Draaiboek veldoefening rioolincident

Transcriptie

1 Draaiboek veldoefening rioolincident Oefening "kantelpunt" projectnr DK66 revisie september 2012 Save Postbus AH Deventer Opdrachtgever Gemeenten datum vrijgave beschrijving revisie 00 goedkeuring vrijgave 28 september 2012 Definitief MvN DvD

2 Inhoud Blz. 1 Inleiding 2 2 Inhoud oefening Oefenopzet Oefenstappen Oefenrollen Doelgroep Oefendoelen Monodisciplinaire oefendoelen Multidisciplinaire oefendoelen 6 3 Uitwerking oefenstappen en oefenrollen Oefenstappen Briefing Analyse van scenario Verdeling van de rollen Melding van het incident Rollenspel (centraal staat het handelen van piket rioolbeheer) Observatie/beoordeling/evaluatie Oefenrollen Functionarissen disciplines Oefenstaf/oefenleider 10 4 Praktische informatie Locatie Scenario Kritische succesfactoren Hulpmiddelen Planning Veiligheid Gastenprogramma 17 5 Observatie, beoordeling en evaluatie Algemeen Observatie en beoordeling Evaluatie 19 blad 1 van 19

3 1 Inleiding Met het Incidentenplan riolering (IPR) vult een gemeente haar verantwoording in als rioolbeheerder. Een gemeente heeft een afvalwaterzorgplicht vanuit de Wet milieubeheer en verantwoordelijkheden voor het riool vanuit de Wet gemeentelijke watertaken. Maar er liggen ook verantwoordelijkheden als rampenbestrijder ten aanzien van de voorbereiding op eventuele incidenten rond het riool- en oppervlaktewater. Op initiatief van het Water INnovatie NETwerk (WINNET) is namens de gemeenten een generiek basisincidentenplan opgesteld. De betrokken gemeenten zijn: Bunnik, De Bilt, Houten, IJsselstein, Montfoort, Nieuwegein, Oudewater, Utrecht, Wijk bij Duurstede en Woerden. Een belangrijk aspect bij de toepassing van de incidentplannen riolering is het verkrijgen van affiniteit door middel van oefenen. In dit draaiboek is een veldoefening beschreven die kan worden beoefend in samenhang met de ontwikkelde planvorming. De oefening is realistisch van aard en heeft een multidisciplinaire (meerdere partijen) insteek. De insteek van dit draaiboek is een veldoefening die gezamenlijk met een lokaal brandweerkorps opgepakt kan worden. Het vertrekpunt kan echter ook een table-topoefening zijn. Het aantal partijen dat actief deelneemt kan variëren, als verschillende partijen niet daadwerkelijk aanwezig zijn moeten die rollen door de responscel ingevuld worden. In het eerste hoofdstuk wordt de inhoud van de oefening beschreven aan de hand van de rollen, doelgroep en oefendoelen die worden onderscheiden. In het tweede hoofdstuk zijn de oefendoelen meer in detail uitgewerkt voor de verschillende partijen. In hoofdstuk 4 is praktische informatie opgenomen die randvoorwaardelijk zijn voor het uitvoeren van de oefening. In dit hoofdstuk is onder andere het te oefenen scenario opgenomen. In hoofdstuk 5 zijn observatie, beoordeling en evaluatie van de oefening beschreven. blad 2 van 19

