,4 6,3 vervuiling 6,6 6,1 ongewenste activ. 7,9 8,0 sociale cohesie 6,2 6,3 1 3 5 7 betrokkenheid gehecht buurt 81% 84% verantw.voelen 78% 85% actief voor buurt 15% 15% wil actief zijn 54% 58% prioriteiten van bewoners zakken met geld onderh.bestrating 1,3 1,5 verkeer 1,4 1,3 groenvoorziening 1,1 1,1 honden(poep) 1,1 1,4 parkeren 1,3 1,5 speelplaatsen 1,2 0,8 zwerfvuil 0,6 0,6 wateroverlast/riool 0,9 0,7 jongeren 0,7 0,5 sociale problemen 0,4 0,5 0 1 2 incidenten geregistreerd bij de politie per 100 woningen woonoverlast 4 4 overlast jeugd 2 2 vernielingen 8 5 verkeersongevallen 6 4 0 10 ontwikkeling buurt: afgelopen jaar ging vooruit 11% 5% bleef gelijk 72% 72% ging achteruit 14% 18% weet niet 3% 5% verwachting komende jaren gaat vooruit 14% 10% blijft gelijk 46% 54% gaat achteruit 21% 16% weet niet 20% 20% Leefbaarheid De cijfers op gebied van leefbaarheid liggen in de wijk De Swetten over het algemeen dicht bij de gemiddelden en zijn sinds 2008 weinig veranderd. De rapportcijfers voor de buurt in het algemeen (7,5), voor de kwaliteit van de woonomgeving (6,6) en andere aspecten van de fysieke en sociale woonomgeving wijken niet significant af van de totaalcijfers voor Smallingerland. Bewoners oordelen wel ongunstiger over vervuiling in de buurt dan bij de vorige enquête: dit cijfer daalde van 6,6 naar 6,1. De sociale cohesie is net zo sterk als in de totale gemeente. Relatief veel bewoners (84%) zeggen dat zij gehecht zijn aan hun buurt. Het aantal bewoners dat zich medeverantwoordelijk voelt voor de leefbaarheid (85%), afgelopen jaar actief was in de buurt (15%) of dat wellicht zou willen wijkt niet significant af van de gemiddelden in de gemeente. In vergelijking met de rest van de gemeente zouden de bewoners van De Swetten meer geld willen uittrekken om parkeerproblemen te helpen oplossen (1,5 zakken van de 10) en voor bestrijding van hondenpoep (1,4). Vooral op hondenpoep willen de bewoners meer inzetten dan in 2008. Voor de speelplaatsen willen zij juist minder geld uittrekken dan twee jaar geleden. Het aantal bij de politie geregistreerde incidenten op gebied van woonoverlast, jeugdoverlast, vernielingen en verkeersongevallen is ongeveer net zo hoog als in de hele gemeente. Het aantal geregistreerde vernielingen en verkeersongevallen is, net als in de totale gemeente, wel gedaald sinds 2007-2008. Driekwart van de bewoners vindt dat hun buurt afgelopen jaar gelijk is gebleven. Het aantal mensen dat vindt dat de buurt vooruit is gegaan is erg laag: 5%. Voor de komende jaren verwacht 10% dat hun buurt vooruit zal gaan, terwijl 16% rekent op achteruitgang. De meeste bewoners denken dat hun buurt gelijk zal blijven (54%) of zeggen het niet te weten. 8 De Swetten 50 Wijkatlas Smallingerland 2011

Veiligheid Het oordeel van de bewoners over de veiligheid in de buurt wijkt weinig af van dat in de rest van de gemeente. Alleen het aantal bewoners dat onveilige verkeerssituaties kent is lager dan in de totale gemeente: 44%. Een kwart kent andere onveilige plekken: dat is niet significant lager dan gemiddeld. De rapportcijfers laten een gemiddeld beeld zien en het verschil met 2008 is niet significant. Zo geven de bewoners een 7,9 voor de veiligheid overdag en 7,0 voor de veiligheid s avonds. Er is weinig verschil tussen de buurten, behalve bij verkeersoverlast. Op het gebied van verkeersoverlast wordt de situatie in De Swetten west (6,7) gunstiger beoordeeld dan in centrum en oost (beiden 5,8). Het aantal bewoners dat vindt dat diverse vormen van diefstal, overlast en geweld in de buurt voorkomen is net zo groot als in de totale gemeente. Het aantal aangiftes bij de politie op het gebied van diefstal is per 100 woningen ongeveer net zo hoog als in heel Smallingerland. Het aantal geweldsdelicten is gedaald en nu lager dan gemiddeld. Veiligheid 8 De Swetten veiligheidsgevoel kent: onveilige plekken 31% 23% onveilige verkeers-53% 44% situaties rapportcijfers veiligheid veiligheid overdag 7,8 7,9 veiligheid avond 7,0 7,0 criminaliteit 7,3 7,3 verkeersoverlast 5,9 6,2 1 3 5 7 diefstal/overlast (volgens bewoners) schaalscore diefstal 1,9 2,0 overlast 1,8 1,5 0 2 4 6 aangiftes bij de politie per 100 woningen geweld 7 4 woninginbraak 1 1 diefstal af/uit auto 1 1 fietsendiefstal 3 2 0 10 Wijkanalyses Voorzieningen Ook op het gebied van voorzieningen zijn enkele opvallende verschuivingen te zien sinds de vorige enquête in 2008. Bewoners zijn vooral ontevredener over het openbaar vervoer: het cijfer daalde van 5,9 naar 4,6 en is nu veel lager dan in de andere wijken van Drachten (vooral in De Swetten west en centrum). Ook gedaald zijn de cijfers voor activiteiten en voorzieningen voor jongeren (van 6,0 naar 5,3), parkeergelegenheid (van 6,0 naar 5,6) en winkels voor de dagelijkse boodschappen (van 7,7 naar 7,3). De cijfers voor parkeren en voor gezondheids- en welzijnsvoorzieningen zijn lager dan gemiddeld. Het aantal kinderen dat speciaal onderwijs volgt (12%) en de deelname aan peuterspeelzalen liggen iets hoger dan in de totale gemeente. Het aantal jongeren zonder startkwalificatie is ongeveer net zo groot als in de totale gemeente. Voorzieningen rapportcijfers voorzieningen basisscholen 8,0 7,8 speelgelegenh. 6,8 6,7 groenvoorzien. 7,1 6,8 voorz.jongeren 6,0 5,3 voorz.ouderen 6,3 6,0 gezondh/welz.v. 6,1 6,1 parkeergelenheid 6,0 5,6 straatverlichting 7,5 7,4 openbaar vervoer 5,9 4,6 winkels dag.bsch. 7,7 7,3 1 3 5 7 onderwijs spec.onderwijs 12% 10% peuterspeelzaal 62% 63% geen startkwal. x 6% 8 De Swetten Oostveen Beleidsonderzoek en Advies 51

Wijkanalyses Wijk 9: De Bouwen De wijk De Bouwen is onderverdeeld in vier buurten: De Bouwen noord, west, oost en zuid. De wijk ligt ten zuidoosten van de wijk Centrum en wordt begrensd door de Noordkade, de Zuiderdwarsvaart, de A7 en de Burgemeester Wuiteweg. De grens met het Centrum ligt op De Drift en het Van Knobelsdorffplein. Bevolking 3.133 inwoners 0-24 jaar 17% 17% 25-64 jaar 36% 37% 65 jaar en ouder 47% 46% 1.980 huishoudens alleenstaand 61% 61% paar zonder kind 25% 25% paar met kind 10% 10% eenoudergezin 4% 4% kenmerken bevolking niet-westerse etn. 4% 5% gevestigd afge- 20% 20% lopen 24 mnd. 9 De Bouwen Bevolking De wijk De Bouwen had op 1 oktober 2008 3.133 inwoners. Dat zijn er 92 minder dan twee jaar eerder. In de wijk wonen heel veel mensen van 65 jaar en ouder (46%); in De Bouwen west en zuid is dat zelfs 70%. Onder de 1.980 huishoudens bevinden zich dan ook veel (vooral oudere) alleenstaanden: 61%. Paren met kinderen zijn er veel minder dan in de hele gemeente: 10%. De bevolkingssamenstelling is de afgelopen jaren nauwelijks veranderd. Van alle inwoners heeft 5% een niet-westerse etniciteit: iets minder dan in heel Smallingerland. De mobiliteit is iets hoger dan in de hele gemeente: 20% is de laatste twee jaar komen wonen. De gemiddelde woonduur bedraagt 11,8 jaar, maar in De Bouwen west en zuid is de gemiddelde woonduur relatief kort. 52 Wijkatlas Smallingerland 2011

Wonen In de wijk De Bouwen staan 1.830 woningen. De buurten werden in verschillende perioden gebouwd. In De Bouwen noord werd 65% gebouwd in de jaren 1955-1959. De Bouwen zuid werd voornamelijk gebouwd in de jaren 1969-1972 (78%), terwijl een groot deel van De Bouwen west (61%) werd opgeleverd tussen 1987 en 1995. De Bouwen oost is de meest gevarieerde buurt: 51% is gebouwd tussen 1955 en 1960 maar 7% is vooroorlogs en 22% stamt uit de jaren vanaf 1990. In de wijk staan veel etagewoningen (45%), vooral in De Bouwen zuid en west. In de andere twee buurten staan vooral rijtjeswoningen. Vrijstaande en halfvrijstaande woningen zijn er vrij weinig. Bijna twee van de drie woningen worden verhuurd door de corporaties. Dat zijn er net zo veel als in Noord-Oost, maar veel meer dan in alle andere wijken. Alleen in De Bouwen noord zijn de meeste huizen eigendom van de bewoners. De rapportcijfers van bewoners voor de kwaliteit van hun eigen woning (7,0) en van de woningen in de buurt (6,8) zijn laag, vooral in De Bouwen oost. In De Bouwen noord zijn deze rapportcijfers gestegen sinds 2008. Ook de WOZ-waarde is laag; in de Bouwen zuid zelfs niet meer dan 92.000. Het percentage woningzoekenden bij de corporaties is net zo hoog als in de hele gemeente: 12%. Het aantal reacties op de door Woon- Friesland gepubliceerde woningen ligt op een gemiddeld niveau: 64. Sociale gegevens In de wijk De Bouwen wonen veel mensen met een laag inkomen en weinig mensen met een hoog inkomen. Het persoonlijk inkomen per inwoner is dan ook relatief laag. Het aantal mensen met een bijstands- of werkloosheidsuitkering is net zo hoog als in de hele gemeente. Wel zijn er veel niet-werkende werkzoekenden (12%) en veel arbeidsongeschiktheidsuitkeringen (12% van inwoners van 15-64 jaar). De arbeidsparticipatie is laag (54%) en dat geldt ook voor het aantal vrijwilligers en cursisten bij De Meldij. Het aantal mensen dat voorstellingen van De Lawei bezoekt of gebruik maakt van maatschappelijk werk is niet of nauwelijks lager dan in de totale gemeente. Wonen 1830 woningen vrijstaand 8% 7% 2-onder-1-kap 10% 10% rijtjeswoning 30% 30% etagewoning 45% 45% overige won. 8% 8% eigendom eigen woning 32% 32% part.verhuur 5% 5% corporatie 63% 63% woningkwaliteit cijfer volgens bew.: - eigen woning 7,2 7,0 - woningen buurt 6,8 6,8 1 3 5 7 WOZ-waarde 136 134 x 1000 0 200 400 woningzoekenden corporaties personen 10% 12% reacties 28% 48% reacties per won. 40 64 0 20 40 60 80 100 Sociale gegevens inkomensverdeling 2008 laag 58% midden 37% hoog 5% 0 20 40 60% zonder werk bijstandsuitkering 5% 6% werkzoekend 10% 12% 2006/ 0 5 10 15 20% 2007 2009 werkloosh.uitk. 4% 4% arbeidsong.uitk. 15% 12% participatie werkt (16-64 jaar) 59% 54% vrijwilligerswerk x 24% cursus Meldij 1% 1% bezoek Lawei 4% 6% maatsch.werk 2% 2% 9 De Bouwen 9 De Bouwen Wijkanalyses Oostveen Beleidsonderzoek en Advies 53

Wijkanalyses 9 De Bouwen Leefbaarheid rapportcijfers fysieke woonomgeving buurt algemeen 7,4 7,4 woonomgeving 6,5 6,6 onderh.bestrating 5,7 5,7 onderh.groen 6,5 6,6 zorg huis en tuin 6,6 6,4 algemene evaluatie 7,5 7,6 1 3 5 7 rapportcijfers sociale woonomgeving samenl.inkom.gr. 6,7 6,7 samenl.jong&oud 6,7 6,8 betrokkenheid 6,3 6,4 levendigheid 5,9 5,9 vervuiling 6,5 6,5 ongewenste activ. 7,6 7,7 sociale cohesie 6,3 6,4 1 3 5 7 betrokkenheid gehecht buurt 77% 78% verantw.voelen 76% 77% actief voor buurt 19% 11% wil actief zijn 43% 48% prioriteiten van bewoners zakken met geld onderh.bestrating 2,1 2,3 verkeer 1,2 1,2 groenvoorziening 1,2 1,2 honden(poep) 0,9 1,1 parkeren 1,3 1,2 speelplaatsen 0,9 0,7 zwerfvuil 0,5 0,6 wateroverlast/riool 0,6 0,7 jongeren 0,8 0,7 sociale problemen 0,3 0,4 0 1 2 incidenten geregistreerd bij de politie per 100 woningen woonoverlast 3 3 overlast jeugd 4 4 vernielingen 9 7 verkeersongevallen 7 6 0 10 ontwikkeling buurt: afgelopen jaar ging vooruit 4% 27% bleef gelijk 66% 46% ging achteruit 23% 22% weet niet 7% 5% verwachting komende jaren gaat vooruit 32% 32% blijft gelijk 31% 32% gaat achteruit 14% 13% weet niet 23% 22% 9 De Bouwen Leefbaarheid In de wijk De Bouwen liggen veel cijfers op gebied van leefbaarheid rond of iets onder de gemiddelden. Vrijwel gelijk aan die in de hele gemeente zijn bijvoorbeeld het rapportcijfer van bewoners voor de buurt in het algemeen (7,4) en de score algemene evaluatie (7,6: hoe prettig is het wonen in de buurt?). Lager dan in de hele gemeente zijn de cijfers voor de zorg van bewoners voor hun huis en tuin en het onderhoud van de bestrating. De sociale cohesie is vrij gemiddeld. Wel geven de bewoners wat lagere rapportcijfers voor de levendigheid in de buurt en voor ongewenste activiteiten. Het cijfer voor betrokkenheid van bewoners is vooral laag in De Bouwen oost. Het aantal bewoners dat gehecht is aan de buurt of zich daarvoor medeverantwoordelijk voelt is niet lager dan elders. Er zijn echter maar weinig mensen die actief zijn voor hun buurt (11%) of dat eventueel zouden willen. Deze cijfers worden natuurlijk wel mede beïnvloed door de leeftijdsopbouw in de wijk met erg veel ouderen. Het aantal mensen dat zegt door de gemeente voldoende geïnformeerd te worden over werkzaamheden (59%) is overigens veel hoger dan in alle andere wijken. Als de bewoners 10 zakken met geld mogen verdelen om de grootste problemen in de buurt te helpen oplossen, willen ze dat vooral besteden aan het onderhoud van de bestrating (2,3 zakken). Ook op parkeren wordt iets hoger ingezet dan in de totale gemeente (1,2 zakken). Het verschil met de inzet uit 2008 bedraagt nergens meer dan 0,2 zakken. Bij de politie worden jeugdoverlast, vernielingen en verkeersongevallen wat vaker geregistreerd dan in de totale gemeente. Het aantal incidenten woonoverlast is ongeveer net zo hoog als in de totale gemeente. Over de ontwikkeling van de woonbuurt denken de bewoners verschillend. Het aantal bewoners dat vindt dat de buurt vooruit is gegaan is aanzienlijk gestegen van 4% in 2008 naar 27% in 2011. Er is echter ook een groep van 22% die vindt dat de buurt achteruit ging. Zij wonen vooral in De Bouwen noord en oost; in De Bouwen zuid vindt geen van de respondenten dat hun buurt achteruit is gegaan. Voor de komende jaren is het beeld gunstiger: 32% denkt dat hun buurt vooruit zal gaan en slechts 13% rekent op een achteruitgang. Die percentages komen vrijwel exact overeen met de verwachting uit 2008. De andere bewoners denken dat hun buurt gelijk zal blijven (32%) of weten het nog niet (22%). 54 Wijkatlas Smallingerland 2011

Veiligheid Het aantal bewoners in De Bouwen dat onveilige plekken kent in de buurt is net zo groot als in de hele gemeente: 26%. Slechts 41% zegt onveilige verkeerssituaties te kennen: dat is duidelijk lager dan in de hele gemeente. De rapportcijfers voor veilig voelen (overdag 7,8 en s avonds 7,0), criminaliteit (7,1) en verkeersoverlast (6,3) zijn vrijwel gelijk aan de gemiddelden. Het verschil tussen de buurten is daarbij beperkt. In De Bouwen noord lijkt de veiligheidssituatie s avonds duidelijk verbeterd: het cijfer voor veilig voelen s avonds ging in deze buurt omhoog van 5,7 naar 6,7. Over het algemeen is het aandeel bewoners van De Bouwen dat vindt dat diverse vormen van diefstal, overlast en geweld in de buurt voorkomen ongeveer net zo groot als elders. Bij de politie wordt fietsendiefstal de laatste twee jaar vaker geregistreerd dan in de totale gemeente (per 100 woningen). Woninginbraak, diefstal uit en vanaf auto s en geweldsdelicten worden niet vaker dan elders vastgelegd. Veiligheid 9 De Bouwen veiligheidsgevoel kent: onveilige plekken 31% 26% onveilige verkeers-44% 41% situaties rapportcijfers veiligheid veiligheid overdag 7,6 7,8 veiligheid avond 6,7 7,0 criminaliteit 7,1 7,1 verkeersoverlast 6,0 6,3 1 3 5 7 diefstal/overlast (volgens bewoners) schaalscore diefstal 2,1 2,0 overlast 2,0 1,7 0 2 4 6 aangiftes bij de politie per 100 woningen geweld 8 7 woninginbraak 2 2 diefstal af/uit auto 0 0 fietsendiefstal 6 6 0 10 Wijkanalyses Voorzieningen De rapportcijfers van bewoners voor voorzieningen in de buurt zijn zeer wisselvallig. De tevredenheid met het openbaar vervoer is in alle buurten aanzienlijk hoger dan gemiddeld in Smallingerland: 7,5. Zeer laag zijn de rapportcijfers voor voorzieningen en activiteiten voor jongeren (4,4) en speelgelegenheden (5,9), terwijl ook het cijfer voor basisscholen lager ligt dan in de hele gemeente. De meeste andere cijfers liggen rond de gemiddelden. De cijfers voor basisscholen (van 6,7 naar 7,4) en speelgelegenheden (van 5,2 naar 5,9) zijn wel duidelijk hoger dan in 2008. Het aantal kinderen dat speciaal onderwijs volgt is hoger dan gemiddeld (12%). Ook het aantal peuters dat een peuterspeelzaal bezoekt is hoger dan in de hele gemeente. Tot slot zijn er ook relatief veel jongeren die met hun opleiding zijn gestopt zonder in het bezit te zijn van een startkwalificatie: 15% van alle jongeren van 17 tot en met 22 jaar. Voorzieningen rapportcijfers voorzieningen basisscholen 6,7 7,4 speelgelegenh. 5,2 5,9 groenvoorzien. 6,9 7,0 voorz.jongeren 4,2 4,4 voorz.ouderen 6,1 5,9 gezondh/welz.v. 6,8 6,9 parkeergelenheid 5,9 6,1 straatverlichting 7,4 7,4 openbaar vervoer 7,3 7,5 winkels dag.bsch. 7,2 7,5 1 3 5 7 onderwijs spec.onderwijs 14% 12% peuterspeelzaal 64% 68% geen startkwal. x 15% 9 De Bouwen Oostveen Beleidsonderzoek en Advies 55

Wijkanalyses Wijk 10: Noord-Oost De wijk Noord-Oost ligt ten noordoosten van de wijk Centrum. De wijk ligt tussen de Ringweg, Stationsweg, Noordkade en Noorderdwarsvaart. De hoek ten zuiden van de Vogelzang en ten westen van de Torenstraat wordt tot de wijk Centrum gerekend. Bevolking 4.010 inwoners 0-24 jaar 29% 28% 25-64 jaar 55% 56% 65 jaar en ouder 16% 16% 2.204 huishoudens alleenstaand 51% 51% paar zonder kind 26% 26% paar met kind 16% 17% eenoudergezin 6% 6% kenmerken bevolking niet-westerse etn. 11% 11% gevestigd afge- 28% 22% lopen 24 mnd. 10 Noord-Oost Bevolking Op 1 oktober 2010 woonden er in Noord-Oost 4.010 inwoners. Dat zijn er 17 minder dan twee jaar eerder. De leeftijdsverdeling komt ongeveer overeen met die in de hele gemeente. Onder de 2.204 huishoudens bevinden zich vooral veel alleenstaanden (51%) en weinig paren met kinderen (17%). Dat geldt voor alle vier de buurten in Noord-Oost. Het aantal inwoners met een niet-westerse etniciteit is relatief hoog in de buurt Noord-Oost oost (15%). In de buurten noord (10%) en zuid (9%) is dit aandeel iets hoger dan gemiddeld. De verhuismobiliteit is relatief hoog. In de buurten Noord-Oost zuid en west is de gemiddelde woonduur lager dan gemiddeld in Smallingerland. 56 Wijkatlas Smallingerland 2011

Wonen In de buurten in de wijk Noord-Oost werden in de loop der jaren regelmatig gebouwd. Van de huidige woningvoorraad is 21% ouder dan 1950, 42% uit de jaren 1950-1960, 22% uit de jaren 1970-2000 en 13% werd sinds 2004 gebouwd nadat een aantal oudere woningen was gesloopt. In alle buurten behalve Noord- Oost west werd recent bijgebouwd. In de wijk zijn rijtjeswoningen sterk vertegenwoordigd: zij maken bijna de helft van de woningvoorraad uit. Daarnaast zijn er etagewoningen (21%), twee-onder-een-kapwoningen (16%) en vrijstaande woningen (15%). Van alle woningen wordt 63% verhuurd door de corporaties; eenderde wordt bewoond door de eigenaar. De rapportcijfers van bewoners voor de eigen woning (7,3) en voor de woningen in de buurt (6,7) zijn relatief laag. Vooral de bewoners van Noord-oost oost zijn negatief over de andere woningen in de buurt: zij geven een 6,2. Ook de WOZ-waarde is laag: 148.000. Het aantal huishoudens dat staat ingeschreven als woningzoekende bij de corporaties is duidelijk hoger dan in de andere wijken. Op de door WoonFriesland gepubliceerde woningen komen meer reacties dan gemiddeld in de gemeente. Wonen 10 Noord-Oost 2055 woningen vrijstaand 15% 15% 2-onder-1-kap 15% 16% rijtjeswoning 49% 47% etagewoning 20% 21% overige won. 1% 1% eigendom eigen woning 33% 35% part.verhuur 2% 2% corporatie 65% 63% woningkwaliteit cijfer volgens bew.: - eigen woning 7,2 7,3 - woningen buurt 6,4 6,7 1 3 5 7 WOZ-waarde 151 148 x 1000 0 200 400 woningzoekenden corporaties personen 17% 17% reacties 36% 64% reacties per won. 25 81 0 20 40 60 80 100 Wijkanalyses Sociale gegevens In de wijk Noord-Oost wonen veel mensen met een laag inkomen (57%) en weinig mensen met een hoog inkomen (6%). Het persoonlijk inkomen per inwoner is dan ook laag: 16.100. Het aantal huishoudens met een bijstandsuitkering (13% van huishoudens) en het aantal niet-werkende werkzoekenden (13% van inwoners van 15-64 jaar) zijn hoger dan in alle andere wijken. Ook het aantal mensen met een arbeidsongeschiktheids- of werkloosheidsuitkering is iets hoger dan in de andere wijken. De arbeidsparticipatie in de wijk is dan ook wat lager dan gemiddeld: 57% werkt. Het percentage vrijwilligers is ook lager dan in de andere wijken: 23%. Ook bezoeken weinig mensen cursussen van De Meldij en voorstellingen van De Lawei. Het aantal huishoudens dat gebruik maakt van het maatschappelijk werk is hoger dan in de totale gemeente: 6%. Sociale gegevens inkomensverdeling 2008 laag 57% midden 37% hoog 6% 0 20 40 60% zonder werk bijstandsuitkering 11% 13% werkzoekend 12% 13% 2006/ 0 5 10 15 20% 2007 2009 werkloosh.uitk. 5% 4% arbeidsong.uitk. 10% 10% participatie werkt (16-64 jaar) 57% 57% vrijwilligerswerk x 23% cursus Meldij 1% 2% bezoek Lawei 3% 4% maatsch.werk 6% 5% 10 Noord-Oost Oostveen Beleidsonderzoek en Advies 57

Wijkanalyses 10 Noord-Oost Leefbaarheid rapportcijfers fysieke woonomgeving buurt algemeen 6,9 6,9 woonomgeving 5,8 6,2 onderh.bestrating 5,4 5,4 onderh.groen 5,8 6,1 zorg huis en tuin 5,9 6,0 algemene evaluatie 6,8 6,8 1 3 5 7 rapportcijfers sociale woonomgeving samenl.inkom.gr. 6,2 6,2 samenl.jong&oud 6,4 6,4 betrokkenheid 5,9 5,8 levendigheid 6,1 6,1 vervuiling 5,6 5,8 ongewenste activ. 6,6 6,7 sociale cohesie 5,8 5,6 1 3 5 7 betrokkenheid gehecht buurt 72% 71% verantw.voelen 75% 76% actief voor buurt 16% 19% wil actief zijn 53% 60% prioriteiten van bewoners zakken met geld onderh.bestrating 1,5 1,5 verkeer 1,0 1,4 groenvoorziening 1,3 1,0 honden(poep) 1,4 1,6 parkeren 0,9 1,0 speelplaatsen 0,7 0,8 zwerfvuil 0,8 0,9 wateroverlast/riool 0,7 0,4 jongeren 0,8 0,7 sociale problemen 0,8 0,7 0 1 2 incidenten geregistreerd bij de politie per 100 woningen woonoverlast 7 10 overlast jeugd 2 2 vernielingen 12 9 verkeersongevallen 7 5 0 10 ontwikkeling buurt: afgelopen jaar ging vooruit 32% 31% bleef gelijk 45% 49% ging achteruit 16% 17% weet niet 8% 2% verwachting komende jaren gaat vooruit 41% 35% blijft gelijk 30% 34% gaat achteruit 13% 18% weet niet 16% 13% Leefbaarheid Op gebied van leefbaarheid scoort de wijk Noord-Oost over het algemeen duidelijk ongunstiger dan de hele gemeente. In 2008 was een aantal cijfers wel gestegen en heeft die hogere score ook in 2011 kunnen vasthouden (buurt algemeen, betrokkenheid en vervuiling). In 2011 is alleen het cijfer voor de kwaliteit van de woonomgeving nog significant gestegen: van 5,8 naar 6,2. Het zijn vooral de bewoners van Noord-Oost zuid die positiever oordelen over de woonomgeving. Vooral het cijfer voor ongewenste activiteiten (zoals drugsoverlast, prostitutie, horeca) in de buurt (6,7) is ongunstiger dan in de totale gemeente (8,0). De meeste andere cijfers scoren een halve tot een hele punt lager dan gemiddeld. Alleen het cijfer voor de levendigheid in de buurt is vrijwel net zo hoog als in heel Smallingerland. De sociale cohesie in de wijk is nog steeds laag. Het aantal bewoners dat gehecht is aan de eigen buurt en het aantal dat actief was voor de buurt of dat zou willen is niet (significant) lager dan gemiddeld. Wel lager dan in de hele gemeente is het aantal bewoners dat zegt zich medeverantwoordelijk te voelen voor de leefbaarheid in de buurt: 76%. Ook aan de bewoners van Noord-Oost werd gevraagd om 10 zakken met geld te verdelen om de belangrijkste buurtproblemen te helpen oplossen. Afgezet tegen de totale gemeente willen zij vooral relatief veel geld uittrekken voor de bestrijding van hondenpoep (1,6 zakken) en voor sociale problemen (0,7). In vergelijking met 2008 willen de bewoners vooral meer inzetten op verkeer (van 1,0 naar 1,4) en minder op de groenvoorziening. De drie belangrijkste problemen van dit moment zijn volgens bewoners honden(poep), het onderhoud van de bestrating en verkeer. Bij de politie werden in 2009-2010 vooral veel incidenten geregistreerd op gebied van woonoverlast en vernielingen. Woonoverlast wordt ook vaker gemeld dan in 2007-2008. Jeugdoverlast en verkeersongevallen worden niet vaker dan elders geregistreerd. Net zoals in 2008 vindt ruim 30% van de bewoners dat de wijk (verder) vooruit is gegaan. Dat is het hoogste percentage in de gemeente. Een kleinere groep van 17% zag een achteruitgang. Ook voor de komende jaren verwacht 35% een vooruitgang, terwijl 18% denkt dat hun buurt achteruit zal gaan. 10 Noord-Oost 58 Wijkatlas Smallingerland 2011

Veiligheid Ook op het gebied van veiligheid zijn de meeste cijfers in Noord-Oost minder gunstig dan in de hele gemeente. Veel bewoners kennen onveilige plekken in de buurt (35%). Het aantal bewoners dat onveilige verkeerssituaties kent is net zo hoog als in de hele gemeente: 52%. De bewoners geven een laag rapportcijfer voor het veiligheidsgevoel, maar er is wel sprake van een verbetering. Het cijfer voor veilig voelen s avonds ging omhoog van 6,2 naar 6,7. Ook criminaliteit wordt gunstiger beoordeeld: van 6,3 naar 6,7. Het aantal bewoners dat vindt dat verschillende vormen van geweld, diefstal en overlast vaak of soms in de buurt voorkomen is op de meeste aspecten duidelijk groter dan gemiddeld. Vooral drugsoverlast, dronken mensen op straat, geweld, woninginbraak, fietsendiefstal en beschadiging van auto s komen volgens relatief veel bewoners voor. Wel is de situatie verbeterd: de samenvattende scores diefstal en overlast zijn lager en daarmee beter geworden. Overlast is er vooral minder in Noord- Oost zuid, waar de score overlast afnam van 3,6 naar 2,6. Het aantal bij de politie geregistreerde geweldsdelicten is twee keer zo hoog als in de hele gemeente. Ook het aantal woninginbraken en fietsendiefstallen is hoger dan in de totale gemeente. Van diefstal uit en vanaf auto s wordt niet vaker aangifte gedaan dan gemiddeld. Het aantal geweldsdelicten was in 2009-2010 wel lager dan in 2007-2008. Veiligheid veiligheidsgevoel kent: onveilige plekken 40% 35% onveilige verkeers-49% 52% situaties rapportcijfers veiligheid veiligheid overdag 7,6 7,7 veiligheid avond 6,2 6,7 criminaliteit 6,3 6,7 verkeersoverlast 5,4 5,6 1 3 5 7 diefstal/overlast (volgens bewoners) schaalscore diefstal 3,2 2,7 overlast 2,8 2,3 0 2 4 6 aangiftes bij de politie per 100 woningen geweld 17 14 woninginbraak 2 2 diefstal af/uit auto 1 1 fietsendiefstal 6 6 0 10 Voorzieningen 10 Noord-Oost rapportcijfers voorzieningen basisscholen 6,6 6,7 speelgelegenh. 5,6 5,8 groenvoorzien. 6,2 6,2 voorz.jongeren 5,3 5,5 voorz.ouderen 5,6 6,0 Wijkanalyses Voorzieningen De bewoners van de wijk Noord-Oost gaven lage rapportcijfers voor met name de basisscholen (6,7), speelgelegenheden (5,8) en groenvoorziening (6,2) in hun buurt. Voor winkels voor de dagelijkse boodschappen geven zij juist een relatief hoog cijfer. De andere voorzieningen worden gemiddeld beoordeeld. Sinds 2008 zijn de cijfers voor ouderenvoorzieningen en parkeergelegenheid gestegen. Het cijfer voor openbaar vervoer is gedaald van 6,8 naar 6,3. Het aantal kinderen dat speciaal onderwijs volgt is vrij hoog (13%). Dat geldt ook voor de deelname aan peuterspeelzalen. In de wijk wonen relatief veel jongeren van 17-22 jaar zonder startkwalificatie. gezondh/welz.v. 6,4 6,7 parkeergelenheid 5,8 6,2 straatverlichting 7,3 7,3 openbaar vervoer 6,8 6,3 winkels dag.bsch. 8,1 8,1 1 3 5 7 onderwijs spec.onderwijs 12% 13% peuterspeelzaal 57% 73% geen startkwal. x 14% 10 Noord-Oost Oostveen Beleidsonderzoek en Advies 59

Wijkanalyses Wijk 13: De Trisken De wijk De Trisken bestaat uit twee buurten. Het binnenste gedeelte is de buurt De Trisken centrum. Deze buurt wordt geheel omsloten door de andere buurt: De Trisken rondom. De gehele wijk wordt van de wijk De Drait gescheiden door water. De Oprijlaan is de grens tussen De Trisken en Himsterhout. Bevolking 3.451 inwoners 0-24 jaar 36% 35% 25-64 jaar 60% 60% 65 jaar en ouder 4% 5% 1.592 huishoudens alleenstaand 40% 40% paar zonder kind 22% 23% paar met kind 30% 29% eenoudergezin 8% 8% kenmerken bevolking niet-westerse etn. 11% 12% gevestigd afge- 25% 22% lopen 24 mnd. 13 De Trisken Bevolking In de wijk De Trisken woonden op 1 oktober 2010 3.451 personen: 12 minder dan in 2008. In de buurt wonen zeer weinig ouderen vanaf 65 jaar (5%). Onder de 1.592 huishoudens is vooral het aantal paren zonder kinderen wat lager dan elders: 23%. In de buurt De Trisken centrum wonen veel alleenstaanden (56%) en ook veel eenoudergezinnen (11%). Van alle inwoners heeft 12% een niet-westerse etniciteit. Vooral in De Trisken centrum is dit percentage hoger: 20% (in De Trisken rondom 9%). De verhuismobiliteit is vooral in De Trisken centrum erg hoog: 41% van de bewoners heeft zich pas de laatste twee jaar gevestigd. Ook de afgelopen jaren was dit percentage zo hoog. In De Trisken rondom is dat 14%: iets lager dan gemiddeld. De gemiddelde woonduur in de wijk is laag: 5,8 jaar in De Trisken centrum en 10,4 jaar in de buurt rondom. 60 Wijkatlas Smallingerland 2011

Wonen Van de 1.500 woningen in De Trisken werd 71% gebouwd in de jaren 1982-1986 en nog eens 24% tussen 1987 en 1996. De buurt De Trisken centrum bestaat voor ongeveer de helft uit etagewoningen (flats en beneden-/bovenwoningen) en voor de helft uit rijtjeswoningen. De buurt De Trisken rondom bestaat vooral uit rijtjeswoningen en twee-onder-een-kap woningen. De eigendomssituatie van de gehele wijk is vrijwel gelijk aan die van de totale gemeente. Ook hierbij is er verschil tussen de buurten: in De Trisken centrum wordt 73% verhuurd door de corporaties; in de buurt rondom is dat 19%. Vooral in De Trisken centrum staan veel goedkope huurwoningen. De rapportcijfers van bewoners voor de woningen in de buurt zijn lager dan gemiddeld, vooral in De Trisken centrum. Het cijfer voor de eigen woning is in De Trisken rondom gelijk aan het gemiddelde in Smallingerland. De WOZ-waarde is lager dan gemiddeld: 112.000 in centrum en 165.000 in rondom. Het aantal woningzoekenden is in De Trisken centrum erg hoog: 38% van alle huishoudens. Bovendien reageren zij heel vaak op aangeboden woningen van WoonFriesland: in een jaar tijd 230 reacties per 100 huishoudens. Op de door WoonFriesland aangeboden woningen in De Trisken zelf komen relatief weinig reacties: gemiddeld 34. Sociale gegevens In de hele wijk De Trisken wonen iets minder mensen met een laag inkomen dan in de hele gemeente. Het aantal werkloosheids- en arbeidsongeschiktheidsuitkering ligt dichtbij het gemiddelde. Deze cijfers zijn niet per buurt beschikbaar. In de buurt De Trisken centrum is het aantal huishoudens met een bijstandsuitkering (19%) en het aandeel niet-werkende werkzoekenden (16% van inwoners van 15-64 jaar) hoger dan in de meeste andere buurten in de gemeente. Anders dan in de meeste andere buurten is het aantal werkzoekenden er echter niet gestegen. In De Trisken rondom zijn deze cijfers iets lager dan gemiddeld. De arbeidsparticipatie in de wijk De Trisken is gemiddeld: 73% van de inwoners van 16-64 jaar werkt. Het aantal cursisten van De Meldij en abonnementhouders bij de Lawei is iets lager dan gemiddeld. Het aantal vrijwilligers is relatief laag (21%). In De Trisken centrum wonen veel mensen die gebruik maken van het maatschappelijk werk. Wonen 1500 woningen vrijstaand 3% 3% 2-onder-1-kap 30% 30% rijtjeswoning 48% 48% etagewoning 19% 19% overige won. 0% 0% eigendom eigen woning 62% 62% part.verhuur 4% 4% corporatie 34% 34% woningkwaliteit cijfer volgens bew.: - eigen woning 7,6 7,6 - woningen buurt 7,1 7,0 1 3 5 7 WOZ-waarde 153 151 x 1000 0 200 400 woningzoekenden corporaties personen 17% 18% reacties 67% 101% reacties per won. 16 34 0 20 40 60 80 100 Sociale gegevens inkomensverdeling 2008 laag 40% midden 46% hoog 14% 0 20 40 60% zonder werk bijstandsuitkering 7% 9% werkzoekend 7% 8% 2006/ 0 5 10 15 20% 2007 2009 werkloosh.uitk. 5% 4% arbeidsong.uitk. 8% 8% participatie werkt (16-64 jaar) 64% 73% vrijwilligerswerk x 21% cursus Meldij 3% 3% bezoek Lawei 5% 5% maatsch.werk 5% 5% 13 De Trisken 13 De Trisken Wijkanalyses Oostveen Beleidsonderzoek en Advies 61

Wijkanalyses 13 De Trisken Leefbaarheid rapportcijfers fysieke woonomgeving buurt algemeen 7,0 7,0 woonomgeving 6,6 6,4 onderh.bestrating 6,5 6,5 onderh.groen 6,5 6,6 zorg huis en tuin 6,3 6,3 algemene evaluatie 6,4 6,3 1 3 5 7 rapportcijfers sociale woonomgeving samenl.inkom.gr. 6,3 6,4 samenl.jong&oud 6,5 6,6 betrokkenheid 6,0 5,8 levendigheid 6,3 5,9 vervuiling 5,9 5,9 ongewenste activ. 7,3 7,2 sociale cohesie 5,5 5,5 1 3 5 7 betrokkenheid gehecht buurt 53% 47% verantw.voelen 72% 76% actief voor buurt 13% 14% wil actief zijn 62% 61% prioriteiten van bewoners zakken met geld onderh.bestrating 1,1 0,9 verkeer 1,2 1,1 groenvoorziening 1,1 1,2 honden(poep) 1,4 1,5 parkeren 0,8 0,9 speelplaatsen 1,2 1,0 zwerfvuil 0,7 0,7 wateroverlast/riool 0,5 0,4 jongeren 0,9 0,9 sociale problemen 1,2 1,2 0 1 2 incidenten geregistreerd bij de politie per 100 woningen woonoverlast 9 10 overlast jeugd 1 1 vernielingen 7 4 verkeersongevallen 2 2 0 10 ontwikkeling buurt: afgelopen jaar ging vooruit 10% 12% bleef gelijk 73% 72% ging achteruit 10% 11% weet niet 7% 4% verwachting komende jaren gaat vooruit 13% 5% blijft gelijk 50% 63% gaat achteruit 13% 15% weet niet 24% 17% 13 De Trisken Leefbaarheid Wanneer we de cijfers op het gebied van leefbaarheid bekijken voor de hele wijk De Trisken liggen sommige cijfers rond het gemiddelde en andere duidelijk daar onder. Op buurtniveau zijn veel cijfers in De Trisken centrum echter veel lager. De score algemene evaluatie, die aangeeft hoe prettig mensen het vinden om in de buurt te wonen, ligt in De Trisken centrum op 5,0. Dat is aanzienlijk lager dan in alle andere buurten (met scores tussen 6,3 en 8,8). Ook de sociale cohesie is er lager dan in alle andere buurten (score 4,8). Diverse cijfers lijken in De Trisken centrum wel iets gestegen, maar het verschil met 2008 is nergens significant. In de buurt De Trisken rondom liggen de meeste rapportcijfers rond het gemiddelde. De scores algemene evaluatie van de buurt en sociale cohesie zijn echter ook daar relatief laag. In De Trisken rondom zijn de cijfers nauwelijks veranderd sinds 2006. De andere cijfers op deze pagina zijn alleen beschikbaar voor de gehele wijk De Trisken. Het aantal bewoners dat gehecht is aan de buurt (47%) is duidelijk lager dan in alle andere wijken (met scores tussen 64 en 89%). Het aantal mensen dat zich medeverantwoordelijk voelt voor de leefbaarheid in de buurt is ook relatief laag: 76%. Het aantal bewoners dat afgelopen jaar actief was om de buurt te verbeteren (14%) of dat in de toekomst misschien wil doen is echter niet lager dan elders. Als de bewoners zakken met geld moeten verdelen om de grootste problemen te helpen oplossen willen zij veel meer dan in andere wijken inzetten op honden(poep) (1,5 zakken), jongeren (0,9) en vooral sociale problemen (1,2). Verkeer, wateroverlast en vooral de bestrating worden veel minder belangrijk gevonden dan in de hele gemeente. Het aantal bij de politie geregistreerde incidenten woonoverlast is in De Trisken rondom iets hoger en in de buurt centrum veel hoger dan in de totale gemeente. Jeugdoverlast, vernielingen en vooral verkeersongevallen worden in de wijk iets minder dan gemiddeld vastgelegd. Het beeld dat bewoners hebben over de ontwikkeling van hun buurt afgelopen jaar wijkt weinig af van dat in de hele gemeente. Het aantal bewoners dat verwacht dat hun buurt komende jaren vooruit zal gaan is lager dan in 2008 en nu ook lager dan in de totale gemeente: 5%. Het aantal mensen dat een achteruitgang verwacht is echter niet hoger dan elders. De meeste bewoners denken dat de buurt gelijk zal blijven (63%) of weten het nog niet (17%). 62 Wijkatlas Smallingerland 2011

Veiligheid Het aantal bewoners van De Trisken dat onveilige plekken kent in de buurt is veel hoger dan in de andere wijken: 56%. Dat percentage is sinds 2008 niet noemenswaardig veranderd. Ongeveer net zo veel bewoners (55%) kennen onveilige verkeerssituaties: dat percentage is net zo hoog als elders. Het rapportcijfer voor veilig voelen overdag is ongeveer gelijk aan dat in de hele gemeente. De cijfers voor veilig voelen s avonds en voor criminaliteit zijn lager dan gemiddeld - in ieder geval in de buurt De Trisken centrum. De cijfers in centrum zijn wel gestegen sinds 2005: het cijfer voor veilig voelen s avonds bijvoorbeeld van 5,0 in 2006 naar 6,0 in 2011. Het cijfer voor verkeersoverlast ligt dichtbij het gemiddelde van Smallingerland. In de wijk vinden veel meer bewoners dan elders dat brandstichtingen, geweld/bedreiging, overlast van omwonenden, drugsoverlast en vandalisme soms in de buurt voorkomen. Branden komen volgens 11% vaak in de wijk voor en volgens nog eens 52% soms. Die cijfers zijn veel hoger dan in 2008 en dan in alle andere wijken. De samenvattende scores diefstal en overlast zijn het meest ongunstig in De Trisken centrum. De score voor diefstal is in centrum wel aanzienlijk gunstiger geworden (van 4,0 naar 2,9). Het aantal bij de politie geregistreerde geweldsdelicten is relatief hoog. Woninginbraak en diefstal uit en vanaf auto s worden ongeveer net zo vaak geregistreerd als in de totale gemeente en fietsendiefstal minder vaak. Voorzieningen De meeste rapportcijfers voor voorzieningen wijken in De Trisken weinig af van de gemiddelden in de gemeente. Het cijfer voor winkels voor de dagelijkse boodschappen is sterk gedaald (van 6,6 naar 3,6) na de sluiting van de supermarkt en is nu veel lager dan in alle andere wijken. Ook het cijfer voor voorzieningen en activiteiten voor jongeren is flink gedaald van 6,1 naar 5,2. Behalve winkels en jongerenvoorzieningen worden ouderenvoorzieningen en gezondheids- en welzijnsvoorzieningen lager gewaardeerd dan in de hele gemeente. Het aantal peuters dat een peuterspeelzaal bezoekt is iets hoger dan gemiddeld. In De Trisken centrum zijn het aantal kinderen dat speciaal onderwijs volgt (20%) en het aantal jongeren van 17-22 jaar zonder startkwalificatie (15%) duidelijk hoger dan gemiddeld. Veiligheid veiligheidsgevoel kent: onveilige plekken 57% 56% onveilige verkeers-59% 55% situaties rapportcijfers veiligheid veiligheid overdag 7,6 7,9 veiligheid avond 6,5 6,7 criminaliteit 6,9 7,0 verkeersoverlast 6,0 6,2 1 3 5 7 diefstal/overlast (volgens bewoners) schaalscore diefstal 2,5 2,6 overlast 2,8 2,5 0 2 4 6 aangiftes bij de politie per 100 woningen geweld 11 10 woninginbraak 1 1 diefstal af/uit auto 0 1 fietsendiefstal 2 2 0 10 Voorzieningen rapportcijfers voorzieningen basisscholen 8,1 8,3 speelgelegenh. 6,9 7,1 groenvoorzien. 7,2 7,2 voorz.jongeren 6,1 5,2 voorz.ouderen 5,5 5,3 gezondh/welz.v. 5,9 5,8 parkeergelenheid 6,3 6,5 straatverlichting 7,0 7,2 openbaar vervoer 7,2 6,9 winkels dag.bsch. 6,6 3,6 1 3 5 7 onderwijs spec.onderwijs 6% 8% peuterspeelzaal 57% 66% geen startkwal. x 10% 13 De Trisken 13 De Trisken Wijkanalyses Oostveen Beleidsonderzoek en Advies 63

