Taalontwikkeling bij Tweelingen

Transcriptie

1 TWINSpiratie-avond Taalontwikkeling bij Tweelingen Hoofddorp 17 november 2008 Suzanne Lagerweij TWINSpiratie

2 Taalontwikkeling bij Tweelingen Theorie Pauze Praktijk Afsluiting

3 Taalontwikkeling bij Tweelingen Taalontwikkeling algemeen Verschil eenlingen Interactie Gedeelde omgeving Onderlinge invloed Preventie en behandeling

4 Taalontwikkeling Wat is taalverwerving? Taalverwervingsproces Componenten van taal Het kind De omgeving

5 Taalverwerving Taalbegrip (passieve taal) Taalproductie (actieve taal) Spraakontwikkeling Taalontwikkeling

6 Taalverwervingsproces Pre-linguale fase (geboorte tot 12 mnd) Vroeglinguale fase (12 mnd 2,5 jr) éénwoordstadium tweewoordstadium meerwoordstadium Differentiatiefase (2,5 5 jaar)

7 Componenten van taal Fonologie: klankleer Semantiek: betekenis (woordenschat) Syntaxis: zinsbouw

8 Beinvloedende factoren Wisselwerking tussen: Intrinsieke factoren (kind) Extrinsieke factoren (omgeving)

9 Intrinsiek: kind Aangeboren taalverwervingsmechanisme Eigenschappen kind: Intelligentie (geheugen) Mate van contact Interesse in taal Karakter (introvert/extravert)

10 Extrinsiek: omgeving Prenataal Zwangerschap en bevalling Postnataal Taalaanbod en taalstimulatie Het gezin

11 Taalaanbod Babytalk Joint attention Child directed speech Overheard speech

12 Taalstimulatie Aanwijzen en benoemen Vragen stellen Herhalen (en corrigeren) Uitbreiden

13 Omgeving Het gezin: Beschikbaarheid ouders Samenstelling gezin Steun derden (familie)

14 Taalontwikkeling bij Tweelingen

15 Ontwikkelingsmodel

16 Taalontwikkeling bij Tweelingen Verschillen met eenlingen Interactie Gedeelde aandacht Tweelingrelatie

17 Verschillen met eenlingen Taalontwikkeling: trager verloop autonome taal 'andere' ontwikkeling

18 Trager verloop Taalproductie later op gang Woordenschat kleiner Zinnen korter Uitspraak minder goed

19 Autonome taal 'Eigen' taaltje Slecht verstaanbaar Sterk gericht op elkaar Kans op 'sociale isolatie'

20 Andere ontwikkeling Andere volgorde Voorsprong: beurt nemen invoegen triadisch gesprek langer

21 Interactie model

22 Interactie Tweelingsituatie: triade ouder-twin1-twin2 dyade ouder-twin1 en ouder-twin2 dyade twin1-twin2

23 Gedeelde aandacht 1 Minder: exclusieve aandacht van de ouder taalaanbod en taalstimulatie

24 Gedeelde aandacht 2 Maar wel: Overheard speech Interactie met de co-twin

25 Onderlinge invloed Sterk gericht op elkaar: Remmen ze elkaar af? Stimuleren ze elkaar?

26 Waarom verschillen? Individuele verschillen wisselwerking kind-omgeving

27 Voorbeeld 1 S: Lora, wat wil je op brood? Lois: Lowa wil tjem

28 Voorbeeld 2 S: wat hebben jullie op school gedaan? Lois: buite speeld, op de glijbaa en ikke stept S: Lora, wat heb jij buiten gedaan? Lois: Lowa niet-e-glijbaa, Lowa inne zandbak-e speeld S: Lora, heb je in de zandbak gespeeld? Lora: ja S: heb je taartjes gebakken? Lora: ja

29 Voorbeeld 3 S: Lois, wil je met pappa mee fietsen? Lora: Nee (Lora wilde zelf graag mee!)

30 Einde Theorie

31 Pauze

32 De praktijk Taalproblemen: Voorkomen Signaleren Verhelpen

33 Taalproblemen voorkomen Taalaanbod en Taalstimulatie Spreek zelf altijd correct nederlands Spreek duidelijk verstaanbaar Stem af op het taalniveau van het kind Laat je kind goed uitpraten Corrigeer de kinderen altijd door in de goede vorm te herhalen

34 Taalproblemen voorkomen Tweelingrelatie Laat elk kind aan bod komen Reageer altijd op de taaluitingen van de kinderen Lees regelmatig apart voor Speel regelmatig even apart met elk kind Zorg voor exclusieve aandacht Breng ze in contact met andere kinderen

35 Taalproblemen signaleren Consultatie-bureau (CB) Functie: signaleren van problemen Peuterspeelzaal/creche (KO) Vergelijking leeftijdsgenoten Sociale isolatie Basisschool (BS) Vergelijking leeftijdsgenoten Sociale isolatie Meten taalbegrip

36 Wanneer hulp inschakelen? Op aanraden CB, KO of BS Als je zelf twijfelt Hoe eerder hoe beter!

37 Taalproblemen verhelpen Afspraak logopedist (via huisarts) Contact NSDSK:

38 Werkwijze Anamnese Onderzoek taalproductie taalbegrip gehoor Behandeling Indivuele taaltherapie speciale peutergroep zo nodig: (geleidelijk) scheiden

39 Vragen?