4 2 Inhoud oefening In dit hoofdstuk wordt de inhoud van de oefening behandeld aan de hand van de oefenopzet, oefenstappen -en rollen, de doelgroep en de oefendoelen die aan deze oefening zijn gekoppeld. 2.1 Oefenopzet Het betreft een multidisciplinaire praktijkoefening waarbij alle disciplines vertegenwoordigd kunnen zijn die een rol vervullen bij een incident/calamiteit in of nabij het rioolstelsel. In het Incidentenplan Riolering (IPR) zijn uiteenlopende basisscenario's opgenomen, namelijk: Uitval RWZI/Gemalen, Lozing gevaarlijke stof/ brand met bluswater, schade aan het rioolstelsel, Wateroverlast/Hevige buien (zie tabel op pagina 2 van het IPR). In deze oefenopzet wordt uitgegaan van een scenario dat betrekking heeft op Lozing gevaarlijke stof/brand met bluswater. Per scenario worden twee categorieën onderscheiden wat betreft de ernst van het scenario: 1. Incident In het kader van het IPR wordt een incident beschouwd als een situatie die door de rioolbeheerder en/of het waterschap behandeld en opgelost kan worden (al dan niet uitgevoerd door een aannemer). 2. Calamiteit In het kader van het IPR wordt een calamiteit beschouwd als een situatie die voor een adequate afhandeling gecoördineerde samenwerking vereist van meer partijen dan alleen de rioolbeheerder en het waterschap. Andere partijen zijn bijvoorbeeld politie, brandweer, Rijkswaterstaat of ProPail. Voor deze oefening is de calamiteit de maatgevende categorie. Het incident geeft aanleiding tot opschaling tot maximaal het niveau GRIP 1. Er zullen verschillende rollen/functionarissen beoefend worden. 2.2 Oefenstappen De volgende stappen worden gedurende de oefening onderscheiden: Briefing (benoemen van verschillende stappen); Melding van het incident; Doorlopen van het scenario; Analyse van scenario (wat betekent het, welke acties zijn nodig) Verdeling van de rollen Oefening (centraal staat het Piket rioolbeheer) Observatie/beoordeling/evaluatie blad 3 van 19

5 2.3 Oefenrollen De oefening is multidisciplinair van opzet, zodat alle disciplines genoeg elementen hebben om beoefend te worden. Daarnaast wordt de oefening zo realistisch mogelijk opgezet. Hierbij wordt rekening gehouden met geldende procedures en plannen. De volgende rollen worden gedurende de oefening onderscheiden. Functionarissen van de volgende disciplines: Veiligheidsregio Utrecht (RAC, Brandweer) Milieudienst (Oost/West) Waterschap (RWZI) Gemeente (Klachtenlijn, Actiecentrum milieuzorg, ACB, Piket rioolbeheer, rioolbeheerder, aannemer) Oefenstaf (begeleiding) Oefenleider Responscel Waarnemers 2.4 Doelgroep De oefening kent een groot aantal deelnemers van verschillende operationele diensten die hun rol vervullen in de oefening. Hieronder staat beschreven welke organisaties er deelnemen en hoeveel functionarissen er aan de oefening meedoen. Organisatie Functionarissen Aantal Piket rioolbeheer Rioolbeheerder Veiligheidsregio Regionale Alarmcentrale Brandweer CoPI (denkoefening) Gemeente Gemeentelijke klachtenlijn Actiecentrum milieuzorg Adviseur crisisbeheersing Milieudienst (Oost/West) Waterschap/ RWZI Aannemer Totaal blad 4 van 19

6 Voor het welslagen van de oefening is het niet noodzakelijk dat alle rollen door functionarissen van de verschillende diensten ingevuld worden. Dit kan ook in de vorm van een responscel. Alle functionarissen van de verschillende disciplines hebben vanuit de dagelijkse praktijk of door het regelmatig oefenen van basisvaardigheden voldoende kennis en kunde voor de specifieke taakuitvoering die in de oefening van hen wordt gevraagd. 2.5 Oefendoelen Naast de multidisciplinaire doelen zijn er voor de afzonderlijke diensten/deelnemers ook oefendoelen opgesteld. Deze operationele doelen worden hieronder weergegeven. Aan alle gespecificeerde oefendoelen worden in de oefening opdrachten gekoppeld om ervoor te zorgen dat de doelen worden behaald. Deze opdrachten worden door de verschillende disciplines en deelnemers zelf bepaald en uitgewerkt in het monodisciplinaire draaiboek en waarnemingsformulieren Monodisciplinaire oefendoelen Algemeen Bij de monodisciplinaire oefendoelen staan in het bijzonder de gemeentelijke rollen en taken die samenhangen met het oefenscenario centraal. De volgende algemene doelen staan centraal: Bekendheid en samenwerking met het piket rioolbeheer; Inzicht in systematiek van werkzaamheden van het piket rioolbeheer (Incidentenplan Riolering); Afstemming eigen procedures en procedures piket rioolbeheer. Naast deze algemene oefendoelen is nog een aantal specifieke doelen te benoemen per instantie/partij: Gemeentelijke klachtenlijn Het aannemen en adequaat doorspelen van klachten/signalen naar de juiste partij(en). Actiecentrum milieuzorg Werken met draaiboek 23, in het kader van rioolincidenten. Adviseur crisisbeheersing Inschatting opschaling calamiteit. Piket rioolbeheer Werken met het digiplan Incidentenplan Riolering; Scenariokeuze maken; Bekendheid met procedures van interne en externe partners; Minimale kennis van het rioolstelsel en de procedures; Contact afstemming met de rioolbeheerder. blad 5 van 19