Wijkanalyses Wijk 13a: Himsterhout De buurt Himsterhout wordt in deze Wijkatlas als aparte wijk behandeld. De wijkgrens loopt over de Oprijlaan, Skeanewei, Sânbuorren, De A7 en het water langs De Drait. Bevolking Bevolking 1.745 inwoners 0-24 jaar 39% 39% 25-64 jaar 54% 53% 65 jaar en ouder 6% 8% 618 huishoudens alleenstaand 19% 21% paar zonder kind 26% 26% paar met kind 51% 49% eenoudergezin 3% 4% kenmerken bevolking niet-westerse etn. 5% 7% gevestigd afge- 13% 19% lopen 24 mnd. 13a Himsterhout In Himsterhout woonden op 1 oktober 2010 1.745 inwoners. Dat zijn er 63 meer dan in oktober 2008. De wijk kent een jonge bevolkingsopbouw met veel inwoners tot 25 jaar (39%) en weinig inwoners van 65 jaar en ouder (8%). Het aantal 65-plussers stijgt wel: van 3% in 2005 naar 6% in 2008 en 8% in 2010. Onder de 618 huishoudens in de wijk bevinden zich vooral paren met kinderen (49%). Alleenstaanden en eenoudergezinnen wonen er weinig. Het aantal inwoners met een nietwesterse etniciteit is ongeveer net zo groot als in de totale gemeente maar wel iets gestegen van 5 naar 7%. Als gevolg van de nieuwbouw is het aantal inwoners dat korter dan twee jaar in de wijk woont gestegen van 13 naar 19%. Omdat Himsterhout een jonge wijk is, is de gemiddelde woonduur er kort: 6,1 jaar. 64 Wijkatlas Smallingerland 2011

Wonen De 568 woningen in de wijk Himsterhout werden gebouwd in de periode 2000-2010. De laatste twee jaar zijn er 34 nieuwe woningen opgeleverd. In de wijk staan vooral twee-onder-eenkapwoningen (53%) en vrijstaande woningen (36%). Ook zijn er een paar rijtjeswoningen en etagewoningen. Onder de tweekappers en geschakelde woningen zijn 45 corporatiewoningen, maar de meeste woningen zijn eigendom van de bewoners. De rapportcijfers die bewoners geven aan hun eigen woning (8,7) en aan de woningen in de buurt (8,7) zijn aanzienlijk hoger dan gemiddeld. Ook de WOZ-waarde is hoog: 301.000. Gezien de korte woonduur en het grote aandeel koopwoningen is het weinig verrassend dat het aantal woningzoekenden bij Woon- Friesland en Accolade Drachten (in procenten van huishoudens) lager is dan gemiddeld. Het percentage woningzoekenden bij deze corporaties is wel gestegen sinds 2008. Wonen 13a Himsterhout 568 woningen vrijstaand 37% 36% 2-onder-1-kap 51% 53% rijtjeswoning 4% 4% etagewoning 7% 7% overige won. 0% 0% eigendom eigen woning 84% 83% part.verhuur 10% 10% corporatie 6% 8% woningkwaliteit cijfer volgens bew.: - eigen woning 8,6 8,7 - woningen buurt 8,7 8,7 1 3 5 7 WOZ-waarde 310 301 x 1000 0 200 400 woningzoekenden corporaties personen 5% 7% reacties 9% 31% Wijkanalyses Sociale gegevens In de wijk Himsterhout wonen veel mensen met een hoog inkomen en weinig mensen met een laag inkomen. Dat blijkt zowel uit de inkomensgegevens van het CBS als uit de bewonersenquête. Het persoonlijk inkomen per inwoner ( 22.400) is dan ook veel hoger dan in de meeste andere wijken. Het aantal huishoudens met een bijstandsuitkering (2%) en het aantal werkzoekenden (2%) zijn zeer laag. Het aantal werkloosheids- (2%) en arbeidsongeschiktheidsuitkeringen (6%) zijn echter nauwelijks lager dan in de hele gemeente. Al met al is de arbeidsparticipatie hoog: 78% van alle mannen en vrouwen van 16-64 jaar werkt. Het aandeel vrijwilligers is nauwelijks hoger dan in de totale gemeente. Het aantal bewoners dat een cursus volgt bij De Meldij of voorstellingen bezoekt bij de Lawei is iets hoger dan in de totale gemeente. Slechts weinig mensen maken gebruik van het maatschappelijk werk. reacties per won. x x 0 20 40 60 80 100 Sociale gegevens inkomensverdeling 2008 laag 28% midden 39% hoog 33% 0 20 40 60% zonder werk bijstandsuitkering 1% 2% werkzoekend 1% 2% 2006/ 0 5 10 15 20% 2007 2009 werkloosh.uitk. 2% 2% arbeidsong.uitk. 7% 6% participatie werkt (16-64 jaar) 75% 78% vrijwilligerswerk x 38% cursus Meldij 6% 6% bezoek Lawei 8% 9% maatsch.werk 1% 1% 13a Himsterhout Oostveen Beleidsonderzoek en Advies 65

Wijkanalyses 13a Himsterhout Leefbaarheid rapportcijfers fysieke woonomgeving buurt algemeen 8,1 8,1 woonomgeving 7,8 7,8 onderh.bestrating 7,2 7,2 onderh.groen 7,4 7,5 zorg huis en tuin 7,8 7,8 algemene evaluatie 8,2 8,5 1 3 5 7 rapportcijfers sociale woonomgeving samenl.inkom.gr. 7,4 7,5 samenl.jong&oud 7,5 7,6 betrokkenheid 7,0 7,1 levendigheid 6,6 6,7 vervuiling 7,5 7,5 ongewenste activ. 9,0 9,1 sociale cohesie 6,9 6,9 1 3 5 7 betrokkenheid gehecht buurt 81% 78% verantw.voelen 91% 91% actief voor buurt 13% 17% wil actief zijn 70% 78% prioriteiten van bewoners zakken met geld onderh.bestrating 1,2 1,1 verkeer 1,4 1,3 groenvoorziening 1,3 1,1 honden(poep) 1,1 1,2 parkeren 1,4 1,5 speelplaatsen 1,4 1,4 zwerfvuil 0,4 0,4 wateroverlast/riool 1,3 1,4 jongeren 0,4 0,5 sociale problemen 0,2 0,1 0 1 2 incidenten geregistreerd bij de politie per 100 woningen woonoverlast 1 1 overlast jeugd 0 0 vernielingen 2 3 verkeersongevallen 1 2 0 10 ontwikkeling buurt: afgelopen jaar ging vooruit 8% 13% bleef gelijk 84% 82% ging achteruit 4% 2% weet niet 4% 4% verwachting komende jaren gaat vooruit 12% 6% blijft gelijk 75% 87% gaat achteruit 4% 3% weet niet 8% 4% Leefbaarheid Alle rapportcijfers van bewoners op gebied van leefbaarheid liggen in Himsterhout hoger dan gemiddeld. Vooral de fysieke kwaliteit van de woonomgeving en (het ontbreken van) vervuiling en ongewenste activiteiten worden veel gunstiger beoordeeld dan in de totale gemeente. De score algemene evaluatie van de buurt (hoe prettig is het om in de buurt te wonen?) en de sociale cohesie zijn duidelijk gunstiger dan in de totale gemeente. De verschillende cijfers zijn sinds 2008 niet noemenswaardig veranderd. Het aantal bewoners dat is gehecht aan de buurt (78%) is niet groter dan elders. Wel voelen veel bewoners zich medeverantwoordelijk voor de leefbaarheid. Dat leidt niet tot een hoge actieve inzet, want het aantal mensen dat daadwerkelijk actief was voor de eigen buurt is niet hoger dan elders. Wel erg hoog is het aantal bewoners dat zich in de toekomst misschien wel wil inzetten voor de buurt. Ook de bewoners van de wijk Himsterhout hebben fictieve zakken met geld verdeeld om de grootste problemen in de buurt te helpen oplossen. Afgezet tegen de totale gemeente willen de bewoners van Himsterhout vooral sterker inzetten op parkeren, speelplaatsen en wateroverlast (alle drie 1,4 tot 1,5 zakken van de 10). Ook verkeer, onderhoud van de bestrating, groen en hondenpoep krijgen de nodige zakken, maar niet meer dan elders. Bewoners van Himsterhout willen relatief weinig inzetten op het onderhoud van de bestrating, zwerfvuil of sociale problemen. Bij de politie werden de afgelopen jaren maar heel weinig incidenten geregistreerd op gebied van woonoverlast, jeugdoverlast, vernielingen en verkeersongevallen. Veel meer bewoners dan gemiddeld vinden dat hun buurt gelijk is gebleven (82%) of verwachten voor de komende jaren dat deze gelijk zal blijven (87%). Vrijwel niemand vindt dat de buurt zich ongunstig ontwikkelt. Tot slot vindt 13% dat de buurt vooruit is gegaan en 6% verwacht voor de komende jaren een achteruitgang. 13a Himsterhout 66 Wijkatlas Smallingerland 2011

Veiligheid Op gebied van veiligheid zijn de cijfers voor Himsterhout eveneens gunstig. Slechts 16% kent onveilige plekken in de buurt. De rapportcijfers voor de veiligheid (vooral s avonds) en criminaliteit zijn duidelijk gunstiger dan gemiddeld. Ook het cijfer voor verkeersoverlast is veel gunstiger dan in de hele gemeente en bovendien gestegen van 6,6 naar 7,0. Wel kent de helft van de bewoners onveilige verkeerssituaties in de eigen wijk. Het aantal bewoners dat vindt dat diverse vormen van overlast, diefstal en geweld in de buurt voorkomen is op alle aspecten lager dan gemiddeld. Dat blijkt ook uit de samenvattende schaalscores voor diefstal en overlast. Bij de politie worden nauwelijks diefstallen geregistreerd: de aantallen per 100 woningen zijn dan ook veel lager dan in de totale gemeente. Ook het aantal geregistreerde geweldsdelicten is veel lager dan gemiddeld. Voorzieningen Veiligheid 13a Himsterhout veiligheidsgevoel kent: onveilige plekken 22% 16% onveilige verkeers-50% 49% situaties rapportcijfers veiligheid veiligheid overdag 8,5 8,5 veiligheid avond 8,0 8,1 criminaliteit 8,1 8,2 verkeersoverlast 6,6 7,0 1 3 5 7 diefstal/overlast (volgens bewoners) schaalscore diefstal 0,8 0,9 overlast 1,1 0,8 0 2 4 6 aangiftes bij de politie per 100 woningen geweld 1 2 woninginbraak 1 0 diefstal af/uit auto 0 0 fietsendiefstal 2 1 0 10 Wijkanalyses Op het gebied van voorzieningen zijn de rapportcijfers minder gunstig. Slechts voor twee voorzieningen zijn de cijfers duidelijk hoger dan in de hele gemeente: groen (7,8) en openbaar vervoer (6,9). Iets gestegen maar nog wel lager dan gemiddeld zijn de rapportcijfers voor basisscholen (van 6,1 naar 6,9) en gezondheids- en welzijnsvoorzieningen (van 5,5 naar 5,9). Ook ouderenvoorzieningen (4,9), parkeergelegenheid (5,8) en winkels voor de dagelijkse boodschappen worden relatief laag beoordeeld. Het aantal kinderen dat speciaal onderwijs volgt is in Himsterhout laag: 2%. De deelname van peuters aan peuterspeelzalen blijft ook achter bij die in de hele gemeente: 41%. Het aantal jongeren zonder startkwalificatie is iets lager dan in de totale gemeente: 5%. Voorzieningen rapportcijfers voorzieningen basisscholen 6,1 6,9 speelgelegenh. 7,0 7,0 groenvoorzien. 7,9 7,8 voorz.jongeren 5,2 5,4 voorz.ouderen 4,6 4,9 gezondh/welz.v. 5,5 5,9 parkeergelenheid 5,8 5,8 straatverlichting 7,9 7,7 openbaar vervoer 6,6 6,9 winkels dag.bsch. 6,0 5,9 1 3 5 7 onderwijs spec.onderwijs 2% 2% peuterspeelzaal 44% 41% geen startkwal. x 5% 13a Himsterhout Oostveen Beleidsonderzoek en Advies 67

Wijkanalyses Wijk 21: Buitengebied Noord Het buitengebied Noord omvat de kernen Opeinde, Nijega, Oudega en De Tike. Opeinde is gesplitst in twee buurten: boven en onder de Vaart. Bevolking 4.242 inwoners 0-24 jaar 32% 32% 25-64 jaar 54% 53% 65 jaar en ouder 14% 15% 1.705 huishoudens alleenstaand 26% 27% paar zonder kind 33% 33% paar met kind 37% 36% eenoudergezin 4% 4% kenmerken bevolking niet-westerse etn. 2% 2% gevestigd afge- 12% 10% lopen 24 mnd. 21 Buitengebied Noord Bevolking In het Buitengebied Noord woonden op 1 oktober 2001 4.242 inwoners: 1.713 in Oudega, 1.698 in Opeinde, 499 in Nijega en 332 in De Tike. In Opeinde en Nijega is het aantal inwoners vrijwel gelijk aan dat in 2008; in zowel Oudega als De Tike daalde het aantal met ongeveer 20 personen. De leeftijdsverdeling komt globaal overeen met die in de hele gemeente. Dat geldt niet voor de huishoudensverdeling. Net zoals in Buitengebied West en Oost wonen er meer paren met kinderen en minder alleenstaanden dan gemiddeld in Smallingerland. In totaal wonen er 1.705 huishoudens in het gebied. Het aantal inwoners met een niet-westerse etniciteit is in alle kernen duidelijk lager dan in de hele gemeente. Het aantal bewoners dat de afgelopen twee jaar is verhuisd is relatief laag. De gemiddelde woonduur is in alle kernen hoger dan gemiddeld in de gemeente. 68 Wijkatlas Smallingerland 2011

Wonen In het Buitengebied Noord staan in totaal 1.689 woningen. In Nijega staan vooral oudere woningen: 62% uit 1960 of eerder. In de buurt boven de Vaart van Opeinde werd de helft van de woningen gebouwd na 1990. In Oudega werden de laatste 4 jaar nog 30 nieuwe woningen opgeleverd. In de andere kernen is nauwelijks recente nieuwbouw. In de kernen staan vooral veel vrijstaande woningen (57%). Het aandeel twee-ondereen-kapwoningen is net zo groot als gemiddeld in de gemeente. Verder staan er relatief veel overige woningen (15%) zoals boerderijen, woonboten, ouderenwoningen en praktijkwoningen. De meeste woningen worden bewoond door de eigenaar (82%); 18% wordt verhuurd door een corporatie. Over het algemeen zijn de rapportcijfers van bewoners voor hun woning (8,0) en de woningen in de buurt (7,8) iets hoger dan gemiddeld, vooral in Opeinde boven de Vaart de De Tike. De WOZ-waarde is in alle kernen hoger dan gemiddeld in Smallingerland en loopt uiteen van 225.000 in Opeinde onder de Vaart tot 304.000 in De Tike. Het aantal woningzoekenden bij WoonFriesland en Accolade Drachten (in % van huishoudens) is laag: 4%. Sociale gegevens De inkomensverdeling van mensen met inkomen komt ongeveer overeen met die in de hele gemeente. Het persoonlijk inkomen per inwoner is iets lager dan in de totale gemeente, met uitzondering van De Tike. Het aantal huishoudens met een bijstands- of arbeidsongeschiktheidsuitkering en het aantal werkzoekenden zijn laag. Het aantal inwoners met een werkloosheidsuitkering (in 2005) is nauwelijks lager dan in de hele gemeente. Het aantal inwoners van 16-64 jaar dat werkt is ongeveer even hoog als gemiddeld: 65%. Het aandeel mensen dat vrijwilligerswerk doet is hoger dan in alle andere wijken: 53%. Het aantal cursisten bij De Meldij en het schouwburgbezoek bij de Lawei zijn ongeveer net zo hoog als gemiddeld in de gemeente. Dat geldt ook voor het aantal cliënten maatschappelijk werk: 2% van de huishoudens. 21 Buitengebied Noord Wonen 1687 woningen vrijstaand 57% 57% 2-onder-1-kap 22% 22% rijtjeswoning 6% 6% etagewoning 0% 0% overige won. 15% 15% eigendom eigen woning 82% 82% part.verhuur 0% 0% corporatie 18% 18% woningkwaliteit cijfer volgens bew.: - eigen woning 8,0 8,0 - woningen buurt 7,8 7,8 1 3 5 7 WOZ-waarde 259 259 x 1000 0 200 400 woningzoekenden corporaties personen 4% 4% reacties 5% 11% reacties per won. x x 0 20 40 60 80 100 Sociale gegevens inkomensverdeling 2008 laag 45% midden 38% hoog 17% 0 20 40 60% zonder werk bijstandsuitkering 2% 2% werkzoekend 3% 4% 2006/ 0 5 10 15 20% 2007 2009 werkloosh.uitk. 3% 2% arbeidsong.uitk. 6% 5% participatie werkt (16-64 jaar) 70% 65% vrijwilligerswerk x 53% cursus Meldij 3% 4% bezoek Lawei 4% 6% maatsch.werk 2% 2% 21 Buitengebied Noord Wijkanalyses Oostveen Beleidsonderzoek en Advies 69

Wijkanalyses 21 Buitengebied Noord Leefbaarheid rapportcijfers fysieke woonomgeving buurt algemeen 7,6 7,5 woonomgeving 7,0 6,9 onderh.bestrating 6,3 6,3 onderh.groen 6,5 6,4 zorg huis en tuin 7,5 7,3 algemene evaluatie 8,3 8,1 1 3 5 7 rapportcijfers sociale woonomgeving samenl.inkom.gr. 7,4 7,3 samenl.jong&oud 7,3 7,2 betrokkenheid 7,2 6,9 levendigheid 6,6 6,3 vervuiling 6,9 6,4 ongewenste activ. 8,4 8,6 sociale cohesie 7,2 7,1 1 3 5 7 betrokkenheid gehecht buurt 78% 77% verantw.voelen 87% 86% actief voor buurt 35% 32% wil actief zijn 76% 73% prioriteiten van bewoners zakken met geld onderh.bestrating 1,8 1,9 verkeer 1,9 1,7 groenvoorziening 1,2 1,3 honden(poep) 1,0 1,1 parkeren 0,7 0,6 speelplaatsen 1,1 1,0 zwerfvuil 0,7 0,8 wateroverlast/riool 0,7 0,6 jongeren 0,7 0,6 sociale problemen 0,3 0,4 0 1 2 incidenten geregistreerd bij de politie per 100 woningen woonoverlast 1 1 overlast jeugd 1 1 vernielingen 2 2 verkeersongevallen 5 3 0 10 ontwikkeling buurt: afgelopen jaar ging vooruit 13% 7% bleef gelijk 75% 79% ging achteruit 8% 9% weet niet 4% 4% verwachting komende jaren gaat vooruit 10% 11% blijft gelijk 66% 64% gaat achteruit 7% 10% weet niet 17% 16% Leefbaarheid In de wijk Buitengebied Noord liggen veel rapportcijfers voor de fysieke leefbaarheid op een gemiddeld niveau. De cijfers voor de buurt in het algemeen (7,5), de kwaliteit van de woonomgeving (6,9) en onderhoud van bestrating en groen wijken nauwelijks af van die in de hele gemeente. Toch vinden de bewoners het prettig om in hun buurt te wonen, zoals blijkt uit de hoge score algemene evaluatie van de buurt (7,3). Ook de meeste cijfers voor de sociale woonomgeving liggen rond de gemiddelden. Bewoners oordelen negatiever dan in 2008 over de vervuiling in de buurt: het cijfer daalde van 6,9 naar 6,4. Vooral in Oudega denken bewoners negatiever over vervuiling. Nog wel erg gunstig is het cijfer voor ongewenste activiteiten in de buurt: die zijn er dus nauwelijks. De sociale cohesie is sterk. Het aantal bewoners dat gehecht is aan de buurt (77%) of zich daarvoor medeverantwoordelijk voelt (86%) is net zo hoog als in de hele gemeente. Wel zijn veel bewoners actief geweest om de buurt te verbeteren: 32%. Ook het totaal aantal mensen dat in de toekomst wellicht actief zal zijn voor de buurt is hoger dan in de hele gemeente: 73%. Deze cijfers zijn sinds 2008 nauwelijks veranderd. Net zoals in de andere wijken hebben de bewoners van Buitengebied West 10 fictieve zakken met geld verdeeld om de grootste buurtproblemen te helpen oplossen. De verdeling van die zakken is vrijwel identiek aan die in de hele gemeente, behalve dan dat de bewoners weinig zakken willen inzetten op het parkeren. Aan verkeer wordt iets minder belang gehecht dan in 2008: van 1,9 naar 1,7 zakken. Bij de politie worden weinig incidenten geregistreerd op gebied van woonoverlast, jeugdoverlast en vernielingen. Het aantal verkeersongevallen is, per 100 woningen, eveneens iets lager dan in de totale gemeente. In vergelijking met de rest van de gemeente vinden relatief veel bewoners dat hun buurt gelijk bleef (79%). Daarnaast vindt 9% dat deze achteruit ging en 7% zag een vooruitgang. Voor de komende jaren rekent eveneens een relatief grote groep (64%) er op dat hun buurt gelijk zal blijven. Kleine groepen bewoners rekenen er op dat de buurt vooruit (11%) of achteruit (10%) zal gaan. 21 Buitengebied Noord 70 Wijkatlas Smallingerland 2011

Veiligheid Het aantal bewoners van het Buitengebied Noord dat onveilige plekken kent in de eigen buurt (22%) of onveilige verkeerssituaties (59%) is ongeveer gelijk aan dat in de hele gemeente: het verschil is in ieder geval niet significant. De rapportcijfers van bewoners voor veilig voelen zijn wel iets hoger dan gemiddeld, vooral s avonds. De rapportcijfers voor criminaliteit en verkeersoverlast zijn vrijwel gelijk aan die in de hele gemeente. De verschillen tussen de dorpen zijn beperkt, maar inwoners van De Tike ervaren zeer weinig verkeersoverlast. In Opeinde onder de Vaart, Nijega en vooral De Tike is het cijfer voor verkeersoverlast duidelijk gunstiger dan in 2008. Het aantal mensen dat vindt dat diverse vormen van diefstal, geweld en overlast in de buurt voorkomen is over het algemeen lager dan in de hele gemeente. Dat geldt echter niet voor overlast van groepen jongeren, dronken mensen op straat en vandalisme. Vooral in Oudega ervaren de bewoners de nodige overlast. Het aantal aangiftes van geweld en diefstallen is over de hele linie lager dan in de hele gemeente. Voorzieningen Over het hele Buitengebied Noord genomen liggen de meeste cijfers voor voorzieningen rond de gemiddelden van de gemeente. Erg ontevreden zijn de bewoners echter over winkels voor de dagelijkse boodschappen (behalve in Oudega) en openbaar vervoer. Het cijfer voor openbaar vervoer ging in Opeinde en Nijega wel fors omhoog (van rond de 2,5 naar ongeveer 6,5), maar bleef in Oudega en De Tike lager dan 3. In Nijega gingen enkele cijfers iets omhoog: ouderenvoorzieningen (van 4,9 naar 5,7), gezondheids- en welzijnsvoorzieningen (van 3,9 naar 4,7), basisscholen (van 3,9 naar 5,1) en jongerenvoorzieningen (van 5,2 naar 6,9). De eerste drie van deze cijfers zijn in Nijega nog wel veel lager dan in de hele gemeente. Het aantal kinderen dat speciaal onderwijs volgt en het aantal peuters dat een peuterspeelzalen bezoekt zijn ongeveer net zo hoog als in de hele gemeente. Het aantal jongeren zonder startkwalificatie is iets lager dan gemiddeld. 21 Buitengebied Noord Veiligheid veiligheidsgevoel kent: onveilige plekken 19% 22% onveilige verkeers-63% 59% situaties rapportcijfers veiligheid veiligheid overdag 8,3 8,3 veiligheid avond 7,7 7,7 criminaliteit 7,9 7,6 verkeersoverlast 6,0 6,1 1 3 5 7 diefstal/overlast (volgens bewoners) schaalscore diefstal 1,3 1,1 overlast 1,3 1,4 0 2 4 6 aangiftes bij de politie per 100 woningen geweld 2 2 woninginbraak 1 1 diefstal af/uit auto 1 0 fietsendiefstal 1 1 0 10 Voorzieningen rapportcijfers voorzieningen basisscholen 8,3 8,2 speelgelegenh. 7,0 7,1 groenvoorzien. 7,2 7,0 voorz.jongeren 5,7 5,7 voorz.ouderen 6,6 6,7 gezondh/welz.v. 6,1 6,1 parkeergelenheid 6,7 6,6 straatverlichting 7,6 7,5 openbaar vervoer 2,0 4,1 winkels dag.bsch. 5,5 5,7 1 3 5 7 onderwijs spec.onderwijs 4% 5% peuterspeelzaal 67% 59% geen startkwal. x 5% 21 Buitengebied Noord Wijkanalyses Oostveen Beleidsonderzoek en Advies 71

Wijkanalyses Wijk 22: Buitengebied West Bevolking 3.190 inwoners 0-24 jaar 31% 32% 25-64 jaar 55% 53% 65 jaar en ouder 14% 15% 1.326 huishoudens alleenstaand 25% 30% paar zonder kind 37% 34% paar met kind 36% 33% eenoudergezin 3% 3% kenmerken bevolking niet-westerse etn. 2% 2% gevestigd afge- 12% 15% lopen 24 mnd. 22 Buitengebied West Bevolking Het buitengebied West omvat De Wilgen, Smalle Ee, Sanding, Boornbergum, De Veenhoop, Goëngahuizen en Kortehemmen. Tot de wijk wordt ook gerekend het buitengebied rond Het Zuid en bedrijventerrein De Haven. In het Buitengebied West woonden op 1 oktober 2010 3.190 inwoners, waarvan bijna de helft in Boornbergum (1.549). De rest woont verspreid over Sanding (446), De Wilgen (283), De Veenhoop (264), Kortehemmen (241), De Haven (81), Goëngahuizen (69), Smalle Ee (49) en het buitengebied rond Het Zuid (208). De leeftijdsverdeling van het hele Buitengebied West komt ongeveer overeen met die van de gemeente. Onder de 1.326 huishoudens bevinden zich veel paren met en zonder kinderen, maar weinig alleenstaanden en eenoudergezinnen. Het aantal inwoners met een niet-westerse etniciteit is in alle kernen veel lager dan gemiddeld in de gemeente. Het aandeel bewoners dat zich pas de laatste twee jaar vestigde is rond Het Zuid hoog, maar in de andere gebieden lager dan gemiddeld. 72 Wijkatlas Smallingerland 2011

Wonen In het Buitengebied West staan 1.190 woningen. Sanding werd gebouwd in de periode 1996-1999. In Boornbergum werden sinds 2002 109 van de huidige 592 woningen gebouwd (18%). Rond Het Zuid en in De Wilgen, Smalle Ee, Goëngahuizen en Kortehemmen stond ruim de helft van de huidige woningen er al in 1960. In het Buitengebied West staan vooral vrijstaande woningen (62%). Daarnaast zijn er twee-onder-een-kapwoningen (19%), overige woningen (11%) en in Boornbergum ook rijtjeswoningen (7% van het wijktotaal). De meeste woningen zijn eigendom van de bewoners; 14% wordt verhuurd door een corporatie. De bewoners beoordelen hun eigen woning en vooral de woningen in de buurt wat hoger dan gemiddeld in de gemeente. Dat komt vooral door de hoge cijfers in Sanding. In Sanding is de WOZ-waarde aanzienlijk hoger dan in alle andere kernen en buurten van de gemeente ( 574.000), maar ook in de andere kernen is de waarde hoger dan gemiddeld. Het aantal woningzoekenden (in % van huishoudens) is relatief laag. 22 Buitengebied West Wonen 1190 woningen vrijstaand 62% 62% 2-onder-1-kap 19% 19% rijtjeswoning 7% 7% etagewoning 1% 1% overige won. 10% 11% eigendom eigen woning 85% 85% part.verhuur 1% 1% corporatie 13% 14% woningkwaliteit cijfer volgens bew.: - eigen woning 8,0 8,1 - woningen buurt 8,0 8,0 1 3 5 7 WOZ-waarde 344 346 x 1000 0 200 400 woningzoekenden corporaties personen 4% 4% reacties 10% 14% reacties per won. x x 0 20 40 60 80 100 Wijkanalyses Sociale gegevens In het Buitengebied West wonen veel mensen met een hoog inkomen. Dat geldt vooral voor De Wilgen/Sanding, waar het persoonlijk inkomen per inwoner dan ook aanzienlijk hoger is dan elders: 33.700. In Boornbergum is het inkomen per inwoner iets lager dan in de totale gemeente. In het hele Buitengebied West wonen weinig huishoudens met een uitkering en weinig nietwerkende werkzoekenden. Het aantal inwoners van 16-64 jaar dat werkt is ongeveer net zo hoog als gemiddeld: 73%. Ook het percentage mensen dat vrijwilligerswerk doet ligt op een gemiddeld niveau: 37%. Het aantal cursisten van De Meldij en het aantal bewoners dat voorstellingen bij de Lawei bezoekt zijn iets hoger dan in de totale gemeente, vooral in Sanding. Het aantal mensen dat gebruik maakt van het maatschappelijk werk is nauwelijks lager dan gemiddeld in Smallingerland. Sociale gegevens inkomensverdeling 2008 laag 38% midden 38% hoog 24% 0 20 40 60% zonder werk bijstandsuitkering 2% 2% werkzoekend 2% 3% 2006/ 0 5 10 15 20% 2007 2009 werkloosh.uitk. 1% 1% arbeidsong.uitk. 6% 5% participatie werkt (16-64 jaar) 69% 73% vrijwilligerswerk x 37% cursus Meldij 4% 6% bezoek Lawei 5% 9% maatsch.werk 1% 2% 22 Buitengebied West Oostveen Beleidsonderzoek en Advies 73

Wijkanalyses 22 Buitengebied West Leefbaarheid rapportcijfers fysieke woonomgeving buurt algemeen 8,0 8,1 woonomgeving 7,4 7,4 onderh.bestrating 6,9 6,7 onderh.groen 6,4 6,6 zorg huis en tuin 7,6 7,6 algemene evaluatie 8,4 8,4 1 3 5 7 rapportcijfers sociale woonomgeving samenl.inkom.gr. 7,5 7,5 samenl.jong&oud 7,6 7,4 betrokkenheid 7,4 7,2 levendigheid 6,6 6,6 vervuiling 7,4 6,9 ongewenste activ. 8,8 8,6 sociale cohesie 7,2 7,3 1 3 5 7 betrokkenheid gehecht buurt 88% 89% verantw.voelen 92% 92% actief voor buurt 29% 33% wil actief zijn 74% 81% prioriteiten van bewoners zakken met geld onderh.bestrating 1,5 1,8 verkeer 2,3 2,7 groenvoorziening 1,6 1,6 honden(poep) 0,8 0,9 parkeren 1,0 0,4 speelplaatsen 0,8 0,7 zwerfvuil 0,6 0,7 wateroverlast/riool 0,6 0,4 jongeren 0,6 0,5 sociale problemen 0,2 0,2 0 1 2 incidenten geregistreerd bij de politie per 100 woningen woonoverlast 2 3 overlast jeugd 1 1 vernielingen 3 2 verkeersongevallen 3 4 0 10 ontwikkeling buurt: afgelopen jaar ging vooruit 21% 14% bleef gelijk 70% 75% ging achteruit 5% 9% weet niet 4% 2% verwachting komende jaren gaat vooruit 9% 14% blijft gelijk 73% 67% gaat achteruit 9% 11% weet niet 9% 8% Leefbaarheid Met uitzondering van het groenonderhoud zijn alle rapportcijfers voor de fysieke en vooral de sociale woonomgeving in de wijk Buitengebied West wat hoger dan gemiddeld. Dat geldt zeker ook voor de schaalscores algemene evaluatie (hoe prettig is het om in deze buurt te wonen?) en sociale cohesie. De meeste cijfers zijn ongeveer gelijk aan die uit 2008. Het cijfer voor vervuiling, dat in 2008 was gestegen van 7,0 naar 7,4 ging in 2011 weer naar beneden naar 6,9. Vooral rond Het Zuid en in Boornbergum ervaren de bewoners weer meer vervuiling. Het onderhoud van bestrating en groen wordt in De Veenhoop/Goëngahuizen het laagst beoordeeld. Relatief veel bewoners van de wijk Buitengebied West zijn gehecht aan hun buurt (89%). Ook voelen veel bewoners zich medeverantwoordelijk voor de leefbaarheid in de buurt (92%). Het aantal bewoners dat afgelopen jaar actief was in de eigen buurt is hoger dan gemiddeld (33%). In totaal 81% van de bewoners was al actief of overweegt dat in de toekomst te gaan doen. Bij de verdeling van zakken met geld over de belangrijkste buurtproblemen werd in 2008 al fors ingezet op verkeer. Voor de bewoners is dit onderwerp (relatief) nog belangrijker geworden, want het aantal zakken voor verkeer steeg van 2,3 naar 2,7: ruimschoots de hoogste score in de gemeente. Ook het onderhoud van de bestrating is belangrijker geworden (van 1,5 naar 1,8 zakken). In vergelijking met 2008 willen de bewoners duidelijk minder investeren in parkeren (van 1,0 naar 0,4) en in wateroverlast/riolering (van 0,6 naar 0,4). Bij de politie worden weinig incidenten woonoverlast, jeugdoverlast en vernielingen geregistreerd. Het aantal verkeersongevallen is, in ieder geval gemeten per 100 woningen, ongeveer net zo hoog als in de hele gemeente. Het oordeel van bewoners over de ontwikkeling van hun buurt afgelopen jaar komt vrijwel overeen met dat in de totale gemeente. Voor de komende jaren verwachten naar verhouding veel mensen dat hun buurt gelijk zal blijven: 67%. Kleine aandelen verwachten vooruitgang (14%) of achteruitgang (11%), maar in de buurt Buitengebied west (rond Het Zuid) denken meer mensen dat hun buurt achteruit gaat. Dat was overigens ook in 2008 al het geval. 22 Buitengebied West 74 Wijkatlas Smallingerland 2011

Veiligheid Weinig bewoners van het Buitengebied West zeggen onveilige plekken te kennen in hun eigen buurt: 20%. Wel kent 57% onveilige verkeerssituaties. Dat zijn er ongeveer net zoveel als in de hele gemeente. De rapportcijfers van bewoners voor veiligheid (vooral s avonds) en criminaliteit zijn gunstiger dan gemiddeld. De rapportcijfers voor veilig voelen overdag en voor verkeersoverlast zijn niet significant hoger dan gemiddeld. De cijfers voor veilig voelen, criminaliteit en verkeersoverlast zijn vooral gunstig in Sanding en ongunstig in Buitengebied West (rond Het Zuid). Het aantal bewoners dat vindt dat diverse vormen van diefstal, geweld en overlast in de buurt voorkomen is duidelijk lager dan elders. Alleen in Boornbergum ligt de overlast op een gemiddeld niveau. Bij de politie worden nauwelijks incidenten geregistreerd op gebied van diefstal. Ook het aantal geweldsdelicten is lager dan in de totale gemeente. 22 Buitengebied West Veiligheid veiligheidsgevoel kent: onveilige plekken 18% 20% onveilige verkeers-56% 57% situaties rapportcijfers veiligheid veiligheid overdag 8,2 8,2 veiligheid avond 7,6 7,6 criminaliteit 8,1 8,0 verkeersoverlast 6,4 6,4 1 3 5 7 diefstal/overlast (volgens bewoners) schaalscore diefstal 0,6 0,7 overlast 1,2 1,2 0 2 4 6 aangiftes bij de politie per 100 woningen geweld 3 2 woninginbraak 0 1 diefstal af/uit auto 0 0 fietsendiefstal 0 0 0 10 Wijkanalyses Voorzieningen In het gehele Buitengebied West samen liggen de meeste cijfers voor voorzieningen rond de gemiddelden van de gemeente. Het cijfer voor openbaar vervoer is in alle buurten (maar vooral in De Veenhoop/Goëngahuizen) lager dan gemiddeld. Het rapportcijfer voor voorzieningen en activiteiten voor jongeren ging eerder omhoog van 5,2 in 2005 naar 6,0 in 2008, maar is inmiddels weer gedaald naar 5,5. Waar de stijging in 2008 zich vooral voordeed in Boornbergum, daalde het cijfer in 2011 vooral in de buurt Buitengebied west: van 5,2 naar 3,3. Het rapportcijfer voor de parkeergelegenheid ging in Boornbergum sterk omhoog: van 5,8 naar 7,0. Ongeveer net zo hoog als in de hele gemeente zijn het percentage kinderen dat speciaal onderwijs volgt (7%) en het aandeel peuters dat een peuterspeelzaal bezoekt (53%). Het aantal jongeren van 17-22 jaar zonder startkwalificatie is iets lager dan in de totale gemeente. Voorzieningen rapportcijfers voorzieningen basisscholen 7,7 7,6 speelgelegenh. 6,7 6,8 groenvoorzien. 7,3 7,5 voorz.jongeren 6,0 5,5 voorz.ouderen 6,2 6,0 gezondh/welz.v. 6,2 6,0 parkeergelenheid 6,5 7,2 straatverlichting 7,4 7,5 openbaar vervoer 5,1 5,0 winkels dag.bsch. 7,1 6,8 1 3 5 7 onderwijs spec.onderwijs 5% 7% peuterspeelzaal 54% 53% geen startkwal. x 5% 22 Buitengebied West Oostveen Beleidsonderzoek en Advies 75

Wijkanalyses Wijk 23: Buitengebied Oost Bevolking 3.587 inwoners 0-24 jaar 32% 32% 25-64 jaar 53% 53% 65 jaar en ouder 15% 16% 1.487 huishoudens alleenstaand 29% 29% paar zonder kind 33% 32% paar met kind 35% 34% eenoudergezin 4% 5% kenmerken bevolking niet-westerse etn. 2% 2% gevestigd afge- 15% 11% lopen 24 mnd. 23 Buitengebied Oost Het buitengebied Oost omvat de kernen Drachtstercompagnie, Houtigehage en Rottevalle. Tot de wijk hoort ook het buitengebied bij Drachten ten oosten van de N31 (Noorderend, De Knobben en omgeving), met uitzondering van het nieuwe bedrijventerrein Azeven Noord (buurt De Venen oost). Bevolking In de wijk Buitengebied Oost woonden op 1 oktober 2010 3.587 inwoners: 1.382 in Rottevalle, 1.256 in Drachtstercompagnie (inclusief het buitengebied bij Drachten) en 949 in Houtigehage. De leeftijdsverdeling in deze wijk is ongeveer gelijk aan die in de hele gemeente. Onder de 1.487 huishoudens bevinden zich echter veel paren met kinderen en weinig alleenstaanden. Het aantal inwoners met een niet-westerse etniciteit is in alle drie de kernen relatief laag. Het aantal recent gevestigde personen is lager dan gemiddeld, vooral in Drachtstercompagnie. De gemiddelde woonduur is in alle kernen langer dan in de hele gemeente. 76 Wijkatlas Smallingerland 2011

Wonen In de hele wijk Buitengebied Oost staan 1.417 woningen. In elk van de drie kernen staan relatief veel oudere woningen (van voor 1960). De laatste vijf jaar zijn er, zeker in Drachtstercompagnie en Houtigehage, nauwelijks nieuwe woningen gebouwd. In Rottevalle werden in 2008 en 2009 wel 30 nieuwe woningen opgeleverd. In de drie kernen staan vooral vrijstaande woningen (59%) en twee-onder-een-kapwoningen (24%). Rijtjeswoningen en etagewoningen zijn er nauwelijks. Bijna een kwart van de woningen wordt verhuurd door een van de corporaties. Dat zijn er minder dan in de hele gemeente, maar meer dan in Buitengebied West en Noord. De rapportcijfers van bewoners voor hun eigen woning (7,9) en voor de woningen in de buurt (7,8) liggen rond de gemiddelden. De WOZwaarde van de woningen is in alle kernen hoger dan in de hele gemeente. Van alle huishoudens is 5% op zoek naar een woning van WoonFriesland of Accolade Drachten. Dat zijn er minder dan gemiddeld. 23 Buitengebied Oost Wonen 1417 woningen vrijstaand 60% 59% 2-onder-1-kap 24% 24% rijtjeswoning 6% 6% etagewoning 1% 1% overige won. 8% 9% eigendom eigen woning 77% 77% part.verhuur 0% 0% corporatie 23% 23% woningkwaliteit cijfer volgens bew.: - eigen woning 7,9 7,9 - woningen buurt 7,7 7,8 1 3 5 7 WOZ-waarde 257 256 x 1000 0 200 400 woningzoekenden corporaties personen 7% 5% reacties 24% 17% reacties per won. x x 0 20 40 60 80 100 Wijkanalyses Sociale gegevens De inkomensverdeling in Buitengebied Oost komt ongeveer overeen met die in de hele gemeente. Het persoonlijk inkomen per inwoner is echter relatief laag. Het aantal huishoudens met een bijstandsuitkering is lager dan gemiddeld, maar wel gestegen van 2 naar 4%. Het aantal niet-werkende werkzoekenden en het aantal mensen met een WW- of arbeidsongeschiktheidsuitkering liggen op een gemiddeld niveau. Het aantal inwoners van 16-64 jaar dat werkt is ongeveer net zo hoog als gemiddeld: 64%. Het aantal mensen dat vrijwilligerswerk doet is duidelijk hoger dan gemiddeld: 46%. Het aantal cursisten bij De Meldij is vrijwel net zo hoog als in de hele gemeente, maar het schouwburgbezoek bij De Lawei is lager. Het aantal cliënten van het maatschappelijk werk is net zo hoog als in de totale gemeente. Sociale gegevens inkomensverdeling 2008 laag 46% midden 42% hoog 12% 0 20 40 60% zonder werk bijstandsuitkering 2% 4% werkzoekend 4% 6% 2006/ 0 5 10 15 20% 2007 2009 werkloosh.uitk. 4% 3% arbeidsong.uitk. 8% 7% participatie werkt (16-64 jaar) 64% 64% vrijwilligerswerk x 46% cursus Meldij 2% 3% bezoek Lawei 4% 4% maatsch.werk 3% 3% 23 Buitengebied Oost Oostveen Beleidsonderzoek en Advies 77

