Communiceren met familie 10 voorbeelden en tips uit de praktijk Kelsey Benning, Waardigheid en trots Hanneke Heim-Putto, Cordaan Wat is Waardigheid en trots? Doelstelling Waardigheid en trots is gericht op het verbeteren van de kwaliteit in de langdurige zorg en de organisaties die vallen onder de Wet langdurige zorg (Wlz). Daarbij is specifieke aandacht voor de versterking van de positie van de cliënt en de professional. Ruimte voor verpleeghuizen 168 organisaties hebben een verbeterplan ingediend. Twee jaar lang werkte zij samen in themagroepen om hun verbeterplannen te realiseren en geleerde lessen te delen. 1
2 jaar later 168 deelnemers 10 thema s 188 factsheets 15 publicaties met ervaringen van de deelnemers 2
Fase 1: Thuis wonen Verhuizen Onrust en onduidelijkheid bij cliënt en familie. Mogelijke overbelasting van mantelzorgers. Thuisbezoeken, leer de cliënt en de naasten goed kennen. Breng het sociale netwerk in kaart. Vroegtijdige wachtlijstbemiddeling om de overgang te vergemakkelijken. Vroeg investeren in een goede zorgrelatie versterkt de samenwerking tussen alle partijen. Leren kennen in de thuissituatie. Opella: Familie als deskundigen Doel: Het in stand houden van het netwerk en bestaande rollen. Aanpak: Combinatie van verschillende methodieken en tools (huisbezoek, Mijn leven in kaart, ecogram & GWI). Effect: Medewerkers en mantelzorgers leren elkaar kennen en spreken verwachtingen uit. 3
Fase 2: Verhuizen Onrust en onduidelijkheid bij cliënt en familie. Een zorgpad om te verhuizen met heldere communicatie, een gevoel van vertrouwdheid en een warm welkom. Bij een verhuizing komt meer kijken dan alleen het verplaatsen van eigendommen. Een nieuw huis moet de cliënt en zijn familie een thuisgevoel geven. Florence: Zorgpad bij het verhuizen Doel: Mensen met dementie op een waardige, menslievende én efficiënte manier te laten verhuizen. Aanpak: Florence heeft een zorgpad opgesteld gebaseerd op de visie uit het Zorgprogramma voor mensen met dementie in zorghuizen van Florence. Effect: Doordat de logistieke stappen vastliggen blijft er meer tijd en aandacht over voor de cliënt. 4
Fase 3: Wonen in het verpleeghuis Een thuisgevoel creëren voor de cliënt en familie. Voorkomen dat het netwerk verdwijnt. Familiecoaches ondersteunen en coachen familie. Partnerschap tussen familie en zorg. Verwachtingen uitspreken en familie de ruimte geven. Hoe eerder de familie betrokken wordt, hoe eerder zij zich vertrouwd voelen in de nieuwe omgeving. Brabantzorg: Partners in zorg & Familiecoaches Doel: Het versterken van familiebanden om in samenwerking met alle betrokkenen tot een partnerschap te komen. Aanpak: De familiecoach is een onafhankelijke vrijwilliger die praat met de familie kort na de opname. De coach traint de familie in partnerschap. Hij leert de familie vragen te stellen, verwachtingen te uiten en zich op een gelijkwaardige manier op te stellen. Effect: Doordat de familiecoach een onafhankelijk buitenstaander is, voelen familieleden zich sneller gehoord. Zij voelen zich meer betrokken en medeverantwoordelijk voor de zorg. 5
Fase 4: Laatste levensfase Meer betrokkenheid vanuit de familie. Emoties spelen een grote rol. Vroegtijdig het gesprek aangaan over levenseindevragen. Maatwerk leveren in de palliatieve fase. Ruimte bieden aan familie in de laatste levensfase. Maak het levenseinde bespreekbaar en biedt ondersteuning waar nodig. Cordaan: Zorg in de laatste levensfase Vrijwilligers Palliatieve Terminale Zorg (VPTZ) in verpleeg- en verzorgingshuizen: pilot 2013 Laat niemand in eenzaamheid sterven VPTZ heeft toegevoegde waarde, ook voor mensen met dementie en hun naasten. Tijd is goud waard in de laatste levensfase. Hoge waardering van cliënten, voor zover ze dit kenbaar kunnen maken, familie, medewerkers en VPTZ Goede levenseindezorg is onderdeel van reguliere zorg Training Er Zijn verzorgenden is hiervoor nodig (wat is palliatieve zorg, identificeren, signaleren en rapporteren, gespreksvaardigheden, samenspel familie en vrijwilligers, hoe kom je aan een passende VPTZ) 6
Vervolg Aanvullende scholing VPTZ (inzet in VV is wezenlijk anders dan in thuissituatie, basiskennis over dementie, NAH dan wel duale problematiek) Aandacht hebben voor eigen wensen en vragen van bewoners, persoonlijke benadering: ken de cliënt Waarde toevoegen aan de dag Nu in alle Cordaan verpleeg- en verzorgingshuizen geïmplementeerd en geborgd Landelijk wordt sinds 2017 de coördinatie VPTZ ook in VV financieel ondersteund Meer weten? Kelsey Benning, kennismanager bij Waardigheid en trots. k.benning@vilans.nl Hanneke Heim, Senior Beleidsadviseur SK&I bij Cordaan. www.cordaan.nl 7