7 Aannemer Indien de aannemer ook de rol als piketbeheer vervult, dan gelden ook de oefendoelen voor het piket rioolbeheer Multidisciplinaire oefendoelen Het multidisciplinair beoefenen van het incidentenplan riolering aan de hand van een realistisch scenario. De volgende algemene doelen staan centraal: Bekendheid en samenwerking met de piket rioolbeheerder; Inzicht in systematiek van werkzaamheden piket rioolbeheerder (IPR); Afstemming eigen procedures en procedures piket rioolbeheerder. Veiligheidsregio Regionale alarmcentrale (RAC); Brandweer; CoPI. Milieudienst (Oost/West) Inbrengen deskundigenadvies. Waterschap (RWZI) Belangenafweging verontreiniging oppervlaktewater. blad 6 van 19

8 3 Uitwerking oefenstappen en oefenrollen In dit hoofdstuk komen de onderscheiden oefenstappen en oefenrollen in detail uitgewerkt. 3.1 Oefenstappen De volgende stappen worden gedurende de oefening onderscheiden: Briefing (benoemen van verschillende stappen); Analyse van scenario (wat betekent het, welke acties zijn nodig); Verdeling van de rollen; Melding van het incident; Rollenspel (centraal staat het handelen van piket rioolbeheer); Observatie/beoordeling/evaluatie. Onderstaand werken we de stappen verder uit Briefing Alle deelnemers moeten, voordat zij aan de oefening deelnemen, gebrieft worden. Tijdens deze briefing komen in ieder geval de volgende punten aan de orde: Opstellen presentielijsten; Veiligheidsmaatregelen algemeen (indien nodig); Oefendoelen; Oefenrollen; Locatie en tijd nabespreking/evaluatie Analyse van scenario In deze stap wordt het scenario op hoofdlijn gepresenteerd aan de deelnemers. Vervolgens wordt het scenario plenair besproken. Hierbij wordt gekeken naar de verschillende acties die noodzakelijk zijn om het scenario het hoofd te bieden Verdeling van de rollen In deze stap wordt geïnventariseerd welke rollen zijn te onderscheiden in het scenario. Ook kunnen hier de rollen worden gekoppeld aan aanwezig personen. blad 7 van 19

9 Mochten er meer benodigde rollen worden onderscheiden dan aanwezige partijen, dan kan een rol worden toegewezen aan een persoon die de rol waarneemt (zie het onderdeel responscel). Door het centrale karakter van de rol piketbeheerder kan worden besloten om deze rol door twee personen te laten spelen. Ook kan worden gekozen om rollen bij toerbeurt te vervullen. Het is praktisch om de verschillende rollen uiterlijk herkenbaar te maken, bijvoorbeeld door het gebruik van hesjes of badges. De rollen zijn als volgt herkenbaar: Hesje/badge Rol Melding van het incident Als de rollen verdeeld zijn kan de feitelijke oefening beginnen door middel van een melding (zie hiervoor het scenario in paragraaf 4.2) Rollenspel (centraal staat het handelen van piket rioolbeheer) Na de melding begint de feitelijke oefening. Hierbij staat het handelen van het piket rioolbeheer centraal. De rollen worden globaal ingevuld conform het tijdsverloop zoals geschetst in de tabel in paragraaf 4.2. Dit tijdsverloop kan de oefenleider ondersteunen bij haar begeleidende taak. Let op: het tijdsverloop tot T=19 is ook aan de deelnemers van de oefening verstrekt. Vanaf T=19 verricht de piket rioolbeheerder haar taken naar eigen inzicht. De oefenleider grijpt in waar nodig. Op T= 7 verlaat de brandweer (indien aanwezig) ook feitelijk de ruimte naar de incidentlocatie Observatie/beoordeling/evaluatie Voor dit onderdeel moeten deelnemers worden aangewezen. Het is raadzaam dat elke rol op cruciale functies wordt waargenomen door een waarnemer die de oefening beoordeelt ten aanzien van de oefendoelen. Na de oefening vindt er terugkoppeling plaats. De beoordeling wordt uitgevoerd aan de hand van een beoordelingsformulier. 3.2 Oefenrollen De volgende rollen worden gedurende de oefening onderscheiden. Functionarissen van de volgende disciplines: Veiligheidsregio Utrecht (RAC, Brandweer); blad 8 van 19