Wijkanalyses 23 Buitengebied Oost Leefbaarheid rapportcijfers fysieke woonomgeving buurt algemeen 7,6 7,6 woonomgeving 6,8 6,9 onderh.bestrating 6,5 6,5 onderh.groen 6,3 6,6 zorg huis en tuin 7,2 7,3 algemene evaluati 7,9 7,9 1 3 5 7 rapportcijfers sociale woonomgeving samenl.inkom.gr. 7,2 7,3 samenl.jong&oud 7,3 7,3 betrokkenheid 6,9 7,1 levendigheid 6,4 6,5 vervuiling 6,8 6,5 ongewenste activ. 8,2 8,1 sociale cohesie 7,1 7,1 1 3 5 7 betrokkenheid gehecht buurt 80% 81% verantw.voelen 88% 88% actief voor buurt 33% 29% wil actief zijn 73% 76% prioriteiten van bewoners zakken met geld onderh.bestrating 1,5 1,8 verkeer 2,1 2,2 groenvoorziening 1,1 1,1 honden(poep) 1,0 1,1 parkeren 1,1 0,6 speelplaatsen 0,8 0,6 zwerfvuil 0,7 0,9 wateroverlast/riool 0,6 0,4 jongeren 0,7 0,8 sociale problemen 0,5 0,3 0 1 2 incidenten geregistreerd bij de politie per 100 woningen woonoverlast 2 2 overlast jeugd 1 1 vernielingen 4 3 verkeersongevalle 8 5 0 10 ontwikkeling buurt: afgelopen jaar ging vooruit 18% 15% bleef gelijk 65% 71% ging achteruit 13% 10% weet niet 4% 4% verwachting komende jaren gaat vooruit 10% 9% blijft gelijk 62% 69% gaat achteruit 9% 10% weet niet 20% 13% Leefbaarheid De meeste rapportcijfers voor de fysieke en sociale woonomgeving in de wijk Buitengebied Oost liggen rond de gemiddelden. Ook zijn er geen grote verschillen tussen de drie kernen. Zo wordt de buurt in het algemeen beoordeeld met een 7,6 en de kwaliteit van de woonomgeving met een 6,9. De cijfers zijn sinds 2008 ook maar weinig veranderd. Net zoals in Buitengebied Noord en West is de sociale cohesie in de kernen sterker dan in alle wijken van Drachten. De rapportcijfers voor samenleven en vooral voor betrokkenheid zijn iets hoger dan in de totale gemeente. Het aantal mensen dat zegt gehecht te zijn aan hun buurt (81%) of zich medeverantwoordelijk te voelen voor de leefbaarheid (88%) is echter niet groter dan gemiddeld in Smallingerland. Wel zijn relatief veel bewoners het afgelopen jaar actief geweest om hun buurt te verbeteren: 29%. Net zoals in de andere wijken hebben ook de bewoners van Buitengebied Oost zakken met geld mogen verdelen om de belangrijkste buurtproblemen op te lossen. In vergelijking met de rest van de gemeente geven zij vooral prioriteit aan het verkeer (2,2 zakken). Op de andere problemen wordt niet of nauwelijks meer ingezet dan in de hele gemeente. In vergelijking met 2008 willen de bewoners nu meer inzetten op het onderhoud van de bestrating (van 1,5 naar 1,8 zakken) en minder op parkeren (van 1,1 naar 0,6). Bij de politie worden, per 100 woningen, iets meer verkeersongevallen geregistreerd dan in de totale gemeente. Het aantal incidenten woonoverlast en vernielingen is lager dan in de totale gemeente. Het aantal incidenten jeugdoverlast ligt op een gemiddeld niveau. De meeste bewoners van Buitengebied Oost vinden dat hun buurt afgelopen jaar gelijk bleef (71%) en verwachten dat ook voor de komende jaren. Een aandeel van 15% vond dat de buurt vooruit ging. In Rottevalle vond ongeveer een kwart van de bewoners dat hun buurt vooruit ging. Voor de komende jaren verwacht 69% dat hun buurt gelijk zal blijven. Kleine aandelen verwachten vooruitgang (9%) of achteruitgang (10%). 23 Buitengebied Oost 78 Wijkatlas Smallingerland 2011

Veiligheid Het aantal bewoners van de wijk Buitengebied Oost dat onveilige plekken kent in de eigen buurt is lager dan in de totale gemeente: 19%. Wel vinden veel bewoners (61%) dat er onveilige verkeerssituaties zijn in hun buurt. De rapportcijfers die bewoners geven aan veilig voelen s avonds en aan criminaliteit zijn iets hoger dan in de hele gemeente. Het cijfer voor verkeersoverlast is in Houtigehage relatief ongunstig: 5,2. Inbraken en geweldsdelicten komen volgens relatief weinig bewoners wel eens in de buurt voor. Op gebied van diefstal is de beleving vooral verbeterd in Houtigehage: de samenvattende score diefstal daalde daar van 1,3 naar 0,5. Bij overlast van groepen jongeren, dronken mensen op straat en andere geluidsoverlast is het aantal bewoners dat vindt dat dat in de buurt voorkomt echter niet lager dan in de hele gemeente. De samenvattende score overlast is in alle drie de kernen ongeveer even hoog. Bij de politie worden geweldsdelicten en woninginbraak ongeveer net zo vaak geregistreerd als in de totale gemeente. Diefstal uit en vanaf auto s en fietsendiefstal komen echter nauwelijks voor in het gebied. Voorzieningen Van de verschillende voorzieningen worden vooral openbaar vervoer en winkels voor de dagelijkse boodschappen veel lager beoordeeld dan in de totale gemeente. Wel is het cijfer voor openbaar vervoer in Houtigehage gestegen van 1,8 naar 5,2. De rapportcijfers voor zowel ouderenvoorzieningen als parkeergelegenheid zijn in Drachtstercompagnie en Rottevalle gestegen. In Drachtstercompagnie steeg ook het rapportcijfer voor gezondheids- en welzijnsvoorzieningen. De cijfers voor basisscholen en speelgelegenheden en nu ook voor ouderenvoorzieningen zijn hoger dan gemiddeld. Het aantal kinderen dat speciaal onderwijs volgt en de deelname aan peuterspeelzalen zijn ongeveer net zo groot als in de hele gemeente. Dat geldt ook voor het aantal jongeren van 17 tot en met 22 jaar zonder een startkwalificatie. 23 Buitengebied Oost Veiligheid veiligheidsgevoel kent: onveilige plekken 26% 19% onveilige verkeers 68% 61% situaties rapportcijfers veiligheid veiligheid overdag 8,1 8,1 veiligheid avond 7,4 7,6 criminaliteit 7,8 7,7 verkeersoverlast 5,8 6,0 1 3 5 7 diefstal/overlast (volgens bewoners) schaalscore diefstal 1,4 1,0 overlast 1,4 1,3 0 2 4 6 aangiftes bij de politie per 100 woningen geweld 6 6 woninginbraak 1 1 diefstal af/uit auto 0 0 fietsendiefstal 1 1 0 10 Voorzieningen rapportcijfers voorzieningen basisscholen 8,4 8,4 speelgelegenh. 7,3 7,4 groenvoorzien. 7,2 7,3 voorz.jongeren 5,9 6,0 voorz.ouderen 6,2 6,9 gezondh/welz.v. 5,3 5,9 parkeergelenheid 6,1 6,7 straatverlichting 7,2 7,3 openbaar vervoer 2,4 3,9 winkels dag.bsch. 3,8 4,3 1 3 5 7 onderwijs spec.onderwijs 7% 6% peuterspeelzaal 65% 58% geen startkwal. x 8% 23 Buitengebied Oost Wijkanalyses Oostveen Beleidsonderzoek en Advies 79

2 Bevolking Bevolking Op 1 oktober 2010 woonden er in de gemeente Smallingerland (exclusief het AZC) 55.009 inwoners. Dat is vrijwel exact gelijk aan het aantal op 1 oktober 2008 (55.006), de peildatum van de vorige Wijkatlas. De afgelopen twee jaar kwamen er vooral inwoners bij in de buurten Drachtstervaart (+73), Burmaniapark (+69), Buitengebied west (+65) en Himsterhout (+63). Van alle bewoners is 30% jonger dan 25 jaar. Het aandeel jongeren is het hoogst in de buurt De Trisken centrum (44%), gevolgd door Burmaniapark, Buitengebied west, Drachtstervaart en Himsterhout (allen rond de 40%). Ouderen vanaf 65 jaar maken 18% van de bevolking uit, maar in De Bouwen west en zuid rond de 70%, in De Singels zuid en oost ongeveer 55% en in Centrum 44%. De bewoners vormen samen naar schatting 25.487 huishoudens: 36 meer dan in 2008. Sinds 2008 is het aantal gezinnen met kinderen met 100 toegenomen. Gezinnen met kinderen vormen 32% van de huishoudens; bij 80% daarvan is minstens een van de kinderen jonger dan 18. Van die 6.557 gezinnen met kinderen onder de 18 is 16% een eenoudergezin; net zo veel als drie jaar geleden. Het aandeel eenoudergezinnen (in % van gezinnen met kinderen tot 18 jaar) is het hoogst in De Bouwen zuid en De Wiken centrum (38%), gevolgd door De Trisken centrum en De Bouwen oost (rond de 33%). Van alle huishoudens heeft 16% zich de afgelopen 24 maanden gevestigd op het huidige adres; in 2008 was dat 18%. In totaal 7% van de bewoners heeft een niet-westerse etniciteit. Het aandeel is het hoogst in De Venen centrum (23%), De Trisken centrum (20%) en in Noord- Oost oost en enkele buurten in De Wiken (rond de 15%). Overzicht bevolkingsgegevens, per wijk Wijkindeling leeftijd (in % gez.m.kind 1oudergez. vestigers personen totale bevolking) 0-17 jaar in % gez.m. 24 maanden niet-westerse 0-24 jaar 65 e.o. in % huish. kind 0-17 in % bevolk. etniciteit 1 Centrum 2 De Wiken 3 De Singels 4 De Drait 4a Drachtstervaart 6 De Venen 7 De Folgeren 7a Fennepark 7b Burmaniapark/Vrijburgh 8 De Swetten 9 De Bouwen 10 Noord-Oost 13 De Trisken 13a Himsterhout Drachten totaal 21 Buitengebied Noord 22 Buitengebied West 23 Buitengebied Oost Buitengebied totaal gem.(30%) gem.(18%) gem.(26%) gem.(16%) gem.(16%) gem.(7%) Exacte cijfers en definities: blz.82 blz.82 x blz.88 blz.92 blz.94 De verticale hulplijnen in deze grafieken komen 2008 overeen met het gemeentelijke gemiddelde. 2010 80 Wijkatlas Smallingerland 2011

Overzicht bevolkingsgegevens, per buurt Buurtindeling leeftijd (in % gez.m.kind 1oudergez. vestigers personen totale bevolking) 0-17 jaar in % gez.m. 24 maanden niet-westerse 0-24 jaar 65 e.o. in % huish. kind 0-17 in % bevolk. etniciteit 101 Centrum 201 De Wiken noord 202 De Wiken west 203 De Wiken noordoost 204 De Wiken centrum 205 De Wiken zuid 206 De Wiken oost 301 De Peppel 302 De Singels west 303 De Singels oost 304 De Singels zuid 401 De Drait zuid 402 De Drait west 403 De Drait noordoost 404 De Drait zuidoost 405 De Drait noordwest 406 De Drait zuidwest 407-408 Drachtstervaart Bevolking 601 De Venen noord 602 De Venen centrum 603 De Venen zuid 701 De Folgeren zuidwest 702 De Folgeren noord 703 De Folgeren centrum 704 Fennepark 705 Burmaniapark 706 Vrijburgh 801 De Swetten west 802 De Swetten centrum 803 De Swetten oost 901 De Bouwen noord 902 De Bouwen west 903 De Bouwen oost 904 De Bouwen zuid 1001 Noord-Oost noord 1002 Noord-Oost west 1003 Noord-Oost zuid 1004 Noord-Oost oost 1301 De Trisken centrum 1302 De Trisken rondom 1303 Himsterhout 2104 Opeinde, onder de Vaart 2105 Opeinde, boven de Vaart 2109 Nijega 2110 Oudega 2114 De Tike 2201 Buitengebied west 2202 De Wilgen / Smalle Ee 2203 Sanding 2206 Boornbergum 2213 Veenhoop / Goëngahuizen 2307 Drachtstercompagnie 2308 Houtigehage 2311 Rottevalle gem.(30%) gem.(18%) gem.(26%) gem.(16%) gem.(16%) gem.(7%) Oostveen Beleidsonderzoek en Advies 81

Jongeren tot en met 24 jaar, per buurt Jongeren t/m 24 jaar (in % bewoners) 8-26 % 27-30 % 31-33 % 34-44 % Bevolking Inwoners naar leeftijd (in %) en bevolkingsontwikkeling, per wijk Wijkindeling Bevolking naar leeftijd (%) Aantal inwoners Huishoudens 0-24 25-64 65+ 2010 2008 2005 saldo 2010 2008 jaar jaar jaar 2 jaar 1 Centrum 14% 42% 44% 1.021 1.017 1.082 +4 637 653 2 De Wiken 28% 53% 19% 5.738 5.771 5.863-33 2.942 2.946 3 De Singels 22% 45% 33% 3.996 4.056 4.179-60 1.942 1.975 4 De Drait 29% 55% 15% 6.458 6.467 6.565-9 2.846 2.841 4a Drachtstervaart 39% 58% 4% 1.087 1.014 342 +73 372 353 6 De Venen 33% 54% 13% 2.956 2.975 2.995-19 1.249 1.257 7 De Folgeren 31% 59% 10% 3.471 3.474 3.522-3 1.521 1.533 7a Fennepark 35% 53% 12% 1.468 1.466 1.493 +2 505 481 7b Burmaniapark/Vrijburgh 41% 55% 4% 930 820 419 +110 324 279 8 De Swetten 30% 54% 16% 4.526 4.579 4.569-53 2.237 2.283 9 De Bouwen 17% 37% 46% 3.133 3.225 3.344-92 1.980 2.049 10 Noord-Oost 28% 56% 16% 4.010 4.027 3.922-17 2.204 2.225 13 De Trisken 35% 60% 5% 3.451 3.463 3.514-12 1.592 1.595 13a Himsterhout 39% 53% 8% 1.745 1.682 1.638 +63 618 579 Drachten totaal 29% 53% 18% 43.990 44.036 43.447-46 20.969 21.049 21 Buitengebied Noord 32% 53% 15% 4.242 4.280 4.305-38 1.705 1.690 22 Buitengebied West 32% 53% 15% 3.190 3.108 3.077 +82 1.326 1.238 23 Buitengebied Oost 32% 53% 16% 3.587 3.582 3.563 +5 1.487 1.474 Buitengebied totaal 32% 53% 15% 11.019 10.970 10.945 +49 4.518 4.402 30% 53% 18% 55.009 55.006 54.392 +3 25.487 25.451 Bron: GBA Smallingerland. Meetdatum: 1 oktober 2010 (in grijs: 1 oktober 2008 en 2005). Definities: Saldo 2 jaar is het verschil tussen 1 oktober 2010 en 1 oktober 2008 (toename in de laatste 2 jaar). Het absolute aantal inwoners per leeftijdsklasse en het aantal alleenstaanden naar leeftijdsgroep vindt u op de volgende twee bladzijden. Bij de bevolkingsgegevens zijn de inwoners van het asielzoekerscentrum (in de buurt De Venen oost) niet meegerekend. Op 1 oktober 2010 stonden daar 417 bewoners ingeschreven. Correctie buurtindeling: Bij controles bleek dat een klein aantal postcodes in het verleden aan een verkeerde buurt is toegewezen. In deze Wijkatlas is dat gecorrigeerd, ook voor de cijfers uit eerdere jaren. Daardoor wijken de cijfers uit 2008 soms iets af van die in de vorige Wijkatlas. 82 Wijkatlas Smallingerland 2011

Inwoners naar leeftijd (in %) en bevolkingsontwikkeling, per buurt Buurtindeling Bevolking naar leeftijd (%) Aantal inwoners Huishoudens 0-24 25-64 65+ 2010 2008 2005 saldo 2010 2008 jaar jaar jaar 2 jaar 101 Centrum 14% 42% 44% 1.021 1.017 1.082 +4 637 653 201 De Wiken noord 29% 55% 16% 330 327 328 +3 148 144 202 De Wiken west 31% 47% 22% 701 718 694-17 318 319 203 De Wiken noordoost 31% 49% 20% 993 965 1.001 +28 493 496 204 De Wiken centrum 23% 53% 24% 1.421 1.455 1.494-34 849 865 205 De Wiken zuid 30% 53% 16% 1.088 1.112 1.110-24 529 522 206 De Wiken oost 29% 58% 14% 1.205 1.194 1.236 +11 605 600 301 De Peppel 28% 51% 22% 1.075 1.086 1.134-11 449 452 302 De Singels west 26% 50% 24% 1.620 1.625 1.668-5 733 723 303 De Singels oost 12% 35% 53% 807 824 853-17 446 456 304 De Singels zuid 13% 30% 58% 494 521 524-27 314 344 Bevolking 401 De Drait zuid 26% 67% 7% 598 587 626 +11 341 350 402 De Drait west 19% 50% 31% 598 600 616-2 264 262 403 De Drait noordoost 33% 55% 12% 913 933 952-20 377 380 404 De Drait zuidoost 34% 55% 11% 1.255 1.260 1.250-5 505 508 405 De Drait noordwest 28% 53% 20% 1.145 1.166 1.190-21 460 466 406 De Drait zuidwest 16% 31% 11% 1.949 1.921 1.931 +28 899 875 407-408 Drachtstervaart 39% 58% 4% 1.087 1.014 342 +73 372 353 601 De Venen noord 29% 53% 18% 595 586 578 +9 244 243 602 De Venen centrum 35% 55% 11% 1.522 1.570 1.631-48 690 707 603 De Venen zuid 32% 55% 12% 839 819 786 +20 315 307 701 De Folgeren zuidwest 31% 61% 8% 1.134 1.134 1.157 0 512 522 702 De Folgeren noord 30% 56% 15% 931 943 938-12 390 385 703 De Folgeren centrum 33% 59% 8% 1.406 1.397 1.427 +9 619 626 704 Fennepark 35% 53% 12% 1.468 1.466 1.493 +2 505 481 705 Burmaniapark 41% 56% 3% 798 729 334 +69 279 244 706 Vrijburgh 36% 50% 14% 132 91 85 +41 45 35 801 De Swetten west 31% 54% 14% 2.002 2.000 1.950 +2 976 982 802 De Swetten centrum 27% 53% 19% 1.522 1.565 1.587-43 817 852 803 De Swetten oost 30% 55% 15% 1.002 1.014 1.032-12 444 449 901 De Bouwen noord 22% 51% 26% 621 649 686-28 331 353 902 De Bouwen west 10% 19% 71% 742 751 783-9 526 541 903 De Bouwen oost 23% 46% 30% 1.190 1.223 1.259-33 648 661 904 De Bouwen zuid 8% 24% 69% 580 602 616-22 475 494 1001 Noord-Oost noord 27% 56% 17% 1.469 1.458 1.403 +11 779 783 1002 Noord-Oost west 27% 51% 23% 429 445 450-16 229 229 1003 Noord-Oost zuid 24% 59% 17% 875 834 764 +41 493 481 1004 Noord-Oost oost 31% 56% 13% 1.237 1.290 1.305-53 703 732 1301 De Trisken centrum 44% 55% 1% 815 792 793 +23 437 433 1302 De Trisken rondom 33% 61% 6% 2.636 2.671 2.721-35 1.155 1.162 1303 Himsterhout 39% 53% 8% 1.745 1.682 1.638 +63 618 579 2104 Opeinde, onder de Vaart 29% 51% 20% 988 975 1.030 +13 434 419 2105 Opeinde, boven de Vaart 33% 51% 16% 710 721 723-11 273 270 2109 Nijega 37% 53% 10% 499 502 505-3 180 180 2110 Oudega 32% 54% 14% 1.713 1.730 1.693-17 688 692 2114 De Tike 29% 58% 13% 332 352 354-20 130 129 2201 Buitengebied west 40% 45% 15% 530 465 476 +65 255 196 2202 De Wilgen / Smalle Ee 29% 55% 16% 332 334 343-2 139 137 2203 Sanding 23% 65% 12% 446 453 482-7 178 180 2206 Boornbergum 33% 52% 15% 1.549 1.513 1.440 +36 620 595 2213 Veenhoop / Goëngahuizen 36% 49% 16% 333 343 336-10 134 130 2307 Drachtstercompagnie 32% 52% 16% 1.256 1.259 1.262-3 495 496 2308 Houtigehage 31% 55% 15% 949 949 966 0 399 390 2311 Rottevalle 32% 53% 16% 1.382 1.374 0 1.335 +8 593 588 30% 53% 18% 55.009 55.006 54.392 +3 25.487 25.451 Oostveen Beleidsonderzoek en Advies 83

Alleenstaanden naar leeftijd, per wijk Wijkindeling Alleenstaand (abs.) Alleenstaand (in % inw.) Alleenstaand totaal 0-24 25-64 65 e.o. 0-24 25-64 65 e.o. 2010 2008 1 Centrum 19 140 191 14% 33% 42% 350 372 2 De Wiken 136 831 440 8% 27% 40% 1.407 1.394 3 De Singels 20 232 461 2% 13% 35% 713 729 4 De Drait 58 634 234 3% 18% 24% 926 923 4a Drachtstervaart 3 43 10 1% 7% 25% 56 61 Bevolking 6 De Venen 52 214 104 5% 13% 28% 370 368 7 De Folgeren 41 408 81 4% 20% 24% 530 554 7a Fennepark 2 37 22 0% 5% 13% 61 47 7b Burmaniapark/Vrijburgh 7 59 8 2% 12% 20% 74 55 8 De Swetten 99 625 227 7% 26% 31% 951 997 9 De Bouwen 56 332 811 10% 29% 56% 1.199 1.251 10 Noord-Oost 170 688 269 15% 31% 42% 1.127 1.138 13 De Trisken 127 456 52 10% 22% 32% 635 645 13a Himsterhout 14 94 21 2% 10% 15% 129 110 Drachten totaal 804 4.793 2.931 6% 21% 37% 8.528 8.644 21 Buitengebied Noord 27 251 185 2% 11% 29% 463 444 22 Buitengebied West 98 177 122 9% 11% 26% 397 306 23 Buitengebied Oost 34 250 143 3% 13% 26% 427 421 Buitengebied totaal 159 678 450 5% 12% 27% 1.287 1.171 963 5.471 3.381 6% 19% 35% 9.815 9.815 Inwoners naar leeftijd, per wijk Wijkindeling Bevolking naar leeftijdsgroep 0-12 13-18 19-24 25-34 35-44 45-54 55-64 65-74 75 e.o. 1 Centrum 57 29 54 115 90 103 119 183 271 2 De Wiken 801 396 428 865 739 739 681 624 465 3 De Singels 446 273 164 268 404 546 573 634 688 4 De Drait 1.111 485 306 677 888 1.004 1.006 693 288 4a Drachtstervaart 267 123 30 95 239 188 105 34 6 6 De Venen 510 250 212 348 385 454 422 266 109 7 De Folgeren 616 294 175 489 577 547 433 268 72 7a Fennepark 292 164 63 52 269 284 169 138 37 7b Burmaniapark/Vrijburgh 250 80 47 137 189 123 64 32 8 8 De Swetten 698 299 346 692 615 631 509 432 304 9 De Bouwen 224 130 180 245 262 331 310 408 1.043 10 Noord-Oost 512 220 380 660 527 535 529 354 293 13 De Trisken 619 271 332 510 617 536 405 127 34 13a Himsterhout 425 163 84 119 363 282 168 106 35 Drachten totaal 6.828 3.177 2.801 5.272 6.164 6.303 5.493 4.299 3.653 21 Buitengebied Noord 734 371 250 329 630 675 607 388 258 22 Buitengebied West 516 344 175 192 419 550 521 314 159 23 Buitengebied Oost 603 308 221 317 556 553 469 365 195 Buitengebied totaal 1.853 1.023 646 838 1.605 1.778 1.597 1.067 612 8.681 4.200 3.447 6.110 7.769 8.081 7.090 5.366 4.265 Bron: GBA Smallingerland. Meetdatum: 1 oktober 2010 (in grijs: 1 oktober 2008). 84 Wijkatlas Smallingerland 2011

Inwoners naar leeftijd, per buurt Buurtindeling Bevolking naar leeftijdsgroep 0-12 13-18 19-24 25-34 35-44 45-54 55-64 65-74 75 e.o. 101 Centrum 57 29 54 115 90 103 119 183 271 201 De Wiken noord 49 18 29 39 44 43 54 39 15 202 De Wiken west 118 65 37 85 96 68 78 99 55 203 De Wiken noordoost 169 67 72 157 133 108 87 96 104 204 De Wiken centrum 140 83 103 215 156 195 192 166 171 205 De Wiken zuid 165 84 82 160 143 146 132 117 59 206 De Wiken oost 160 79 105 209 167 179 138 107 61 301 De Peppel 143 104 49 69 125 189 164 131 101 302 De Singels west 230 115 82 146 199 228 239 224 157 303 De Singels oost 44 28 26 46 50 85 104 176 248 304 De Singels zuid 29 26 7 7 30 44 66 103 182 401 De Drait zuid 67 53 37 43 71 187 100 31 9 402 De Drait west 66 31 18 20 42 84 153 133 51 403 De Drait noordoost 179 76 45 109 143 131 117 76 37 404 De Drait zuidoost 264 93 70 162 198 183 144 92 49 405 De Drait noordwest 206 82 31 87 141 165 209 163 61 406 De Drait zuidwest 329 150 105 256 293 254 283 198 81 407-408 Drachtstervaart 267 123 30 95 239 188 105 34 6 Bevolking 601 De Venen noord 103 46 24 59 89 98 70 76 30 602 De Venen centrum 245 129 153 217 175 217 221 115 50 603 De Venen zuid 162 75 35 72 121 139 131 75 29 701 De Folgeren zuidwest 211 82 55 216 171 173 133 70 23 702 De Folgeren noord 146 87 46 80 127 162 148 106 29 703 De Folgeren centrum 259 125 74 193 279 212 152 92 20 704 Fennepark 292 164 63 52 269 284 169 138 37 705 Burmaniapark 219 68 42 125 167 98 57 20 2 706 Vrijburgh 31 12 5 12 22 25 7 12 6 801 De Swetten west 326 132 165 329 272 269 221 201 87 802 De Swetten centrum 207 88 123 258 182 199 170 157 138 803 De Swetten oost 165 79 58 105 161 163 118 74 79 901 De Bouwen noord 62 29 48 103 62 84 70 68 95 902 De Bouwen west 29 21 21 20 35 45 43 126 402 903 De Bouwen oost 125 70 84 93 139 176 141 134 228 904 De Bouwen zuid 8 10 27 29 26 26 56 80 318 1001 Noord-Oost noord 175 101 122 239 202 210 175 133 112 1002 Noord-Oost west 59 32 23 41 56 51 70 42 55 1003 Noord-Oost zuid 118 34 60 153 121 118 125 83 63 1004 Noord-Oost oost 160 53 175 227 148 156 159 96 63 1301 De Trisken centrum 157 68 134 150 145 105 48 6 2 1302 De Trisken rondom 462 203 198 360 472 431 357 121 32 1303 Himsterhout 425 163 84 119 363 282 168 106 35 2104 Opeinde, onder de Vaart 149 88 53 71 134 149 151 116 77 2105 Opeinde, boven de Vaart 128 63 41 39 113 108 101 68 49 2109 Nijega 107 45 34 45 83 93 44 27 21 2110 Oudega 299 151 102 150 246 279 242 148 96 2114 De Tike 51 24 20 24 54 46 69 29 15 2201 Buitengebied west 65 106 41 22 56 83 78 57 22 2202 De Wilgen / Smalle Ee 49 29 18 15 44 55 69 37 16 2203 Sanding 42 42 19 10 36 102 141 49 5 2206 Boornbergum 303 127 75 128 246 242 193 140 95 2213 Veenhoop / Goëngahuizen 57 40 22 17 37 68 40 31 21 2307 Drachtstercompagnie 224 114 64 92 208 186 163 133 72 2308 Houtigehage 161 71 59 111 141 145 122 105 34 2311 Rottevalle 218 123 98 114 207 222 184 127 89 8.681 4.200 3.447 6.110 7.769 8.081 7.090 5.366 4.265 Oostveen Beleidsonderzoek en Advies 85

Alleenstaanden, per buurt Alleenstaanden (in % van huishoudens) 10-22 % 24-33 % 34-47 49-80 % Bevolking Huishoudens naar gezinssituatie, per wijk Wijkindeling gezin m.kind echtpaar z.kind samenw.z.kind alleenstaand abs. in % abs. in % abs. in % abs. in % 1 Centrum 71 11% 175 27% 41 6% 350 55% 2 De Wiken 816 28% 577 20% 142 5% 1.407 48% 3 De Singels 491 25% 664 34% 74 4% 713 37% 4 De Drait 1.023 36% 791 28% 106 4% 926 33% 4a Drachtstervaart 211 57% 82 22% 23 6% 56 15% 6 De Venen 482 39% 331 27% 66 5% 370 30% 7 De Folgeren 583 38% 323 21% 85 6% 530 35% 7a Fennepark 262 52% 160 32% 22 4% 61 12% 7b Burmaniapark/Vrijburgh 179 55% 53 16% 18 6% 74 23% 8 De Swetten 662 30% 491 22% 133 6% 951 43% 9 De Bouwen 279 14% 445 22% 57 3% 1.199 61% 10 Noord-Oost 511 23% 417 19% 149 7% 1.127 51% 13 De Trisken 598 38% 263 17% 96 6% 635 40% 13a Himsterhout 326 53% 141 23% 22 4% 129 21% Drachten totaal 6.494 31% 4.913 23% 1.034 5% 8.528 41% 21 Buitengebied Noord 676 40% 490 29% 76 4% 463 27% 22 Buitengebied West 478 36% 400 30% 51 4% 397 30% 23 Buitengebied Oost 580 39% 398 27% 82 6% 427 29% Buitengebied totaal 1.734 38% 1.288 29% 209 5% 1.287 28% 8.228 32% 6.201 24% 1.243 5% 9.815 39% Bron: GBA Smallingerland. Meetdatum: 1 oktober 2010. Definities: Weergegeven is het aantal huishoudens naar gezinssituatie. Voor de bepaling van de gezinssituatie zie blz.91. De kolom gezinnen met kinderen omvat 5626 echtparen met kinderen, 1170 samenwonenden met kinderen en 1432 eenoudergezinnen. Huishoudens worden weergegeven absoluut en in % van het totaal aantal huishoudens. 86 Wijkatlas Smallingerland 2011

Huishoudens naar gezinssituatie, per buurt Buurtindeling gezin m.kind echtpaar z.kind samenw.z.kind alleenstaand abs. in % abs. in % abs. in % abs. in % 101 Centrum 71 11% 175 27% 41 6% 350 55% 201 De Wiken noord 52 35% 40 27% 6 4% 50 34% 202 De Wiken west 111 35% 90 28% 10 3% 107 34% 203 De Wiken noordoost 147 30% 77 16% 26 5% 243 49% 204 De Wiken centrum 171 20% 154 18% 36 4% 488 57% 205 De Wiken zuid 173 33% 103 19% 18 3% 235 44% 206 De Wiken oost 162 27% 113 19% 46 8% 284 47% 301 De Peppel 169 38% 162 36% 20 4% 98 22% 302 De Singels west 231 32% 225 31% 32 4% 245 33% 303 De Singels oost 55 12% 196 44% 18 4% 177 40% 304 De Singels zuid 36 11% 81 26% 4 1% 193 61% 401 De Drait zuid 71 21% 51 15% 5 1% 214 63% 402 De Drait west 66 25% 148 56% 3 1% 47 18% 403 De Drait noordoost 166 44% 91 24% 20 5% 100 27% 404 De Drait zuidoost 235 47% 115 23% 21 4% 134 27% 405 De Drait noordwest 171 37% 189 41% 15 3% 85 18% 406 De Drait zuidwest 314 35% 197 22% 42 5% 346 38% 407-408 Drachtstervaart 211 57% 82 22% 23 6% 56 15% Bevolking 601 De Venen noord 99 41% 70 29% 14 6% 61 25% 602 De Venen centrum 246 36% 148 21% 42 6% 254 37% 603 De Venen zuid 137 43% 113 36% 10 3% 55 17% 701 De Folgeren zuidwest 190 37% 107 21% 32 6% 183 36% 702 De Folgeren noord 151 39% 119 31% 18 5% 102 26% 703 De Folgeren centrum 242 39% 97 16% 35 6% 245 40% 704 Fennepark 262 52% 160 32% 22 4% 61 12% 705 Burmaniapark 157 56% 38 14% 17 6% 67 24% 706 Vrijburgh 22 49% 15 33% 1 2% 7 16% 801 De Swetten west 325 33% 205 21% 50 5% 396 41% 802 De Swetten centrum 186 23% 177 22% 55 7% 399 49% 803 De Swetten oost 151 34% 109 25% 28 6% 156 35% 901 De Bouwen noord 81 24% 86 26% 17 5% 147 44% 902 De Bouwen west 29 6% 125 24% 7 1% 365 69% 903 De Bouwen oost 155 24% 168 26% 20 3% 305 47% 904 De Bouwen zuid 14 3% 66 14% 13 3% 382 80% 1001 Noord-Oost noord 197 25% 161 21% 57 7% 364 47% 1002 Noord-Oost west 52 23% 49 21% 8 3% 120 52% 1003 Noord-Oost zuid 108 22% 101 20% 31 6% 253 51% 1004 Noord-Oost oost 154 22% 106 15% 53 8% 390 55% 1301 De Trisken centrum 136 31% 28 6% 27 6% 246 56% 1302 De Trisken rondom 462 40% 235 20% 69 6% 389 34% 1303 Himsterhout 326 53% 141 23% 22 4% 129 21% 2104 Opeinde, onder de Vaart 148 34% 122 28% 16 4% 148 34% 2105 Opeinde, boven de Vaart 116 42% 87 32% 5 2% 65 24% 2109 Nijega 90 50% 33 18% 10 6% 47 26% 2110 Oudega 267 39% 204 30% 38 6% 179 26% 2114 De Tike 55 42% 44 34% 7 5% 24 18% 2201 Buitengebied west 69 27% 59 23% 7 3% 120 47% 2202 De Wilgen / Smalle Ee 47 34% 47 34% 6 4% 39 28% 2203 Sanding 63 35% 93 52% 5 3% 17 10% 2206 Boornbergum 249 40% 165 27% 31 5% 175 28% 2213 Veenhoop / Goëngahuizen 50 37% 36 27% 2 1% 46 34% 2307 Drachtstercompagnie 207 42% 146 29% 22 4% 120 24% 2308 Houtigehage 152 38% 107 27% 27 7% 113 28% 2311 Rottevalle 221 37% 145 24% 33 6% 194 33% 8.228 32% 6.201 24% 1.243 5% 9.815 39% Oostveen Beleidsonderzoek en Advies 87

Eenoudergezinnen met kinderen van 0-17 jaar, per buurt Eenoudergezinnen (m.kind.0-17) (in % alle gezinnen m.kind.0-17) 0-7 % 8-12 % 13-22 % 24-38 % Bevolking Kinderen en gezinnen, per wijk Wijkindeling gez.m.kind 0-17 kinderen 0-17 gem.aantal kinderen per totaal waarvan totaal waarvan kinderen 100 volwassenen aantal eenouder aantal eenouder per gezin 2010 2008 1 Centrum 50 26% 80 26% 1,60 9 8 2 De Wiken 633 22% 1.120 20% 1,77 25 25 3 De Singels 371 13% 682 11% 1,84 21 21 4 De Drait 821 17% 1.505 14% 1,83 31 31 4a Drachtstervaart 190 7% 368 5% 1,94 52 50 6 De Venen 374 16% 700 12% 1,87 32 33 7 De Folgeren 483 13% 848 10% 1,76 33 34 7a Fennepark 213 3% 425 2% 2,00 41 46 7b Burmaniapark/Vrijburgh 155 10% 316 9% 2,04 52 54 8 De Swetten 541 23% 939 20% 1,74 26 25 9 De Bouwen 205 29% 325 25% 1,59 12 12 10 Noord-Oost 397 26% 671 22% 1,69 21 21 13 De Trisken 484 21% 834 18% 1,72 33 33 13a Himsterhout 285 6% 565 5% 1,98 48 52 Drachten totaal 5.202 17% 9.378 14% 1,80 27 28 21 Buitengebied Noord 527 8% 1.037 7% 1,97 33 34 22 Buitengebied West 373 7% 745 5% 2,00 34 32 23 Buitengebied Oost 455 11% 862 9% 1,89 32 34 Buitengebied totaal 1.355 9% 2.644 7% 1,95 33 33 6.557 16% 12.022 13% 1,83 29 29 Bron: GBA Smallingerland. Meetdatum: 1 oktober 2010 (in grijs: 1 oktober 2008). Definities: Gezinnen met kind 0-17 zijn gezinnen met tenminste één inwonend eigen kind in de leeftijd van 0 t/m 17 jaar (absolute aantal en het percentage éénoudergezinnen in deze groep; dit percentage wordt ook in bovenstaande kaart getoond). Inwonende kinderen 0-17 zijn kinderen van deze gezinnen die nog thuiswonen in de leeftijd van 0 t/m 17 jaar (absoluut en het percentage kinderen uit éénoudergezinnen in deze groep). Het gemiddeld aantal kinderen per gezin is het aantal inwonende kinderen van 0 t/m 17 jaar gedeeld door het aantal gezinnen met inwonende kinderen van 0 t/m 17 jaar. Het aantal kinderen per 100 volwassenen is het aantal inwoners van 0 t/m 17 jaar gedeeld door het aantal inwoners van 18 jaar en ouder, vermenigvuldigd met 100. 88 Wijkatlas Smallingerland 2011

Kinderen en gezinnen, per buurt Buurtindeling gez.m.kind 0-17 kinderen 0-17 gem.aantal kinderen per totaal waarvan totaal waarvan kinderen 100 volwassenen aantal eenouder aantal eenouder per gezin 2010 2008 101 Centrum 50 26% 80 26% 1,60 9 8 201 De Wiken noord 38 16% 65 11% 1,71 25 25 202 De Wiken west 97 30% 175 29% 1,80 33 33 203 De Wiken noordoost 118 13% 222 13% 1,88 29 28 204 De Wiken centrum 128 38% 203 33% 1,59 17 18 205 De Wiken zuid 140 24% 238 21% 1,70 28 31 206 De Wiken oost 112 9% 217 7% 1,94 23 23 301 De Peppel 130 12% 234 9% 1,80 28 29 302 De Singels west 172 13% 324 12% 1,88 25 26 303 De Singels oost 42 17% 72 11% 1,71 10 9 304 De Singels zuid 27 11% 52 8% 1,93 12 11 401 De Drait zuid 55 9% 107 8% 1,95 23 22 402 De Drait west 47 9% 94 6% 2,00 19 18 403 De Drait noordoost 131 24% 239 21% 1,82 36 37 404 De Drait zuidoost 194 20% 348 18% 1,79 39 38 405 De Drait noordwest 139 8% 273 7% 1,96 32 31 406 De Drait zuidwest 255 18% 444 14% 1,74 30 31 407-408 Drachtstervaart 190 7% 368 5% 1,94 52 50 601 De Venen noord 76 8% 137 5% 1,80 31 29 602 De Venen centrum 187 26% 345 21% 1,84 30 32 603 De Venen zuid 111 5% 218 4% 1,96 35 37 701 De Folgeren zuidwest 161 17% 277 12% 1,72 32 31 702 De Folgeren noord 122 11% 212 8% 1,74 31 34 703 De Folgeren centrum 200 12% 359 9% 1,80 34 36 704 Fennepark 213 3% 425 2% 2,00 41 46 705 Burmaniapark 137 11% 275 11% 2,01 54 57 706 Vrijburgh 18 0% 41 0% 2,28 45 30 801 De Swetten west 256 28% 428 25% 1,67 27 26 802 De Swetten centrum 155 27% 283 22% 1,83 23 21 803 De Swetten oost 130 9% 228 11% 1,75 29 31 Bevolking 901 De Bouwen noord 55 24% 84 23% 1,53 16 17 902 De Bouwen west 25 20% 44 16% 1,76 6 6 903 De Bouwen oost 112 33% 181 28% 1,62 18 20 904 De Bouwen zuid 13 38% 16 31% 1,23 3 2 1001 Noord-Oost noord 148 22% 247 17% 1,67 22 20 1002 Noord-Oost west 43 19% 79 16% 1,84 25 28 1003 Noord-Oost zuid 86 29% 143 24% 1,66 20 17 1004 Noord-Oost oost 120 30% 202 28% 1,68 20 22 1301 De Trisken centrum 118 34% 205 31% 1,74 35 34 1302 De Trisken rondom 366 17% 629 14% 1,72 32 32 1303 Himsterhout 285 6% 565 5% 1,98 48 52 2104 Opeinde, onder de Vaart 118 13% 219 11% 1,86 29 29 2105 Opeinde, boven de Vaart 89 6% 180 5% 2,02 34 34 2109 Nijega 67 4% 141 4% 2,10 39 42 2110 Oudega 216 8% 424 7% 1,96 33 35 2114 De Tike 37 5% 73 5% 1,97 28 30 2201 Buitengebied west 48 10% 100 9% 2,08 42 27 2202 De Wilgen / Smalle Ee 36 6% 74 5% 2,06 29 27 2203 Sanding 46 4% 79 5% 1,72 22 23 2206 Boornbergum 204 8% 410 5% 2,01 37 37 2213 Veenhoop / Goëngahuizen 39 0% 82 0% 2,10 36 39 2307 Drachtstercompagnie 167 9% 321 7% 1,92 34 35 2308 Houtigehage 115 17% 214 13% 1,86 29 32 2311 Rottevalle 173 10% 327 8% 1,89 31 34 6.557 16% 12.022 13% 1,83 29 29 Oostveen Beleidsonderzoek en Advies 89

Binnenverhuizingen huishoudens, van wijk naar wijk (deel 1) Naar wijk: 1 2 De 3 De 4 De 4a Dracht- 6 De Centrum Wiken Singels Drait stervaart Venen Van wijk: abs. in % abs. in % abs. in % abs. in % abs. in % abs. in % 1 Centrum 11 6% 12 2% 8 2% 14 2% 2 2% 5 2% 2 De Wiken 11 6% 123 16% 32 8% 17 3% 1 1% 29 10% 3 De Singels 8 4% 17 2% 28 7% 15 2% 4 4% 7 3% 4 De Drait 8 4% 21 3% 18 4% 103 17% 8 9% 13 5% 4a Drachtstervaart 1 1% 1 0% 2 0% 5 1% 5 6% 3 1% 6 De Venen 4 2% 27 4% 13 3% 16 3% 0 0% 17 6% Bevolking 7 De Folgeren 4 2% 17 2% 7 2% 15 2% 7 8% 3 1% 7a Fennepark 2 1% 9 1% 2 0% 0 0% 0 0% 3 1% 7b Burman./Vrijb. 1 1% 4 1% 1 0% 3 0% 1 1% 0 0% 8 De Swetten 15 8% 44 6% 30 7% 22 4% 1 1% 12 4% 9 De Bouwen 9 5% 36 5% 39 9% 17 3% 1 1% 13 5% 10 Noord-Oost 12 6% 87 12% 20 5% 38 6% 1 1% 24 9% 13 De Trisken 5 3% 27 4% 8 2% 28 5% 3 3% 12 4% 13a Himsterhout 3 2% 5 1% 4 1% 14 2% 11 12% 2 1% 21 Buiteng.Noord 3 2% 8 1% 2 0% 8 1% 0 0% 6 2% 22 Buiteng.West 3 2% 17 2% 5 1% 10 2% 0 0% 1 0% 23 Buiteng.Oost 2 1% 19 3% 3 1% 3 0% 1 1% 8 3% Uit andere gemeente 86 46% 280 37% 203 48% 273 45% 44 49% 120 43% 188 100% 754 100% 425 100% 601 100% 90 100% 278 100% Naar wijk: 7 De 7a Fenne- 7a Burman./ 8 De 9 De 10 Noord- Folgeren park Vrijburgh Swetten Bouwen Oost Van wijk: abs. in % abs. in % abs. in % abs. in % abs. in % abs. in % 1 Centrum 1 0% 2 2% 0 0% 9 2% 16 3% 18 2% 2 De Wiken 19 6% 8 10% 9 7% 37 6% 56 10% 64 7% 3 De Singels 6 2% 0 0% 2 2% 7 1% 32 6% 10 1% 4 De Drait 14 4% 2 2% 4 3% 18 3% 16 3% 33 4% 4a Drachtstervaart 1 0% 1 1% 1 1% 1 0% 1 0% 8 1% 6 De Venen 12 4% 2 2% 1 1% 13 2% 22 4% 31 4% 7 De Folgeren 37 11% 7 9% 8 7% 26 4% 14 3% 13 1% 7a Fennepark 8 2% 4 5% 6 5% 6 1% 5 1% 6 1% 7b Burman./Vrijb. 5 1% 1 1% 5 4% 7 1% 1 0% 4 0% 8 De Swetten 27 8% 4 5% 11 9% 99 17% 38 7% 54 6% 9 De Bouwen 10 3% 1 1% 4 3% 22 4% 79 14% 32 4% 10 Noord-Oost 17 5% 1 1% 5 4% 47 8% 53 10% 166 19% 13 De Trisken 12 4% 4 5% 5 4% 32 5% 25 5% 32 4% 13a Himsterhout 2 1% 1 1% 1 1% 4 1% 4 1% 5 1% 21 Buiteng.Noord 8 2% 0 0% 2 2% 11 2% 10 2% 17 2% 22 Buiteng.West 2 1% 1 1% 3 2% 5 1% 12 2% 17 2% 23 Buiteng.Oost 4 1% 2 2% 1 1% 11 2% 10 2% 22 3% Uit andere gemeente 152 45% 41 50% 53 44% 235 40% 155 28% 340 39% 337 100% 82 100% 121 100% 590 100% 549 100% 872 100% Bron: GBA Smallingerland. Meetdatum: 1 oktober 2008 t/m 30 september 2010. Definities: Op deze twee pagina s wordt weergegeven het aantal (binnen)verhuizingen van huishoudens plus vestigingen van buiten de gemeente. Vertrek vanuit de gemeente naar een andere gemeente wordt niet weergegeven. De definitie van huishoudens op deze twee pagina s wijkt af van die op andere pagina s in de Wijkatlas. In deze tabellen worden personen gerekend tot een huishouden, indien zij op dezelfde dag verhuizen van hetzelfde oude adres naar hetzelfde nieuwe adres. De aantallen worden weergegeven absoluut en in % van het totaal aantal huishoudens dat zich in de wijk vestigde. 90 Wijkatlas Smallingerland 2011