10 Milieudienst (Oost/West); Waterschap (RWZI); Gemeente (Klachtenlijn, Actiecentrum milieuzorg, ACB, Piket rioolbeheer, Rioolbeheer, Aannemer); Oefenstaf (begeleiding): Oefenleider; Responscel; Waarnemers Functionarissen disciplines Dit betreft de afgevaardigden van de disciplines Gemeente, Veiligheidsregio, Milieudienst en Waterschap. Gemeente Voor de gemeentelijke betrokkenheid wordt voor deze oefening uitgegaan van het Piket Rioolbeheer, de Rioolbeheerder, de Klachtenlijn, het Actiecentrum milieuzorg en de Adviseur Crisisbeheersing. Het Piket Rioolbeheer van de gemeente is bij deze oefening de spin in het web, omdat de de piketmedewerker een centrale rol speelt binnen het IPR. De rioolbeheerder is de persoon die het piket van inhoudelijk advies kan voorzien, deze persoon is echter niet altijd middels piket gebonden en daarom niet per definitie bereikbaar (de rol van deze persoon verschilt per gemeente). In het geval van calamiteiten in en nabij het riool kan de klachtenlijn een melding of klacht aannemen en doorspelen naar de piket rioolbeheerder. De Adviseur Crisisbeheersing draagt bij in de beoordeling van het incident, draagt zorg voor afstemming en waarschuwen van gemeentelijke instanties en geeft melding door aan actiecentrum milieuzorg indien nodig. Het actiecentrum milieuzorg van de gemeente zal bij rioolcalamiteiten waarbij het milieu in het geding is worden gewaarschuwd door de ACB'er. Het hoofd actiecentrum kan besluiten om landelijke milieudiensten in te schakelen, zoals het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM), de Milieuongevallendienst (MOD) en het Beleidsondersteunend team Milieu-incidenten (BOT-MI). Veiligheidsregio Voor afvaardiging van de veiligheidsregio wordt in deze oefening in eerste instantie uitgegaan van de Regionale Alarmcentrale en de Brandweer. Omdat deze partijen een directe link hebben met de calamiteitenmaatregelen van het Piket Rioolbeheer. Het is mogelijk om nog andere partijen van de regio bij de oefening te betrekken, bijvoorbeeld de politie voor de processen ontruimen en evacueren, afzetten en afschermen, verkeer regelen, handhaven openbare orde. De Geneeskundige Hulpverlening bij Ongevallen en Rampen kan in de oefening bijdragen voor Geneeskundige hulp (in dit geval ook slachtoffers in het scenario betrekken). Milieudienst (Oost/West) Afhankelijk van het contract dat een gemeente met de milieudienst heeft gesloten, kunnen er met een milieudienst ook afspraken zijn gemaakt over het opkomen bij incidenten voor het geven van advies. In dat geval dient een milieudienst ook bij oefeningen betrokken te worden. blad 9 van 19

11 Waterschap De calamiteitenorganisatie van het Waterschap is vanuit planvorming, procedures en afspraken betrokken bij rioolincidenten en incidenten die effect hebben op het milieu (bijvoorbeeld RWZI, grondwater en oppervlaktewater). Aannemer Een aannemer kan bij een calamiteit worden ingeschakeld om herstelwerkzaamheden of opruimwerkzaamheden uit te voeren. Ook vervult de aannemer in een aantal gemeenten de rol van Piket Rioolbeheer Oefenstaf/oefenleider De oefenleider heeft de regie tijdens de oefening. De oefenleider houdt tijdens de oefening het totaaloverzicht en heeft de mogelijkheid om tijdens de oefening in te grijpen en bij te sturen. De oefenstaf draagt zorg voor de voorbereiding van de oefening, de feitelijke begeleiding van de oefening en het vastleggen en terugkoppelen van het verloop van de oefening en de leermomenten. Responscel De oefening wordt zoveel mogelijk ingestoken vanuit daadwerkelijke betrokkenheid van de functionarissen van de verschillende instanties. Indien niet alle betrokken instanties een deelnemer kunnen leveren, dan zal deze rol worden ingevuld door een responscel of figurant. Eén persoon kan hierbij meerdere rollen vertegenwoordigen. Waarnemers De waarnemers beoordelen het verloop van de oefening in relatie tot de rollen, taken en oefendoelen van de deelnemende disciplines. blad 10 van 19

12 4 Praktische informatie In dit hoofdstuk staan praktische zaken beschreven die noodzakelijk of mogelijk noodzakelijk zijn bij het uitvoeren van de oefening. 4.1 Locatie Overzicht oefenlocaties De operationele oefening speelt zich af op het terrein van object/organisatie (adres). Er zijn echter meerdere locaties waar geoefend wordt: Locatie (binnen/buiten) Doelgroep 4.2 Scenario Uitgangssituatie Er is voor gekozen om voor de oefening aan te sluiten bij een realistisch scenario. Centraal staat een incident dat zich in de vroege ochtend van 6 augustus 2006 voordeed in Bemmel (Gelderland). Daar kantelde een met benzine geladen tankauto op een rotonde. Op enkele onderdelen is de loop van dit scenario wat aangepast voor de oefening. Melding De melding van het incident loopt via 112 naar de regionale meldkamer, naar de brandweer. Na 15 minuten komt er via de gemeentelijke klachtenlijn ook een melding binnen van bewoners die benzinedampen waarnemen vanuit hun toilet. Beoogd verloop scenario Op zondagmorgen 6 augustus om 8:00 uur rijdt een tankwagen met benzine een rotonde in plaats X op. Door een combinatie van te grote snelheid en een halfvolle tank (waardoor de vloeistof is gaan klotsen) kantelt de tankwagen op de rotonde. Bij het ongeval stroomde zo'n liter benzine in het riool en een sloot. blad 11 van 19

13 Tijdsverloop Tijd (min.) Gebeurtenis/activiteit Aandachtspunten T=0 Incident: Tankauto met benzine kantelt op rotonde bij X in X. T=2 Melding bij RAC: Tankwagen gekanteld op rotonde bij X in X. Er stroomt benzine uit het voertuig. T=3 Alarmering brandweer T=7 Uitrukken brandweer naar incidentlocatie T=13 Aankomst brandweer op incidentlocatie en begin optreden. T=17 Bij de gemeentelijke klachtenlijn komt een melding binnen van bewoners die benzinedampen waarnemen vanuit hun toilet. T=18 Brandweer benadert (na verkenning) de RAC met het verzoek om expertise t.a.v. het riool. T=19 RAC alarmeert piket rioolbeheer en doet melding van het ongeval. T=21 Piket rioolbeheer neemt plan ter hand wint (telefonisch) aanvullende informatie in bij partijen (bv brandweer). Er wordt geconcludeerd dat dit incident in de categorie calamiteit valt. T=22 Alarmering door klachtenlijn van de gemeente, n.a.v. melding benzinelucht uit toilet nabijgelegen woning. T=28 Piket alarmeert en doet verzoeken conform tabel alarmering Piket Rioolbeheer. blad 12 van 19