Binnenverhuizingen huishoudens, van wijk naar wijk (deel 2) Naar wijk: 13 De 13a Him- 21 buiteng. 22 buiteng. 23 buiteng. totaal binnen- Trisken sterhout Noord West Oost verh./vestig. Van wijk: abs. in % abs. in % abs. in % abs. in % abs. in % abs. in % 1 Centrum 7 1% 4 2% 3 1% 3 1% 4 1% 119 2% 2 De Wiken 38 6% 7 4% 7 3% 9 3% 10 2% 477 7% 3 De Singels 14 2% 2 1% 2 1% 9 3% 3 1% 166 2% 4 De Drait 28 5% 21 13% 6 2% 17 6% 6 1% 336 5% 4a Drachtstervaart 5 1% 2 1% 1 0% 2 1% 3 1% 43 1% 6 De Venen 16 3% 5 3% 3 1% 3 1% 9 2% 194 3% 7 De Folgeren 10 2% 3 2% 3 1% 4 1% 4 1% 182 3% 7a Fennepark 5 1% 0 0% 0 0% 0 0% 0 0% 56 1% 7b Burman./Vrijb. 2 0% 1 1% 2 1% 0 0% 1 0% 39 1% 8 De Swetten 27 5% 8 5% 13 5% 6 2% 14 3% 425 6% 9 De Bouwen 14 2% 2 1% 3 1% 3 1% 1 0% 286 4% 10 Noord-Oost 26 4% 7 4% 7 3% 14 5% 9 2% 534 8% Bevolking 13 De Trisken 87 15% 6 4% 7 3% 21 7% 8 2% 322 5% 13a Himsterhout 12 2% 1 1% 0 0% 3 1% 2 0% 74 1% 21 Buiteng.Noord 7 1% 0 0% 82 32% 3 1% 7 1% 174 3% 22 Buiteng.West 14 2% 8 5% 3 1% 38 13% 2 0% 141 2% 23 Buiteng.Oost 9 2% 0 0% 3 1% 0 0% 73 14% 171 3% Uit andere gemeente 273 46% 86 53% 115 44% 159 54% 377 71% 2.992 44% 594 100% 163 100% 260 100% 294 100% 533 100% 6.731 100% Definitie huishoudens (blz.86 t/m 89); correctie voor samenwonen: De weergegeven gezinssituatie op de bladzijden 86 t/m 89 is in eerste instantie gebaseerd op de officiële definities van het GBA. In het GBA wordt echter alleen rekening gehouden met de officiële burgerlijke staat. Het gevolg daarvan is dat mensen die samenwonen, veelal staan geregistreerd als twee alleenstaanden (soms ook als éénoudergezin). Om een betere benadering van de werkelijkheid te kunnen bieden, is daarom een inschatting gemaakt van het aantal mensen dat vermoedelijk samenwoont. Binnen deze definitie is sprake van samenwoning indien: op één adres twee mensen wonen (alleenstaande of hoofd van een éénoudergezin), al dan niet met eigen inwonende kinderen, maar verder niemand, deze twee mensen wonen er al minstens 24 maanden - of ze wonen er korter, maar zijn beiden verhuisd van eenzelfde vorige adres (dus daar woonden ze ook al allebei) het leeftijdsverschil bedraagt minder dan 20 jaar. Wanneer aan deze voorwaarden is voldaan, is sprake van samenwonenden met of zonder kinderen. De bewoners worden dan beschouwd als één huishouden. Definitie etniciteit (blz.94-95): De etniciteit van bewoners wordt vastgesteld volgens de definitie van de VNG en het Ministerie van Binnenlandse Zaken. Daarbij wordt eerst gekeken naar het geboorteland van de persoon zelf, dan van diens moeder en daarna naar dat van de vader. Indien echter één van de geboortelanden behoort tot de niet-westerse landen (Oost- en Zuid-Europa, Midden- en Zuid-Amerika, Afrika en Azië exclusief voormalig Nederlands Indië, maar inclusief Indonesië) wordt dat geboorteland bepalend. Indien de persoon geboren is in Nederland, maar een van de ouders in het buitenland, is het buitenland bepalend. In de tabellen op blz.94-95 zijn bewoners ingedeeld in een aantal groepen: Nederland. Overig Westers: overige landen in Noord- en West-Europa, VS, Canada, Australië, Nieuw-Zeeland en Israel. Mediterraan: landen rond de Middellandse Zee, waaronder Spanje, Portugal, Italië, Griekenland, Turkijke, Syrië, Tunesië, Algerije en Marokko. Oost-Europees: landen uit (voormalig) Oost-Europa, incl.voormalig Joegoslavië en de voormalige Sovjet-Unie. Surinaams/Antilliaans: Suriname, Nederlandse Antillen en Aruba. Overig: alle overige landen, inclusief onbekend. Oostveen Beleidsonderzoek en Advies 91

Gemiddelde woonduur (alle huishoudens), per buurt Gemiddelde woonduur alle huishoudens 3,1-10,0 jaar 10,1-12,5 jaar 12,7-15,2 jaar 15,6-20,8 jaar Bevolking Verhuismobiliteit van bewoners, per wijk Wijkindeling gemiddelde woonduur in jaren aantal vestigers afgelopen 24 maanden totaal gezinnen alleenst. tot.abs. totaal 2008 gezinnen alleenst. 1 Centrum 11,2 10,7 11,7 121 19% 19% 16% 21% 2 De Wiken 12,5 13,6 11,4 478 16% 18% 10% 23% 3 De Singels 13,9 14,4 13,2 236 12% 16% 7% 21% 4 De Drait 13,1 13,9 11,4 475 17% 14% 9% 34% 4a Drachtstervaart 3,8 3,8 3,6 61 16% 41% 15% 23% 6 De Venen 13,8 13,9 13,5 159 13% 18% 9% 22% 7 De Folgeren 11,3 11,5 10,8 218 14% 18% 10% 22% 7a Fennepark 9,8 9,5 12,0 47 9% 7% 9% 15% 7b Burmaniapark/Vrijburgh 5,1 5,4 3,8 85 26% 26% 21% 45% 8 De Swetten 14,0 14,5 13,4 368 16% 19% 12% 23% 9 De Bouwen 11,8 13,4 10,7 391 20% 20% 18% 21% 10 Noord-Oost 10,7 11,3 10,1 488 22% 28% 16% 28% 13 De Trisken 9,2 10,3 7,5 346 22% 25% 14% 34% 13a Himsterhout 6,1 6,5 4,7 115 19% 13% 13% 38% Drachten totaal 11,8 12,3 11,1 3.588 17% 19% 12% 25% 21 Buitengebied Noord 17,2 16,9 18,2 167 10% 12% 6% 19% 22 Buitengebied West 14,3 14,9 13,0 199 15% 12% 7% 34% 23 Buitengebied Oost 16,2 16,0 16,6 170 11% 15% 8% 19% Buitengebied totaal 16,0 16,0 16,1 536 12% 13% 7% 24% 12,5 13,1 11,7 4.124 16% 18% 11% 25% Bron: GBA Smallingerland. Meetdatum: 1 oktober 2010 (verhuizingen: 1 oktober 2008 t/m 30 september 2010; in grijs 1 oktober 2006 t/m 30 september 2008). Definities: De gemiddelde woonduur is de woonduur op het huidige adres. Gezinnen zijn alle huishoudens exclusief alleenstaanden (dus: echtparen of samenwonenden met of zonder kinderen en éénoudergezinnen). Aantal vestigers afgelopen 24 maanden is het aantal gezinnen en/of alleenstaanden dat korter dan 24 maanden woont op het huidige adres. Gegevens over gezinnen zijn berekend aan de hand van de gegevens van het gezinshoofd. De gemiddelde woonduur en aantal verhuizingen worden uiteraard mede beïnvloed door nieuwbouwprojecten. Buurten met veel nieuwbouw (zoals Burmaniapark) kennen daardoor een lage gemiddelde woonduur en hoog aantal verhuizingen. 92 Wijkatlas Smallingerland 2011

Verhuismobiliteit van bewoners, per buurt Buurtindeling gemiddelde woonduur in jaren aantal vestigers afgelopen 24 maanden totaal gezin alleenst. tot.abs. totaal 2008 gezin alleenst. 101 Centrum 11,2 10,7 11,7 121 19% 19% 16% 21% 201 De Wiken noord 12,4 12,5 12,3 21 14% 9% 14% 14% 202 De Wiken west 15,9 15,2 17,2 38 12% 13% 10% 15% 203 De Wiken noordoost 12,7 13,8 11,4 88 18% 20% 8% 28% 204 De Wiken centrum 11,6 12,3 11,0 133 16% 18% 10% 20% 205 De Wiken zuid 13,1 14,3 11,7 98 19% 18% 12% 27% 206 De Wiken oost 11,5 13,4 9,3 100 17% 22% 11% 23% 301 De Peppel 13,9 13,2 16,3 37 8% 14% 7% 12% 302 De Singels west 16,6 16,3 17,3 71 10% 11% 7% 16% 303 De Singels oost 11,1 10,9 11,5 38 9% 11% 8% 9% 304 De Singels zuid 11,6 17,5 7,9 90 29% 37% 5% 44% 401 De Drait zuid 5,2 10,7 1,9 199 58% 13% 16% 84% 402 De Drait west 17,1 16,7 19,1 22 8% 10% 7% 15% 403 De Drait noordoost 15,1 14,2 17,7 31 8% 12% 6% 13% 404 De Drait zuidoost 14,0 13,1 16,3 59 12% 15% 9% 19% 405 De Drait noordwest 16,1 16,1 16,0 34 7% 9% 6% 15% 406 De Drait zuidwest 11,9 12,3 11,3 130 14% 18% 10% 21% 407-408 Drachtstervaart 3,8 3,8 3,6 61 16% 41% 15% 23% Bevolking 601 De Venen noord 15,6 15,1 17,4 18 7% 13% 6% 11% 602 De Venen centrum 13,3 13,8 12,4 108 16% 21% 11% 24% 603 De Venen zuid 13,3 13,1 14,6 33 10% 16% 8% 20% 701 De Folgeren zuidwest 10,3 11,3 8,7 89 17% 22% 13% 25% 702 De Folgeren noord 12,1 12,0 12,4 55 14% 16% 11% 22% 703 De Folgeren centrum 11,5 11,3 11,7 74 12% 15% 7% 19% 704 Fennepark 9,8 9,5 12,0 47 9% 7% 9% 15% 705 Burmaniapark 3,8 4,1 2,5 71 25% 27% 18% 49% 706 Vrijburgh 13,2 12,6 16,0 14 31% 17% 37% 0% 801 De Swetten west 14,0 14,9 12,8 185 19% 22% 13% 28% 802 De Swetten centrum 14,7 15,3 14,1 111 14% 19% 11% 17% 803 De Swetten oost 12,8 12,7 12,8 72 16% 13% 11% 25% 901 De Bouwen noord 16,0 16,2 15,7 47 14% 20% 9% 20% 902 De Bouwen west 9,8 12,4 8,6 120 23% 20% 18% 25% 903 De Bouwen oost 13,8 13,7 14,0 117 18% 18% 21% 14% 904 De Bouwen zuid 8,3 8,7 8,2 107 23% 22% 25% 22% 1001 Noord-Oost noord 11,4 11,9 10,8 129 17% 26% 12% 21% 1002 Noord-Oost west 12,4 13,0 11,9 47 21% 20% 11% 29% 1003 Noord-Oost zuid 10,0 10,8 9,2 110 22% 31% 15% 29% 1004 Noord-Oost oost 9,9 10,3 9,7 202 29% 32% 23% 34% 1301 De Trisken centrum 5,8 7,3 4,7 179 41% 40% 28% 51% 1302 De Trisken rondom 10,4 11,0 9,3 167 14% 19% 10% 23% 1303 Himsterhout 6,1 6,5 4,7 115 19% 13% 13% 38% 2104 Opeinde, onder de Vaart 18,3 17,4 20,2 55 13% 9% 9% 20% 2105 Opeinde, boven de Vaart 15,2 14,6 17,3 22 8% 9% 6% 15% 2109 Nijega 19,1 18,5 21,0 15 8% 9% 4% 21% 2110 Oudega 16,3 16,7 15,3 68 10% 16% 6% 21% 2114 De Tike 19,9 18,7 24,9 7 5% 8% 4% 13% 2201 Buitengebied west 11,6 15,5 7,3 87 34% 21% 9% 63% 2202 De Wilgen / Smalle Ee 20,8 18,6 26,3 9 6% 9% 3% 15% 2203 Sanding 10,1 10,3 8,0 13 7% 8% 6% 18% 2206 Boornbergum 14,7 14,9 14,3 79 13% 11% 8% 25% 2213 Veenhoop / Goëngahuizen 16,5 18,0 13,5 11 8% 13% 3% 17% 2307 Drachtstercompagnie 17,2 16,8 18,6 41 8% 13% 5% 18% 2308 Houtigehage 16,4 16,2 17,1 50 13% 12% 9% 21% 2311 Rottevalle 15,2 15,3 15,2 79 13% 18% 11% 18% 12,5 13,1 11,7 4.124 16% 18% 11% 25% Oostveen Beleidsonderzoek en Advies 93

Inwoners met een niet-westerse etniciteit, per buurt Inwoners met niet-westerse etniciteit (in % inwoners) 0-2 % 3-4 % 5-8 % 9-23 % Bevolking Inwoners naar etniciteit, per wijk Wijkindeling inwoners naar etniciteit (in %) niet-westers Neder- overig Medi- Oost- Surin./ overig totaal (in %) lands westers terraan Europ. Antill. 2010 2008 2005 1 Centrum 91% 3% 1% 1% 1% 3% 5% 4% 4% 2 De Wiken 85% 3% 2% 2% 3% 5% 12% 12% 12% 3 De Singels 94% 3% 1% 1% 1% 1% 3% 3% 3% 4 De Drait 91% 3% 1% 1% 1% 3% 6% 6% 6% 4a Drachtstervaart 95% 2% 0% 1% 0% 2% 3% 4% 7% 6 De Venen 84% 2% 3% 3% 2% 7% 14% 14% 14% 7 De Folgeren 91% 2% 1% 2% 1% 3% 7% 7% 7% 7a Fennepark 95% 2% 0% 0% 1% 1% 3% 3% 4% 7b Burmaniapark/Vrijburgh 94% 2% 0% 0% 0% 3% 4% 3% 3% 8 De Swetten 91% 2% 1% 2% 1% 2% 7% 6% 5% 9 De Bouwen 93% 2% 1% 1% 1% 2% 5% 4% 4% 10 Noord-Oost 86% 2% 1% 2% 2% 5% 11% 11% 11% 13 De Trisken 85% 3% 2% 2% 2% 6% 12% 11% 11% 13a Himsterhout 90% 3% 1% 1% 2% 3% 7% 5% 5% Drachten totaal 90% 3% 1% 2% 1% 4% 8% 8% 8% 21 Buitengebied Noord 97% 1% 0% 0% 0% 1% 2% 2% 1% 22 Buitengebied West 96% 2% 0% 0% 0% 1% 2% 2% 2% 23 Buitengebied Oost 97% 1% 0% 0% 0% 1% 2% 2% 2% Buitengebied totaal 97% 2% 0% 0% 0% 1% 2% 2% 1% 91% 2% 1% 1% 1% 3% 7% 6% 6% Bron: GBA Smallingerland. Meetdatum: 1 oktober 2010 (in grijs: 1 oktober 2008 resp. 2005). Definities: De definitie van etniciteit vindt u op blz.91. Het aantal inwoners in de betreffende groep wordt in de tabellen op deze bladzijden steeds weergegeven in procenten van het totaal aantal inwoners van de buurt en wijk. Niet-westers totaal zijn alle etnische groepen behalve Nederland en overig Westers, in procenten van het totaal aantal inwoners. 94 Wijkatlas Smallingerland 2011

Inwoners naar etniciteit, per buurt Buurtindeling inwoners naar etniciteit (in %) niet-westers Neder- overig Medi- Oost- Surin./ overig totaal (in %) lands westers terraan Europ. Antill. 2010 2008 2005 101 Centrum 91% 3% 1% 1% 1% 3% 5% 4% 4% 201 De Wiken noord 92% 3% 0% 1% 2% 2% 5% 7% 6% 202 De Wiken west 80% 2% 3% 3% 4% 9% 18% 17% 13% 203 De Wiken noordoost 87% 3% 1% 2% 2% 5% 10% 11% 10% 204 De Wiken centrum 83% 3% 2% 4% 2% 6% 14% 15% 15% 205 De Wiken zuid 80% 3% 3% 3% 3% 7% 17% 16% 16% 206 De Wiken oost 92% 3% 0% 1% 2% 2% 5% 5% 6% 301 De Peppel 93% 3% 1% 1% 0% 1% 4% 4% 4% 302 De Singels west 93% 3% 1% 1% 1% 2% 5% 4% 3% 303 De Singels oost 96% 2% 0% 0% 0% 1% 1% 2% 1% 304 De Singels zuid 96% 3% 0% 0% 1% 1% 1% 1% 2% 401 De Drait zuid 93% 3% 0% 0% 1% 2% 4% 4% 3% 402 De Drait west 92% 4% 0% 1% 1% 2% 4% 3% 2% 403 De Drait noordoost 88% 3% 1% 1% 3% 4% 9% 8% 7% 404 De Drait zuidoost 90% 3% 2% 1% 1% 4% 7% 8% 7% 405 De Drait noordwest 94% 3% 0% 1% 0% 2% 3% 3% 3% 406 De Drait zuidwest 90% 3% 1% 1% 1% 3% 7% 7% 8% 407-408 Drachtstervaart 95% 2% 0% 1% 0% 2% 3% 4% 7% 601 De Venen noord 92% 3% 1% 1% 1% 2% 4% 4% 5% 602 De Venen centrum 75% 2% 4% 4% 3% 11% 23% 23% 22% 603 De Venen zuid 93% 2% 1% 1% 1% 2% 5% 4% 2% 701 De Folgeren zuidwest 88% 2% 2% 2% 2% 4% 10% 10% 11% 702 De Folgeren noord 93% 2% 1% 2% 1% 2% 5% 5% 5% 703 De Folgeren centrum 92% 2% 0% 2% 0% 4% 6% 6% 7% 704 Fennepark 95% 2% 0% 0% 1% 1% 3% 3% 4% 705 Burmaniapark 94% 2% 0% 0% 0% 4% 4% 3% 4% 706 Vrijburgh 98% 2% 0% 1% 0% 0% 1% 1% 1% 801 De Swetten west 89% 3% 2% 3% 2% 3% 9% 8% 8% 802 De Swetten centrum 92% 2% 1% 1% 2% 3% 7% 6% 5% 803 De Swetten oost 96% 2% 0% 1% 0% 1% 2% 2% 2% Bevolking 901 De Bouwen noord 94% 1% 0% 1% 2% 1% 4% 4% 3% 902 De Bouwen west 94% 3% 0% 1% 0% 1% 3% 2% 2% 903 De Bouwen oost 93% 2% 1% 2% 0% 2% 5% 6% 5% 904 De Bouwen zuid 93% 2% 1% 2% 1% 2% 5% 5% 3% 1001 Noord-Oost noord 87% 2% 1% 2% 1% 6% 10% 11% 12% 1002 Noord-Oost west 91% 3% 2% 0% 2% 2% 5% 5% 3% 1003 Noord-Oost zuid 89% 2% 2% 2% 1% 4% 9% 7% 7% 1004 Noord-Oost oost 82% 3% 2% 4% 3% 7% 15% 17% 15% 1301 De Trisken centrum 75% 4% 3% 4% 5% 8% 20% 19% 19% 1302 De Trisken rondom 88% 3% 1% 1% 1% 5% 9% 8% 9% 1303 Himsterhout 90% 3% 1% 1% 2% 3% 7% 5% 5% 2104 Opeinde, onder de Vaart 97% 1% 0% 0% 0% 1% 1% 2% 1% 2105 Opeinde, boven de Vaart 95% 1% 1% 0% 0% 2% 3% 3% 1% 2109 Nijega 98% 1% 0% 0% 0% 0% 1% 1% 1% 2110 Oudega 97% 1% 0% 0% 0% 1% 1% 2% 1% 2114 De Tike 97% 2% 0% 0% 0% 1% 1% 1% 1% 2201 Buitengebied west 93% 3% 1% 1% 1% 1% 4% 2% 2% 2202 De Wilgen / Smalle Ee 97% 1% 0% 0% 1% 1% 2% 2% 1% 2203 Sanding 95% 4% 0% 1% 0% 1% 2% 2% 3% 2206 Boornbergum 97% 2% 0% 0% 0% 1% 2% 1% 1% 2213 Veenhoop / Goëngahuizen 98% 2% 0% 0% 0% 0% 0% 0% 1% 2307 Drachtstercompagnie 97% 1% 0% 1% 0% 1% 2% 2% 1% 2308 Houtigehage 97% 1% 0% 1% 0% 1% 2% 1% 2% 2311 Rottevalle 97% 1% 0% 0% 0% 1% 2% 2% 1% 91% 2% 1% 1% 1% 3% 7% 6% 6% Oostveen Beleidsonderzoek en Advies 95

3 Wonen Wonen Eind 2010 stonden er 24.185 woningen in de gemeente Smallingerland. Dat zijn er 184 meer dan twee jaar eerder. Enige nieuwbouw was er in de buurten Vrijburgh, De Drait zuid, Burmaniapark, Drachtstervaart, Himsterhout en Rottevalle. WoonFriesland en Accolade Drachten bezitten 33% van de woningen. Corporatiewoningen zijn er vooral in De Wiken, De Venen centrum, De Swetten west/centrum, De Bouwen, Noord-Oost en De Trisken centrum - en nu ook in Vrijburgh. De meest voorkomende bouwwijze is de rijtjeswoning (36%, maar in de dorpen 7%). Daarnaast zijn er vrijstaande woningen (21%) en twee onder een kap woningen (21%). Ongeveer 17% bestaat uit etagewoningen. In de buurten De Bouwen zuid en west, Centrum, De Singels oost, De Wiken centrum en oost en De Swetten centrum vormen etagewoningen meer dan 40% van alle woningen. De gemiddelde economische waarde per 1 januari 2011 bedroeg 199.000 (prijspeil 2010). Dat is vrijwel gelijk aan twee jaar eerder. De gemiddelde waarde per buurt loopt uiteen van 92.000 in De Bouwen zuid tot 574.000 in Sanding. De gemiddelde netto huurprijs van woningen van Accolade Drachten en Woon- Friesland bedraagt 420. Woningen in de goedkoopste huurklasse (tot 362) zijn er vooral in Noord-Oost en De Trisken, terwijl in Burmaniapark, De Drait noordoost en De Bouwen noord vooral dure huurwoningen (vanaf 518) staan. Ruim 2500 mensen (10% van huishoudens) zijn op zoek naar een (andere) huurwoning. Dat zijn er net zo veel als in 2008, maar het aantal reacties per woning steeg van 34 naar 62. Bewoners waarderen de woningen in hun eigen buurt gemiddeld met een 7,5, maar in Noord-Oost en de Bouwen oost duidelijk lager. Overzicht woninggegevens, per wijk Wijkindeling Corporatie- Vrijstaande of Econom. Woning- Ouderdom Rapportcijfer woningen 2-onder-1-kap waarde zoekenden van de woningen woningen (personen) woningen in de buurt 1 Centrum 2 De Wiken 3 De Singels 4 De Drait 4a Drachtstervaart 6 De Venen 7 De Folgeren 7a Fennepark 7b Burmaniapark/Vrijburgh 8 De Swetten 9 De Bouwen 10 Noord-Oost 13 De Trisken 13a Himsterhout Drachten totaal 21 Buitengebied Noord 22 Buitengebied West 23 Buitengebied Oost Buitengebied totaal gem.(33%) gem.(42%) gem.( 199200) gem.(10%) gem.(36 jaar) 3 gem.(7,5) Exacte cijfers en definities: blz.98 blz.100 blz.104 blz.104 blz.102 blz.104 De verticale hulplijnen in deze grafieken komen 2008 overeen met het gemeentelijke gemiddelde. 2010 96 Wijkatlas Smallingerland 2011

Overzicht woninggegevens, per buurt Buurtindeling Corporatie- Vrijstaande of Econom. Woning- Ouderdom Rapportcijfer woningen 2-onder-1-kap waarde zoekenden van de woningen woningen (personen) woningen in de buurt 101 Centrum 201 De Wiken noord 202 De Wiken west 203 De Wiken noordoost 204 De Wiken centrum 205 De Wiken zuid 206 De Wiken oost 301 De Peppel 302 De Singels west 303 De Singels oost 304 De Singels zuid 401 De Drait zuid 402 De Drait west 403 De Drait noordoost 404 De Drait zuidoost 405 De Drait noordwest 406 De Drait zuidwest 407-408 Drachtstervaart 601 De Venen noord 602 De Venen centrum 603 De Venen zuid 701 De Folgeren zuidwest 702 De Folgeren noord 703 De Folgeren centrum 704 Fennepark 705 Burmaniapark 706 Vrijburgh 801 De Swetten west 802 De Swetten centrum 803 De Swetten oost 901 De Bouwen noord 902 De Bouwen west 903 De Bouwen oost 904 De Bouwen zuid 1001 Noord-Oost noord 1002 Noord-Oost west 1003 Noord-Oost zuid 1004 Noord-Oost oost 1301 De Trisken centrum 1302 De Trisken rondom 1303 Himsterhout 2104 Opeinde, onder de Vaart 2105 Opeinde, boven de Vaart 2109 Nijega 2110 Oudega 2114 De Tike 2201 Buitengebied west 2202 De Wilgen / Smalle Ee 2203 Sanding 2206 Boornbergum 2213 Veenhoop / Goëngahuizen 2307 Drachtstercompagnie 2308 Houtigehage 2311 Rottevalle Wonen gem.(33%) gem.(42%) gem.( 199200) gem.(10%) gem.(36 jaar) 3 gem.(7,5) Oostveen Beleidsonderzoek en Advies 97

Woningen corporaties (in %), per buurt Woningen corporaties (in % van woningen) 0-7 % 8-19 % 20-50 % 57-83 % Wonen Woningen naar eigendomssituatie, per wijk Wijkindeling eigen woningen partic.verhuur corporaties Woningen totaal abs. in % abs. in % abs. in % 2010 2008 2005 1 Centrum 401 60% 168 25% 97 15% 666 684 682 2 De Wiken 1.329 48% 44 2% 1.390 50% 2.763 2.781 2.728 3 De Singels 1.476 84% 38 2% 241 14% 1.755 1.755 1.748 4 De Drait 2.002 77% 45 2% 562 22% 2.609 2.576 2.521 4a Drachtstervaart 340 90% 16 4% 22 6% 378 328 175 6 De Venen 782 65% 23 2% 397 33% 1.202 1.181 1.188 7 De Folgeren 1.085 73% 148 10% 244 17% 1.477 1.479 1.478 7a Fennepark 473 93% 9 2% 24 5% 506 506 471 7b Burmaniapark/Vrijburgh 248 66% 4 1% 121 32% 373 268 153 8 De Swetten 1.070 48% 63 3% 1.076 49% 2.209 2.203 2.174 9 De Bouwen 587 32% 87 5% 1.156 63% 1.830 1.830 1.835 10 Noord-Oost 723 35% 37 2% 1.295 63% 2.055 2.109 2.025 13 De Trisken 930 62% 67 4% 503 34% 1.500 1.500 1.501 13a Himsterhout 469 83% 54 10% 45 8% 568 535 535 Drachten totaal 11.915 60% 803 4% 7.173 36% 19.891 19.735 19.214 21 Buitengebied Noord 1.379 82% 7 0% 301 18% 1.687 1.689 1.672 22 Buitengebied West 1.016 85% 10 1% 164 14% 1.190 1.186 1.148 23 Buitengebied Oost 1.089 77% 7 0% 321 23% 1.417 1.391 1.371 Buitengebied totaal 3.484 81% 24 1% 786 18% 4.294 4.266 4.191 15.399 64% 827 3% 7.959 33% 24.185 24.001 23.405 Bron: Gemeente Smallingerland, afdeling belastingen. Meetdatum: ultimo 2010 (grijs: 2008, 2005). Definities: De eigendomssituatie is vastgesteld met behulp van informatie uit het bestand OZB (onroerende zaak-belasting). Woningen van WoonFriesland en Accolade Drachten vormen de categorie corporatie-woningen. Woningen waarvan de eigenaar op hetzelfde adres woont als de bewoner zijn eigen woningen. Ook gecombineerde woon-werkpanden (bijvoorbeeld woning met winkel) en woningen waarvan de eigenaar niet meer dan twee woningen bezit in Smallingerland worden beschouwd als eigen woningen. Alle andere woningen worden beschouwd als particuliere verhuur. 98 Wijkatlas Smallingerland 2011

Woningen naar eigendomssituatie, per buurt Buurtindeling eigen woningen partic.verhuur corporaties woningen totaal abs. in % abs. in % abs. in % 2010 2008 2005 101 Centrum 401 60% 168 25% 97 15% 666 684 682 201 De Wiken noord 118 86% 0 0% 20 14% 138 138 137 202 De Wiken west 87 29% 0 0% 217 71% 304 304 303 203 De Wiken noordoost 221 53% 0 0% 196 47% 417 417 417 204 De Wiken centrum 230 27% 5 1% 606 72% 841 841 841 205 De Wiken zuid 184 38% 1 0% 300 62% 485 485 453 206 De Wiken oost 489 85% 38 7% 51 9% 578 596 577 301 De Peppel 390 90% 32 7% 12 3% 434 434 434 302 De Singels west 538 77% 4 1% 161 23% 703 703 704 303 De Singels oost 385 85% 2 0% 68 15% 455 455 447 304 De Singels zuid 163 100% 0 0% 0 0% 163 163 163 401 De Drait zuid 158 84% 5 3% 25 13% 188 137 139 402 De Drait west 254 100% 0 0% 0 0% 254 271 255 403 De Drait noordoost 281 76% 0 0% 87 24% 368 369 368 404 De Drait zuidoost 395 80% 0 0% 99 20% 494 494 494 405 De Drait noordwest 419 96% 0 0% 19 4% 438 438 442 406 De Drait zuidwest 495 57% 40 5% 332 38% 867 867 823 407-408 Drachtstervaart 340 90% 16 4% 22 6% 378 328 175 601 De Venen noord 217 90% 23 10% 1 0% 241 239 241 602 De Venen centrum 273 41% 0 0% 386 59% 659 658 658 603 De Venen zuid 292 97% 0 0% 10 3% 302 284 289 Wonen 701 De Folgeren zuidwest 364 72% 50 10% 90 18% 504 504 503 702 De Folgeren noord 311 83% 59 16% 5 1% 375 375 373 703 De Folgeren centrum 410 69% 39 7% 149 25% 598 600 602 704 Fennepark 473 93% 9 2% 24 5% 506 506 471 705 Burmaniapark 201 72% 1 0% 76 27% 278 237 121 706 Vrijburgh 47 49% 3 3% 45 47% 95 31 32 801 De Swetten west 391 42% 17 2% 530 57% 938 889 902 802 De Swetten centrum 292 35% 30 4% 512 61% 834 834 832 803 De Swetten oost 387 89% 16 4% 34 8% 437 480 440 901 De Bouwen noord 202 61% 36 11% 93 28% 331 331 335 902 De Bouwen west 101 23% 45 10% 297 67% 443 443 444 903 De Bouwen oost 171 32% 0 0% 360 68% 531 531 532 904 De Bouwen zuid 113 22% 6 1% 406 77% 525 525 524 1001 Noord-Oost noord 261 36% 33 5% 438 60% 732 732 703 1002 Noord-Oost west 122 55% 0 0% 100 45% 222 219 206 1003 Noord-Oost zuid 232 50% 1 0% 230 50% 463 460 416 1004 Noord-Oost oost 108 17% 3 0% 527 83% 638 698 700 1301 De Trisken centrum 108 27% 0 0% 298 73% 406 406 407 1302 De Trisken rondom 822 75% 67 6% 205 19% 1.094 1.094 1.094 1303 Himsterhout 469 83% 54 10% 45 8% 568 535 535 2104 Opeinde, onder de Vaart 277 68% 3 1% 127 31% 407 408 414 2105 Opeinde, boven de Vaart 247 94% 0 0% 16 6% 263 263 263 2109 Nijega 158 91% 4 2% 12 7% 174 174 177 2110 Oudega 583 81% 0 0% 134 19% 717 718 693 2114 De Tike 114 90% 0 0% 12 10% 126 126 125 2201 Buitengebied west 169 100% 0 0% 0 0% 169 171 170 2202 De Wilgen / Smalle Ee 124 98% 2 2% 0 0% 126 127 127 2203 Sanding 173 100% 0 0% 0 0% 173 173 173 2206 Boornbergum 440 74% 2 0% 156 26% 598 592 557 2213 Veenhoop / Goëngahuizen 110 89% 6 5% 8 6% 124 123 121 2307 Drachtstercompagnie 398 85% 0 0% 69 15% 467 467 466 2308 Houtigehage 262 71% 0 0% 109 29% 371 366 366 2311 Rottevalle 429 74% 7 1% 143 25% 579 558 539 15.399 64% 827 3% 7.959 33% 24.185 24.001 23.404 Oostveen Beleidsonderzoek en Advies 99

(Half)vrijstaande woningen (in %), per buurt (Half)vrijstaande woningen (in % van woningen) 0-19 % 20-41 % 45-78 % 80-100 % Wonen Woningen naar bouwwijze, per wijk Wijkindeling vrijstaand 2-onder-1-kap rijtjeswoning etagewoning overige won. abs. in % abs. in % abs. in % abs. in % abs. in % 1 Centrum 83 12% 41 6% 53 8% 481 72% 8 1% 2 De Wiken 41 1% 233 8% 1.622 59% 796 29% 71 3% 3 De Singels 292 17% 630 36% 516 29% 301 17% 16 1% 4 De Drait 480 18% 650 25% 1.197 46% 159 6% 123 5% 4a Drachtstervaart 124 33% 150 40% 73 19% 14 4% 17 4% 6 De Venen 85 7% 262 22% 754 63% 61 5% 40 3% 7 De Folgeren 264 18% 279 19% 746 51% 170 12% 18 1% 7a Fennepark 199 39% 245 48% 24 5% 34 7% 4 1% 7b Burmaniapark/Vrijburgh 93 25% 95 25% 134 36% 26 7% 25 7% 8 De Swetten 257 12% 227 10% 1.127 51% 570 26% 28 1% 9 De Bouwen 137 7% 181 10% 544 30% 819 45% 149 8% 10 Noord-Oost 313 15% 319 16% 970 47% 433 21% 20 1% 13 De Trisken 50 3% 443 30% 725 48% 282 19% 0 0% 13a Himsterhout 203 36% 301 53% 24 4% 39 7% 1 0% Drachten totaal 2.621 13% 4.056 20% 8.509 43% 4.185 21% 520 3% 21 Buitengebied Noord 964 57% 366 22% 103 6% 1 0% 253 15% 22 Buitengebied West 738 62% 223 19% 88 7% 16 1% 125 11% 23 Buitengebied Oost 838 59% 347 24% 91 6% 19 1% 122 9% Buitengebied totaal 2.540 59% 936 22% 282 7% 36 1% 500 12% 5.161 21% 4.992 21% 8.791 36% 4.221 17% 1.020 4% Bron: Gemeente Smallingerland, afdeling belastingen. Meetdatum: ultimo 2010. Definities: De bouwwijze van de woningen is vastgesteld met behulp van informatie uit het bestand OZB (onroerende zaakbelasting). 2-onder-1-kapwoningen zijn inclusief geschakelde woningen. Rijtjeswoningen zijn zowel kop- als tussenwoningen. Etagewoningen zijn flatwoningen, appartementen, duplexwoningen en bovenwoningen. Overige woningen zijn woonwagens, recreatiewoningen, bejaardenwoningen en bedrijfswoningen (inclusief winkels, kantoren, landbouwbedrijven e.d. met woongedeelte). Dit soort bedrijfswoningen wordt dan ook niet geteld als (half)vrijstaande woningen. (Half)vrijstaande woningen (in de kaart) zijn vrijstaande en 2-onder- 1-kapwoningen (inclusief geschakelde woningen). 100 Wijkatlas Smallingerland 2011

Woningen naar bouwwijze, per buurt Buurtindeling vrijstaand 2-onder-1-kap rijtjeswoning etagewoning overige won. abs. in % abs. in % abs. in % abs. in % abs. in % 101 Centrum 83 12% 41 6% 53 8% 481 72% 8 1% 201 De Wiken noord 35 25% 37 27% 60 43% 0 0% 6 4% 202 De Wiken west 0 0% 0 0% 284 93% 20 7% 0 0% 203 De Wiken noordoost 0 0% 39 9% 303 73% 70 17% 5 1% 204 De Wiken centrum 0 0% 0 0% 392 47% 419 50% 30 4% 205 De Wiken zuid 6 1% 64 13% 379 78% 33 7% 3 1% 206 De Wiken oost 0 0% 93 16% 204 35% 254 44% 27 5% 301 De Peppel 93 21% 295 68% 36 8% 1 0% 9 2% 302 De Singels west 48 7% 240 34% 366 52% 44 6% 5 1% 303 De Singels oost 37 8% 48 11% 114 25% 256 56% 0 0% 304 De Singels zuid 114 70% 47 29% 0 0% 0 0% 2 1% 401 De Drait zuid 76 40% 56 30% 44 23% 1 1% 11 6% 402 De Drait west 242 95% 11 4% 0 0% 0 0% 1 0% 403 De Drait noordoost 0 0% 60 16% 308 84% 0 0% 0 0% 404 De Drait zuidoost 7 1% 139 28% 321 65% 24 5% 3 1% 405 De Drait noordwest 80 18% 257 59% 80 18% 18 4% 3 1% 406 De Drait zuidwest 75 9% 127 15% 444 51% 116 13% 105 12% 407-408 Drachtstervaart 124 33% 150 40% 73 19% 14 4% 17 4% 601 De Venen noord 5 2% 63 26% 170 71% 0 0% 3 1% 602 De Venen centrum 17 3% 80 12% 501 76% 61 9% 0 0% 603 De Venen zuid 63 21% 119 39% 83 27% 0 0% 37 12% Wonen 701 De Folgeren zuidwest 45 9% 96 19% 243 48% 120 24% 0 0% 702 De Folgeren noord 165 44% 100 27% 104 28% 0 0% 6 2% 703 De Folgeren centrum 54 9% 83 14% 399 67% 50 8% 12 2% 704 Fennepark 199 39% 245 48% 24 5% 34 7% 4 1% 705 Burmaniapark 53 19% 89 32% 90 32% 26 9% 20 7% 706 Vrijburgh 40 42% 6 6% 44 46% 0 0% 5 5% 801 De Swetten west 25 3% 61 7% 716 76% 127 14% 9 1% 802 De Swetten centrum 6 1% 71 9% 395 47% 362 43% 0 0% 803 De Swetten oost 226 52% 95 22% 16 4% 81 19% 19 4% 901 De Bouwen noord 34 10% 5 2% 228 69% 57 17% 7 2% 902 De Bouwen west 35 8% 52 12% 27 6% 246 56% 83 19% 903 De Bouwen oost 55 10% 114 21% 289 54% 59 11% 14 3% 904 De Bouwen zuid 13 2% 10 2% 0 0% 457 87% 45 9% 1001 Noord-Oost noord 109 15% 110 15% 359 49% 150 20% 4 1% 1002 Noord-Oost west 75 34% 16 7% 49 22% 73 33% 9 4% 1003 Noord-Oost zuid 88 19% 56 12% 225 49% 88 19% 6 1% 1004 Noord-Oost oost 41 6% 137 21% 337 53% 122 19% 1 0% 1301 De Trisken centrum 0 0% 0 0% 218 54% 188 46% 0 0% 1302 De Trisken rondom 50 5% 443 40% 507 46% 94 9% 0 0% 1303 Himsterhout 203 36% 301 53% 24 4% 39 7% 1 0% 2104 Opeinde, onder de Vaart 185 45% 139 34% 55 14% 1 0% 27 7% 2105 Opeinde, boven de Vaart 182 69% 48 18% 0 0% 0 0% 33 13% 2109 Nijega 120 69% 16 9% 14 8% 0 0% 24 14% 2110 Oudega 372 52% 153 21% 30 4% 0 0% 162 23% 2114 De Tike 105 83% 10 8% 4 3% 0 0% 7 6% 2201 Buitengebied west 122 72% 13 8% 0 0% 1 1% 33 20% 2202 De Wilgen / Smalle Ee 99 79% 12 10% 0 0% 0 0% 15 12% 2203 Sanding 143 83% 30 17% 0 0% 0 0% 0 0% 2206 Boornbergum 306 51% 156 26% 84 14% 15 3% 37 6% 2213 Veenhoop / Goëngahuizen 68 55% 12 10% 4 3% 0 0% 40 32% 2307 Drachtstercompagnie 319 68% 88 19% 15 3% 0 0% 45 10% 2308 Houtigehage 199 54% 112 30% 36 10% 0 0% 24 6% 2311 Rottevalle 320 55% 147 25% 40 7% 19 3% 53 9% 5.161 21% 4.992 21% 8.791 36% 4.221 17% 1.020 4% Oostveen Beleidsonderzoek en Advies 101

Woningen naar bouwperiode en gemiddelde ouderdom, per wijk Wijkindeling t/m 1960 1961-1975 1976-1990 vanaf 1991 gemiddelde abs. in % abs. in % abs. in % abs. in % ouderdom 1 Centrum 236 35% 117 18% 121 18% 191 29% 43 2 De Wiken 11 0% 2.492 90% 72 3% 188 7% 39 3 De Singels 184 10% 888 51% 125 7% 556 32% 34 4 De Drait 10 0% 805 31% 1.422 55% 370 14% 30 4a Drachtstervaart 0 0% 1 0% 1 0% 374 99% 4 6 De Venen 15 1% 835 70% 108 9% 243 20% 35 7 De Folgeren 66 4% 10 1% 1.311 89% 90 6% 29 7a Fennepark 27 5% 7 1% 2 0% 470 93% 15 7b Burmaniapark/Vrijburgh 21 6% 6 2% 4 1% 341 92% 9 8 De Swetten 1.226 56% 479 22% 238 11% 266 12% 47 9 De Bouwen 614 34% 543 30% 318 17% 355 19% 38 10 Noord-Oost 1.295 63% 78 4% 264 13% 418 20% 47 13 De Trisken 0 0% 0 0% 1.289 86% 208 14% 23 13a Himsterhout 0 0% 0 0% 0 0% 568 100% 8 Drachten totaal 3.705 19% 6.261 31% 5.275 27% 4.638 23% 34 Wonen 21 Buitengebied Noord 605 36% 400 24% 289 17% 390 23% 48 22 Buitengebied West 362 31% 193 16% 184 16% 445 38% 41 23 Buitengebied Oost 556 39% 233 16% 249 18% 378 27% 47 Buitengebied totaal 1.523 36% 826 19% 722 17% 1.213 28% 46 5.228 22% 7.087 29% 5.997 25% 5.851 24% 36 Huurwoningen naar netto huurprijs, per wijk Wijkindeling woningen naar huurprijs ( ) idem (in %) gem. huurprijs aantal tot 362-440- >518 tot >518 in euro's woningen 362 440 518 362 0 2010 2008 2005 corporaties 1 Centrum 6 32 54 5 6% 5% 465 447 425 97 2 De Wiken 361 276 585 162 26% 12% 429 407 380 1.384 3 De Singels 20 35 112 77 8% 32% 499 479 453 244 4 De Drait 49 175 209 131 9% 23% 464 447 422 564 4a Drachtstervaart 0 0 0 22 0% 100% 713 674 x 22 6 De Venen 72 168 142 6 19% 2% 415 394 368 388 7 De Folgeren 19 94 90 36 8% 15% 450 427 408 239 7a Fennepark 0 0 23 1 0% 4% 484 467 444 24 7b Burmaniapark/Vrijburgh 1 0 15 57 1% 78% 591 579 x 73 8 De Swetten 363 482 201 27 34% 3% 391 371 344 1.073 9 De Bouwen 206 728 124 101 18% 9% 409 392 372 1.159 10 Noord-Oost 514 438 184 145 40% 11% 389 364 325 1.281 13 De Trisken 233 147 87 38 46% 8% 385 366 345 505 13a Himsterhout 0 0 23 22 0% 49% 601 501 474 45 Drachten totaal 1.844 2.575 1.849 830 26% 12% 419 397 368 7.098 21 Buitengebied Noord 55 120 107 18 18% 6% 426 407 383 300 22 Buitengebied West 25 34 78 25 15% 15% 453 425 403 162 23 Buitengebied Oost 72 103 119 25 23% 8% 425 405 382 319 Buitengebied totaal 152 257 304 68 19% 9% 431 409 387 781 1.996 2.832 2.153 898 25% 11% 420 398 370 7.879 Bron: Gemeente Smallingerland, afdeling belastingen (bovenste tabel); Accolade Drachten en WoonFriesland (onderste tabel en tabel op de bladzijde hiernaast). Meetdatum: ultimo 2010. Definities: De gemiddelde ouderdom is de ouderdom van de woningen in jaren. De tabellen met huurwoningen tonen alleen de woningen van Accolade Drachten en WoonFriesland. In de tabel per buurt (volgende bladzijde) worden alleen buurten weergegeven met minimaal 50 woningen van deze twee corporaties. 102 Wijkatlas Smallingerland 2011

Huurprijzen naar netto huurprijs, per buurt Buurtindeling woningen naar huurprijs ( ) idem (in %) gem. huurprijs aantal tot 362-440- >518 tot >518 in euro's woningen 362 440 518 362 2010 2008 2005 corporaties 101 Centrum 6 32 54 5 6% 5% 465 447 425 97 202 De Wiken west 17 12 159 30 8% 14% 467 446 422 218 203 De Wiken noordoost 61 36 94 2 32% 1% 402 381 363 193 204 De Wiken centrum 232 119 176 75 39% 12% 404 387 360 602 205 De Wiken zuid 38 98 122 46 13% 15% 469 443 414 304 206 De Wiken oost 12 2 28 9 24% 18% 429 405 372 51 302 De Singels west 20 25 64 52 12% 32% 490 469 443 161 303 De Singels oost 0 10 32 25 0% 37% 520 501 476 67 403 De Drait noordoost 0 0 46 42 0% 48% 515 494 466 88 404 De Drait zuidoost 12 12 53 22 12% 22% 476 458 433 99 406 De Drait zuidwest 37 163 85 49 11% 15% 439 422 399 334 602 De Venen centrum 72 168 142 4 19% 1% 413 397 373 386 701 De Folgeren zuidwest 0 60 30 0 0% 0% 433 415 392 90 703 De Folgeren centrum 19 34 59 33 13% 23% 459 432 415 145 705 Burmaniapark 0 0 15 57 0% 79% 596 585 x 72 801 De Swetten west 101 266 151 10 19% 2% 406 389 359 528 802 De Swetten centrum 262 209 34 7 51% 1% 368 347 321 512 Wonen 901 De Bouwen noord 22 25 2 44 24% 47% 458 438 416 93 902 De Bouwen west 20 252 22 10 7% 3% 415 400 385 304 903 De Bouwen oost 105 185 37 32 29% 9% 395 381 357 359 904 De Bouwen zuid 59 266 63 15 15% 4% 405 385 362 403 1001 Noord-Oost noord 125 179 85 53 28% 12% 408 389 353 442 1002 Noord-Oost west 8 58 17 1 10% 1% 422 402 375 84 1003 Noord-Oost zuid 85 81 42 20 37% 9% 397 379 330 228 1004 Noord-Oost oost 296 120 40 71 56% 13% 365 334 297 527 1301 De Trisken centrum 156 91 49 4 52% 1% 364 343 319 300 1302 De Trisken rondom 77 56 38 34 38% 17% 416 399 380 205 2104 Opeinde, onder de Vaart 28 40 44 14 22% 11% 426 409 385 126 2110 Oudega 22 54 54 4 16% 3% 427 406 384 134 2206 Boornbergum 22 33 75 24 14% 16% 455 427 406 154 2307 Drachtstercompagnie 9 22 37 1 13% 1% 433 416 391 69 2308 Houtigehage 33 39 28 7 31% 7% 406 385 362 107 2311 Rottevalle 30 42 54 17 21% 12% 436 414 392 143 1.996 2.832 2.153 898 25% 11% 420 398 370 7.879 Definities woningzoekenden, reacties per woning en rapportcijfers (blz.104-105): Woningzoekenden zijn personen die in de periode 1 oktober 2009 tot en met 30 september 2010 minimaal een keer hebben gereageerd op een gepubliceerde woning van WoonFriesland en/of die op 1 oktober 2010 stonden ingeschreven als woningzoekende bij Accolade Drachten, in % van het aantal huishoudens. Reacties is het aantal reacties op gepubliceerde woningen van WoonFriesland door de betreffende personen, eveneens in % van het aantal huishoudens. Dit percentage kan hoger zijn dan het aantal personen (omdat mensen meerdere keren kunnen hebben gereageerd), maar ook lager (omdat woningzoekenden die staan ingeschreven bij Accolade Drachten niet hoeven te reageren op het aanbod van WoonFriesland). Woningzoekenden worden toebedeeld aan de (oude) woonbuurt van de betreffende personen. Daarbij worden alle woningzoekenden geteld. Het aantal reacties per gepubliceerde woning is het gemiddeld aantal reacties op de gepubliceerde woningen die in de betreffende buurt liggen (mits er minimaal 4 woningen zijn gepubliceerd). Indien een woning binnen 20 weken opnieuw is gepubliceerd wordt dat niet als nieuwe publicatie beschouwd en worden de reacties bij elkaar geteld. Geteld worden alle reacties van starters, doorstromers en vestigers. Rapportcijfers zijn de gemiddelde cijfers die bewoners gaven aan de kwaliteit van de woningen in de buurt (voor zover aan de buitenkant te zien) en de kwaliteit van hun eigen woning (technische kwaliteit, praktische indeling, grootte, enz.) Oostveen Beleidsonderzoek en Advies 103

Reacties van woningzoekenden, per buurt Reacties van woningzoekenden op woningen (in % huishoudens) 2-15 % 16-24 % 26-36 % 40-230 % Wonen Diverse woninggegevens, per wijk Wijkindeling woningzoekend (in %) reacties woning- econ. inhoud rapportcijfer bew. personen reacties per gepubl. bezet- waarde won. eigen woningen 2010 woning ting (x1000 ) woning in buurt 1 Centrum 10% 8% 23% 16 1,5 178 323 7,4 7,0 2 De Wiken 13% 12% 39% 78 2,1 137 309 7,5 7,1 3 De Singels 6% 6% 18% 19 2,3 236 408 8,1 8,0 4 De Drait 7% 7% 23% 98 2,5 214 407 7,8 7,6 4a Drachtstervaart 7% 5% 27% x 2,9 328 578 8,7 8,6 6 De Venen 9% 11% 25% 75 2,5 168 369 7,6 7,2 7 De Folgeren 10% 9% 29% 74 2,4 185 356 7,9 7,5 7a Fennepark 5% 7% 18% x 2,9 313 477 8,7 8,7 7b Burmaniapark/Vrijburgh 10% 7% 24% 59 2,5 278 495 8,6 8,5 8 De Swetten 13% 12% 34% 96 2,0 149 310 7,4 7,2 9 De Bouwen 12% 10% 48% 64 1,7 134 263 7,0 6,8 10 Noord-Oost 17% 17% 64% 81 2,0 148 302 7,3 6,7 13 De Trisken 18% 17% 101% 34 2,3 151 326 7,6 7,0 13a Himsterhout 7% 5% 31% x 3,1 301 485 8,7 8,7 Drachten totaal 11% 11% 39% 62 2,2 181 352 7,7 7,4 21 Buitengebied Noord 4% 4% 11% x 2,5 259 430 8,0 7,8 22 Buitengebied West 4% 4% 14% x 2,7 346 514 8,1 8,0 23 Buitengebied Oost 5% 7% 17% x 2,5 256 429 7,9 7,8 Buitengebied totaal 4% 5% 14% x 2,6 282 453 8,0 7,8 10% 10% 35% 62 2,3 199 370 7,8 7,5 Bron: Accolade Drachten/WoonFriesland (woningzoekenden/reacties), Gemeente Smallingerland (woningbezetting, waarde, inhoud) en Bewonersenquête. Meetdatum: 1 jan.2011 (woningzoekenden/reacties: 1 okt.2009-30 sept.2010 resp. 1 okt.2007-30 sept 2008; enquête: voorjaar 2011). Definities: De woningbezetting is het aantal inwoners gedeeld door het aantal woningen. Hierbij zijn de bewoners van Maartenswouden niet meegerekend. De economische waarde is de waarde van de woningen in duizenden euro s (inclusief tuin en bijgebouwen) zoals getaxeerd voor de WOZ, per 1 januari 2011 met als waardepeildatum 1 januari 2010. De woninginhoud is de gemiddelde inhoud van het woongedeelte van de woningen (dus exclusief garages enz.). Voor de definities van woningzoekenden, reacties en rapportcijfers zie de voorgaande bladzijde. 104 Wijkatlas Smallingerland 2011

Diverse woninggegevens, per buurt Buurtindeling woningzoekend (in %) reacties woning- econ. inhoud rapportcijfer bew. personen reacties per gepubl. bezet- waarde won. eigen woningen 2010 woning ting (x1000 ) woning in buurt 101 Centrum 10% 8% 23% 16 1,5 178 323 7,4 7,0 201 De Wiken noord 12% 8% 24% x 2,4 183 359 7,7 7,3 202 De Wiken west 15% 14% 31% 160 2,3 135 347 7,5 7,4 203 De Wiken noordoost 13% 13% 32% 84 2,4 146 320 7,8 7,1 204 De Wiken centrum 13% 14% 36% 47 1,7 119 272 7,2 7,0 205 De Wiken zuid 15% 14% 64% 86 2,2 146 326 7,3 6,7 206 De Wiken oost 8% 8% 34% x 2,1 141 311 7,7 7,3 301 De Peppel 8% 7% 23% x 2,5 246 431 8,4 8,1 302 De Singels west 8% 9% 28% 22 2,3 184 379 7,8 7,7 303 De Singels oost 3% 4% 7% x 1,8 260 356 8,3 8,1 304 De Singels zuid 1% 0% 2% x 3,0 368 620 8,5 8,3 401 De Drait zuid 6% 5% 22% x 3,2 350 501 8,4 8,3 402 De Drait west 2% 2% 3% x 2,4 399 632 8,6 8,3 403 De Drait noordoost 10% 7% 40% x 2,5 162 382 7,6 7,1 404 De Drait zuidoost 7% 7% 15% x 2,5 175 374 7,9 7,4 405 De Drait noordwest 6% 6% 26% x 2,6 224 415 8,0 7,9 406 De Drait zuidwest 10% 10% 24% 116 2,2 168 347 7,4 7,3 407-408 Drachtstervaart 7% 5% 27% x 2,9 328 578 8,7 8,6 601 De Venen noord 9% 8% 12% x 2,5 176 374 7,9 7,5 602 De Venen centrum 10% 14% 30% 75 2,3 140 344 7,2 6,9 603 De Venen zuid 7% 7% 23% x 2,8 222 419 8,0 7,6 Wonen 701 De Folgeren zuidwest 13% 12% 44% 74 2,3 163 324 7,8 7,3 702 De Folgeren noord 7% 4% 23% x 2,5 253 445 8,1 7,7 703 De Folgeren centrum 9% 9% 20% x 2,4 161 327 7,8 7,5 704 Fennepark 5% 7% 18% x 2,9 313 477 8,7 8,7 705 Burmaniapark 10% 7% 27% 59 2,9 273 494 8,7 8,4 706 Vrijburgh 9% 6% 4% x 1,4 292 495 8,5 8,6 801 De Swetten west 14% 14% 27% 51 2,1 138 313 7,2 7,0 802 De Swetten centrum 14% 12% 45% 142 1,8 130 281 7,4 7,2 803 De Swetten oost 8% 8% 27% x 2,3 210 360 7,7 7,5 901 De Bouwen noord 15% 13% 100% 104 1,9 153 311 7,3 6,9 902 De Bouwen west 7% 5% 13% 45 1,7 145 242 7,3 7,0 903 De Bouwen oost 18% 14% 50% 85 2,2 153 305 6,4 6,2 904 De Bouwen zuid 9% 10% 47% 35 1,1 92 209 7,3 7,5 1001 Noord-Oost noord 14% 13% 53% 85 2,0 149 307 7,2 6,7 1002 Noord-Oost west 17% 11% 68% 64 1,9 166 325 7,6 6,9 1003 Noord-Oost zuid 14% 17% 53% 99 1,9 149 301 7,8 7,2 1004 Noord-Oost oost 21% 24% 82% x 1,9 139 288 7,0 6,2 1301 De Trisken centrum 38% 38% 230% 33 2,0 112 254 6,9 6,6 1302 De Trisken rondom 10% 9% 52% 44 2,4 165 353 7,9 7,1 1303 Himsterhout 7% 5% 31% x 3,1 301 485 8,7 8,7 2104 Opeinde, onder de Vaart 6% 5% 16% x 2,4 225 400 7,8 7,6 2105 Opeinde, boven de Vaart 3% 3% 8% x 2,7 290 470 8,3 8,0 2109 Nijega 3% 4% 17% x 2,9 292 464 8,1 7,8 2110 Oudega 3% 5% 7% x 2,4 252 420 8,0 7,7 2114 De Tike 2% 2% 20% x 2,6 304 456 8,1 8,1 2201 Buitengebied west 4% 5% 13% x 3,1 385 571 8,0 7,9 2202 De Wilgen / Smalle Ee 2% 3% 5% x 2,6 403 566 7,8 7,9 2203 Sanding 3% 2% 8% x 2,6 574 705 8,7 8,8 2206 Boornbergum 5% 6% 20% x 2,6 249 424 8,0 7,8 2213 Veenhoop / Goëngahuizen 3% 1% 4% x 2,7 382 550 7,9 7,6 2307 Drachtstercompagnie 6% 13% 23% x 2,7 288 466 8,0 7,9 2308 Houtigehage 5% 5% 9% x 2,6 242 412 7,7 7,6 2311 Rottevalle 5% 4% 16% x 2,4 238 410 7,9 7,9 10% 10% 35% 62 2,3 199 370 7,8 7,5 Oostveen Beleidsonderzoek en Advies 105

4 Sociale gegevens Sociale gegevens Gegevens over inkomens en over WW- en arbeidsongeschiktheidsuitkeringen zijn alleen beschikbaar voor wijken en kernen, maar binnen Drachten niet per buurt. Inkomensgegevens zijn door een definitiewijziging bij het CBS niet vergelijkbaar met eerdere jaren. Een nieuw onderwerp is het aantal huishoudens met een inkomen rond het sociaal minimum (voor de betreffende huishoudensgroep). In Smallingerland betreft dit 8% van de huishoudens, net zo veel als in heel Nederland. Het aandeel is relatief hoog in de wijken Noord-Oost (18%) en De Venen (14%). Het aantal mensen met een bijstandsuitkering is sinds oktober 2008 gestegen van 1183 naar 1447. Het aantal niet-werkende werkzoekenden steeg met 14% van 1917 op 1 januari 2009 naar 2284 op 1 januari 2011. Bijstandsuitkeringen en werkzoekenden zijn er relatief veel in Noord-Oost, De Bouwen, De Wiken, De Trisken centrum en De Venen centrum. Eind maart 2009 waren er 2640 mensen met een arbeidsongeschiktheidsuitkering: 7% van het aantal inwoners van 15-64 jaar. Dit percentage is het hoogst in De Bouwen, maar is daar wel gedaald van 15% in 2007 naar 12% in 2009. Van alle inwoners in de gemeente volgt 4% een cursus bij De Meldij (muziek of creatief). Dat percentage is het hoogst in de buurt Sanding. Van alle inwoners kocht 7% een of meer malen kaarten voor voorstellingen van de Lawei. Het maatschappelijk werk wordt bezocht door 3% van de huishoudens. Dit aandeel is het hoogst in De Trisken centrum, De Wiken noord en west en Noord-Oost oost. Een op de drie inwoners vanaf 16 jaar doet vrijwilligerswerk. Het percentage vrijwilligers is het hoogst in de wijken buitengebied Noord en Oost en Fennepark. Overzicht sociale gegevens, per wijk Wijkindeling Inkomens Bijstands- Niet-werkende Curisten Cliënten alg. laagste 40% uitkeringen werkzoekenden Meldij maatsch.werk 1 Centrum 2 De Wiken 3 De Singels 4 De Drait 4a Drachtstervaart 6 De Venen 7 De Folgeren 7a Fennepark 7b Burmaniapark/Vrijburgh 8 De Swetten 9 De Bouwen 10 Noord-Oost 13 De Trisken 13a Himsterhout Drachten totaal 21 Buitengebied Noord 22 Buitengebied West 23 Buitengebied Oost Buitengebied totaal gem.(44%) gem.(6%) gem.(6%) gem.(4%) gem.(3%) Exacte cijfers en definities: blz.108 blz.110 blz.112 blz.114 blz.116 De verticale hulplijnen in deze grafieken komen 2008 overeen met het gemeentelijke gemiddelde. 2010 (inkomen 2008) 106 Wijkatlas Smallingerland 2011

Overzicht sociale gegevens, per buurt Buurtindeling Inkomens Bijstands- Niet-werkende Curisten Cliënten alg. laagste 40% uitkeringen werkzoekenden Meldij maatsch.werk 101 Centrum 201 De Wiken noord 202 De Wiken west 203 De Wiken noordoost 204 De Wiken centrum 205 De Wiken zuid 206 De Wiken oost 301 De Peppel 302 De Singels west 303 De Singels oost 304 De Singels zuid 401 De Drait zuid 402 De Drait west 403 De Drait noordoost 404 De Drait zuidoost 405 De Drait noordwest 406 De Drait zuidwest 407-408 Drachtstervaart 601 De Venen noord 602 De Venen centrum 603 De Venen zuid 701 De Folgeren zuidwest 702 De Folgeren noord 703 De Folgeren centrum 704 Fennepark 705 Burmaniapark 706 Vrijburgh 801 De Swetten west 802 De Swetten centrum 803 De Swetten oost 901 De Bouwen noord 902 De Bouwen west 903 De Bouwen oost 904 De Bouwen zuid Sociale gegevens 1001 Noord-Oost noord 1002 Noord-Oost west 1003 Noord-Oost zuid 1004 Noord-Oost oost 1301 De Trisken centrum 1302 De Trisken rondom 1303 Himsterhout 2104 Opeinde, onder de Vaart 2105 Opeinde, boven de Vaart 2109 Nijega 2110 Oudega 2114 De Tike } 2201 Buitengebied west 2202 De Wilgen / Smalle Ee 2203 Sanding 2206 Boornbergum 2213 Veenhoop / Goëngahuizen 2307 Drachtstercompagnie 2308 Houtigehage 2311 Rottevalle gem.(44%) gem.(6%) gem.(6%) gem.(4%) gem.(3%) Oostveen Beleidsonderzoek en Advies 107

Inkomen 2008, per wijk Wijkindeling Persoonlijk inkomen aandeel per klasse in % Huishoudens per inwoner in euro's laagste 40% hoogste 20% rond soc.minim. 1 Centrum 20.400 47% 6% 5% 2 De Wiken 15.800 49% 8% 12% 3 De Singels 21.900 41% 20% 5% 4 De Drait 20.200 35% 19% 6% 4a Drachtstervaart x x x x 6 De Venen 16.100 46% 10% 14% 7 De Folgeren 18.900 35% 16% 6% 7a Fennepark 25.600 34% 30% 2% 7b Burmaniapark/Vrijburgh 18.600 33% 23% 6% 8 De Swetten 16.800 48% 7% 8% 9 De Bouwen 16.500 58% 5% 12% 10 Noord-Oost 16.100 57% 6% 18% 13 De Trisken 17.100 40% 14% 9% 13a Himsterhout 22.400 28% 33% 2% Drachten totaal 18.600 44% 13% 9% 21 Buitengebied Noord 17.800 45% 17% 6% 22 Buitengebied West 22.600 38% 24% 4% 23 Buitengebied Oost 16.300 46% 12% 8% Buitengebied totaal 18.600 43% 17% 6% 18.600 44% 14% 8% Nederland totaal 21.100 40% 20% 8% Sociale gegevens Inkomen 2008, per buurt (buitengebied) Wijkindeling Persoonlijk inkomen aandeel per klasse in % Huishoudens per inwoner in euro's laagste 40% hoogste 20% rond soc.minim. 2104/2105: Opeinde 17.800 48% 16% 4% 2109 Nijega 17.700 41% 19% 0% 2110 Oudega 17.300 45% 17% 10% 2114 De Tike 19.900 40% 16% 3% 2201 Buitengebied west x x x x 2202/2203 De Wilgen / Sanding 33.700 25% 44% 0% 2206 Boornbergum 17.700 45% 15% 5% 2213 De Veenhoop 20.300 34% 24% 8% 2307 Drachtstercompagnie 15.300 51% 12% 8% 2308 Houtigehage 15.700 44% 8% 6% 2311 Rottevalle 17.800 43% 16% 9% Bron: CBS, Regionaal Inkomensonderzoek (RIO). Meetdatum: fiscaal jaar 2008. Definities: Het Regionaal Inkomensonderzoek van het CBS is voornamelijk gebaseerd op gegevens van de Belastingdienst. Daarbij is gebruik gemaakt van een steekproef van circa 2 miljoen huishoudens (landelijk). De gegevens uit de fiscale administratie zijn aangevuld met niet belastbare inkomensbestanddelen uit andere bronnen, zoals huurtoeslag en studiefinanciering. Het persoonlijk inkomen bestaat uit het persoonlijk bruto-inkomen (inkomen uit arbeid en onderneming plus uitkeringen inkomensverzekering en sociale voorziening) verminderd met betaalde inkomensoverdrachten en premies inkomensverzekeringen (uitgezonderd premies volksverzekeringen). Op het persoonlijk inkomen zijn premies ziekte kostenverzekering, belastingen op inkomen en vermogen en premies volksverzekeringen niet in mindering gebracht. Het persoonlijk inkomen per inwoner is het totaal van persoonlijke inkomens gedeeld door het totaal aantal inwoners. Voor de klasse-indeling wordt gebruik gemaakt van het persoonlijk inkomen van individuen die 52 weken inkomen hebben genoten. Deze individuen zijn voor geheel Nederland gerangschikt naar hoogte van het besteedbaar inkomen, zodat landelijk gezien 40% behoort tot de laagste inkomens (in 2008 maximaal 19.200 euro) en 20% tot de hoogste inkomens (in 2008 vanaf 41.300 euro). Huishoudens rond het sociaal minimum is het percentage huishoudens met een besteedbaar inkomen onder of rond het wettelijk bestaansminimum voor het betreffende soort huishouden (voor een paar met minderjarige kinderen is dit bijvoorbeeld de bijstandsuitkering voor een echtpaar plus kindertoeslag; voor 65plussers is dit het AOW pensioen). 108 Wijkatlas Smallingerland 2011

Arbeidsongeschiktheids-/werkloosheidsuitkeringen, per wijk Wijkindeling Arbeidsongeschiktheidsuitkeringen Werkloosheidsuitkeringen abs. in % abs. in % 2009 2009 2007 2005 2009 2009 2006 2004 1 Centrum 40 8% 9% 10% 20 4% 4% 4% 2 De Wiken 360 9% 9% 11% 130 3% 5% 6% 3 De Singels 150 7% 8% 8% 50 2% 3% 3% 4 De Drait 230 6% 6% 7% 100 3% 3% 4% 4a Drachtstervaart x x x x x x x x 6 De Venen 100 5% 5% 7% 40 2% 5% 5% 7 De Folgeren 140 6% 6% 7% 60 2% 4% 4% 7a Fennepark 20 2% 3% 4% 20 2% 3% x 7b Burmaniapark/Vrijburgh x x x 5% 10 2% 6% x 8 De Swetten 240 8% 8% 10% 100 3% 4% 4% 9 De Bouwen 180 12% 15% 16% 50 4% 4% 5% 10 Noord-Oost 280 10% 10% 12% 130 4% 6% 7% 13 De Trisken 200 8% 8% 9% 100 4% 5% 5% 13a Himsterhout 60 6% 7% 5% 20 2% 2% x Drachten totaal 2.240 8% 8% 9% 820 3% 4% 5% 21 Buitengebied Noord 140 5% 6% 8% 50 2% 3% 4% 22 Buitengebied West 100 5% 6% 7% 30 1% 1% 2% 23 Buitengebied Oost 170 7% 8% 9% 60 3% 4% 5% Buitengebied totaal 400 6% 7% 8% 140 2% 3% 4% 2.640 7% 8% 9% 950 3% 4% 4% Arbeidsongeschiktheids-/werkloosheidsuitkeringen, per buurt (buitengebied) Buurtindeling Arbeidsongeschiktheidsuitkeringen Werkloosheidsuitkeringen abs. in % abs. in % 2009 2009 2007 2005 2009 2009 2006 2004 2104/2105: Opeinde 60 6% 6% 9% 20 2% 4% 3% 2109 Nijega 10 3% 6% 7% 10 3% 2% 4% 2110 Oudega 50 5% 6% 7% 20 2% 3% 4% 2114 De Tike 20 7% 8% 7% 0 1% 4% 3% Sociale gegevens 2201 Buitengebied west 10 6% 6% x 10 x x x 2202/2203 De Wilgen / Sanding 30 5% 6% 6% 10 2% 2% 1% 2206 Boornbergum 50 6% 6% 8% 10 1% 3% 3% 2213 De Veenhoop 10 5% 6% 8% x 2% 1% 1% 2307 Drachtstercompagnie 50 6% 6% 7% 20 2% 3% 5% 2308 Houtigehage 60 9% 11% 13% 20 3% 6% 5% 2311 Rottevalle 60 7% 7% 9% 20 2% 4% 4% Bron: CBS, gebaseerd op gegevens UWV. Meetdatum 31 maart 2009, 2007, 2006, 2005 en 2004. Definities: Arbeidsongeschiktheidsuitkeringen zijn mensen met een uitkering WIA, WAO, WAZ of Wajong per 31 maart, totaal (afgerond op tientallen) en in % van het aantal inwoners van 15-64 jaar. Werkloosheidsuitkeringen zijn WW-uitkeringen per 31 maart, absoluut en in % van inwoners van 15-64 jaar. Oostveen Beleidsonderzoek en Advies 109

Bijstandsuitkeringen en subjectief inkomen, per wijk bijstandsuitkeringen 1 Centrum 2 De Wiken 3 De Singels 4 De Drait 4a Drachtstervaart 6 De Venen 7 De Folgeren 7a Fennepark 7b Burmaniap./Vrijburgh 8 De Swetten 9 De Bouwen 10 Noord-Oost 13 De Trisken 13a Himsterhout 21 Buitengebied Noord 22 Buitengebied West 23 Buitengebied Oost 2008 2010 0% 10% 20% 30% inkomen (subjectief) 1 Centrum 2 De Wiken 3 De Singels 4 De Drait 4a Drachtstervaart 6 De Venen 7 De Folgeren 7a Fennepark 7b Burmaniap./Vrijburgh 8 De Swetten 9 De Bouwen 10 Noord-Oost 13 De Trisken 13a Himsterhout 21 Buitengebied Noord 22 Buitengebied West 23 Buitengebied Oost 0% 20% 40% 60% 80% 100% laag inkomen hoog inkomen midden inkomen Sociale gegevens Bijstandsuitkeringen en huurachterstanden, per wijk Wijkindeling Bijstandsuitkeringen Huurachterabs. in % 2008 2005 >24 mnd. stand (in %) 1 Centrum 13 2% 2% 2% 1% 0% 2 De Wiken 267 9% 7% 11% 4% 2% 3 De Singels 28 1% 1% 2% 1% 1% 4 De Drait 113 4% 4% 5% 2% 0% 4a Drachtstervaart x 1% 1% 2% 0% 5% 6 De Venen 110 9% 8% 11% 5% 4% 7 De Folgeren 66 4% 3% 5% 2% 2% 7a Fennepark x 1% 0% 0% 0% 0% 7b Burmaniapark/Vrijburgh 7 2% 2% 2% 1% 7% 8 De Swetten 151 7% 5% 7% 3% 3% 9 De Bouwen 126 6% 5% 6% 3% 1% 10 Noord-Oost 276 13% 11% 14% 6% 4% 13 De Trisken 137 9% 7% 9% 3% 4% 13a Himsterhout 10 2% 1% 1% 0% 0% Drachten totaal 1.304 6% 5% 7% 3% 2% 21 Buitengebied Noord 37 2% 2% 2% 1% 2% 22 Buitengebied West 21 2% 2% 2% 1% 0% 23 Buitengebied Oost 56 4% 2% 3% 1% 3% Buitengebied totaal 114 3% 2% 2% 1% 2% 1.447 6% 5% 6% 3% 2% Bron: Gemeente Smallingerland (bijstand), Accolade Drachten en WoonFriesland (huurachterstanden) en Bewonersenquête (subjectief inkomen). Meetdatum: 1 oktober 2010 (in grijs ook 2005 en 2008); subjectief inkomen voorjaar 2011. Definities: Bijstandsuitkeringen zijn lopende bijstandsuitkeringen (periodiek), absoluut en in % van het aantal huishoudens. >24 mnd. is het aantal bijstandsuitkeringen dat al langer dan 24 maanden loopt (afgezien van korte onderbrekingen, bv. enkele weken uitzendwerk), eveneens in % van het aantal huishoudens. Huurachterstanden zijn huurders van Accolade Drachten en WoonFriesland met een huurachterstand van minimaal een maand, in % van het aantal huurwoningen van deze corporaties. Het subjectief inkomen (rechtergrafiek) laat zien tot welke inkomensgroepen bewoners zichzelf rekenen. Daarbij werden geen inkomensgrenzen genoemd. 110 Wijkatlas Smallingerland 2011

Bijstandsuitkeringen en huurachterstanden, per buurt Buurtindeling Bijstandsuitkeringen Huurachterabs. in % 2008 2005 >24 mnd. stand (in %) 101 Centrum 13 2% 2% 2% 1% 0% 201 De Wiken noord 10 7% 8% 8% 5% x 202 De Wiken west 41 13% 9% 12% 7% 2% 203 De Wiken noordoost 48 10% 7% 10% 4% 4% 204 De Wiken centrum 107 13% 11% 15% 7% 1% 205 De Wiken zuid 45 9% 8% 12% 4% 3% 206 De Wiken oost 16 3% 3% 4% 1% 0% 301 De Peppel 7 2% 1% 1% 1% x 302 De Singels west 21 3% 2% 3% 1% 2% 303 De Singels oost x 0% 0% 1% 0% 0% 304 De Singels zuid x 1% 1% 0% 1% x 401 De Drait zuid 6 2% 2% 2% 1% 0% 402 De Drait west x 2% 1% 0% 1% x 403 De Drait noordoost 20 5% 6% 9% 4% 0% 404 De Drait zuidoost 22 4% 4% 4% 2% 1% 405 De Drait noordwest x 1% 0% 1% 0% x 406 De Drait zuidwest 65 7% 7% 8% 4% 0% 407-408 Drachtstervaart x 1% 1% 2% 0% 5% 601 De Venen noord 5 2% 2% 2% 1% x 602 De Venen centrum 98 14% 13% 17% 8% 4% 603 De Venen zuid 7 2% 2% 4% 1% x 701 De Folgeren zuidwest 33 6% 5% 7% 4% 2% 702 De Folgeren noord 5 1% 0% 1% 0% x 703 De Folgeren centrum 28 5% 3% 6% 2% 1% 704 Fennepark x 1% 0% 0% 0% 0% 705 Burmaniapark 7 3% 2% 1% 1% 7% 706 Vrijburgh x 2% 0% 6% 0% x 801 De Swetten west 90 9% 7% 9% 4% 2% 802 De Swetten centrum 52 6% 5% 7% 3% 3% 803 De Swetten oost 9 2% 2% 4% 1% 0% Sociale gegevens 901 De Bouwen noord 24 7% 5% 5% 2% 0% 902 De Bouwen west 19 4% 4% 4% 1% 1% 903 De Bouwen oost 55 8% 7% 8% 4% 3% 904 De Bouwen zuid 28 6% 5% 4% 4% 0% 1001 Noord-Oost noord 90 12% 9% 13% 5% 4% 1002 Noord-Oost west 7 3% 7% 7% 1% 1% 1003 Noord-Oost zuid 51 10% 10% 12% 6% 2% 1004 Noord-Oost oost 128 18% 13% 17% 8% 5% 1301 De Trisken centrum 81 19% 17% 21% 6% 5% 1302 De Trisken rondom 56 5% 4% 4% 2% 2% 1303 Himsterhout 10 2% 1% 1% 0% 0% 2104 Opeinde, onder de Vaart 15 3% 3% 3% 2% 2% 2105 Opeinde, boven de Vaart x 0% 1% 1% 0% x 2109 Nijega x 2% 2% 2% 1% x 2110 Oudega 22 3% 2% 2% 1% 2% 2114 De Tike x 1% 1% 2% 0% x 2201 Buitengebied west x 1% 1% 2% 1% x 2202 De Wilgen / Smalle Ee x 0% 0% 1% 0% x 2203 Sanding x 1% 0% 0% 1% x 2206 Boornbergum 21 3% 3% 3% 2% 0% 2213 Veenhoop / Goëngahuizen x 1% 1% 1% 1% x 2307 Drachtstercompagnie 9 2% 1% 3% 1% 0% 2308 Houtigehage 19 5% 3% 4% 2% 4% 2311 Rottevalle 28 5% 3% 2% 2% 3% 1.447 6% 5% 6% 3% 2% Oostveen Beleidsonderzoek en Advies 111

Niet-werkende werkzoekenden (in %), per buurt Niet-werkende werkzoekenden (in % inwoners 15-64 jaar) 1-3 % 4-5 % 6-9 % 10-18 % Sociale gegevens Niet-werkende werkzoekenden, per wijk Wijkindeling totaal totaal in % > 24 maand naar geslacht in % abs. 2010 2008 2005 in % man vrouw 1 Centrum 25 5% 5% 8% x 6% 5% 2 De Wiken 359 10% 8% 12% 4% 10% 9% 3 De Singels 72 3% 2% 4% 1% 3% 4% 4 De Drait 171 4% 4% 6% 1% 4% 4% 4a Drachtstervaart 13 2% 1% 4% x x x 6 De Venen 172 9% 8% 11% 4% 9% 8% 7 De Folgeren 118 5% 4% 6% 2% 5% 5% 7a Fennepark 29 3% 1% 2% x 4% 2% 7b Burmaniapark/Vrijburgh 35 6% 2% 7% x 6% 6% 8 De Swetten 238 8% 6% 10% 2% 8% 8% 9 De Bouwen 170 12% 10% 11% 4% 12% 12% 10 Noord-Oost 364 13% 12% 15% 5% 14% 12% 13 De Trisken 195 8% 7% 10% 2% 8% 7% 13a Himsterhout 27 2% 1% 4% x 2% 3% Drachten totaal 1.988 7% 6% 9% 2% 7% 7% 21 Buitengebied Noord 100 4% 3% 5% 1% 5% 3% 22 Buitengebied West 66 3% 2% 4% 1% 4% 3% 23 Buitengebied Oost 130 6% 4% 6% 1% 4% 4% Buitengebied totaal 296 4% 3% 5% 1% 5% 3% 2.284 6% 5% 8% 2% 7% 6% Bron: UWV Werkbedrijf. Meetdatum: 31 december 2010 (in grijs: 31 december 2008 en 1 oktober 2005). Definities: Niet-werkende werkzoekenden zijn personen die geen werk hebben voor meer dan 12 uur per week en bij UWV Werkbedrijf (voorheen CWI) staan ingeschreven, totaal (absoluut en in % van het totaal aantal inwoners van 15 t/m 64 jaar), langer dan 24 maanden ingeschreven (in % van het totaal aantal inwoners van 15 t/m 64 jaar) en naar geslacht (in % van het aantal mannelijke resp. vrouwelijke inwoners van 15 t/m 64 jaar). Deze aantallen (uitgezonderd het totaalpercentage) worden alleen weergegeven bij minimaal 10 werkzoekenden. Als het er minder zijn, worden ze ook niet meegeteld op wijkniveau, maar alleen bij de cijfers op gemeenteniveau. 112 Wijkatlas Smallingerland 2011

Niet-werkende werkzoekenden, per buurt Buurtindeling totaal totaal in % > 24 maand naar geslacht in % abs. 2010 2008 2005 in % man vrouw 101 Centrum 25 5% 5% 8% x 6% 5% 201 De Wiken noord 16 7% 9% 8% x x x 202 De Wiken west 54 13% 10% 15% 5% 15% 12% 203 De Wiken noordoost 60 10% 7% 13% 3% 10% 10% 204 De Wiken centrum 119 13% 11% 15% 6% 13% 13% 205 De Wiken zuid 66 9% 9% 15% 3% 11% 8% 206 De Wiken oost 44 5% 4% 7% 1% 6% 4% 301 De Peppel 13 2% 1% 3% x x x 302 De Singels west 48 5% 3% 6% 1% 5% 5% 303 De Singels oost x 2% 2% 5% x x x 304 De Singels zuid x 2% 1% 1% x x x 401 De Drait zuid x 2% 3% 3% x x x 402 De Drait west x 2% 1% 2% x x x 403 De Drait noordoost 26 4% 5% 7% x 4% 4% 404 De Drait zuidoost 36 4% 4% 6% 2% 4% 5% 405 De Drait noordwest 20 3% 2% 2% x 3% x 406 De Drait zuidwest 72 6% 6% 9% 2% 5% 6% 407-408 Drachtstervaart 13 2% 1% 4% x x x 601 De Venen noord 13 4% 3% 5% x x x 602 De Venen centrum 137 13% 11% 17% 6% 13% 12% 603 De Venen zuid 22 4% 3% 5% 2% 5% x 701 De Folgeren zuidwest 50 6% 4% 7% 2% 7% 6% 702 De Folgeren noord 20 3% 3% 4% x x 4% 703 De Folgeren centrum 48 5% 4% 8% 2% 5% 5% 704 Fennepark 29 3% 1% 2% x 4% 2% 705 Burmaniapark 27 5% 2% 7% x 6% 5% 706 Vrijburgh x 10% x 7% x x x 801 De Swetten west 127 9% 8% 11% 3% 9% 10% 802 De Swetten centrum 79 8% 6% 10% 2% 9% 7% 803 De Swetten oost 32 5% 2% 8% x 6% 4% Sociale gegevens 901 De Bouwen noord 40 10% 8% 6% x 13% 7% 902 De Bouwen west 16 9% 8% 9% x x x 903 De Bouwen oost 91 13% 11% 13% 5% 12% 15% 904 De Bouwen zuid 23 13% 12% 15% 6% 15% 12% 1001 Noord-Oost noord 138 14% 10% 14% 5% 15% 12% 1002 Noord-Oost west 16 6% 7% 9% x x x 1003 Noord-Oost zuid 49 8% 10% 12% 3% 8% 9% 1004 Noord-Oost oost 161 18% 16% 19% 6% 19% 17% 1301 De Trisken centrum 101 16% 16% 18% 5% 17% 15% 1302 De Trisken rondom 94 5% 4% 7% 1% 5% 5% 1303 Himsterhout 27 2% 1% 4% x 2% 3% 2104 Opeinde, onder de Vaart 29 5% 4% 6% 2% 6% 3% 2105 Opeinde, boven de Vaart 10 2% 2% 2% x x x 2109 Nijega x 3% 3% 3% x x x 2110 Oudega 41 4% 3% 5% x 5% 3% 2114 De Tike 11 5% 2% 5% x x x 2201 Buitengebied west x 2% 1% 3% x x x 2202 De Wilgen / Smalle Ee x 1% 1% 3% x x x 2203 Sanding x 2% 1% 2% x x x 2206 Boornbergum 45 5% 3% 6% 1% 6% 4% 2213 Veenhoop / Goëngahuizen x 2% 1% 2% x x x 2307 Drachtstercompagnie 34 4% 5% 7% x 6% 3% 2308 Houtigehage 41 7% 4% 7% x 8% 5% 2311 Rottevalle 55 6% 3% 5% 2% 7% 5% 2.284 6% 5% 8% 2% 7% 6% Oostveen Beleidsonderzoek en Advies 113

Vrijwilligerswerk en sportdeelname (in %), per wijk actief als vrijwilliger? doet aan sport? 1 Centrum 2 De Wiken 3 De Singels 4 De Drait 4a Drachtstervaart 6 De Venen 30% 26% 38% 37% 36% 29% 1 Centrum 2 De Wiken 3 De Singels 4 De Drait 4a Drachtstervaart 6 De Venen 45% 48% 61% 71% 75% 51% 7 De Folgeren 7a Fennepark 7b Burmaniap./Vrijburgh 8 De Swetten 9 De Bouwen 10 Noord-Oost 33% 45% 31% 31% 24% 23% 7 De Folgeren 7a Fennepark 7b Burmaniap./Vrijburgh 8 De Swetten 9 De Bouwen 10 Noord-Oost 60% 66% 74% 47% 42% 37% 13 De Trisken 13a Himsterhout 21 Buitengebied Noord 22 Buitengebied West 23 Buitengebied Oost 21% 38% 53% 37% 46% 13 De Trisken 13a Himsterhout 21 Buitengebied Noord 22 Buitengebied West 23 Buitengebied Oost 55% 67% 58% 59% 55% 33% 55% 0% 20% 40% 60% 80% 0% 20% 40% 60% 80% 100% georganiseerd niet georganiseerd Bron: Bewonersenquête (voorjaar 2011). Cursisten Meldij en abonnementen Lawei, per wijk Sociale gegevens Wijkindeling Cursisten De Meldij jeugd volw. muziek creatief totaal 2008 De Lawei abonnem. 1 Centrum 4% 3% 1% 2% 3% 2% 9% 2 De Wiken 4% 1% 1% 1% 2% 1% 5% 3 De Singels 17% 3% 3% 3% 6% 5% 12% 4 De Drait 10% 3% 3% 2% 5% 3% 8% 4a Drachtstervaart 10% 3% 4% 2% 6% 3% 8% 6 De Venen 6% 2% 2% 1% 3% 2% 5% 7 De Folgeren 11% 2% 3% 1% 4% 3% 7% 7a Fennepark 15% 2% 5% 1% 6% 5% 10% 7b Burmaniapark/Vrijburgh 4% 1% 2% 0% 2% 2% 6% 8 De Swetten 5% 1% 2% 0% 2% 2% 5% 9 De Bouwen 4% 1% 1% 1% 1% 1% 6% 10 Noord-Oost 4% 1% 1% 0% 2% 1% 4% 13 De Trisken 6% 2% 2% 1% 3% 3% 5% 13a Himsterhout 14% 2% 5% 1% 6% 6% 9% Drachten totaal 8% 2% 2% 1% 3% 3% 7% 21 Buitengebied Noord 10% 2% 3% 1% 4% 3% 6% 22 Buitengebied West 13% 4% 5% 1% 6% 4% 9% 23 Buitengebied Oost 10% 1% 3% 1% 3% 2% 4% Buitengebied totaal 11% 2% 3% 1% 4% 3% 6% 9% 2% 3% 1% 4% 3% 7% Bron: Bestanden De Meldij en De Lawei. Meetdatum: najaar 2010 (Meldij ook najaar 2008). Definities: Cursisten van De Meldij zijn personen die in het najaar van 2010 een cursus hebben gevolgd bij De Meldij (totaal aantal ook najaar 2008). Alle cursisten worden tweemaal weergegeven, eerst onderscheiden naar leeftijd en vervolgens naar het soort cursus (muziek of creatief). De cijfers worden weergegeven in % van het aantal inwoners (jeugd en volwassenen in % van het aantal inwoners t/m 17 jaar resp. van 18 jaar en ouder). Abonnementhouders van De Lawei zijn personen die aan het begin van het seizoen 2010/2011 kaarten hebben gereserveerd voor voorstellingen, in % van het totaal aantal inwoners. Vrijwilligers zijn bewoners vanaf 16 jaar die vrijwilligerswerk doen. Sportdeelname zijn bewoners van 16 jaar die sporten: georganiseerd (bij een vereniging, sportschool of anders georganiseerd) of alleen ongeorganiseerd. Het afgebeelde percentage toont beide groepen samen. 114 Wijkatlas Smallingerland 2011

Cursisten Meldij en abonnementen Lawei, per buurt Buurtindeling Cursisten De Meldij De Lawei jeugd volw. muziek creatief totaal 2008 abonnem. 101 Centrum 4% 3% 1% 2% 3% 2% 9% 201 De Wiken noord 3% 3% 2% 1% 3% 3% 5% 202 De Wiken west 2% 1% 0% 1% 1% 1% 4% 203 De Wiken noordoost 3% 1% 1% 0% 1% 2% 3% 204 De Wiken centrum 3% 1% 1% 1% 1% 1% 4% 205 De Wiken zuid 5% 0% 1% 0% 1% 1% 5% 206 De Wiken oost 8% 3% 3% 1% 4% 3% 7% 301 De Peppel 13% 5% 4% 3% 7% 4% 9% 302 De Singels west 12% 3% 3% 2% 5% 3% 10% 303 De Singels oost 46% 2% 2% 4% 6% 8% 18% 304 De Singels zuid 25% 4% 4% 2% 6% 5% 12% 401 De Drait zuid 15% 2% 3% 1% 4% 3% 6% 402 De Drait west 12% 7% 3% 4% 7% 4% 15% 403 De Drait noordoost 7% 2% 2% 1% 3% 3% 6% 404 De Drait zuidoost 7% 2% 2% 2% 3% 2% 7% 405 De Drait noordwest 14% 4% 5% 2% 7% 5% 10% 406 De Drait zuidwest 9% 3% 3% 1% 4% 3% 8% 407-408 Drachtstervaart 10% 3% 4% 2% 6% 3% 8% 601 De Venen noord 5% 3% 3% 1% 4% 3% 6% 602 De Venen centrum 5% 1% 1% 1% 2% 1% 4% 603 De Venen zuid 8% 4% 3% 2% 5% 4% 7% 701 De Folgeren zuidwest 10% 2% 3% 1% 4% 4% 7% 702 De Folgeren noord 11% 3% 4% 1% 5% 3% 9% 703 De Folgeren centrum 11% 2% 3% 2% 4% 3% 6% 704 Fennepark 15% 2% 5% 1% 6% 5% 10% 705 Burmaniapark 5% 1% 2% 0% 2% 3% 6% 706 Vrijburgh 0% 2% 2% 0% 2% 0% 8% 801 De Swetten west 2% 1% 1% 0% 1% 1% 4% 802 De Swetten centrum 5% 1% 1% 0% 2% 1% 5% 803 De Swetten oost 12% 3% 4% 1% 5% 4% 8% Sociale gegevens 901 De Bouwen noord 5% 1% 1% 0% 1% 1% 6% 902 De Bouwen west 4% 1% 1% 1% 2% 0% 7% 903 De Bouwen oost 4% 1% 1% 1% 2% 1% 5% 904 De Bouwen zuid 6% 0% 0% 0% 1% 0% 4% 1001 Noord-Oost noord 2% 1% 1% 0% 1% 1% 3% 1002 Noord-Oost west 7% 2% 2% 1% 3% 2% 5% 1003 Noord-Oost zuid 7% 1% 1% 0% 2% 1% 6% 1004 Noord-Oost oost 3% 1% 1% 0% 1% 1% 3% 1301 De Trisken centrum 4% 0% 1% 0% 1% 1% 3% 1302 De Trisken rondom 7% 2% 3% 1% 3% 3% 6% 1303 Himsterhout 14% 2% 5% 1% 6% 6% 9% 2104 Opeinde, onder de Vaart 6% 2% 2% 1% 3% 2% 6% 2105 Opeinde, boven de Vaart 14% 3% 4% 2% 6% 3% 8% 2109 Nijega 12% 0% 3% 0% 4% 3% 4% 2110 Oudega 7% 2% 2% 1% 3% 2% 5% 2114 De Tike 22% 2% 5% 1% 6% 4% 6% 2201 Buitengebied west 5% 3% 2% 2% 4% 2% 10% 2202 De Wilgen / Smalle Ee 3% 7% 5% 1% 6% 4% 13% 2203 Sanding 25% 11% 8% 5% 13% 7% 14% 2206 Boornbergum 16% 2% 5% 0% 5% 5% 7% 2213 Veenhoop / Goëngahuizen 9% 2% 3% 1% 4% 2% 4% 2307 Drachtstercompagnie 13% 1% 3% 1% 4% 3% 4% 2308 Houtigehage 7% 1% 2% 0% 2% 1% 3% 2311 Rottevalle 8% 1% 2% 1% 3% 2% 6% 9% 2% 3% 1% 4% 3% 7% Oostveen Beleidsonderzoek en Advies 115