14 Tijd Gebeurtenis/activiteit Aandachtspunten (min.) T=35 Piket Rioolbeheer vertrekt naar de incidentlocatie en komt 5 minuten later aan. T=40 Na aankomst overleg met brandweer over situatie (w.o. eigen veiligheid) T=43 Piket Rioolbeheer verstrekt informatie aan de brandweer (kaartmateriaal, overige informatie) T=50 Uitbreiding voorkomen d.m.v. maatregelen, bijvoorbeeld: indammen strengen leegzuigen zijn er nog andere partijen nodig? (bijv. waterschap, aannemer) T=59 Terugkoppeling van maatregelen aan betrokken personen en instanties. Belangrijke aandachtspunten in het scenario Ontruiming en advies aan de bewoners De gemeente XX, waar XX bij hoort, adviseerde mensen die verder weg woonden zondagmorgen om ramen en deuren open te houden, zodat de woningen konden luchten. Ook moesten mensen afvoeren in de woning tijdelijk afdichten met natte doeken om benzinedampen in huis te voorkomen. De lekkende benzine werd afgedekt met een schuimlaag. Omdat er door de damp van de benzine explosiegevaar ontstond en er bovendien via het riool benzinedamp in de woningen kon komen, bracht de brandweer de omwonenden uit voorzorg over naar de brandweerkazerne van plaats X. Later richtte de gemeente voor hen een opvangcentrum in, maar daar is volgens een zegsman nauwelijks gebruik van gemaakt. De geëvacueerde bewoners konden zondagavond vanaf ongeveer uur weer terug naar hun huizen. Schoonmaken Brandweer, gemeente en waterschap zijn zondag de hele dag bezig geweest om de weggelekte benzine uit de rioolbuizen te verwijderen. De drijvende laag was sneller weggezogen dan verwacht, maar het doorspoelen van de pijpen zou nog tot laat in de avond duren. Milieuschade Dinsdag werd bekend dat het grondwater in plaats X deels vervuild is, maar dat geen gevaar voor het drinkwater bestaat. Voor mogelijke overige milieuschade heeft de gemeente plaats X de oliemaatschappij aansprakelijk gesteld. Bewaking en beveiliging ME'ers hebben de leeggeruimde wijk zondag bewaakt. In totaal zijn ongeveer honderd hulpverleners bezig geweest met de afhandeling van het ongeluk, zei een politiewoordvoerder. blad 13 van 19

15 Overzicht slachtoffers Er zijn bij het incident geen slachtoffers gevallen. Meteo en tijdstip Het weer op zondag 6 augustus 2006 Temperatuur Normaal Neerslag Gemiddelde 20.0 C 18.0 C Hoeveelheid 0 mm Maximum 25.4 C 23.1 C Duur 0.0 uur Minimum 14.9 C 12.6 C Zon, bewolking & zicht Wind Duur zonneschijn 10.8 uur Gemiddelde snelheid 3.3 m/s = 2 Bft Rel. zonneschijnduur Gem. bedekkingsgraad Minimaal zicht 71 % 43 % Maximale uurgemiddelde snelheid 5.0 m/s = 3 Bft 2 octa's Maximale stoot 9.0 m/s Licht bewolkt 1.7 km Overheersende richting 339 = NNW Relatieve luchtvochtigheid Luchtdruk Gemiddelde 79 % 77 % Gemiddelde luchtdruk hpa Verwacht verloop hulpverlening Het is belangrijk om als oefenstaf een inschatting te maken hoe de deelnemers de oefening zullen benaderen en welke acties zij waarschijnlijk zullen uitzetten. Met dit beeld kan een inschatting gemaakt worden van te voorziene knelpunten in het verloop van de oefening. Als deze knelpunten het behalen van oefendoelen mogelijk verstoort, kunnen er voorbereidingen gemaakt worden om als oefenstaf bij te kunnen sturen. Naar verwachting zullen de eerste deelnemers op het terrein van object/organisatie als volgt handelen: Veel eenheden zullen vanaf een andere locatie dan gebruikelijk vertrekken. Om een realistische instroom van deelnemers in het incident te krijgen, wordt er na alarmering door de oefenstaf aangegeven wanneer deelnemers na alarmering kunnen vertrekken. Iedere discipline verzorgt dit zelf. 4.3 Kritische succesfactoren De veldoefening vereist een gedegen voorbereiding. Tijdens de oefening zijn er een aantal factoren te voorzien die verstorend kunnen werken waardoor de oefendoelen van de deelnemers niet gehaald kunnen worden. Als deze kritische succesfactoren bepaald zijn, kunnen er voorbereidingen worden getroffen om tijdens de oefening bij te kunnen sturen. blad 14 van 19