Opleiding en arbeidssituatie, per wijk 1 Centrum 2 De Wiken 3 De Singels 4 De Drait 4a Drachtstervaart 6 De Venen opleiding (16-64 jarigen) 13% 27% 35% 29% 24% 34% arbeidssituatie (16-64 jarigen) 1 Centrum 2 De Wiken 3 De Singels 4 De Drait 4a Drachtstervaart 6 De Venen 7 De Folgeren 7a Fennepark 7b Burmaniap./Vrijburgh 8 De Swetten 9 De Bouwen 10 Noord-Oost 13 De Trisken 13a Himsterhout 21 Buitengebied Noord 22 Buitengebied West 23 Buitengebied Oost 27% 16% 23% 34% 42% 44% 30% 15% 29% 23% 35% 7 De Folgeren 7a Fennepark 7b Burmaniap./Vrijburgh 8 De Swetten 9 De Bouwen 10 Noord-Oost 13 De Trisken 13a Himsterhout 21 Buitengebied Noord 22 Buitengebied West 23 Buitengebied Oost 30% 0% 20% 40% 60% 80% 100% 0% 20% 40% 60% 80% 100% lager onderwijs vmbo / lbo / mavo mbo / havo / vwo hbo / universiteit meer dan 2 dagen per week maximaal 2 dagen per week Bron: Bewonersenquête (voorjaar 2011). Het afgebeelde percentage omvat de eerste twee staven. Sociale gegevens Maatschappelijk werk, welzijnswerk en ouderenwerk, per wijk Wijkindeling cliënten algemeen maat- deelname activiteiten MOS (2009) schappelijk werk (in %) welzijnswerk (%) ouderenwerk (%) 1 Centrum 0% 2% 76% 2 De Wiken 4% 1% 12% 3 De Singels 1% 2% 19% 4 De Drait 2% 2% 10% 4a Drachtstervaart 3% 1% 9% 6 De Venen 4% 0% 10% 7 De Folgeren 3% 0% 10% 7a Fennepark 1% 0% 7% 7b Burmaniapark/Vrijburgh 2% 1% 32% 8 De Swetten 3% 0% 18% 9 De Bouwen 2% 1% 18% 10 Noord-Oost 5% 1% 13% 13 De Trisken 5% 2% 4% 13a Himsterhout 1% 1% 6% Drachten totaal 3% 1% 17% 21 Buitengebied Noord 2% 0% 7% 22 Buitengebied West 2% 1% 8% 23 Buitengebied Oost 3% 0% 4% Buitengebied totaal 2% 0% 6% 3% 1% 15% Bron: Bestanden Stichting Maatschappelijk Werk Fryslân en Maatschappelijke Ondersteuning Smallingerland (MOS). Meetdatum: 1 okt.2009-30 sept.2010 (maatsch.werk), maart 2009 (MOS). Definities: Maatschappelijk werk is het aantal personen/huishoudens dat gedurende 12 maanden gebruik maakte van het algemeen maatschappelijk werk (in % van aantal huishoudens). Welzijnswerk en ouderenwerk is het aantal personen dat in maart 2009 heeft deelgenomen aan activiteiten van MOS en daarbij een postcode-presentielijst heeft ingevuld (in % van inwoners). Ouderenwerk betreft activiteiten voor ouderen bij Dienstencentrum Holdert en WZC De Wiken en wordt weergegeven in % van inwoners vanaf 60 jaar. Welzijnswerk betreft activiteiten op de locaties De Drait, De Wiken en De Skammel. Omdat niet alle locaties in de inventarisatie zijn meegenomen en presentielijsten altijd een momentopname bieden, zijn de cijfers slechts indicatief. In 2011 zijn de cijfers van MOS niet geactualiseerd. 116 Wijkatlas Smallingerland 2011

Maatschappelijk werk, welzijnswerk en ouderenwerk, per buurt Buurtindeling cliënten algemeen maat- deelname activiteiten MOS (2009) schappelijk werk (in %) welzijnswerk (%) ouderenwerk (%) 101 Centrum 0% 2% 76% 201 De Wiken noord 9% 0% 3% 202 De Wiken west 8% 0% 14% 203 De Wiken noordoost 2% 0% 6% 204 De Wiken centrum 3% 1% 12% 205 De Wiken zuid 4% 1% 7% 206 De Wiken oost 1% 1% 22% 301 De Peppel 1% 1% 10% 302 De Singels west 3% 2% 12% 303 De Singels oost 1% 3% 38% 304 De Singels zuid 0% 1% 8% 401 De Drait zuid 1% 1% 9% 402 De Drait west 0% 3% 15% 403 De Drait noordoost 2% 2% 16% 404 De Drait zuidoost 2% 2% 7% 405 De Drait noordwest 1% 3% 5% 406 De Drait zuidwest 4% 2% 10% 407-408 Drachtstervaart 3% 1% 9% 601 De Venen noord 3% 1% 10% 602 De Venen centrum 5% 1% 11% 603 De Venen zuid 3% 0% 9% 701 De Folgeren zuidwest 4% 0% 5% 702 De Folgeren noord 2% 0% 14% 703 De Folgeren centrum 3% 0% 9% 704 Fennepark 1% 0% 7% 705 Burmaniapark 3% 1% 37% 706 Vrijburgh 0% 2% 25% 801 De Swetten west 4% 1% 13% 802 De Swetten centrum 3% 0% 19% 803 De Swetten oost 1% 0% 23% Sociale gegevens 901 De Bouwen noord 2% 1% 16% 902 De Bouwen west 1% 2% 34% 903 De Bouwen oost 3% 1% 11% 904 De Bouwen zuid 0% 0% 8% 1001 Noord-Oost noord 5% 1% 6% 1002 Noord-Oost west 2% 0% 3% 1003 Noord-Oost zuid 4% 1% 20% 1004 Noord-Oost oost 7% 1% 20% 1301 De Trisken centrum 11% 3% 0% 1302 De Trisken rondom 3% 2% 4% 1303 Himsterhout 1% 1% 6% 2104 Opeinde, onder de Vaart 2% 0% 7% 2105 Opeinde, boven de Vaart 1% 0% 13% 2109 Nijega 4% 0% 0% 2110 Oudega 2% 0% 4% 2114 De Tike 3% 0% 9% 2201 Buitengebied west 2% 1% 15% 2202 De Wilgen / Smalle Ee 1% 1% 8% 2203 Sanding 1% 1% 5% 2206 Boornbergum 2% 1% 7% 2213 Veenhoop / Goëngahuizen 1% 1% 1% 2307 Drachtstercompagnie 4% 0% 2% 2308 Houtigehage 5% 0% 0% 2311 Rottevalle 2% 0% 8% 3% 1% 15% Oostveen Beleidsonderzoek en Advies 117

5 Leefbaarheid Inwoners van de gemeente beoordelen hun buurt in het algemeen net als in 2008 gemiddeld met een 7,5. Dit cijfer is het laagst in de buurten Noord-Oost oost en De Trisken centrum. Voor de kwaliteit van de woonomgeving (inrichting straten, straatmeubilair) geven de bewoners net als in 2008 een 6,9. In Fennepark en Himsterhout is het cijfer voor de woonomgeving het hoogst. De sociale cohesie bleef de afgelopen jaren ongeveer constant. De sociale cohesie is het sterkst in de dorpen, en in Drachten in Fennepark en Himsterhout. Het cijfer voor vervuiling was in 2009 gestegen van 6,3 naar 6,6 maar daalde in 2011 weer naar 6,4. Bewoners ervaren dus weer meer vervuiling, vooral in Oudega. Binnen Drachten neemt de bekendheid van de Wijkraden steeds verder af. Het aantal mensen in Drachten dat zegt dat er een wijkraad in hun wijk is daalde van 69% in 2006 naar 58% in 2008 en 51% in 2011. In de dorpen is de bekendheid onverminderd groot: daar zegt 93% dat er een wijkraad (of vereniging van dorpsbelang) is. De bekendheid van de wijkteams is de afgelopen jaren licht gedaald. Het aantal bewoners dat zich verantwoordelijk voelt voor de wijk (84%) of actief was om de buurt te verbeteren (20%) bleef vrijwel gelijk. Van alle bewoners vindt 28% dat de gemeente bewoners voldoende betrekt bij veranderingen in de buurt. In De Bouwen is dat veel hoger: 52%. In vergelijking met 2 jaar geleden willen de bewoners meer geld besteden aan hondenpoep en onderhoud van de bestrating. Het aantal bij de politie geregistreerde incidenten op gebied van leefbaarheid was in 2009/2010 wat lager dan in 2007/2008, vooral wat betreft vernielingen. Al met al vindt 14% van de bewoners dat hun buurt afgelopen jaar vooruit ging en 13% zag achteruitgang; komende jaren verwacht men ongeveer hetzelfde. Overzicht leefbaarheidsgegevens (rapportcijfers), per wijk Wijkindeling buurt in het kwaliteit onderhoud onderhoud sociale vervuiling algemeen woonomgev. bestrating groen cohesie Leefbaarheid 1 Centrum 2 De Wiken 3 De Singels 4 De Drait 4a Drachtstervaart 6 De Venen 7 De Folgeren 7a Fennepark 7b Burmaniapark/Vrijburgh 8 De Swetten 9 De Bouwen 10 Noord-Oost 13 De Trisken 13a Himsterhout Drachten totaal 21 Buitengebied Noord 22 Buitengebied West 23 Buitengebied Oost Buitengebied totaal 3 gem.(7,5) 3 gem.(6,9) 3 gem.(6,3) 3 gem.(6,6) 3 gem.(6,3) 3 gem.(6,4) Exacte cijfers en definities: blz.120 blz.120 blz.120 blz.120 blz.122 blz.122 De verticale hulplijnen in deze grafieken komen 2008 overeen met het gemeentelijke gemiddelde. 2011 118 Wijkatlas Smallingerland 2011

Overzicht leefbaarheidsgegevens (rapportcijfers), per buurt Buurtindeling buurt in het kwaliteit onderhoud onderhoud sociale vervuiling algemeen woonomgev. bestrating groen cohesie 101 Centrum 201 De Wiken noord 202 De Wiken west 203 De Wiken noordoost 204 De Wiken centrum 205 De Wiken zuid 206 De Wiken oost 301 De Peppel 302 De Singels west 303 De Singels oost 304 De Singels zuid 401 De Drait zuid 402 De Drait west 403 De Drait noordoost 404 De Drait zuidoost 405 De Drait noordwest 406 De Drait zuidwest 407-408 Drachtstervaart 601 De Venen noord 602 De Venen centrum 603 De Venen zuid 701 De Folgeren zuidwest 702 De Folgeren noord 703 De Folgeren centrum 704 Fennepark 705 Burmaniapark 706 Vrijburgh 801 De Swetten west 802 De Swetten centrum 803 De Swetten oost 901 De Bouwen noord 902 De Bouwen west 903 De Bouwen oost 904 De Bouwen zuid 1001 Noord-Oost noord 1002 Noord-Oost west 1003 Noord-Oost zuid 1004 Noord-Oost oost 1301 De Trisken centrum 1302 De Trisken rondom 1303 Himsterhout Leefbaarheid 2104 Opeinde, onder de Vaart 2105 Opeinde, boven de Vaart 2109 Nijega 2110 Oudega 2114 De Tike 2201 Buitengebied west 2202 De Wilgen / Smalle Ee 2203 Sanding 2206 Boornbergum 2213 Veenhoop / Goëngahuizen 2307 Drachtstercompagnie 2308 Houtigehage 2311 Rottevalle 3 gem.(7,5) 3 gem.(6,9) 3 gem.(6,3) 3 gem.(6,6) 3 gem.(6,3) 3 gem.(6,4) Oostveen Beleidsonderzoek en Advies 119

Rapportcijfer kwaliteit van de woonomgeving, per buurt Rapportcijfer woonomgeving 4,8-6,5 6,6-6,8 6,9-7,2 7,3-8,3 Oordeel bewoners over fysieke woonomgeving, per wijk Wijkindeling cijfer algemeen alg.eval.buurt woonom- onderhoud onderhoud zorg bew. 2011 2008 geving bestrating groen huis&tuin 1 Centrum 6,9 7,4 7,6 8,0 6,1 5,4 6,3 7,0 2 De Wiken 7,2 7,1 6,9 7,1 6,7 6,3 6,5 6,5 3 De Singels 8,0 8,0 8,4 8,5 7,6 6,7 7,0 7,5 4 De Drait 7,8 7,8 8,0 8,0 7,1 6,3 6,6 7,1 4a Drachtstervaart 7,9 7,7 8,1 8,1 7,0 5,3 6,6 7,6 Leefbaarheid 6 De Venen 7,3 7,2 7,2 7,0 6,6 5,9 6,5 6,4 7 De Folgeren 7,6 7,5 7,6 7,6 7,0 6,4 6,5 6,8 7a Fennepark 8,3 8,4 8,7 8,5 8,0 7,4 7,6 7,9 7b Burmaniapark/Vrijburgh 7,4 7,5 7,5 7,6 6,3 5,6 5,8 7,1 8 De Swetten 7,5 7,5 7,6 7,5 6,6 6,2 6,4 6,7 9 De Bouwen 7,4 7,4 7,6 7,5 6,6 5,7 6,6 6,4 10 Noord-Oost 6,9 6,9 6,8 6,8 6,2 5,4 6,1 6,0 13 De Trisken 7,0 7,0 6,3 6,4 6,4 6,5 6,6 6,3 13a Himsterhout 8,1 8,1 8,5 8,2 7,8 7,2 7,5 7,8 Drachten totaal 7,5 7,5 7,5 7,5 6,8 6,2 6,6 6,8 21 Buitengebied Noord 7,5 7,6 8,1 8,3 6,9 6,3 6,4 7,3 22 Buitengebied West 8,1 8,0 8,4 8,4 7,4 6,7 6,6 7,6 23 Buitengebied Oost 7,6 7,6 7,9 7,9 6,9 6,5 6,6 7,3 Buitengebied totaal 7,7 7,7 8,1 8,2 7,0 6,5 6,5 7,4 7,5 7,5 7,6 7,6 6,9 6,3 6,6 6,9 (2008) 7,5 7,6 6,8 6,3 6,5 6,9 (2006) 7,4 7,6 6,7 6,1 6,4 7,0 (2003) 7,4 7,6 6,7 6,1 6,4 6,9 Bron: Bewonersenquête. Meetdatum: voorjaar 2011, najaar 2008, voorjaar 2006, najaar 2003. Definities: Cijfer algemeen is het gemiddelde rapportcijfer dat mensen gaven voor hun buurt in het algemeen. Dit was de eerste vraag in de enquête. De algemene evaluatie van de buurt is een schaalscore van 0 (slecht) tot 10 (goed) gebaseerd op stellingen (exacte definitie: zie blz.124). Daarna volgen in de tabellen de gemiddelde rapportcijfers voor: kwaliteit van de woonomgeving (inrichting straten, bankjes enz., niet het onderhoud), onderhoud van bestrating, onderhoud van het openbare groen en de zorg van bewoners voor huis en tuin (onderhoud woning, tuin enz.). 120 Wijkatlas Smallingerland 2011

Oordeel bewoners over fysieke woonomgeving, per buurt Buurtindeling cijfer algemeen alg.eval.buurt woonom- onderhoud onderhoud zorg bew. 2011 2008 geving bestrating groen huis&tuin 101 Centrum 6,9 7,4 7,6 8,0 6,1 5,4 6,3 7,0 201 De Wiken noord 7,4 7,1 7,2 7,3 6,4 6,3 5,7 7,1 202 De Wiken west 7,4 7,6 7,5 7,9 7,1 6,5 6,4 6,4 203 De Wiken noordoost 7,3 7,1 7,1 6,7 6,8 6,3 6,8 6,7 204 De Wiken centrum 7,0 6,8 6,7 6,6 6,5 5,9 6,3 6,2 205 De Wiken zuid 7,0 7,0 6,8 7,2 6,4 6,2 6,5 6,1 206 De Wiken oost 7,3 7,2 6,7 7,2 7,0 6,7 6,6 6,9 301 De Peppel 8,1 7,9 8,1 8,4 7,6 6,8 7,0 7,4 302 De Singels west 7,9 7,9 8,4 8,5 7,6 6,5 7,1 7,4 303 De Singels oost 8,1 8,1 8,7 8,3 7,7 7,0 7,0 7,6 304 De Singels zuid 8,3 8,2 8,8 8,9 7,8 6,6 6,7 8,2 401 De Drait zuid 7,9 8,0 8,4 8,2 7,3 6,0 6,5 7,5 402 De Drait west 8,2 8,3 8,4 8,6 7,7 6,6 6,9 7,8 403 De Drait noordoost 7,5 7,5 7,7 7,6 6,8 6,0 6,4 6,5 404 De Drait zuidoost 7,7 7,4 8,0 7,6 7,1 6,2 6,7 6,7 405 De Drait noordwest 8,0 7,7 8,1 8,1 7,4 6,4 6,8 7,3 406 De Drait zuidwest 7,7 7,9 7,7 8,0 6,9 6,4 6,5 7,0 407-408 Drachtstervaart 7,9 7,7 8,1 8,1 7,0 5,3 6,6 7,6 601 De Venen noord 7,5 7,5 7,4 7,7 6,7 6,3 6,5 7,3 602 De Venen centrum 7,1 6,8 6,8 6,3 6,3 5,4 6,5 5,8 603 De Venen zuid 7,6 7,5 7,9 7,8 7,1 6,4 6,5 7,0 701 De Folgeren zuidwest 7,7 7,5 7,7 7,5 6,9 6,2 6,6 6,9 702 De Folgeren noord 7,8 7,7 8,1 7,7 6,8 6,3 6,3 7,4 703 De Folgeren centrum 7,4 7,5 7,3 7,5 7,1 6,7 6,6 6,5 704 Fennepark 8,3 8,4 8,7 8,5 8,0 7,4 7,6 7,9 705 Burmaniapark 7,5 7,5 7,4 7,5 6,6 5,9 6,3 7,2 706 Vrijburgh 7,1 8,0 7,7 8,8 4,8 4,4 4,0 6,4 801 De Swetten west 7,6 7,4 7,8 7,4 6,8 6,5 6,5 6,7 802 De Swetten centrum 7,4 7,4 7,4 7,4 6,5 5,9 6,5 6,5 803 De Swetten oost 7,6 7,8 7,7 7,9 6,6 6,1 6,3 7,0 901 De Bouwen noord 7,1 7,2 7,8 7,5 6,5 5,4 6,7 6,3 902 De Bouwen west 7,5 7,6 8,1 7,9 6,7 5,9 6,4 6,7 903 De Bouwen oost 7,2 7,2 7,0 7,4 6,1 5,5 6,4 5,9 904 De Bouwen zuid 7,7 7,4 7,8 7,2 7,3 6,1 6,9 7,1 1001 Noord-Oost noord 7,0 7,0 6,4 6,8 6,3 5,4 6,3 6,0 1002 Noord-Oost west 7,4 7,4 7,6 7,5 6,3 4,7 5,7 7,0 1003 Noord-Oost zuid 7,3 7,1 7,6 6,9 6,7 5,7 6,3 6,8 1004 Noord-Oost oost 6,3 6,5 6,3 6,4 5,7 5,5 6,0 5,2 Leefbaarheid 1301 De Trisken centrum 6,6 6,1 5,0 4,8 6,3 6,4 6,2 5,6 1302 De Trisken rondom 7,2 7,2 6,7 6,8 6,4 6,5 6,7 6,5 1303 Himsterhout 8,1 8,1 8,5 8,2 7,8 7,2 7,5 7,8 2104 Opeinde, onder de Vaart 7,6 7,3 8,3 8,0 6,8 5,9 6,6 7,5 2105 Opeinde, boven de Vaart 7,6 7,6 8,2 7,8 7,1 6,3 6,8 7,3 2109 Nijega 7,7 7,7 8,1 8,3 6,8 6,2 6,6 7,2 2110 Oudega 7,3 7,6 8,0 8,5 6,7 6,6 6,2 7,2 2114 De Tike 7,9 8,1 8,1 8,9 7,3 6,0 5,8 7,8 2201 Buitengebied west 7,7 8,3 8,1 8,6 7,0 6,0 6,2 7,9 2202 De Wilgen / Smalle Ee 8,2 8,3 8,7 8,8 7,6 7,1 7,0 7,9 2203 Sanding 8,7 8,5 8,8 8,7 8,3 7,7 6,7 7,9 2206 Boornbergum 8,0 7,7 8,2 8,1 7,1 6,8 6,8 7,4 2213 Veenhoop / Goëngahuizen 8,2 7,9 8,3 8,6 7,2 5,3 5,8 7,4 2307 Drachtstercompagnie 7,8 7,7 8,0 7,9 6,8 6,3 6,7 7,6 2308 Houtigehage 7,3 7,4 7,8 7,6 6,6 6,5 6,7 7,4 2311 Rottevalle 7,7 7,7 7,9 8,2 7,0 6,7 6,4 7,0 7,5 7,5 7,6 7,6 6,9 6,3 6,6 6,9 Oostveen Beleidsonderzoek en Advies 121

Score sociale cohesie, per buurt Score sociale cohesie 4,8-6,0 6,1-6,3 6,4-6,9 7,0-7,7 Oordeel bewoners over sociale woonomgeving, per wijk Wijkindeling score soc.cohesie samenleven samenlev. betrokkenh. levendig- ver- ongewenste 2011 2008 inkomens.gr. jong&oud bij de buurt heid vuiling activiteiten 1 Centrum 6,4 6,4 7,0 7,0 6,6 6,4 5,9 7,2 2 De Wiken 5,6 5,7 6,6 6,7 6,1 6,0 6,0 7,5 3 De Singels 6,6 6,8 7,3 7,3 6,8 6,4 6,9 8,6 4 De Drait 6,4 6,5 7,0 7,1 6,6 6,3 6,6 8,6 4a Drachtstervaart 6,7 6,8 7,4 7,6 7,2 7,2 7,0 8,8 Leefbaarheid 6 De Venen 5,9 5,8 6,5 6,7 6,0 6,1 5,8 7,7 7 De Folgeren 6,2 6,3 6,8 6,9 6,4 6,4 6,2 8,0 7a Fennepark 6,9 6,7 7,6 7,7 7,2 6,9 7,3 8,8 7b Burmaniapark/Vrijburgh 6,1 6,3 6,8 7,1 6,5 6,2 6,7 8,5 8 De Swetten 6,3 6,2 6,8 6,8 6,5 6,3 6,1 8,0 9 De Bouwen 6,4 6,3 6,7 6,8 6,4 5,9 6,5 7,7 10 Noord-Oost 5,6 5,8 6,2 6,4 5,8 6,1 5,8 6,7 13 De Trisken 5,5 5,5 6,4 6,6 5,8 5,9 5,9 7,2 13a Himsterhout 6,9 6,9 7,5 7,6 7,1 6,7 7,5 9,1 Drachten totaal 6,1 6,2 6,8 6,9 6,4 6,2 6,3 7,9 21 Buitengebied Noord 7,1 7,2 7,3 7,2 6,9 6,3 6,4 8,6 22 Buitengebied West 7,3 7,2 7,5 7,4 7,2 6,6 6,9 8,6 23 Buitengebied Oost 7,1 7,1 7,3 7,3 7,1 6,5 6,5 8,1 Buitengebied totaal 7,2 7,2 7,3 7,3 7,0 6,5 6,6 8,4 6,3 6,4 6,9 7,0 6,5 6,3 6,4 8,0 (2008) 6,4 6,9 7,0 6,5 6,4 6,6 8,0 (2006) 6,4 6,9 6,9 6,5 6,2 6,3 8,0 (2003) 6,3 6,9 6,9 6,4 6,2 6,4 7,8 Bron: Bewonersenquête. Meetdatum: voorjaar 2011, najaar 2008, voorjaar 2006, najaar 2003. Definities: De score sociale cohesie is een schaalscore van 0 (slecht) tot 10 (goed) gebaseerd op stellingen. Zie blz.124 voor de exacte definitie en blz.125 voor de achterliggende stellingen. Daarna volgen in de tabellen de gemiddelde rapportcijfers voor: samenleven van de verschillende inkomensgroepen en van jong en oud (gaan de mensen van verschillende inkomensgroepen resp. leeftijdsgroepen in de buurt op een prettige manier met elkaar om?), betrokkenheid bij de buurt (betrokkenheid en verantwoordelijkheid van buurtbewoners voor buurt en medebewoners), levendigheid in de buurt, vervuiling (last van zwerfvuil, verkeerd geplaatst vuilnis, hondenpoep enz.) en ongewenste activiteiten (overlast door bv. drugshandel, prostitutie, horeca enz.). 122 Wijkatlas Smallingerland 2011

Oordeel bewoners over sociale woonomgeving, per buurt Buurtindeling score soc.cohesie samenleven samenlev. betrokkenh. levendig- ver- ongewenste 2011 2008 inkomens.gr. jong&oud bij de buurt heid vuiling activiteiten 101 Centrum 6,4 6,4 7,0 7,0 6,6 6,4 5,9 7,2 201 De Wiken noord 6,1 6,1 6,9 7,0 6,4 6,1 5,8 7,6 202 De Wiken west 6,1 6,4 6,8 7,0 6,3 6,4 5,8 7,7 203 De Wiken noordoost 5,8 5,2 7,0 7,0 6,4 6,0 6,5 7,6 204 De Wiken centrum 5,1 5,5 6,2 6,3 5,8 6,1 5,5 7,3 205 De Wiken zuid 5,6 5,9 6,3 6,4 5,9 6,0 5,8 7,2 206 De Wiken oost 5,6 5,8 6,8 6,9 6,2 5,9 6,6 7,8 301 De Peppel 6,4 6,7 7,2 7,4 6,6 6,3 6,8 8,8 302 De Singels west 6,4 6,7 7,0 7,0 6,5 6,2 6,9 8,7 303 De Singels oost 7,2 6,8 7,5 7,6 7,2 7,1 6,8 7,9 304 De Singels zuid 7,1 7,0 7,7 7,7 7,4 6,0 7,6 9,3 401 De Drait zuid 6,5 6,1 7,1 7,4 6,8 5,9 7,0 8,7 402 De Drait west 6,7 7,1 7,5 7,6 7,3 6,1 7,8 8,7 403 De Drait noordoost 6,0 6,1 6,7 7,0 6,5 6,3 6,2 8,4 404 De Drait zuidoost 6,5 6,3 7,0 7,1 6,6 6,4 6,6 8,7 405 De Drait noordwest 6,9 6,9 7,2 7,3 6,9 6,8 7,0 8,6 406 De Drait zuidwest 6,0 6,5 6,7 6,8 6,2 6,2 6,2 8,6 407-408 Drachtstervaart 6,7 6,8 7,4 7,6 7,2 7,2 7,0 8,8 601 De Venen noord 6,2 6,4 7,0 7,0 6,5 6,4 6,2 7,6 602 De Venen centrum 5,6 5,3 6,1 6,4 5,7 5,9 5,5 7,4 603 De Venen zuid 6,3 6,5 7,0 7,0 6,4 6,3 5,9 8,2 701 De Folgeren zuidwest 6,1 6,0 6,6 6,9 6,2 6,5 6,3 8,0 702 De Folgeren noord 6,4 6,3 7,2 7,2 6,8 6,2 6,3 8,6 703 De Folgeren centrum 6,2 6,6 6,7 6,8 6,3 6,5 6,2 7,6 704 Fennepark 6,9 6,7 7,6 7,7 7,2 6,9 7,3 8,8 705 Burmaniapark 6,1 6,3 6,8 7,1 6,4 6,4 6,8 8,5 706 Vrijburgh 5,9 6,7 6,8 7,1 6,7 5,6 6,4 8,8 801 De Swetten west 6,3 6,2 6,8 6,8 6,5 6,2 6,4 8,5 802 De Swetten centrum 6,4 6,2 6,8 6,8 6,5 6,4 5,9 7,8 803 De Swetten oost 6,4 6,4 7,1 7,0 6,6 6,3 5,9 7,1 901 De Bouwen noord 6,2 6,0 6,7 6,9 6,5 6,2 6,1 7,0 902 De Bouwen west 6,9 6,6 6,8 6,8 7,0 6,1 6,6 8,0 903 De Bouwen oost 6,0 6,1 6,3 6,6 5,9 5,6 6,4 7,3 904 De Bouwen zuid 6,8 6,4 7,1 7,3 6,8 6,1 6,8 8,5 1001 Noord-Oost noord 5,5 5,8 6,2 6,5 5,8 6,1 5,8 6,9 1002 Noord-Oost west 6,3 6,5 6,8 6,9 6,1 6,4 5,2 7,2 1003 Noord-Oost zuid 6,3 6,0 6,9 7,1 6,5 6,9 6,1 7,0 1004 Noord-Oost oost 5,0 5,3 5,5 5,7 5,2 5,3 5,6 6,0 Leefbaarheid 1301 De Trisken centrum 4,8 4,4 5,9 6,2 5,5 5,9 5,2 6,1 1302 De Trisken rondom 5,7 5,8 6,6 6,7 5,9 5,9 6,1 7,5 1303 Himsterhout 6,9 6,9 7,5 7,6 7,1 6,7 7,5 9,1 2104 Opeinde, onder de Vaart 7,1 6,4 7,4 7,3 7,0 6,5 6,2 8,8 2105 Opeinde, boven de Vaart 6,8 6,8 7,0 7,1 6,8 6,3 7,2 8,5 2109 Nijega 7,4 7,6 7,6 7,5 7,2 6,3 6,9 8,7 2110 Oudega 7,0 7,6 7,2 7,0 6,6 6,2 6,0 8,3 2114 De Tike 7,4 8,1 7,5 7,7 7,4 6,7 7,2 9,0 2201 Buitengebied west 7,2 6,8 7,4 7,3 7,3 6,6 6,7 7,4 2202 De Wilgen / Smalle Ee 7,2 7,5 7,8 7,8 7,4 6,5 7,3 8,9 2203 Sanding 6,9 6,8 7,7 7,6 7,1 6,3 7,6 9,3 2206 Boornbergum 7,4 7,2 7,3 7,3 7,1 6,7 6,7 8,6 2213 Veenhoop / Goëngahuizen 7,7 7,6 7,7 7,7 7,5 6,5 7,1 8,7 2307 Drachtstercompagnie 7,2 7,0 7,4 7,4 7,4 6,6 6,8 8,4 2308 Houtigehage 7,0 7,0 7,2 7,3 6,9 6,5 6,2 8,1 2311 Rottevalle 7,1 7,2 7,3 7,3 6,9 6,5 6,6 7,8 6,3 6,4 6,9 7,0 6,5 6,3 6,4 8,0 Oostveen Beleidsonderzoek en Advies 123

Stellingen over algemene evaluatie in de buurt, per wijk Wijkindeling het is vervelend om in deze buurt te wonen als het maar even kan ga ik uit deze buurt verhuizen helemaal mee niet eens/ mee helemaal helemaal mee niet eens/ mee helemaal mee eens eens niet oneens oneens mee oneens mee eens eens niet oneens oneens mee oneens 1 Centrum 4% 2% 11% 46% 37% 3% 7% 9% 33% 48% 2 De Wiken 0% 4% 16% 52% 27% 3% 10% 20% 39% 28% 3 De Singels 1% 0% 3% 32% 63% 0% 1% 6% 29% 65% 4 De Drait 1% 2% 5% 42% 50% 1% 3% 10% 38% 48% 4a Drachtstervaart 1% 1% 5% 37% 57% 2% 1% 12% 30% 55% 6 De Venen 0% 3% 14% 43% 40% 5% 9% 15% 34% 36% 7 De Folgeren 3% 0% 9% 43% 45% 3% 3% 12% 39% 43% 7a Fennepark 1% 0% 2% 25% 72% 0% 1% 4% 24% 71% 7b Burmaniapark/Vrijburgh 1% 1% 10% 40% 47% 3% 5% 13% 38% 41% 8 De Swetten 0% 1% 7% 47% 44% 1% 2% 16% 41% 40% 9 De Bouwen 0% 2% 12% 49% 37% 2% 5% 12% 35% 45% 10 Noord-Oost 2% 7% 14% 49% 29% 7% 9% 16% 39% 29% 13 De Trisken 3% 4% 17% 49% 27% 9% 11% 15% 43% 23% 13a Himsterhout 1% 0% 1% 32% 66% 0% 0% 6% 34% 59% Drachten totaal 1% 2% 10% 44% 43% 3% 5% 13% 37% 42% 21 Buitengebied Noord 0% 1% 6% 43% 50% 2% 3% 8% 38% 50% 22 Buitengebied West 2% 2% 2% 34% 61% 1% 1% 5% 37% 56% 23 Buitengebied Oost 1% 1% 7% 40% 51% 2% 2% 13% 38% 45% Buitengebied totaal 1% 1% 5% 39% 53% 2% 2% 9% 38% 50% 1% 2% 9% 43% 45% 3% 5% 12% 37% 44% Wijkindeling de mensen in deze buurt blijven hier graag wonen als je in deze buurt woont heb je het goed getroffen helemaal mee niet eens/ mee helemaal helemaal mee niet eens/ mee helemaal mee eens eens niet oneens oneens mee oneens mee eens eens niet oneens oneens mee oneens 1 Centrum 25% 53% 17% 4% 1% 21% 55% 15% 7% 2% 2 De Wiken 12% 53% 27% 7% 1% 10% 47% 28% 11% 3% 3 De Singels 34% 57% 8% 1% 1% 34% 52% 6% 5% 4% 4 De Drait 19% 72% 6% 2% 0% 24% 60% 11% 4% 2% 4a Drachtstervaart 16% 62% 20% 2% 1% 34% 52% 9% 2% 2% Leefbaarheid 6 De Venen 17% 54% 23% 5% 2% 13% 50% 24% 10% 3% 7 De Folgeren 16% 64% 16% 3% 1% 18% 58% 19% 3% 2% 7a Fennepark 35% 58% 6% 1% 0% 47% 45% 4% 2% 2% 7b Burmaniapark/Vrijburgh 13% 56% 25% 5% 0% 17% 56% 19% 7% 1% 8 De Swetten 14% 70% 14% 2% 0% 16% 52% 26% 4% 2% 9 De Bouwen 17% 66% 15% 2% 0% 15% 62% 18% 4% 1% 10 Noord-Oost 13% 56% 24% 5% 2% 12% 44% 27% 11% 6% 13 De Trisken 9% 43% 34% 12% 2% 4% 32% 42% 17% 5% 13a Himsterhout 27% 63% 8% 1% 1% 37% 54% 5% 1% 2% Drachten totaal 18% 60% 17% 4% 1% 19% 51% 20% 7% 3% 21 Buitengebied Noord 28% 63% 7% 2% 0% 25% 52% 15% 7% 1% 22 Buitengebied West 36% 57% 7% 0% 1% 38% 50% 6% 3% 3% 23 Buitengebied Oost 21% 72% 6% 1% 0% 22% 57% 15% 4% 3% Buitengebied totaal 28% 64% 7% 1% 0% 28% 53% 12% 5% 2% 20% 61% 15% 3% 1% 21% 52% 19% 7% 3% Bron: Bewonersenquête. Meetdatum: voorjaar 2011. Definities score algemene evaluatie van de buurt (blz.120-121) en score sociale cohesie (blz.122-123): De scores algemene evaluatie van de buurt en sociale cohesie zijn schaalscores gebaseerd op de stellingen op deze pagina s. De scores lopen van 0 (zeer slecht) tot 10 (zeer goed). De scores zijn geen rapportcijfers, hoewel de interpretatie enigszins vergelijkbaar is. De score algemene evaluatie in de buurt is gebaseerd op de vier stellingen hierboven. De score sociale cohesie is gebaseerd op de vier stellingen op de volgende bladzijde. 124 Wijkatlas Smallingerland 2011

Stellingen over sociale cohesie in de buurt, per wijk Wijkindeling de mensen in de buurt kennen elkaar nauwelijks de mensen in de buurt gaan prettig met elkaar om helemaal mee niet eens/ mee helemaal helemaal mee niet eens/ mee helemaal mee eens eens niet oneens oneens mee oneens mee eens eens niet oneens oneens mee oneens 1 Centrum 5% 24% 34% 30% 8% 26% 59% 12% 3% 1% 2 De Wiken 9% 31% 34% 23% 3% 15% 53% 25% 6% 1% 3 De Singels 5% 16% 34% 38% 7% 31% 53% 14% 1% 0% 4 De Drait 4% 19% 36% 36% 5% 24% 62% 12% 1% 1% 4a Drachtstervaart 1% 14% 35% 44% 6% 29% 61% 7% 2% 1% 6 De Venen 5% 22% 35% 33% 4% 18% 55% 23% 2% 2% 7 De Folgeren 7% 16% 35% 37% 4% 21% 60% 14% 4% 0% 7a Fennepark 1% 13% 35% 41% 10% 37% 54% 7% 2% 0% 7b Burmaniapark/Vrijburgh 5% 27% 36% 29% 3% 24% 56% 17% 3% 0% 8 De Swetten 6% 18% 42% 30% 4% 18% 71% 9% 1% 1% 9 De Bouwen 4% 21% 41% 29% 5% 20% 65% 11% 3% 0% 10 Noord-Oost 7% 28% 40% 19% 6% 14% 50% 24% 8% 5% 13 De Trisken 7% 33% 24% 30% 7% 13% 53% 24% 8% 2% 13a Himsterhout 3% 13% 37% 40% 8% 40% 54% 6% 1% 0% Drachten totaal 6% 22% 36% 31% 5% 21% 58% 16% 4% 1% 21 Buitengebied Noord 3% 7% 22% 46% 23% 28% 58% 11% 3% 0% 22 Buitengebied West 1% 8% 22% 54% 16% 37% 56% 7% 1% 0% 23 Buitengebied Oost 0% 4% 20% 51% 24% 25% 65% 7% 1% 2% Buitengebied totaal 1% 6% 21% 50% 21% 30% 60% 8% 2% 1% 5% 19% 33% 35% 8% 23% 58% 15% 3% 1% Wijkindeling ik woon in gezellige buurt met veel saamhorigheid ik voel me thuis bij de mensen in deze buurt helemaal mee niet eens/ mee helemaal helemaal mee niet eens/ mee helemaal mee eens eens niet oneens oneens mee oneens mee eens eens niet oneens oneens mee oneens 1 Centrum 7% 37% 39% 12% 5% 11% 61% 22% 5% 0% 2 De Wiken 4% 30% 38% 22% 5% 5% 44% 35% 11% 4% 3 De Singels 8% 39% 38% 14% 0% 13% 56% 25% 5% 1% 4 De Drait 8% 34% 39% 16% 3% 10% 57% 26% 5% 2% 4a Drachtstervaart 8% 39% 44% 6% 2% 10% 58% 27% 4% 1% 6 De Venen 4% 33% 39% 18% 6% 9% 51% 27% 11% 3% 7 De Folgeren 8% 33% 39% 15% 5% 10% 50% 28% 11% 2% 7a Fennepark 8% 47% 34% 10% 1% 15% 60% 20% 4% 0% 7b Burmaniapark/Vrijburgh 5% 28% 49% 15% 3% 8% 49% 31% 10% 1% 8 De Swetten 9% 34% 45% 6% 6% 10% 56% 28% 5% 1% 9 De Bouwen 7% 45% 32% 12% 3% 12% 56% 24% 7% 1% 10 Noord-Oost 8% 26% 34% 24% 8% 9% 45% 29% 12% 5% 13 De Trisken 6% 22% 36% 31% 5% 7% 37% 36% 17% 5% 13a Himsterhout 9% 40% 40% 10% 1% 14% 62% 20% 3% 0% Drachten totaal 7% 34% 38% 17% 4% 10% 52% 28% 8% 2% Leefbaarheid 21 Buitengebied Noord 13% 42% 33% 10% 2% 19% 52% 18% 8% 2% 22 Buitengebied West 18% 43% 32% 7% 0% 21% 53% 23% 2% 1% 23 Buitengebied Oost 9% 52% 30% 7% 1% 11% 65% 17% 5% 1% Buitengebied totaal 13% 45% 32% 8% 1% 17% 57% 19% 5% 1% 8% 36% 37% 15% 4% 11% 53% 26% 8% 2% Bron: Bewonersenquête. Meetdatum: voorjaar 2011. Lagere scores in Vrijburgh? In Vrijburgh zijn veel cijfers voor de woonomgeving veel lager dan bij de vorige enquête in 2008. Dat betekent niet dat de buurt achteruit is gegaan. De cijfers worden namelijk mede beïnvloed door de veranderde bevolkingssamenstelling. Bij de vorige enquête waren er alleen nog bewoners in de al bestaande bebouwing aan de rand van de wijk. In 2011 zijn er ook veel bewoners die wonen in het nieuwbouwgedeelte, waar de woonomgeving nog niet is voltooid. Oostveen Beleidsonderzoek en Advies 125

Wijkraden en Verenigingen van Dorpsbelang, per wijk Wijkindeling "Is er in uw wijk of dorp Zo ja: "Weet u wat de Wijkraad "Vindt u dat Wijkraden of Ver.v. een Wijkraad of Vereniging of Vereniging van Dorpsbelang Dorpsbel.een goede manier zijn van Dorpsbelang?" in uw wijk of dorp doet?" om de bevolking te betrekken?" ja nee weet niet ja, goed beetje geen idee ja nee weet niet 1 Centrum 15% 30% 54% 30% 53% 17% 30% 5% 65% 2 De Wiken 31% 7% 61% 10% 69% 21% 31% 3% 66% 3 De Singels 42% 16% 42% 20% 65% 15% 44% 7% 50% 4 De Drait 58% 6% 36% 18% 66% 17% 41% 4% 55% 4a Drachtstervaart 34% 26% 40% 33% 53% 15% 53% 2% 45% 6 De Venen 69% 3% 28% 25% 67% 9% 45% 6% 49% 7 De Folgeren 73% 3% 24% 27% 65% 8% 43% 4% 54% 7a Fennepark 61% 10% 29% 28% 61% 11% 44% 5% 50% 7b Burmaniapark/Vrijburgh 43% 17% 40% 28% 58% 14% 41% 3% 55% 8 De Swetten 44% 8% 48% 25% 56% 18% 37% 4% 59% 9 De Bouwen 64% 8% 29% 36% 48% 16% 53% 4% 42% 10 Noord-Oost 57% 3% 40% 22% 55% 23% 38% 5% 57% 13 De Trisken 69% 2% 29% 13% 63% 23% 38% 8% 54% 13a Himsterhout 11% 33% 56% 5% 83% 13% 43% 2% 54% Drachten totaal 51% 9% 40% 22% 61% 16% 40% 5% 55% 21 Buitengebied Noord 92% 2% 6% 45% 48% 7% 63% 4% 33% 22 Buitengebied West 93% 2% 5% 53% 42% 5% 70% 6% 25% 23 Buitengebied Oost 93% 1% 6% 46% 48% 7% 63% 2% 35% Buitengebied totaal 93% 1% 6% 47% 46% 6% 65% 4% 31% 59% 7% 33% 30% 57% 13% 45% 5% 50% (2008) 64% 6% 30% 28% 61% 10% 67% 4% 29% (2006) 74% 4% 22% 29% 58% 13% 73% 4% 23% (2003) 79% 4% 18% 32% 56% 12% 75% 4% 21% Bron: Bewonersenquête. Meetdatum: voorjaar 2011, najaar 2008, voorjaar 2006 en najaar 2003. Definities: De laatste vraag uit de tabel (rechterkolommen) was voluit Vindt u dat Wijkraden of Verenigingen van Dorpsbelang een goede manier zijn om de bevolking te betrekken bij het verbeteren van het leefklimaat?. Aan de mensen die ja of nee antwoordden werd (anders dan in voorgaande jaren) in 2011 ook gevraagd hun antwoord te motiveren. Dat kan een reden zijn waarom veel meer mensen dan in eerdere jaren het antwoord weet niet hebben aangekruist. Leefbaarheid Waarom zijn Wijkraden wel of niet goede manier om bewoners te betrekken? Aan alle bewoners die vinden dat Wijkraden of Verenigingen van Dorpsbelang wel of juist niet een goede manier zijn om de bevolking te betrekken bij het verbeteren van de woonomgeving werd gevraagd om hun antwoord te motiveren. Van alle bewoners vindt 45% de Wijkraden een goede manier om bewoners te betrekken. Als reden daarvoor noemen zij: je kunt je stem laten horen en/of inspraak uitoefenen (19% van antwoorden) wijkraden/bewoners zijn de praktijkdeskundigen en weten precies wat er speelt (16%) het activeert bewoners mee te denken/doen en stimuleert de betrokkenheid (11%) bewoners weten dan beter wat er speelt in de buurt (9%) het is goed voor de sociale contacten en saamhorigheid in de buurt (8%) zo hebben we een aanspreekpunt waar we terecht kunnen (8%) kortere lijnen naar de gemeente en snellere reactie (5%) men ziet concrete resultaten of georganiseerde activiteiten (5%) samenwerking verloopt goed c.q. is altijd nuttig (5%) wijkraden behartigen belangen van bewoners (4%) samen sta je sterk (2%) Aan de andere kant vindt 5% de wijkraden geen goede manier om de bevolking te betrekken. Zij noemen als redenen vooral: de gemeente luistert toch niet (26%), de wijkraden zijn niet representatief (15%) of geven onvoldoende informatie (13%). Minder vaak genoemde redenen: er zijn ook andere manieren (7%), het draait vooral om eigenbelang of er zijn te veel tegengestelde belangen (6%), er is geen wijkraad in mijn wijk (5%), het levert niets op (5%), is (in mijn dorp/buurt) niet nodig (5%) of andere redenen (17%). 126 Wijkatlas Smallingerland 2011