16 De kritische succesfactoren geven antwoord op de vraag: Welke factoren zijn tijdens de oefening absoluut noodzakelijk om de oefening goed te laten verlopen? Kritische succesfactor Actie Actiehouder Deelnemers worden niet of te laat gealarmeerd. Verbindingen falen bij alarmeren. Eenheden schalen onvoldoende op. Ongeval tijdens oefening. Er vind een daadwerkelijk groot incident plaats waardoor deelnemers weg moeten. Extreme weersomstandigheden op dag van oefening. Scenario wordt verstoord. Deelnemer valt op laatste moment uit Er wordt met eenheden opgeschaald die niet beschikbaar zijn. Alarmering externe hulpverleners vanuit RAC is onvolledig of laat. Oefening wordt verstoord of ernstig vertraagd omdat er teveel nadruk gelegd op de aanwezigheid gevaarlijke stoffen. Er wordt door de deelnemers niet voldoende opgeschaald en oefendoelen worden niet behaald worden. Er wordt door de deelnemers te hoog opgeschaald waardoor oefendoelen niet behaald worden. Oefenstaf controleert of RAC deelnemers gealarmeerd. Deelnemers alarmeren per mobiele telefoon. Oefenleider stuurt opschaling bij, informeren deelnemer, mogelijk RAC informeren. Er wordt een No Play doorgegeven. (gedeelte) van oefening wordt stilgelegd. Hulp wordt verleend. Oefenleider bepaalt hoe oefening verder verloopt. Deelnemers zorgen zelf zo veel mogelijk voor restdekking. Bij grote incidenten bepaalt oefenleiding of oefening afgelast wordt of wordt aangepast. Oefenstaf voert overleg en besluit tot afgelasten/uitstellen. Algemeen oefenleider informeren; deze onderneemt actie om scenario mogelijk bij te sturen. Alternatieve deelnemer inzetten of responscel. Vertraging simuleren. Lid oefenstaf vrijmaken om rol van eenheid te spelen. Oefenstaf grijpt in zodat doormelding plaatsvindt. Oefenstaf grijpt in: de AGS geeft aan dat de gevaren zwaar worden overdreven Oefenstaf grijpt in en geeft hint aan deelnemer. Oefenstaf grijpt in en meldt dat er maximaal sprake is van GRIP 1. Oefenstaf blad 15 van 19

17 4.4 Hulpmiddelen Tijdens de veldoefening wordt gebruik gemaakt van de volgende hulpmiddelen: Locatie met een deel van de weg, met rioolput (kolk); Met in de buurt een binnenlocatie waar de oefening verder kan worden uitgevoerd; Oefen tank of drum met vloeistof waarmee de lekkende tankwagen kan worden nagebootst; Telefoon als communicatiemiddel. 4.5 Planning Aandachtspunten voor het opstellen van een oefenplanning: Opstellen van oefendoelen; Uitnodigen deelnemers; Regelen van locatie; Regelen van hulpmiddelen. 4.6 Veiligheid De oefening is een samenwerkingsoefening met verschillende disciplines en betrokkenen. Bij de voorbereiding van de oefening en gedurende de oefening wordt de veiligheid door de algemeen oefenleider en de veiligheidsfunctionarissen bewaakt. De oefening bevat geen elementen waarbij deelnemers worden blootgesteld aan onverantwoorde risico s. Bij het juist toepassen van procedures en een juist gebruik van persoonlijke beschermingsmiddelen is de kans op letsel zeer gering. Er is echter wel sprake van een aantal algemene risico s en specifieke risico s. Deze risico s en de te nemen maatregelen staan hieronder vermeld. Algemene risico's en veiligheidsmaatregelen De volgende veiligheidsmaatregelen zijn aan de orde: Er zijn geen specifieke risico's t.a.v. de enscenering; Alle deelnemers aan de oefening worden tijdens een briefing gewezen op de maatregelen en acties t.a.v. het veilig werken; De oefenstaf is op de hoogte van de veiligheidsmaatregelen in het draaiboek; De oefenleiding maakt voor aanvang van de oefening een veiligheidsronde ten behoeve van de enscenering; Waarnemers zien ook toe dat er veilig wordt gewerkt en zullen ingrijpen waar nodig. Alle deelnemers werken volgens de Arbo-richtlijnen; Leden van de oefenstaf en veiligheidsstaf zijn herkenbaar doordat zij hesjes dragen met verschillende kleuren en teksten; Er is een rookverbod op het oefenterrein. blad 16 van 19

18 4.7 Gastenprogramma Indien wenselijk kunnen gasten worden uitgenodigd, die deels of geheel aan de oefening deelnemen, of alleen waarnemen. Organisatie Aantal functionarissen blad 17 van 19

19 5 Observatie, beoordeling en evaluatie Iedere eenheid of deelnemer op cruciale functies wordt waargenomen door een waarnemer die de oefening beoordeelt ten aanzien van de oefendoelen. De oefening wordt afgerond met een evaluatie. 5.1 Algemeen Het doel van oefenen is altijd kwaliteitsverbetering. Afhankelijk van de oefendoelen kan het gaan om het verhogen van kennis, het verbeteren van vaardigheden, het toetsen van procedures, verbeteren van de samenwerking etc. Deelnemers en/of systemen worden tijdens oefeningen waargenomen. Vervolgens worden de waarnemingen in een verslag geanalyseerd en beoordeeld: Wat is er tijdens de oefening precies waargenomen en wat vinden we ervan? Kloppen procedures? Was het niveau van de deelnemers voldoende? Naar aanleiding van de observaties, analyse en beoordeling moeten oefeningen leiden tot aanbevelingen. Wat moet er gebeuren om herhaling te voorkomen? Hoe kunnen procedures verbeterd worden? Welke maatregelen moeten er getroffen worden? Moeten er mensen worden bijgeschoold? Moeten er herhalingsoefeningen plaatsvinden? Aanbevelingen dienen concreet te zijn uitgewerkt met actiehouders en termijnen waarop actie ondernomen zou moeten worden. Op deze manier kunnen resultaten van oefeningen worden teruggekoppeld in de organisatie waar door de volgende cyclus ontstaat: 5.2 Observatie en beoordeling Voor dit onderdeel moeten deelnemers worden aangewezen uit de groep deelnemers. Het is raadzaam dat elke rol op cruciale functies wordt waargenomen door een waarnemer die de oefening beoordeelt op grond van de oefendoelen. Na de oefening vindt er terugkoppeling plaats waarbij er feedback wordt gegeven. De oefenleiding geeft na afloop van de oefening een korte plenaire terugkoppeling en verwerkt de ervaringen in een evaluatieverslag. blad 18 van 19

20 5.3 Evaluatie Aan het eind van de oefening wordt de deelnemers gevraagd een evaluatie formulier in te vullen. Deze formulieren kunnen worden ingeleverd bij de oefenleider. De uitkomsten van deze evaluatie worden in het verslag verwerkt. Terugkoppeling en verslaglegging Na de oefening zullen de waarnemers met de betreffende deelnemers de bevindingen en waarnemingen kort doorspreken. Wij adviseren om de beoordelaars te verzoeken om observatieformulieren in te vullen waarbij de afzonderlijke oefendoelen terugkomen. Nadat de beoordelaars met de deelnemers hebben nabesproken worden kunnen deze formulieren worden ingeleverd bij de oefenleiding. Deze formulieren vormen dan input voor de verslaglegging van de oefening. Binnen enkele weken na de oefening moet het verslag gereed zijn. Het verslag geeft een beeld van het verloop van de oefening en de mate waarin de oefendoelen behaald zijn. Het verslag wordt afgesloten met een aantal concrete aanbevelingen met acties, actiehouders en termijn waarbinnen de actie gerealiseerd moet zijn. Op deze wijze worden de leermomenten van oefeningen gewaarborgd. De oefenstaf maakt een evaluatieverslag over: evaluatie door de deelnemers; organisatie van de oefening; beoordeling deelnemers. blad 19 van 19