Bekendheid van en contacten met wijkteams, per wijk Wist u van het bestaan van de wijkteams? 1 Centrum 49% 2 De Wiken 55% 3 De Singels 62% 4 De Drait 69% 4a Drachtstervaart 54% 6 De Venen 68% Zo ja: ooit probleem openbare ruimte gemeld? 1 Centrum 19% 2 De Wiken 19% 3 De Singels 19% 4 De Drait 22% 4a Drachtstervaart 11% 6 De Venen 24% 7 De Folgeren 7a Fennepark 7b Burmaniap./Vrijburgh 8 De Swetten 9 De Bouwen 10 Noord-Oost 72% 68% 52% 63% 57% 59% 7 De Folgeren 7a Fennepark 7b Burmaniap./Vrijburgh 8 De Swetten 9 De Bouwen 10 Noord-Oost 23% 18% 22% 15% 17% 38% 13 De Trisken 13a Himsterhout 21 Buitengebied Noord 22 Buitengebied West 23 Buitengebied Oost 65% 55% 69% 68% 75% 13 De Trisken 13a Himsterhout 21 Buitengebied Noord 22 Buitengebied West 23 Buitengebied Oost 22% 15% 24% 23% 24% (2008) (2006) ja 64% 67% 71% 0% 20% 40% 60% 80% 100% nee (2008) (2006) 22% 24% 24% 0% 20% 40% 60% 80% 100% ja nee Indien probleem gemeld: is er iets mee gedaan? ja, binnen twee werkdagen 49% ja, maar niet binnen twee dagen 29% nee, niets mee gedaan 12% nog niet (niet snel op te lossen) 3% weet ik niet 7% 0% 20% 40% 60% 80% 100% Indien iets mee gedaan: naar tevredenheid opgelost? ja 87% nee 13% 0% 20% 40% 60% 80% 100% Worden bewoners voldoende geïnformeerd over werkzaamheden? 1 Centrum 2 De Wiken 3 De Singels 4 De Drait 4a Drachtstervaart 6 De Venen 7 De Folgeren 7a Fennepark 7b Burmaniap./Vrijburgh 8 De Swetten 9 De Bouwen 10 Noord-Oost 13 De Trisken 13a Himsterhout 21 Buitengebied Noord 22 Buitengebied West 23 Buitengebied Oost 42% 29% 34% 34% 48% 21% 48% 23% 37% 38% 43% 24% 41% 30% 37% 22% 40% 34% 34% 39% 59% 18% 44% 26% 31% 36% 38% 30% 36% 22% 39% 24% 46% 21% ja geen mening nee Leefbaarheid 41% 27% 0% 20% 40% 60% 80% 100% Bron: Bewonersenquête. Meetdatum: voorjaar 2011, najaar 2008 en voorjaar 2006. Definities: De vraag die werd gesteld bij de onderste grafiek was: Krijgt u genoeg informatie over werkzaamheden in de openbare ruimte bij u in de buurt?. Oostveen Beleidsonderzoek en Advies 127

Gehechtheid aan buurt en verantwoordelijk voelen, per wijk 1 Centrum 2 De Wiken 3 De Singels 4 De Drait 4a Drachtstervaart 6 De Venen Is gehecht aan de buurt 85% 68% 83% 83% 74% 64% 2008 Voelt zich medeverantwoordelijk voor leefbaarheid in de buurt 1 Centrum 82% 2 De Wiken 77% 3 De Singels 88% 4 De Drait 90% 4a Drachtstervaart 90% 6 De Venen 81% 7 De Folgeren 7a Fennepark 7b Burmaniap./Vrijburgh 8 De Swetten 9 De Bouwen 10 Noord-Oost 78% 88% 67% 84% 78% 71% 2011 7 De Folgeren 7a Fennepark 7b Burmaniap./Vrijburgh 8 De Swetten 9 De Bouwen 10 Noord-Oost 84% 90% 84% 85% 77% 76% 13 De Trisken 13a Himsterhout 21 Buitengebied Noord 22 Buitengebied West 23 Buitengebied Oost 47% 78% 77% 89% 81% 13 De Trisken 13a Himsterhout 21 Buitengebied Noord 22 Buitengebied West 23 Buitengebied Oost 76% 91% 86% 92% 88% 76% 0% 20% 40% 60% 80% 100% 84% 0% 20% 40% 60% 80% 100% Betrokkenheid bij de buurt, per wijk Leefbaarheid Bent u afgelopen jaar actief geweest om uw buurt te verbeteren? 1 Centrum 2 De Wiken 3 De Singels 4 De Drait 4a Drachtstervaart 6 De Venen 22% 16% 17% 16% 24% 22% 44% 41% 38% 37% 25% 41% 7 De Folgeren 7a Fennepark 7b Burmaniap./Vrijburgh 8 De Swetten 9 De Bouwen 10 Noord-Oost 13 De Trisken 13a Himsterhout 21 Buitengebied Noord 22 Buitengebied West 23 Buitengebied Oost 21% 35% 14% 36% 15% 35% 15% 42% 11% 52% 19% 40% 14% 39% 17% 22% 33% 27% 33% 19% 29% 24% (2008) (2006) 20% 19% 20% 36% 39% 39% 0% 20% 40% 60% 80% 100% Ja Nee, maar misschien in de toekomst wel Vindt u dat de gemeente bewoners voldoende betrekt bij veranderingen in de buurt? 1 Centrum 2 De Wiken 3 De Singels 4 De Drait 4a Drachtstervaart 6 De Venen 26% 28% 29% 34% 30% 29% 34% 24% 21% 20% 28% 24% 7 De Folgeren 7a Fennepark 7b Burmaniap./Vrijburgh 8 De Swetten 9 De Bouwen 10 Noord-Oost 13 De Trisken 13a Himsterhout 21 Buitengebied Noord 22 Buitengebied West 23 Buitengebied Oost 26% 29% 21% 20% 25% 32% 21% 30% 52% 13% 28% 29% 23% 28% 24% 21% 18% 30% 25% 27% 27% 21% (2008) (2006) 28% 30% 22% 25% 23% 32% 0% 20% 40% 60% 80% 100% Ja Geen mening Nee Nee, en in toekomst waarschijnlijk ook niet Bron: Bewonersenquête. Meetdatum: voorjaar 2011, najaar 2008 en voorjaar 2006. Aan de bewoners is gevraagd of zij zelf het afgelopen jaar actief zijn geweest om hun buurt te verbeteren en zo nee, of zij dat in de toekomst wel zouden doen. Ook werd gevraagd of de gemeente de bewoners voldoende betrekt bij de veranderingen in de buurt. 128 Wijkatlas Smallingerland 2011

Prioriteiten van bewoners, per wijk Wijkindeling onder- ver- groen- honden parke- speel- zwerf- water- jonge- sociale houd keer voor- (poep) ren plaat- vuil over- ren problewegen zien. sen last men 1 Centrum 2,5 1,4 1,0 0,8 2,1 0,2 0,9 0,4 0,8 0,1 2 De Wiken 1,6 1,1 1,2 1,3 1,1 0,9 0,9 0,5 0,7 0,7 3 De Singels 1,7 1,3 1,4 1,0 1,1 0,9 0,8 1,0 0,6 0,2 4 De Drait 1,8 1,5 1,5 1,0 0,9 1,1 0,7 0,7 0,5 0,3 4a Drachtstervaart 2,3 1,9 1,6 0,9 1,0 0,9 0,5 0,3 0,3 0,3 6 De Venen 1,6 1,4 1,0 1,3 1,1 0,8 0,8 0,9 0,6 0,6 7 De Folgeren 1,5 1,2 1,4 1,3 1,1 1,0 0,7 0,8 0,7 0,3 7a Fennepark 1,3 1,9 1,1 1,5 0,9 1,3 0,7 0,6 0,5 0,2 7b Burmaniapark/Vrijburgh 1,8 1,6 1,3 0,9 1,2 1,2 0,5 0,9 0,3 0,3 8 De Swetten 1,5 1,3 1,1 1,5 1,5 0,8 0,7 0,7 0,5 0,5 9 De Bouwen 2,3 1,2 1,2 1,2 1,2 0,7 0,6 0,7 0,7 0,4 10 Noord-Oost 1,5 1,4 1,0 1,6 1,0 0,8 0,9 0,5 0,7 0,7 13 De Trisken 0,9 1,1 1,2 1,5 0,9 1,0 0,7 0,4 0,9 1,2 13a Himsterhout 1,1 1,3 1,1 1,2 1,5 1,4 0,4 1,4 0,5 0,1 Drachten totaal 1,6 1,3 1,2 1,2 1,1 0,9 0,7 0,7 0,6 0,5 21 Buitengebied Noord 1,9 1,7 1,3 1,1 0,6 1,0 0,8 0,6 0,6 0,4 22 Buitengebied West 1,9 2,7 1,7 0,9 0,4 0,7 0,7 0,4 0,5 0,2 23 Buitengebied Oost 1,8 2,2 1,1 1,2 0,6 0,7 0,9 0,4 0,8 0,3 Buitengebied totaal 1,9 2,1 1,3 1,1 0,6 0,8 0,8 0,5 0,7 0,3 1,7 1,5 1,3 1,2 1,0 0,9 0,7 0,6 0,6 0,5 Prioriteiten van bewoners, Drachten/buitengebied/gemeente totaal Drachten buitengebied gemeente totaal onderhoud bestrating verkeer groenvoorziening honden(poep) parkeren onderhoud bestrating verkeer groenvoorziening honden(poep) parkeren speelplaatsen zwerfvuil wateroverlast/riool jongeren speelplaatsen zwerfvuil wateroverlast/riool jongeren Leefbaarheid sociale problemen sociale problemen 0 1 2 0 1 2 0 1 2 2006 Bron: Bewonersenquête. Meetdatum: voorjaar 2011, najaar 2008 en voorjaar 2006. Definities: De tabel en grafiek op deze bladzijde zijn gebaseerd op de volgende vraag: Stel u krijgt 10 zakken met geld om de grootste problemen in uw buurt te helpen oplossen. Hoe zou u dat geld over de 10 hiernaast genoemde problemen verdelen? De verdeling van de zakken met geld geeft inzicht in de prioriteiten zoals die worden ervaren door bewoners. Het gemiddeld aantal zakken dat men wilde besteden wordt per wijk weergegeven in de tabel en grafiek. Indien men niet exact 10 zakken heeft verdeeld, zijn de cijfers gecorrigeerd conform de opgegeven verhouding. Het totaal van de 10 prioriteiten komt daardoor altijd op 10 uit. De grafieken geven dus alleen inzicht in de verdeling van prioriteiten, niet in de absolute mate van belang van de verschillende problemen. De gemiddelde score in de wijk wordt in de grafiek afgezet tegen de score tijdens de vorige enquêtes in 2006 en 2008. Het probleem dat gemiddeld in de gemeente de meeste zakken geld kreeg (in 2011) wordt het eerst genoemd. Grafieken per wijk zijn opgenomen als onderdeel van de wijkanalyses in het eerste deel van deze Wijkatlas. Oostveen Beleidsonderzoek en Advies 129

Bij politie geregistreerde incidenten woon-/jeugdoverlast, per buurt Woon- en jeugdoverlast (per 100 woningen) 0-1 2 3 4-11 Bij politie geregistreerde incidenten leefbaarheid, per wijk Wijkindeling geregistreerde incidenten per 100 woningen incidenten woon- overlast vernielingen/ verkeers- totaal abs. overlast jeugd vandalisme ongevallen 2010 2008 1 Centrum 4 2 8 9 22 29 14 18 313 390 2 De Wiken 4 4 3 2 6 8 2 3 428 442 3 De Singels 2 2 3 4 4 7 7 9 266 389 4 De Drait 3 3 2 3 4 8 3 3 303 431 4a Drachtstervaart 4 4 1 0 1 3 1 1 25 28 Leefbaarheid 6 De Venen 3 2 1 3 7 11 6 7 206 277 7 De Folgeren 5 5 2 1 6 4 3 5 246 225 7a Fennepark 1 1 1 1 3 5 2 3 31 52 7b Burmaniapark/Vrijburgh 1 3 1 0 2 4 2 2 21 24 8 De Swetten 4 4 2 2 5 8 4 6 317 438 9 De Bouwen 3 3 4 4 7 9 6 7 357 417 10 Noord-Oost 10 7 2 2 9 12 5 7 540 593 13 De Trisken 10 9 1 1 4 7 2 2 263 280 13a Himsterhout 1 1 0 0 3 2 2 1 35 24 Drachten totaal 5 4 2 2 6 9 4 5 3.352 4.011 21 Buitengebied Noord 1 1 1 1 2 2 3 5 136 141 22 Buitengebied West 3 2 1 1 2 3 4 3 117 102 23 Buitengebied Oost 2 2 1 1 3 4 5 8 175 206 Buitengebied totaal 2 2 1 1 3 3 4 5 428 449 4 4 2 2 5 8 4 5 3.780 4.460 Bron: Politie Fryslân. Meetdatum: kalenderjaren 2007-2008 resp. 2009-2010. Definities: Weergegeven is het aantal bij de politie geregistreerde incidenten voor twee periodes van twee jaar in de volgende categorieën: woonoverlast (woonoverlast, burengerucht en relatieproblemen), overlast jeugd, vernielingen/vandalisme en verkeersongevallen. De cijfers worden weergegeven per 100 woningen. Het totaal aantal incidenten in deze categorieën samen wordt absoluut weergegeven. De cijfers voor De Venen Zuid zijn inclusief bedrijventerrein De Venen Oost. Incidenten op de A7 en N31 en in De Haven zijn niet weergegeven. Voor bij de politie geregistreerde incidenten over geweld/diefstal zie blz.136. Voor ervaren verkeersoverlast zie blz.138- en blz.142. 130 Wijkatlas Smallingerland 2011

Bij politie geregistreerde incidenten leefbaarheid, per buurt Buurtindeling geregistreerde incidenten per 100 woningen incidenten woon- overlast vernielingen/ verkeers- totaal abs. overlast jeugd vandalisme ongevallen 2010 2008 101 Centrum 4 2 8 9 22 29 14 18 313 390 201 De Wiken noord 4 6 3 1 5 6 6 7 25 27 202 De Wiken west 4 5 3 1 5 6 4 4 50 48 203 De Wiken noordoost 3 3 1 1 4 6 3 1 46 48 204 De Wiken centrum 5 5 3 1 6 9 2 3 131 153 205 De Wiken zuid 8 5 4 3 10 12 3 3 115 111 206 De Wiken oost 2 1 4 1 4 6 1 2 62 54 301 De Peppel 1 1 1 2 4 4 6 7 47 60 302 De Singels west 4 3 2 3 4 9 6 8 110 159 303 De Singels oost 1 2 6 8 5 9 10 13 97 147 304 De Singels zuid 0 0 2 4 1 4 4 6 12 23 401 De Drait zuid 4 1 1 3 4 11 8 14 31 41 402 De Drait west 1 1 2 2 4 9 7 10 37 54 403 De Drait noordoost 3 3 2 1 5 10 3 3 48 63 404 De Drait zuidoost 2 3 0 1 2 6 2 1 34 56 405 De Drait noordwest 1 1 6 11 2 5 2 2 48 84 406 De Drait zuidwest 3 4 1 1 5 9 2 1 105 134 407-408 Drachtstervaart 4 4 1 0 1 3 1 1 25 28 601 De Venen noord 2 1 1 4 10 10 7 7 48 53 602 De Venen centrum 5 4 1 3 5 9 2 3 88 123 603 De Venen zuid 2 1 2 2 8 14 13 16 71 100 701 De Folgeren zuidwest 4 7 1 1 3 3 7 10 74 109 702 De Folgeren noord 6 4 1 1 3 3 2 3 44 39 703 De Folgeren centrum 5 3 3 2 11 5 2 3 127 76 704 Fennepark 1 1 1 1 3 5 2 3 31 52 705 Burmaniapark 2 3 1 0 2 4 1 1 17 19 706 Vrijburgh 0 1 0 0 1 4 3 9 5 5 801 De Swetten west 5 5 1 1 4 7 3 4 128 162 802 De Swetten centrum 5 5 2 2 5 10 4 6 123 184 803 De Swetten oost 2 2 3 2 5 6 6 10 66 92 901 De Bouwen noord 9 4 2 6 13 21 7 12 104 143 902 De Bouwen west 1 1 4 3 5 5 6 7 68 70 903 De Bouwen oost 5 4 6 3 7 6 3 2 113 82 904 De Bouwen zuid 1 4 2 3 4 7 7 9 73 123 1001 Noord-Oost noord 8 6 1 1 5 6 5 7 140 150 1002 Noord-Oost west 3 3 2 2 8 16 6 10 44 65 1003 Noord-Oost zuid 9 6 3 7 16 18 7 9 163 185 1004 Noord-Oost oost 15 10 2 1 10 13 3 3 192 193 Leefbaarheid 1301 De Trisken centrum 18 20 3 1 6 10 1 1 115 129 1302 De Trisken rondom 7 5 1 1 4 6 2 2 148 151 1303 Himsterhout 1 1 0 0 3 2 2 1 35 24 2104 Opeinde, onder de Vaart 1 3 1 0 2 3 3 5 26 44 2105 Opeinde, boven de Vaart 2 0 0 0 3 0 3 4 21 11 2109 Nijega 1 1 0 0 4 1 9 10 22 19 2110 Oudega 2 1 1 1 3 2 2 3 60 55 2114 De Tike 1 1 0 0 1 2 3 6 7 11 2201 Buitengebied west 0 1 2 0 3 1 4 4 14 10 2202 De Wilgen / Smalle Ee 4 2 5 1 1 6 5 6 18 19 2203 Sanding 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 2206 Boornbergum 5 2 1 1 2 4 5 3 77 62 2213 Veenhoop / Goëngahuizen 0 1 0 1 3 2 3 5 8 11 2307 Drachtstercompagnie 2 2 2 1 4 5 8 11 72 95 2308 Houtigehage 4 2 2 0 6 5 2 5 51 44 2311 Rottevalle 1 1 1 0 2 2 5 8 51 67 4 4 2 2 5 8 4 5 3.780 4.460 Oostveen Beleidsonderzoek en Advies 131

Ontwikkeling van de buurt, per wijk Wijkindeling ontwikkeling buurt afgelopen jaar verwachte ontwikkeling komende jaren vooruit gelijk achteruit weet vooruit blijft achteruit weet gebleven niet gelijk niet 1 Centrum 4% 51% 38% 8% 28% 37% 13% 22% 2 De Wiken 17% 61% 17% 4% 14% 47% 18% 21% 3 De Singels 9% 87% 3% 2% 6% 78% 4% 12% 4 De Drait 16% 73% 7% 4% 9% 69% 9% 14% 4a Drachtstervaart 22% 63% 8% 7% 43% 44% 5% 8% 6 De Venen 12% 71% 14% 3% 13% 49% 21% 17% 7 De Folgeren 11% 68% 17% 4% 8% 63% 15% 15% 7a Fennepark 5% 90% 2% 3% 6% 84% 5% 6% 7b Burmaniapark/Vrijburgh 16% 68% 7% 9% 35% 48% 7% 10% 8 De Swetten 5% 72% 18% 5% 10% 54% 16% 20% 9 De Bouwen 27% 46% 23% 5% 33% 32% 13% 22% 10 Noord-Oost 31% 49% 17% 2% 35% 34% 18% 13% 13 De Trisken 13% 72% 11% 5% 5% 63% 15% 17% 13a Himsterhout 13% 82% 2% 4% 6% 87% 3% 4% Drachten totaal 15% 68% 13% 4% 15% 56% 13% 16% 21 Buitengebied Noord 8% 79% 9% 4% 11% 64% 10% 16% 22 Buitengebied West 14% 75% 9% 2% 14% 67% 11% 8% 23 Buitengebied Oost 15% 71% 10% 4% 9% 69% 10% 13% Buitengebied totaal 12% 75% 10% 3% 11% 66% 10% 13% 14% 69% 13% 4% 14% 58% 12% 15% (2008) 15% 67% 12% 5% 17% 54% 12% 17% (2006) 13% 70% 12% 5% 16% 53% 13% 18% (2003) 17% 63% 14% 6% 18% 48% 15% 19% Bron: Bewonersenquête. Meetdatum: voorjaar 2011, najaar 2008, voorjaar 2006 en najaar 2003. Definities: Aan de bewoners werd gevraagd: Vindt u dat de buurt waarin u woont het afgelopen jaar vooruit of achteruit is gegaan? en Denkt u dat de buurt waarin u woont de komende jaren vooruit of achteruit zal gaan?. De antwoordmogelijkheden waren: vooruit; gelijk gebleven (zal gelijk blijven); achteruit; weet ik niet. De tabel hierboven laat alle antwoordmogelijkheden zien. De grafiek hiernaast laat alleen de percentages vooruit en achteruit zien. Leefbaarheid 132 Wijkatlas Smallingerland 2011

Verwachte ontwikkeling van de buurt in komende jaren, per wijk achteruit vooruit 1 Centrum 2 De Wiken 3 De Singels 4 De Drait 2003 2006 2008 2011 4a Drachtstervaart 6 De Venen 7 De Folgeren 7a Fennepark 7b Burmaniap./Vrijburgh 8 De Swetten 9 De Bouwen 10 Noord-Oost 13 De Trisken 13a Himsterhout 21 Buitengebied Noord 22 Buitengebied West 23 Buitengebied Oost 50% 40% 30% 20% 10% 0% 10% 20% 30% 40% 50% Bron: Bewonersenquête. Meetdatum: voorjaar 2011, najaar 2008, voorjaar 2006 en najaar 2003. Leefbaarheid Oostveen Beleidsonderzoek en Advies 133

6 Veiligheid Het aantal bij de politie geregistreerde incidenten voor geweld en veel voorkomende diefstallen (woninginbraak, diefstal uit/vanaf auto en fietsendiefstal) lag in 2009/2010 lager dan in 2007/2008. Per 100 woningen zijn er relatief veel geweldsincidenten in Noord-Oost zuid, Centrum, De Bouwen noord en De Trisken centrum. Fietsendiefstal komt vooral in het centrum veel voor. Uit de bewonersenquête blijkt dat het aantal mensen dat afgelopen jaar slachtoffer was van woninginbraak, fietsendiefstal, diefstal uit of vernieling van auto of mishandeling is gedaald van 28% in 2006 en 26% in 2008 naar 22% in het voorjaar van 2011. Ook daalde het aantal inwoners dat vindt dat verschillende soorten diefstallen soms in de eigen buurt voorkomen. Ook overlast van groepen jongeren komt volgens iets minder bewoners voor. Bij deze vraag is er echter weinig verschil tussen 2008 en 2010 bij geweld, overlast van omwonenden en vernielingen in de buurt. De bewoners gaven ook rapportcijfers voor het veiligheidsgevoel (overdag 8,0 en s avonds 7,2) en voor criminaliteit. Deze cijfers waren in 2008 duidelijk verbeterd maar bleven de afgelopen twee jaar vrijwel constant. Het minst veilig voelen de bewoners zich in de wijken Centrum, Noord-Oost, De Trisken en De Wiken. Het rapportcijfer voor veilig voelen s avonds is in Noord-Oost wel verbeterd van 6,2 naar 6,7. Het cijfer voor verkeersoverlast (6,2) is vrijwel gelijk aan het cijfer in 2006 en 2008. In Centrum ging dit cijfer wel omhoog: van 5,5 naar 6,1. Het aantal bewoners dat zegt dat er onveilige verkeerssituaties in de eigen buurt zijn is sinds 2006 iets gedaald van 55 naar 52%. Vooral in De Singels zijn er minder mensen die onveilige verkeerssituaties in de eigen buurt kennen. Overzicht veiligheidsgegevens, per wijk Wijkindeling rapportcijfers (hoger = gunstig) bij politie geregistreerde veiligheidsgevoel crimi- verkeer- incidenten overdag 's avonds naliteit overlast geweld diefstal 1 Centrum 2 De Wiken 3 De Singels 4 De Drait 4a Drachtstervaart 6 De Venen 7 De Folgeren 7a Fennepark 7b Burmaniapark/Vrijburgh 8 De Swetten Veiligheid 9 De Bouwen 10 Noord-Oost 13 De Trisken 13a Himsterhout Drachten totaal 21 Buitengebied Noord 22 Buitengebied West 23 Buitengebied Oost Buitengebied totaal 3 gem.(8,0) 3 gem.(7,2) 3 gem.(7,3) 3 gem.(6,2) 0 gem.(6,1) 0 gem.(5,2) Exacte cijfers en definities: blz.138 blz.138 blz.138 blz.138 blz.136 blz.136 De verticale hulplijnen in deze grafieken komen 2008 overeen met het gemeentelijke gemiddelde. 2011 134 Wijkatlas Smallingerland 2011

Overzicht veiligheidsgegevens, per buurt Buurtindeling rapportcijfers (hoger = gunstig) bij politie geregistreerde veiligheidsgevoel crimi- verkeer- incidenten overdag 's avonds naliteit overlast geweld diefstal 101 Centrum 201 De Wiken noord 202 De Wiken west 203 De Wiken noordoost 204 De Wiken centrum 205 De Wiken zuid 206 De Wiken oost 301 De Peppel 302 De Singels west 303 De Singels oost 304 De Singels zuid 401 De Drait zuid 402 De Drait west 403 De Drait noordoost 404 De Drait zuidoost 405 De Drait noordwest 406 De Drait zuidwest 407-408 Drachtstervaart 601 De Venen noord 602 De Venen centrum 603 De Venen zuid 701 De Folgeren zuidwest 702 De Folgeren noord 703 De Folgeren centrum 704 Fennepark 705 Burmaniapark 706 Vrijburgh 801 De Swetten west 802 De Swetten centrum 803 De Swetten oost 901 De Bouwen noord 902 De Bouwen west 903 De Bouwen oost 904 De Bouwen zuid 1001 Noord-Oost noord 1002 Noord-Oost west 1003 Noord-Oost zuid 1004 Noord-Oost oost 1301 De Trisken centrum 1302 De Trisken rondom 1303 Himsterhout 2104 Opeinde, onder de Vaart 2105 Opeinde, boven de Vaart 2109 Nijega 2110 Oudega 2114 De Tike 2201 Buitengebied west 2202 De Wilgen / Smalle Ee 2203 Sanding 2206 Boornbergum 2213 Veenhoop / Goëngahuizen Veiligheid 2307 Drachtstercompagnie 2308 Houtigehage 2311 Rottevalle 3 gem.(8,0) 3 gem.(7,2) 3 gem.(7,3) 3 gem.(6,2) 0 gem.(6,1) 0 gem.(5,2) Oostveen Beleidsonderzoek en Advies 135

Bij politie geregistreerde incidenten geweld, per buurt Geweldsincidenten (per 100 woningen) 0-2 3-4 5-8 9-30 Bij politie geregistreerde incidenten geweld en diefstal, per wijk Wijkindeling geregistreerde incidenten per 100 woningen incidenten geweld woning- diefstal uit/ fietsen- totaal abs. inbraak vanaf auto diefstal 2010 2008 1 Centrum 24 27 2 2 1 1 33 29 397 406 2 De Wiken 6 7 2 2 1 1 2 4 298 381 3 De Singels 4 4 1 1 1 1 3 5 164 188 4 De Drait 3 3 1 1 0 2 2 3 158 241 4a Drachtstervaart 6 2 1 1 0 0 0 0 26 13 6 De Venen 9 11 2 2 2 2 6 8 220 265 7 De Folgeren 3 3 1 1 1 0 1 1 71 90 7a Fennepark 1 1 1 1 1 0 1 1 22 18 7b Burmaniapark/Vrijburgh 1 5 1 1 0 1 1 1 11 21 8 De Swetten 4 7 1 1 1 1 2 3 189 261 9 De Bouwen 7 8 2 2 0 0 6 6 268 299 10 Noord-Oost 14 17 2 2 1 1 6 6 473 549 13 De Trisken 10 11 1 1 1 0 2 2 194 204 13a Himsterhout 2 1 0 1 0 0 1 2 18 19 Drachten totaal 7 8 1 1 1 1 4 5 2.509 2.956 Veiligheid 21 Buitengebied Noord 2 2 1 1 0 1 1 1 75 81 22 Buitengebied West 2 3 1 0 0 0 0 0 38 38 23 Buitengebied Oost 6 6 1 1 0 0 1 1 118 124 Buitengebied totaal 4 4 1 1 0 0 1 1 231 243 6 7 1 1 1 1 3 4 2.740 3.199 Bron: Politie Fryslân. Meetdatum: kalenderjaren 2007-2008 resp. 2009-2010. Definities: Weergegeven is het aantal bij de politie geregistreerde incidenten voor twee periodes van twee jaar in de volgende categorieën: geweld (mishandeling, bedreiging, ruzie/vechtpartij en zedendelicten), woninginbraak (inbraak in of diefstal uit woning, garage, schuur enz.), diefstal uit/vanaf auto en diefstal van (brom)fietsen. De cijfers worden weergegeven per 100 woningen. Het totaal aantal meldingen in deze categorieën wordt absoluut weergegeven. De cijfers voor De Venen Zuid zijn inclusief bedrijventerrein De Venen Oost; de cijfers voor Buitengebied west zijn inclusief De Haven. Incidenten op de A7 en N31 en in De Haven zijn niet weergegeven. Voor bij de politie geregistreerde incidenten over leefbaarheid zie blz.130. 136 Wijkatlas Smallingerland 2011

Bij politie geregistreerde incidenten geweld en diefstal, per buurt Buurtindeling geregistreerde incidenten per 100 woningen incidenten geweld woning- diefstal uit/ fietsen- totaal abs. inbraak vanaf auto diefstal (per 2 jaar) 2010 2008 101 Centrum 24 27 2 2 1 1 33 29 397 406 201 De Wiken noord 7 8 1 2 1 0 4 5 17 22 202 De Wiken west 6 6 2 2 1 1 3 3 37 37 203 De Wiken noordoost 8 7 1 2 1 1 1 1 44 45 204 De Wiken centrum 7 8 1 2 0 1 3 4 90 122 205 De Wiken zuid 7 11 2 3 1 1 4 7 67 109 206 De Wiken oost 3 2 3 2 1 2 1 2 43 47 301 De Peppel 3 4 1 1 1 0 2 2 27 32 302 De Singels west 4 3 1 1 1 1 2 3 57 51 303 De Singels oost 7 7 0 2 1 1 7 9 69 83 304 De Singels zuid 2 5 2 1 0 1 3 6 11 22 401 De Drait zuid 6 8 3 3 0 1 5 15 28 36 402 De Drait west 5 4 1 2 0 0 2 2 20 17 403 De Drait noordoost 2 2 0 1 1 1 3 3 20 25 404 De Drait zuidoost 1 2 1 1 1 3 1 2 20 40 405 De Drait noordwest 1 1 1 0 0 2 1 1 17 22 406 De Drait zuidwest 4 5 0 1 0 2 2 3 52 100 407-408 Drachtstervaart 6 2 1 1 0 0 0 0 26 13 601 De Venen noord 6 7 2 1 1 2 6 11 38 50 602 De Venen centrum 9 12 2 2 1 1 4 6 104 138 603 De Venen zuid 11 11 1 2 4 2 10 10 79 76 701 De Folgeren zuidwest 2 3 1 1 1 0 1 1 26 25 702 De Folgeren noord 2 4 1 1 0 0 0 1 13 24 703 De Folgeren centrum 3 4 0 1 1 1 1 2 32 41 704 Fennepark 1 1 1 1 1 0 1 1 22 18 705 Burmaniapark 1 5 0 2 0 1 0 1 6 20 706 Vrijburgh 0 3 4 0 0 0 1 1 5 1 801 De Swetten west 4 9 1 1 1 1 2 2 68 120 802 De Swetten centrum 5 6 1 1 1 1 2 2 78 85 803 De Swetten oost 3 6 1 1 1 1 4 6 43 56 901 De Bouwen noord 24 19 1 1 0 1 13 12 127 112 902 De Bouwen west 2 3 1 2 0 1 5 7 37 55 903 De Bouwen oost 5 7 2 3 0 0 2 4 47 73 904 De Bouwen zuid 3 5 2 2 1 0 5 4 58 58 1001 Noord-Oost noord 8 12 1 2 1 1 4 3 105 131 1002 Noord-Oost west 13 14 1 2 1 1 8 8 49 55 1003 Noord-Oost zuid 30 31 1 2 1 2 11 15 198 231 1004 Noord-Oost oost 11 13 4 3 1 0 3 3 121 132 1301 De Trisken centrum 20 23 1 2 1 0 2 2 96 110 1302 De Trisken rondom 6 6 1 0 1 0 2 2 98 94 1303 Himsterhout 2 1 0 1 0 0 1 2 18 19 2104 Opeinde, onder de Vaart 2 2 1 1 0 0 2 1 21 16 2105 Opeinde, boven de Vaart 2 0 0 1 0 0 1 1 7 6 2109 Nijega 3 2 2 0 0 1 4 5 16 14 2110 Oudega 3 3 1 1 0 2 0 0 29 40 2114 De Tike 1 1 0 0 0 0 1 2 2 4 Veiligheid 2201 Buitengebied west 6 4 1 1 0 0 0 1 11 9 2202 De Wilgen / Smalle Ee 3 2 0 1 0 0 0 0 4 3 2203 Sanding 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 2206 Boornbergum 2 3 1 0 0 0 0 0 15 19 2213 Veenhoop / Goëngahuizen 4 4 1 1 1 0 1 1 8 7 2307 Drachtstercompagnie 12 6 2 2 0 0 1 2 71 47 2308 Houtigehage 6 11 1 1 0 0 0 0 25 42 2311 Rottevalle 2 3 1 1 0 0 1 1 23 35 6 7 1 1 1 1 3 4 2.740 3.199 Oostveen Beleidsonderzoek en Advies 137

Rapportcijfer criminaliteit, per buurt Rapportcijfer criminaliteit 6,3-6,9 7,0-7,4 7,5-7,8 7,8-8,3 Rapportcijfers en probleemscores veiligheid, per wijk Wijkindeling rapportcijfers (hoger = gunstig) probleemscores veiligheidsgevoel criminaliteit verkeers- (lager = gunstig) overdag 's avonds 2011 2008 overlast diefstal overlast 1 Centrum 7,7 6,6 6,6 6,4 6,1 2,4 2,4 2 De Wiken 7,8 6,8 6,7 6,7 6,1 2,8 2,3 3 De Singels 8,1 7,6 7,7 7,6 6,7 0,8 1,2 4 De Drait 8,1 7,3 7,5 7,5 6,4 2,1 1,4 4a Drachtstervaart 8,6 8,1 8,3 8,5 6,2 0,3 0,9 6 De Venen 7,7 7,0 6,6 7,1 5,7 2,5 1,8 7 De Folgeren 8,0 7,3 7,4 7,3 6,4 1,8 1,7 7a Fennepark 8,4 7,7 7,8 7,7 6,7 1,4 0,9 7b Burmaniapark/Vrijburgh 8,3 7,8 8,0 8,0 6,0 0,4 1,1 8 De Swetten 7,9 7,0 7,3 7,3 6,2 2,0 1,5 9 De Bouwen 7,8 7,0 7,1 7,1 6,3 2,0 1,7 10 Noord-Oost 7,7 6,7 6,7 6,3 5,6 2,7 2,3 13 De Trisken 7,9 6,7 7,0 6,9 6,2 2,6 2,5 13a Himsterhout 8,5 8,1 8,2 8,1 7,0 0,9 0,8 Drachten totaal 7,9 7,1 7,2 7,2 6,2 2,0 1,7 Veiligheid 21 Buitengebied Noord 8,3 7,7 7,6 7,9 6,1 1,1 1,4 22 Buitengebied West 8,2 7,6 8,0 8,1 6,4 0,7 1,2 23 Buitengebied Oost 8,1 7,6 7,7 7,8 6,0 1,0 1,3 Buitengebied totaal 8,2 7,6 7,7 7,9 6,2 1,0 1,3 8,0 7,2 7,3 7,3 6,2 1,8 1,6 (2008) 8,0 7,2 7,3 6,1 2,0 1,8 (2006) 7,9 7,0 7,0 6,1 2,5 1,8 (2003) 7,8 6,8 6,8 5,9 2,8 1,8 Bron: Bewonersenquête. Meetdatum: voorjaar 2011, najaar 2008, voorjaar 2006, najaar 2003. Definities: Rapportcijfers zijn gemiddelde rapportcijfers die bewoners gaven voor veiligheidsgevoel (onderscheiden in overdag en s avonds), criminaliteit (inbraak, diefstal, vernielingen, geweld) en verkeersoverlast (lawaai, verkeerd parkeren, hard rijden, onveilig rijgedrag enz.). Voor de definitie van probleemscores zie blz.142. 138 Wijkatlas Smallingerland 2011

Rapportcijfers en probleemscores veiligheid, per buurt Buurtindeling rapportcijfers (hoger = gunstig) probleemscores veiligheidsgevoel criminaliteit verkeers- (lager = gunstig) overdag 's avonds 2011 2008 overlast diefstal overlast 101 Centrum 7,7 6,6 6,6 6,4 6,1 2,4 2,4 201 De Wiken noord 7,7 7,2 7,4 6,8 6,3 0,8 1,9 202 De Wiken west 7,6 6,4 6,5 7,1 6,4 2,3 2,0 203 De Wiken noordoost 7,8 7,3 7,1 7,1 6,6 2,7 1,6 204 De Wiken centrum 7,7 6,6 6,4 6,2 5,8 3,9 2,8 205 De Wiken zuid 7,7 6,7 6,5 6,4 5,9 3,1 2,6 206 De Wiken oost 8,1 7,0 7,0 6,8 6,2 2,8 2,6 301 De Peppel 8,4 8,0 8,1 7,9 6,8 0,4 0,7 302 De Singels west 7,9 7,4 7,7 7,6 6,5 1,1 1,2 303 De Singels oost 8,2 7,5 7,1 7,3 6,8 0,9 1,9 304 De Singels zuid 8,3 7,8 8,1 7,6 7,2 1,0 0,7 401 De Drait zuid 8,3 7,5 7,9 7,6 6,8 0,7 1,0 402 De Drait west 8,2 7,4 7,8 7,5 7,1 1,0 0,7 403 De Drait noordoost 7,7 7,1 7,6 7,7 6,5 2,9 1,8 404 De Drait zuidoost 8,2 7,5 7,5 7,1 6,4 2,6 1,1 405 De Drait noordwest 8,1 7,6 7,6 7,2 6,4 2,3 1,1 406 De Drait zuidwest 8,0 7,2 7,2 7,7 6,0 2,2 1,9 407-408 Drachtstervaart 8,6 8,1 8,3 8,5 6,2 0,3 0,9 601 De Venen noord 7,6 7,2 6,7 7,4 5,4 2,1 1,9 602 De Venen centrum 7,5 6,8 6,1 6,8 5,5 3,1 2,0 603 De Venen zuid 8,0 7,3 7,6 7,5 6,1 1,9 1,4 701 De Folgeren zuidwest 8,1 7,4 7,5 7,2 6,3 1,5 1,5 702 De Folgeren noord 8,1 7,6 7,9 7,3 6,3 1,4 1,1 703 De Folgeren centrum 7,9 7,0 7,0 7,4 6,6 2,2 2,2 704 Fennepark 8,4 7,7 7,8 7,7 6,7 1,4 0,9 705 Burmaniapark 8,3 8,0 8,0 8,0 5,9 0,4 1,2 706 Vrijburgh 8,2 6,8 7,9 8,1 6,6 0,1 0,6 801 De Swetten west 7,8 6,9 7,4 7,6 6,7 1,7 1,0 802 De Swetten centrum 7,9 7,1 7,4 7,4 5,8 2,4 2,0 803 De Swetten oost 8,0 7,1 7,1 6,8 5,8 1,5 1,6 901 De Bouwen noord 7,7 6,7 6,8 6,5 5,8 2,1 1,6 902 De Bouwen west 7,6 6,8 7,1 7,6 6,6 2,0 1,6 903 De Bouwen oost 7,9 7,1 7,2 7,2 6,0 1,9 2,0 904 De Bouwen zuid 8,1 7,3 7,3 7,1 6,8 2,0 1,4 1001 Noord-Oost noord 7,8 6,9 7,0 6,6 5,7 2,7 1,9 1002 Noord-Oost west 7,6 6,6 6,7 6,5 5,4 2,6 2,3 1003 Noord-Oost zuid 8,2 7,0 6,9 6,1 5,3 2,6 2,6 1004 Noord-Oost oost 7,1 6,1 6,2 6,0 5,8 2,8 2,7 1301 De Trisken centrum 7,5 6,0 6,0 5,8 5,7 2,9 4,1 1302 De Trisken rondom 8,0 6,9 7,2 7,2 6,4 2,6 2,0 1303 Himsterhout 8,5 8,1 8,2 8,1 7,0 0,9 0,8 2104 Opeinde, onder de Vaart 8,2 7,6 7,3 7,5 6,4 1,3 1,1 2105 Opeinde, boven de Vaart 8,2 7,7 7,7 8,1 6,6 0,7 0,9 2109 Nijega 8,1 7,4 7,8 7,9 5,9 1,0 0,8 2110 Oudega 8,4 7,7 7,4 7,7 5,6 1,4 1,9 2114 De Tike 8,5 8,0 8,5 8,8 7,4 0,2 0,7 Veiligheid 2201 Buitengebied west 7,6 6,5 7,1 7,7 4,5 0,9 1,1 2202 De Wilgen / Smalle Ee 8,5 7,9 8,2 8,3 5,9 0,3 0,6 2203 Sanding 8,9 8,4 8,6 8,5 8,2 0,2 1,0 2206 Boornbergum 8,1 7,4 8,0 8,0 6,5 1,0 1,6 2213 Veenhoop / Goëngahuizen 8,4 7,8 8,0 8,2 6,0 0,5 0,5 2307 Drachtstercompagnie 8,1 7,3 7,6 7,8 6,6 0,9 1,3 2308 Houtigehage 8,2 7,7 8,0 7,9 5,2 0,5 1,5 2311 Rottevalle 8,1 7,7 7,8 7,7 6,0 1,5 1,2 8,0 7,2 7,3 7,3 6,2 1,8 1,6 Oostveen Beleidsonderzoek en Advies 139

Vóórkomen van criminaliteit, per wijk 1 Centrum 2 De Wiken 3 De Singels 4 De Drait 4a Drachtstervaart 6 De Venen 7 De Folgeren 7a Fennepark 7b Burmaniap./Vrijburgh 8 De Swetten 9 De Bouwen 10 Noord-Oost 13 De Trisken 13a Himsterhout 21 Buitengebied Noord 22 Buitengebied West 23 Buitengebied Oost (2011) (2008) (2006) fietsendiefstal 0% 20% 40% 60% 80% 100% diefstal uit / inbraak in auto's 1 Centrum 2 De Wiken 3 De Singels 4 De Drait 4a Drachtstervaart 6 De Venen 7 De Folgeren 7a Fennepark 7b Burmaniap./Vrijburgh 8 De Swetten 9 De Bouwen 10 Noord-Oost 13 De Trisken 13a Himsterhout 21 Buitengebied Noord 22 Buitengebied West 23 Buitengebied Oost (2011) (2008) (2006) 0% 20% 40% 60% 80% 100% beschadiging auto/diefstal wieldop enz 1 Centrum 2 De Wiken 3 De Singels 4 De Drait 4a Drachtstervaart 6 De Venen 7 De Folgeren 7a Fennepark 7b Burmaniap./Vrijburgh 8 De Swetten 9 De Bouwen 10 Noord-Oost 13 De Trisken 13a Himsterhout 21 Buitengebied Noord 22 Buitengebied West 23 Buitengebied Oost (2011) (2008) (2006) 0% 20% 40% 60% 80% 100% 1 Centrum 2 De Wiken 3 De Singels 4 De Drait 4a Drachtstervaart 6 De Venen 7 De Folgeren 7a Fennepark 7b Burmaniap./Vrijburgh 8 De Swetten 9 De Bouwen 10 Noord-Oost 13 De Trisken 13a Himsterhout 21 Buitengebied Noord 22 Buitengebied West 23 Buitengebied Oost inbraak in woningen (2011) (2008) (2006) 0% 20% 40% 60% 80% 100% Veiligheid branden / brandstichtingen 1 Centrum 2 De Wiken 3 De Singels 4 De Drait 4a Drachtstervaart 6 De Venen 7 De Folgeren 7a Fennepark 7b Burmaniap./Vrijburgh 8 De Swetten 9 De Bouwen 10 Noord-Oost 13 De Trisken 13a Himsterhout 21 Buitengebied Noord 22 Buitengebied West 23 Buitengebied Oost (2011) (2008) (2006) 0% 20% 40% 60% 80% 100% Bron: Bewonersenquête. Meetdatum: voorjaar 2011, najaar 2008 en voorjaar 2006. vaak soms bijna nooit geweld / bedreiging / lastig vallen 1 Centrum 2 De Wiken 3 De Singels 4 De Drait 4a Drachtstervaart 6 De Venen 7 De Folgeren 7a Fennepark 7b Burmaniap./Vrijburgh 8 De Swetten 9 De Bouwen 10 Noord-Oost 13 De Trisken 13a Himsterhout 21 Buitengebied Noord 22 Buitengebied West 23 Buitengebied Oost (2011) (2008) (2006) 0% 20% 40% 60% 80% 100% 140 Wijkatlas Smallingerland 2011

Vóórkomen van overlast, per wijk overlast groepen jongeren 1 Centrum 2 De Wiken 3 De Singels 4 De Drait 4a Drachtstervaart 6 De Venen 7 De Folgeren 7a Fennepark 7b Burmaniap./Vrijburgh 8 De Swetten 9 De Bouwen 10 Noord-Oost 13 De Trisken 13a Himsterhout 21 Buitengebied Noord 22 Buitengebied West 23 Buitengebied Oost (2011) (2008) (2006) 0% 20% 40% 60% 80% 100% dronken mensen op straat 1 Centrum 2 De Wiken 3 De Singels 4 De Drait 4a Drachtstervaart 6 De Venen 7 De Folgeren 7a Fennepark 7b Burmaniap./Vrijburgh 8 De Swetten 9 De Bouwen 10 Noord-Oost 13 De Trisken 13a Himsterhout 21 Buitengebied Noord 22 Buitengebied West 23 Buitengebied Oost (2011) (2008) (2006) 0% 20% 40% 60% 80% 100% 1 Centrum 2 De Wiken 3 De Singels 4 De Drait 4a Drachtstervaart 6 De Venen 7 De Folgeren 7a Fennepark 7b Burmaniap./Vrijburgh 8 De Swetten 9 De Bouwen 10 Noord-Oost 13 De Trisken 13a Himsterhout 21 Buitengebied Noord 22 Buitengebied West 23 Buitengebied Oost (2011) (2008) (2006) 1 Centrum 2 De Wiken 3 De Singels 4 De Drait 4a Drachtstervaart 6 De Venen 7 De Folgeren 7a Fennepark 7b Burmaniap./Vrijburgh 8 De Swetten 9 De Bouwen 10 Noord-Oost 13 De Trisken 13a Himsterhout 21 Buitengebied Noord 22 Buitengebied West 23 Buitengebied Oost (2011) (2008) (2006) overlast omwonenden 0% 20% 40% 60% 80% 100% drugsoverlast 0% 20% 40% 60% 80% 100% 1 Centrum 2 De Wiken 3 De Singels 4 De Drait 4a Drachtstervaart 6 De Venen 7 De Folgeren 7a Fennepark 7b Burmaniap./Vrijburgh 8 De Swetten 9 De Bouwen 10 Noord-Oost 13 De Trisken 13a Himsterhout 21 Buitengebied Noord 22 Buitengebied West 23 Buitengebied Oost (2011) (2008) (2006) vandalisme / graffiti 0% 20% 40% 60% 80% 100% 1 Centrum 2 De Wiken 3 De Singels 4 De Drait 4a Drachtstervaart 6 De Venen 7 De Folgeren 7a Fennepark 7b Burmaniap./Vrijburgh 8 De Swetten 9 De Bouwen 10 Noord-Oost 13 De Trisken 13a Himsterhout 21 Buitengebied Noord 22 Buitengebied West 23 Buitengebied Oost (2011) (2008) (2006) 0% 20% 40% 60% 80% 100% Bron: Bewonersenquête. Meetdatum: voorjaar 2011, najaar 2008 en voorjaar 2006. vaak soms bijna nooit geluidsoverlast Veiligheid Oostveen Beleidsonderzoek en Advies 141

Onveilige plekken en verkeerssituaties, per wijk 1 Centrum 2 De Wiken 3 De Singels 4 De Drait 4a Drachtstervaart 6 De Venen kent plekken in de buurt die men als onveilig beschouwt 31% 17% 28% 25% 28% 42% 2008 2011 1 Centrum 2 De Wiken 3 De Singels 4 De Drait 4a Drachtstervaart 6 De Venen kent onveilige verkeerssituaties in de buurt 44% 46% 39% 58% 56% 76% 7 De Folgeren 7a Fennepark 7b Burmaniap./Vrijburgh 8 De Swetten 9 De Bouwen 10 Noord-Oost 25% 20% 20% 23% 26% 35% 7 De Folgeren 7a Fennepark 7b Burmaniap./Vrijburgh 8 De Swetten 9 De Bouwen 10 Noord-Oost 58% 58% 55% 44% 41% 52% 13 De Trisken 13a Himsterhout 21 Buitengebied Noord 22 Buitengebied West 23 Buitengebied Oost 16% 22% 20% 19% 56% 13 De Trisken 13a Himsterhout 21 Buitengebied Noord 22 Buitengebied West 23 Buitengebied Oost 55% 49% 59% 57% 61% 27% 52% 0% 20% 40% 60% 80% 0% 20% 40% 60% 80% Bron: Bewonersenquête. Meetdatum: voorjaar 2011, najaar 2008, voorjaar 2006, najaar 2003. Definities probleemscores (blz.138-139): De probleemscores zijn schaalscores van 0 (heel gunstig) tot 10 (heel ongunstig). Ze zijn gebaseerd op de mate waarin bewoners vinden dat bepaalde vervelende voorvallen (zoals weergegeven op blz.140 en 141) in de buurt voorkomen. De score diefstal is gebaseerd op de mate waarin bewoners vinden dat fietsendiefstal, diefstal uit/inbraak in auto s, beschadiging auto s/diefstal wieldoppen enz. en inbraak in woningen voorkomen in de buurt. De score overlast is gebaseerd op het vóórkomen van geluidsoverlast (anders dan omwonenden/jongeren/verkeer), overlast van groepen jongeren en overlast van omwonenden. Veiligheid 142 Wijkatlas Smallingerland 2011

Slachtofferschap in de eigen woonbuurt, per wijk Wijkindeling diefstal (brom)fietsen diefstal vernieling auto/ mishandeling/ uit woning diefstal uit auto diefstal wieldop enz bedreiging 1 Centrum 2% 8% 2% 10% 2% 2 De Wiken 4% 7% 2% 17% 3% 3 De Singels 1% 4% 2% 8% 1% 4 De Drait 2% 5% 3% 14% 1% 4a Drachtstervaart 1% 1% 0% 2% 1% 6 De Venen 4% 7% 2% 22% 1% 7 De Folgeren 0% 1% 2% 12% 2% 7a Fennepark 2% 1% 1% 6% 0% 7b Burmaniapark/Vrijburgh 1% 3% 1% 5% 1% 8 De Swetten 1% 7% 1% 15% 1% 9 De Bouwen 4% 4% 3% 8% 0% 10 Noord-Oost 5% 8% 1% 21% 4% 13 De Trisken 1% 5% 1% 8% 5% 13a Himsterhout 1% 2% 1% 6% 1% Drachten totaal 2% 5% 2% 13% 2% 21 Buitengebied Noord 1% 4% 0% 5% 1% 22 Buitengebied West 2% 2% 0% 2% 3% 23 Buitengebied Oost 2% 4% 0% 5% 0% Buitengebied totaal 2% 3% 0% 4% 1% 2% 5% 1% 11% 2% Slachtofferschap en aangiftebereidheid, gemeente totaal Soort delict slachtofferschap in eigen buurt alleen elders totaal 2008 2006 diefstal uit woning 2% 0% 3% 2% 2% (brom)fietsendiefstal 5% 4% 9% 11% 14% diefstal uit auto 1% 1% 2% 2% 5% vernieling auto/diefst.wieldop 11% 2% 14% 15% 13% mishandeling/bedreiging 1% 1% 2% 2% 3% minimaal een van deze 17% 5% 22% 26% 28% Bron: Bewonersenquête. Meetdatum: voorjaar 2011, najaar 2008 en voorjaar 2006. Definities: In de bovenste tabel wordt weergegeven het aantal respondenten dat heeft aangegeven in de afgelopen 12 maanden slachtoffer te zijn geweest van de genoemde misdrijven in de eigen buurt. Het gaat om: - diefstal uit de woning; - diefstal van een fiets, bromfiets of scooter van iemand uit het huishouden; - diefstal uit een auto in het huishouden; - diefstal of vernieling aan de buitenkant van de auto (bv. spiegel, antenne, wiel, niet door ongeval); - slachtofferschap mishandeling of bedreiging met lichamelijk geweld. De onderste tabel geeft aan, alleen voor de gemeente totaal, hoeveel mensen slachtoffer werden van deze delicten in de eigen buurt of elders. Veiligheid Oostveen Beleidsonderzoek en Advies 143

7 Voorzieningen Dit laatste hoofdstuk gaat over voorzieningen in de directe woonomgeving (dus niet over stedelijke voorzieningen). Er is slechts een beperkt aantal cijfers uit registraties beschikbaar. Bijna 60% van de peuters (kinderen van 2½-4 jaar) bezoekt een van de peuterspeelzalen. Van de leerlingen van 4-12 jaar gaat 7% naar een school voor speciaal onderwijs (in Noord-Oost en De Bouwen iets meer). Van alle jongeren van 17 t/m 22 jaar (exclusief AZC) volgt 7% geen onderwijs maar heeft nog geen startkwalificatie; in De Bouwen en Noord-Oost ongeveer 15%. De andere cijfers uit dit hoofdstuk zijn afkomstig uit de Bewonersenquête en tonen dus de tevredenheid van bewoners. Het cijfer voor voorzieningen en activiteiten voor jongeren was in 2008 gestegen van 5,5 naar 5,8 maar is nu weer iets gedaald naar 5,6. Vooral in De Trisken en De Swetten daalde dit cijfer. In De Bouwen zijn de bewoners in 2011 het minst tevreden. Het cijfer voor openbaar vervoer ging opnieuw omhoog: van 5,6 in 2006 naar 5,8 in 2008 en 6,1 in 2011. Vooral in de kernen Opeinde, Nijega en Houtigehage en in De Wiken noord en west zijn bewoners tevredener over openbaar vervoer. In De Swetten daarentegen is het cijfer duidelijk gedaald. Voor alle andere voorzieningen zijn de cijfers zijn op gemeenteniveau vrijwel gelijk aan die van de vorige enquête in 2008. In 2008 waren diverse rapportcijfers gestegen: basisscholen (van 7,6 naar 7,9), speelgelegenheden (van 6,4 naar 6,8), groenvoorzieningen (van 6,8 naar 7,2) en winkels voor dagelijkse boodschappen (van 6,9 naar 7,2). In 2011 veranderden deze cijfers nauwelijks en hebben daarmee de winst uit 2008 kunnen vasthouden. Wel worden winkels fors lager beoordeeld in De Trisken: het cijfer daalde daar van 6,6 naar 3,6. Overzicht gegevens voorzieningen (rapportcijfers), per wijk Wijkindeling speelgele- voorz./activ. voorz./activ. groen- openbaar winkels v. genheden v.jongeren v.ouderen voorziening vervoer dagel.boodsc. 1 Centrum 2 De Wiken 3 De Singels 4 De Drait 4a Drachtstervaart 6 De Venen 7 De Folgeren 7a Fennepark 7b Burmaniapark/Vrijburgh 8 De Swetten 9 De Bouwen 10 Noord-Oost 13 De Trisken 13a Himsterhout Drachten totaal Voorzieningen 21 Buitengebied Noord 22 Buitengebied West 23 Buitengebied Oost Buitengebied totaal 2 gem.(6,9) 2 gem.(5,6) 2 gem.(6,1) 2 gem.(7,1) 1 gem.(6,1) 2 gem.(7,1) Exacte cijfers en definities: blz.146 blz.146 blz.148 blz.148 blz.148 blz.148 De verticale hulplijnen in deze grafieken komen 2008 overeen met het gemeentelijke gemiddelde. 2011 144 Wijkatlas Smallingerland 2011

Overzicht gegevens voorzieningen (rapportcijfers), per buurt Buurtindeling speelgele- voorz./activ. voorz./activ. groen- openbaar winkels v. genheden v.jongeren v.ouderen voorziening vervoer dagel.boodsc. 101 Centrum 201 De Wiken noord 202 De Wiken west 203 De Wiken noordoost 204 De Wiken centrum 205 De Wiken zuid 206 De Wiken oost 301 De Peppel 302 De Singels west 303 De Singels oost 304 De Singels zuid 401 De Drait zuid 402 De Drait west 403 De Drait noordoost 404 De Drait zuidoost 405 De Drait noordwest 406 De Drait zuidwest 407-408 Drachtstervaart 601 De Venen noord 602 De Venen centrum 603 De Venen zuid 701 De Folgeren zuidwest 702 De Folgeren noord 703 De Folgeren centrum 704 Fennepark 705 Burmaniapark 706 Vrijburgh 801 De Swetten west 802 De Swetten centrum 803 De Swetten oost 901 De Bouwen noord 902 De Bouwen west 903 De Bouwen oost 904 De Bouwen zuid 1001 Noord-Oost noord 1002 Noord-Oost west 1003 Noord-Oost zuid 1004 Noord-Oost oost 1301 De Trisken centrum 1302 De Trisken rondom 1303 Himsterhout 2104 Opeinde, onder de Vaart 2105 Opeinde, boven de Vaart 2109 Nijega 2110 Oudega 2114 De Tike 2201 Buitengebied west 2202 De Wilgen / Smalle Ee 2203 Sanding 2206 Boornbergum 2213 Veenhoop / Goëngahuizen 2307 Drachtstercompagnie 2308 Houtigehage 2311 Rottevalle 2 gem.(6,9) 2 gem.(5,6) 2 gem.(6,1) 2 gem.(7,1) 1 gem.(6,1) 2 gem.(7,1) Voorzieningen Oostveen Beleidsonderzoek en Advies 145

Rapportcijfer voorzieningen/activiteiten voor jongeren, per buurt Rapportcijfer voorzieningen/ activiteiten voor jongeren 2,9-4,9 5,0-5,4 5,5-5,9 6,0-7,4 Voorzieningen Onderwijs en jeugdvoorzieningen, per wijk Wijkindeling peuterspeelzalen leerlingen 4-12 jr jongeren rapportcijfers door bewoners deelname afstand speciaal totaal zonder basis- speelge- vrz./activ. (% peut.) (in m) onderwijs startkwalif. scholen legenh. jongeren 1 Centrum 33% 524 7% 41 x 7,3 4,7 4,7 2 De Wiken 53% 402 10% 555 6% 8,1 7,0 5,1 3 De Singels 35% 994 5% 309 5% 7,8 6,9 5,8 4 De Drait 66% 470 6% 805 8% 8,3 7,2 6,5 4a Drachtstervaart 42% 894 2% 200 1% 7,0 7,1 6,2 6 De Venen 65% 249 9% 341 6% 7,8 6,8 5,2 7 De Folgeren 50% 307 8% 429 6% 8,7 7,6 5,9 7a Fennepark 42% 822 2% 250 2% 6,9 7,5 5,4 7b Burmaniapark/Vrijburgh 73% 713 4% 189 5% 7,5 6,6 5,0 8 De Swetten 63% 404 10% 448 6% 7,8 6,7 5,3 9 De Bouwen 68% 328 12% 141 15% 7,4 5,9 4,4 10 Noord-Oost 73% 392 13% 317 14% 6,7 5,8 5,5 13 De Trisken 66% 322 8% 411 10% 8,3 7,1 5,2 13a Himsterhout 41% 1.113 2% 322 5% 6,9 7,0 5,4 Drachten totaal 57% 513 7% 4.758 8% 7,9 6,8 5,5 21 Buitengebied Noord 59% 1.063 5% 550 5% 8,2 7,1 5,7 22 Buitengebied West 53% 1.020 7% 407 5% 7,6 6,8 5,5 23 Buitengebied Oost 58% 730 6% 499 8% 8,4 7,4 6,0 Buitengebied totaal 57% 943 6% 1.456 6% 8,2 7,1 5,7 57% 596 7% 6.214 7% 7,9 6,9 5,6 (2008) 60% 588 7% 6.169 x 7,9 6,8 5,8 (2006) 62% 613 7% 6.221 x 7,6 6,4 5,5 (2003) 7,5 6,3 5,3 Bron: Bestanden Maatschappelijke Ondersteuning Smallingerland (MOS) en Gem.Smallingerland (voorjaar 2011) en Bewonersenquête (voorjaar 2011, najaar 2008, voorjaar 2006, najaar 2003). Definities: Deelname peuterspeelzalen zijn ingeschreven peuters op een peuterspeelzaal van MOS (in % van kinderen van 2½-4 jaar). De afstand is de gemiddelde afstand (hemelsbreed) vanaf het midden van een 6-positie postcodegebied naar de dichtstbijzijnde peuterspeelzaal, gewogen aan het aantal kinderen van 2½-4 jaar. Leerlingen speciaal onderwijs zijn leerlingen op speciaal basisonderwijs, of kinderen niet ouder dan 13 jaar op cluster 2 t/m cluster 4 scholen (lichamelijke/ geestelijke handicaps), in % van alle leerlingen van 4 t/m 12 jaar. Jongeren zonder startkwalificatie is het aandeel jongeren van 17 t/m 22 jaar dat geen onderwijs volgt en geen diploma havo, vwo of mbo vanaf niveau 2 heeft (alleen getoond bij minimaal 40 jongeren van 17-22 jaar). De 152 jongeren van 17-22 jaar zonder startkwalificatie in het AZC worden hier niet weergegeven. 146 Wijkatlas Smallingerland 2011

Onderwijs en jeugdvoorzieningen, per buurt Buurtindeling peuterspeelzalen leerlingen 4-12 jr jongeren rapportcijfers door bewoners deelname afstand speciaal totaal zonder basis- speelge- vrz./activ. (% peut.) (in m) onderwijs startkwalif. scholen legenh. jongeren 101 Centrum 33% 524 7% 41 x 7,3 4,7 4,7 201 De Wiken noord x 525 14% 37 x 7,8 7,4 5,8 202 De Wiken west 47% 313 13% 93 7% 8,4 7,4 5,2 203 De Wiken noordoost 70% 527 18% 99 10% 8,1 6,8 5,0 204 De Wiken centrum 38% 328 10% 101 5% 7,9 6,9 5,3 205 De Wiken zuid 59% 237 6% 109 8% 8,3 7,4 4,9 206 De Wiken oost 35% 566 5% 116 3% 7,8 6,5 4,8 301 De Peppel 36% 893 5% 102 3% 7,4 6,9 5,5 302 De Singels west 36% 1.015 6% 155 7% 7,9 7,1 6,0 303 De Singels oost x 940 0% 30 x 7,9 6,7 5,9 304 De Singels zuid x 1.260 x 22 x 7,8 6,4 5,8 401 De Drait zuid x 836 9% 69 x 7,7 6,4 5,2 402 De Drait west 40% 645 6% 62 x 8,1 6,7 6,9 403 De Drait noordoost 80% 496 7% 126 6% 7,9 7,4 7,1 404 De Drait zuidoost 66% 594 7% 174 6% 8,5 7,4 6,4 405 De Drait noordwest 63% 264 4% 150 8% 8,6 8,1 7,4 406 De Drait zuidwest 70% 389 5% 224 7% 8,3 7,0 6,0 407-408 Drachtstervaart 42% 894 2% 200 1% 7,0 7,1 6,2 601 De Venen noord 60% 325 4% 69 x 7,9 6,7 5,1 602 De Venen centrum 61% 182 15% 156 6% 7,8 7,4 5,2 603 De Venen zuid 83% 370 4% 116 2% 7,6 5,7 5,1 701 De Folgeren zuidwest 41% 424 11% 146 8% 8,8 7,7 6,0 702 De Folgeren noord 45% 203 7% 107 6% 8,8 7,3 6,2 703 De Folgeren centrum 60% 290 5% 176 5% 8,5 7,6 5,8 704 Fennepark 42% 822 2% 250 2% 6,9 7,5 5,4 705 Burmaniapark 71% 612 4% 158 6% 7,8 7,2 5,5 706 Vrijburgh 80% 1.276 0% 31 x 5,7 2,5 2,9 801 De Swetten west 49% 490 15% 193 7% 7,2 6,8 5,5 802 De Swetten centrum 65% 177 11% 142 8% 8,2 6,4 5,0 803 De Swetten oost 100% 452 2% 113 4% 8,4 6,9 5,6 901 De Bouwen noord 54% 107 3% 37 9% 7,4 6,9 4,8 902 De Bouwen west x 362 x 21 x 6,9 5,0 4,4 903 De Bouwen oost 88% 437 17% 75 17% 7,6 5,4 4,3 904 De Bouwen zuid x 845 x 8 x 7,4 6,2 4,1 1001 Noord-Oost noord 100% 483 17% 108 17% 6,1 5,3 4,9 1002 Noord-Oost west 43% 456 7% 43 x 7,4 5,6 5,4 1003 Noord-Oost zuid 62% 446 6% 68 8% 7,7 6,4 6,0 1004 Noord-Oost oost 65% 229 17% 98 15% 6,4 6,0 5,8 1301 De Trisken centrum 86% 169 20% 91 15% 8,1 7,2 5,1 1302 De Trisken rondom 60% 364 5% 320 8% 8,4 7,1 5,2 1303 Himsterhout 41% 1.113 2% 322 5% 6,9 7,0 5,4 2104 Opeinde, onder de Vaart 87% 316 11% 105 7% 8,4 6,9 6,2 2105 Opeinde, boven de Vaart 41% 609 3% 94 0% 8,4 7,5 6,3 2109 Nijega 69% 2.388 8% 80 x 5,1 6,9 4,4 2110 Oudega 44% 888 3% 237 6% 8,8 7,1 5,5 2114 De Tike x 2.670 0% 34 x 8,3 7,2 5,8 2201 Buitengebied west x 955 13% 56 5% 7,2 4,6 3,3 2202 De Wilgen / Smalle Ee x 2.157 6% 33 x 5,8 5,1 4,3 2203 Sanding x 1.605 0% 37 x 5,5 7,3 4,9 2206 Boornbergum 56% 600 6% 236 2% 8,3 7,1 6,2 2213 Veenhoop / Goëngahuizen x 4.318 11% 45 x 7,9 7,1 5,1 2307 Drachtstercompagnie 40% 1.260 4% 209 7% 8,5 6,8 5,4 2308 Houtigehage 75% 306 12% 122 8% 8,1 7,3 5,0 2311 Rottevalle 67% 371 4% 168 8% 8,6 8,1 7,1 57% 596 7% 6.214 7% 7,9 6,9 5,6 De drie rechterkolommen zijn rapportcijfers (zie blz.148 voor een verdere toelichting). Oostveen Beleidsonderzoek en Advies Voorzieningen 147

Dagelijkse boodschappen doen in de eigen buurt, per wijk 1 Centrum 2 De Wiken 3 De Singels 4 De Drait 4a Drachtstervaart 6 De Venen 7 De Folgeren 7a Fennepark 7b Burmaniap./Vrijburgh 8 De Swetten 9 De Bouwen 10 Noord-Oost 13 De Trisken 13a Himsterhout 21 Buitengebied Noord 22 Buitengebied West 23 Buitengebied Oost (bijna) altijd vaak soms (bijna) nooit geen winkels in de buurt (2011) (2008) (2006) 0% 20% 40% 60% 80% 100% Tevredenheid bewoners over algemene voorzieningen, per wijk Wijkindeling groen- voorzien. gezondh. parkeer- straat- openbaar winkels voorzien. ouderen /welzijnsv. gelegenh. verlichting vervoer dagel.b. 1 Centrum 6,2 6,9 6,8 5,1 7,2 7,4 8,6 2 De Wiken 7,1 5,9 7,4 6,6 7,5 6,5 8,5 3 De Singels 7,5 6,5 7,0 6,9 7,7 7,4 8,0 4 De Drait 7,4 6,7 7,3 6,7 7,4 6,6 8,6 4a Drachtstervaart 6,8 5,2 6,0 6,1 7,7 5,8 7,0 6 De Venen 6,7 5,8 6,9 6,2 7,4 7,2 7,0 7 De Folgeren 7,5 6,3 6,7 6,2 7,5 5,4 7,0 7a Fennepark 8,1 5,5 6,1 6,9 7,9 6,5 8,5 7b Burmaniapark/Vrijburgh 6,5 4,9 5,7 5,7 7,1 7,5 7,4 8 De Swetten 6,8 6,0 6,1 5,6 7,4 4,6 7,3 9 De Bouwen 7,0 5,9 6,9 6,1 7,4 7,5 7,5 10 Noord-Oost 6,2 6,0 6,7 6,2 7,3 6,3 8,1 13 De Trisken 7,2 5,3 5,8 6,5 7,2 6,9 3,6 13a Himsterhout 7,8 4,9 5,9 5,8 7,7 6,9 5,9 Drachten totaal 7,1 6,0 6,8 6,3 7,4 6,5 7,5 21 Buitengebied Noord 7,0 6,7 6,1 6,6 7,5 4,1 5,7 22 Buitengebied West 7,5 6,0 6,0 7,2 7,5 5,0 6,8 23 Buitengebied Oost 7,3 6,9 5,9 6,7 7,3 3,9 4,3 Buitengebied totaal 7,2 6,6 6,0 6,8 7,4 4,3 5,5 7,1 6,1 6,6 6,4 7,4 6,1 7,1 (2008) 7,2 6,2 6,5 6,4 7,4 5,8 7,2 (2006) 6,8 6,0 6,4 6,4 7,3 5,6 6,9 (2003) 6,9 6,0 6,2 6,2 7,2 5,5 6,7 Bron: Bewonersenquête. Meetdatum: voorjaar 2011, najaar 2008, voorjaar 2006, najaar 2003. Voorzieningen Definities: De grafiek bovenaan deze bladzijde toont het antwoord op de vraag Hoe vaak doet u de dagelijkse boodschappen bij de winkels in uw buurt?. De buurt werd niet nader omschreven. De antwoordmogelijkheid er zijn geen winkels in mijn buurt ontbrak in 2006 en 2008. Voor de tabel werd de bewoners gevraagd om met rapportcijfers aan te geven of de genoemde voorzieningen in voldoende mate aanwezig zijn in de eigen buurt, van 1 (onvoldoende) tot 10 (voldoende). Indien men over een bepaalde voorziening geen mening had, hoefde men ook geen cijfer te geven. Winkels dagel.b. werd omschreven als Winkels voor dagelijkse boodschappen (bv. brood, groente, zuivel). Cijfers voor jeugdvoorzieningen staan op de vorige twee bladzijden. 148 Wijkatlas Smallingerland 2011

Tevredenheid bewoners over algemene voorzieningen, per buurt Buurtindeling groen- voorzien. gezondh. parkeer- straat- openbaar winkels voorzien. ouderen /welzijnsv. gelegenh. verlichting vervoer dagel.b. 101 Centrum 6,2 6,9 6,8 5,1 7,2 7,4 8,6 201 De Wiken noord 7,2 5,7 7,1 6,2 7,7 7,2 8,1 202 De Wiken west 7,1 5,9 7,6 7,2 7,5 7,6 8,9 203 De Wiken noordoost 7,2 6,2 7,4 6,3 7,4 6,2 8,5 204 De Wiken centrum 6,9 6,3 7,6 7,1 7,5 5,5 8,6 205 De Wiken zuid 7,0 5,6 7,5 6,5 7,5 6,5 8,6 206 De Wiken oost 7,1 5,2 7,2 6,3 7,5 7,3 8,0 301 De Peppel 7,0 5,6 6,8 6,3 7,7 6,7 7,9 302 De Singels west 7,6 6,5 6,8 7,1 7,7 7,4 7,6 303 De Singels oost 7,5 7,2 7,3 6,9 7,6 7,9 8,6 304 De Singels zuid 7,9 6,4 7,3 7,9 8,1 8,0 8,1 401 De Drait zuid 7,5 5,7 6,7 6,0 6,4 6,7 7,6 402 De Drait west 7,7 6,6 7,2 7,0 7,5 6,5 8,1 403 De Drait noordoost 7,3 6,7 6,9 6,5 7,4 6,2 8,4 404 De Drait zuidoost 7,5 6,6 7,4 6,6 7,5 7,3 9,1 405 De Drait noordwest 8,0 7,7 7,9 7,4 7,7 6,6 8,9 406 De Drait zuidwest 7,0 6,7 7,2 6,6 7,3 6,4 8,7 407-408 Drachtstervaart 6,8 5,2 6,0 6,1 7,7 5,8 7,0 601 De Venen noord 6,5 5,8 7,4 6,0 7,3 7,5 8,1 602 De Venen centrum 6,7 5,6 6,5 5,9 7,4 7,1 6,5 603 De Venen zuid 6,8 6,2 7,2 6,7 7,5 7,0 7,2 701 De Folgeren zuidwest 7,7 6,0 6,7 6,1 7,3 4,5 6,1 702 De Folgeren noord 7,4 6,6 6,8 6,8 7,6 6,7 7,9 703 De Folgeren centrum 7,4 6,3 6,7 6,1 7,6 5,3 7,2 704 Fennepark 8,1 5,5 6,1 6,9 7,9 6,5 8,5 705 Burmaniapark 7,0 5,4 6,1 5,9 7,4 7,6 7,7 706 Vrijburgh 3,5 3,0 3,8 5,0 5,6 7,0 6,4 801 De Swetten west 6,6 5,9 6,1 5,7 7,5 4,1 6,2 802 De Swetten centrum 7,0 5,9 6,0 5,5 7,4 4,5 8,0 803 De Swetten oost 6,8 6,3 6,7 5,7 7,1 6,0 8,6 901 De Bouwen noord 7,3 5,4 6,7 4,9 7,2 8,0 8,4 902 De Bouwen west 6,9 6,5 7,1 5,7 6,9 7,6 8,1 903 De Bouwen oost 6,6 4,7 6,5 6,4 7,5 7,2 7,1 904 De Bouwen zuid 7,3 7,1 7,5 6,8 8,0 7,4 6,7 1001 Noord-Oost noord 5,9 5,5 6,6 6,4 7,6 6,4 8,3 1002 Noord-Oost west 6,5 5,7 6,5 5,7 7,0 5,6 7,9 1003 Noord-Oost zuid 6,8 6,3 7,2 5,9 7,8 7,3 8,8 1004 Noord-Oost oost 6,1 6,3 6,6 6,5 6,8 5,6 7,4 1301 De Trisken centrum 7,3 5,7 5,9 6,4 6,8 6,7 3,6 1302 De Trisken rondom 7,2 5,2 5,8 6,5 7,3 7,0 3,7 1303 Himsterhout 7,8 4,9 5,9 5,8 7,7 6,9 5,9 2104 Opeinde, onder de Vaart 6,8 7,3 6,6 7,0 7,7 6,6 5,0 2105 Opeinde, boven de Vaart 7,1 6,8 6,1 6,9 7,4 6,2 4,3 2109 Nijega 7,3 5,7 4,7 6,5 7,7 6,5 2,9 2110 Oudega 7,0 6,6 6,5 6,2 7,4 1,5 8,0 2114 De Tike 6,8 6,0 4,2 6,8 7,4 2,9 1,7 2201 Buitengebied west 7,6 5,6 5,8 7,7 6,6 5,5 6,0 2202 De Wilgen / Smalle Ee 7,8 4,9 5,0 7,0 7,4 5,6 6,3 2203 Sanding 8,1 5,0 5,0 7,5 8,0 4,3 5,6 2206 Boornbergum 7,2 6,7 6,7 7,0 7,8 5,4 7,9 2213 Veenhoop / Goëngahuizen 7,2 5,1 4,5 7,5 6,4 2,5 2,6 2307 Drachtstercompagnie 7,0 6,8 5,3 6,5 7,0 2,6 7,2 2308 Houtigehage 7,3 5,8 4,8 7,0 7,1 5,2 2,6 2311 Rottevalle 7,7 7,5 7,0 6,6 7,8 4,1 2,7 7,1 6,1 6,6 6,4 7,4 6,1 7,1 Voorzieningen Oostveen Beleidsonderzoek en Advies 149

Voorzieningen Veiligheid Leefbaarheid Sociale gegevens Wonen Bevolking Wijkanalyses Trefwoordenregister Aangiftebereidheid bij slachtofferschap 143 Actief in de buurt 128 Algemene evaluatie buurt 120, 124 Alleenstaanden, naar leeftijd 84 Allochtonen en autochtonen 94 Arbeidsongeschiktheidsuitkeringen 109 Arbeidsparticipatie / arbeidssituatie 116 Basisonderwijs 146 Bevolking: 82-95 - etniciteit 94 - gezinssituatie 86 - kinderen en eenoudergezinnen 88 - leeftijdsverdeling 82, 84 - verhuismobiliteit 90, 92 - ontwikkeling en totaal aantal 82 Betalingsachterstanden corporaties 110 Betrokkenheid bij de buurt 122, 128 Binnenverhuizingen (van wijk naar wijk) 90 Bijstandsuitkeringen 110 Woonoverlast 130, 139 Bouwwijze woningen 100 Criminaliteit (zie veiligheid) Culturele activiteiten (Meldij, Lawei) 114 Diefstal 136-140 Drugsoverlast 141 Economische waarde woningen 104 Eenoudergezinnen 88 Eigendomssituatie woningen 98 Etniciteit 94 Gehechtheid aan de buurt 128 Geluidsoverlast 130, 139, 141 Gezinnen met kinderen 86, 88 Gezinssituatie 86 Gezondheids-/welzijnsvoorzieningen 148 Groenonderhoud 120, 129 Groenvoorzieningen 148 Hondenpoep (prioriteiten bewoners) 129 Huis en tuin, zorg bewoners 120 Huishoudens naar gezinssituatie 86 Huishoudens, totaal aantal 82 Huurachterstanden 110 Huurprijzen woningen 102 Inhoud woningen 104 Inkomen 108, 110 Informeren over werkzaamheden 127 Inwoners (zie bevolking) Jongeren (-overlast/-voorzieningen) 129, 130, 141, 146 Kinderen en kind-volwassenen ratio 88 Lawei (abonnementen) 114 Leeftijdsverdeling bevolking 82, 84 Leeftijdsverdeling woningen 102 Levendigheid in de buurt 122 Maatschappelijk werk 116 Medeverantwoordelijk voelen 128 Meldij (cursisten) 114 Migratie 90, 92 Minima (huishoudens rond soc.min.) 108 Mobiliteit 90, 92 MOS (Maatschappelijke Ondersteuning Smallingerland) 116 Muziekschool (cursisten Meldij) 114 Niet-werkende werkzoekenden 112 Onderhoud bestrating/groen 120, 129 Onderwijs 146 Ongewenste activiteiten 122 Ontwikkeling woonbuurt (beleving) 132 Onveilige plekken/verkeerssituaties 142 Onveiligheid (zie veiligheid) Openbaar vervoer (tevredenheid) 148 Opleidingsniveau volwassenen 116 Ouderdom bevolking 82, 84 Ouderdom woningen 102 Ouderenvoorzieningen (tevredenheid) 148 Ouderenwerk (deelname) 116 Overlast in woonomgeving 130, 138, 141 Parkeergelegenheid 129, 148 Participatie 114, 116 Peuterspeelzalen 146 Politie, meldingen leefbaarheid/verkeer 130 Politie, aangiftes criminaliteit 136 Probleemscores veiligheid 138 Prioriteiten van bewoners (grootste probleem in de buurt) 129 Rapportcijfers veiligheid 138 Rapportcijfers voorzieningen 146, 148 Rapportcijfers woningkwaliteit 104 Rapportcijfers woonomgeving 120, 122 Reacties per gepubliceerde woning 104 Samenleven bevolkingsgroepen 122 Schouwburg (abonnementen Lawei) 114 Slachtofferschap 143 Sociale cohesie / sociale kwaliteit 122, 125 Sociale problemen 129, 130, 141 Speciaal onderwijs 146 Speelmogelijkheden 129, 146 Sportdeelname 114 Startkwalificatie (ontbreken) 146 Straatverlichting (tevredenheid) 148 Toekomstverwachting 132 Tuin en huis, zorg bewoners 120 UWV (werkzoekenden) 112 150 Wijkatlas Smallingerland 2011

UWV (WW en arbeidsongeschiktheid) 109 Vandalisme, 141 Veiligheid: 134-143 - aangiftebereidheid 143 - incidenten politie (criminaliteit) 136 - incidenten politie (leefbaarheid) 130 - onveilige plekken/verkeerssituaties 142 - rapportcijfers / probleemscores 138 - slachtofferschap 143 - verkeersveiligheid 129,130, 138, 142 - vóórkomen criminaliteit / overlast 140 Verantwoordelijk voelen voor buurt 128 Verenigingen van Dorpsbelang 126 Verhuismobiliteit 90, 92 Verkeersveiligheid 129,130, 138, 142 Verlichting 148 Vermogensdelicten 136-140 Vervuiling 122, 129 Voorzieningen: 144-149 - algemene voorzieningen 148 - dagelijkse boodschappen 148 - jeugdvoorzieningen / speelplekken 146 - onderwijs / peuterspeelzalen 146 - prioriteiten van bewoners 129 Vrijwilligerswerk 114 Wateroverlast (prioriteiten bewoners) 129 Welzijnswerk (deelname) 116 Werkloosheidsuitkeringen (WW) 109 Werkzame bevolking 116 Werkzoekenden 112 Winkels dagelijkse boodschappen 148 Wijkanalyses 10-79 Wijkraden 126 Wijkteams 127 Woningbezetting 104 Woningen: 96-105 - bouwwijze 100 - eigendomssituatie / totaal aantal 98 - huurprijzen 102 - inhoud, waarde, woningbezetting 104 - ouderdom / bouwjaren 102 - rapportcijfers woningkwaliteit 104 - woonruimteverdeling 104 Woningkwaliteit (rapportcijfers) 104 Woningzoekenden 104 Woonduur 92 Woonomgeving (rapportcijfers) 120, 122 Woonoverlast 130, 138, 141 Woonruimteverdeling 104 WOZ-waarde woningen 104 Zorg van bewoners voor huis en tuin 120 Zwerfvuil 122, 129 Indien hetzelfde onderwerp op twee tegenoverliggende pagina s voorkomt (bijvoorbeeld links per wijk en rechts per buurt), wordt alleen verwezen naar de linkerpagina. Zie ook de inhoudsopgave op bladzijde 5, of gebruik de tabs langs de zijkant van de pagina s om direct naar het juiste hoofdstuk te gaan. Wijk- en buurtindeling Op de laatste bladzijde vindt u een overzicht van de wijk- en buurtindeling van de gemeente Smallingerland. Ook de dorpen worden, met hun buitengebied, in deze publicatie beschouwd als buurten. Naast het overzicht vindt u een uitvouwbare kaart waarop u kunt zien waar elke buurt ligt en waar de buurtgrenzen lopen. Het merendeel van de buurten wordt in de tabellen en kaarten in deze Wijkatlas afzonderlijk weergegeven. Een beperkt aantal buurten en dorpen heeft echter zo weinig inwoners, dat afzonderlijk weergeven niet zinvol zou zijn (en met het oog op de privacy ook niet gewenst). Deze buurten zijn daarom samengevoegd met andere aangrenzende buurten. In de laatste twee kolommen op de volgende pagina ziet u met welke andere buurten een gebied is samengevoegd en onder welke naam u deze buurtcombinatie in de tabellen kunt terugvinden. Een wijk bestaat uit een combinatie van buurten. De eerste positie(s) van het buurtnummer komt overeen met het wijknummer. Met ingang van de Wijkatlas 2009 worden echter Drachtstervaart (wijk 4a), Fennepark (7a), Burmaniapark/Vrijburgh (7b) en Himsterhout (13a) overal als afzonderlijke wijken onderscheiden. In 2011 is de buurtgrens gewijzigd tussen De Venen oost en Drachtstercompagnie in verband met het nieuwe bedrijventerrein Azeven noord. Wijkanalyses Bevolking Wonen Sociale gegevens Leefbaarheid Veiligheid Voorzieningen Oostveen Beleidsonderzoek en Advies 151

Voorzieningen Veiligheid Leefbaarheid Sociale gegevens Wonen Bevolking Wijkanalyses Wijk- en buurtindeling gemeente Smallingerland Wijk Buurten Buurtcombinatie in dit rapport 1 Centrum 101 Centrum 101 Centrum 2 De Wiken 201 De Wiken noord 201 De Wiken noord 202 De Wiken west 202 De Wiken west 203 De Wiken noordoost 203 De Wiken noordoost 204 De Wiken centrum 204 De Wiken centrum 205 De Wiken zuid 205 De Wiken zuid 206 De Wiken oost 206 De Wiken oost 3 De Singels 301 De Peppel 301 De Peppel 302 De Singels west 302 De Singels west 303 De Singels oost 303 De Singels oost 304 De Singels zuid 304 De Singels zuid 4 De Drait 401 De Drait zuid 401 De Drait zuid 402 De Drait west 402 De Drait west 403 De Drait noordoost 403 De Drait noordoost 404 De Drait zuidoost 404 De Drait zuidoost 405 De Drait noordwest 405 De Drait noordwest 406 De Drait zuidwest 406 De Drait zuidwest 4a Drachtstervaart 407 Drachtstervaart west 407-408 Drachtstervaart 408 Drachtstervaart oost 407-408 Drachtstervaart west 6 De Venen 601 De Venen noord 601 De Venen noord 602 De Venen centrum 602 De Venen centrum 603 De Venen zuid 603 De Venen zuid (incl.604) 604 De Venen oost (bedrijvenpark) 603 De Venen zuid (incl.604) 7 De Folgeren 701 De Folgeren zuidwest 701 De Folgeren zuidwest 702 De Folgeren noord 702 De Folgeren noord 703 De Folgeren centrum 703 De Folgeren centrum 7a Fennepark 704 Fennepark 704 Fennepark 7b Burmaniapark/ 705 Burmaniapark 705 Burmaniapark Vrijburgh 706 Vrijburgh (in ontwikkeling) 706 Vrijburgh 8 De Swetten 801 De Swetten west 801 De Swetten west 802 De Swetten centrum 802 De Swetten centrum 803 De Swetten oost 803 De Swetten oost 9 De Bouwen 901 De Bouwen noord 901 De Bouwen noord 902 De Bouwen west 902 De Bouwen west 903 De Bouwen oost 903 De Bouwen oost 904 De Bouwen zuid 904 De Bouwen zuid 10 Noord-Oost 1001 Noord-Oost noord 1001 Noord-Oost noord 1002 Noord-Oost west 1002 Noord-Oost west 1003 Noord-Oost zuid 1003 Noord-Oost zuid 1004 Noord-Oost oost 1004 Noord-Oost oost 11 De Haven 1101 De Haven 2201 Buitengebied west (incl.1101,2216) 13 De Trisken 1301 De Trisken centrum 1301 De Trisken centrum 1302 De Trisken rondom 1302 De Trisken rondom 1303 Himsterhout 1303 Himsterhout 21 Buitengebied 2104 Opeinde, onder de Vaart 2104 Opeinde, onder de Vaart Noord 2105 Opeinde, boven de Vaart 2105 Opeinde, boven de Vaart 2109 Nijega 2109 Nijega 2110 Oudega 2110 Oudega 2114 De Tike 2114 De Tike 22 Buitengebied 2201 West: buitengebied 2201 Buitengebied west (incl.1101,2216) West 2202 De Wilgen 2202 De Wilgen/Smalle Ee (incl.2212) 2203 Sanding 2203 Sanding 2206 Boornbergum 2206 Boornbergum 2212 Smalle Ee 2202 De Wilgen/Smalle Ee (incl.2212) 2213 Goëngahuizen 2213 Veenhoop/Goëngahuizen (incl.2215) 2215 De Veenhoop 2213 Veenhoop/Goëngahuizen (incl.2215) 2216 Kortehemmen 2201 Buitengebied west (incl.1101,2216) 23 Buitengebied 2307 Drachtstercompagnie 2307 Drachtstercompagnie Oost 2308 Houtigehage 2308 Houtigehage 2311 Rottevalle 2311 Rottevalle Een toelichting op dit overzicht vindt u op de vorige bladzijde. 152 Wijkatlas Smallingerland 2011

Wijkgrens Buurtgrens 301 Buurtnummer Gemeente Smallingerland: Wijk- en buurtindeling 2011 2114 2308 2311 2109 2105 2307 2104 706 705 2110 702 704 703 701 1101 801 301 407/408 2203 406 2202 / 2212 402 1301 2215 405 1302 403 404 1003 205 101 901 601 902 303 302 304 401 2201 2206 2216 602 903 603 904 1303 2213 Achtergrondkaart: Topmap, Topografische Dienst Kadaster. 1001 201 203 1004 202 802 204 1002 803 206 604