DERMATOLOGIE/CHIRURGIE

Transcriptie

1 Zorgpad: Melanoom Algemene informatie U bent door uw huisarts verwezen naar de dermatoloog op verdenking van huidkanker (melanoom). Indien u al onder behandeling bent bij de chirurg, komt u bij de chirurg terecht. U doorloopt een speciaal opgezet zorgpad van onderzoeken en behandelingen. In dit traject sluiten uw afspraken zoveel mogelijk op elkaar aan, zodat u niet onnodig vaak naar het ziekenhuis hoeft te komen. In deze folder kunt u lezen hoe het zorgpad van de onderzoeken en behandelingen eruit ziet. Telefonische bereikbaarheid en contact Telefoonnummers voor informatie of contact: Polikliniek dermatologie (0475) Polikliniek chirurgie (0475) Website: De medisch specialisten en verpleegkundigen waar u mee te maken krijgt Dermatologie In het Laurentius Ziekenhuis werken 3 dermatologen. Zij behandelen elk alle soorten huidproblemen, maar hebben daarbij ook eigen aandachtsgebieden. Op de poli worden zij ondersteund door dermatologieverpleegkundigen. Deze verpleegkundigen werken onder supervisie (controle) van de dermatologen. Dermatologen werkzaam in het Laurentius ziekenhuis: drs. R.L.P. Lijnen mevr. drs. C.A.B.C. Thissen drs. S.J.A. Pi van de Venne Meer informatie over de poli dermatologie vindt u op onze website

2 Chirurgie Op de afdeling werken 9 chirurgen. Zij hebben elk hun eigen aandachtsgebieden. Drie chirurgen hebben de behandeling van melanoom als aandachtsgebied. Op de poli worden zij ondersteund door verpleegkundigen. Deze verpleegkundigen werken onder supervisie (controle) van de chirurgen. Chirurgen werkzaam in het Laurentius ziekenhuis met aandachtsgebied melanoom: mevr. drs. C. Finaly-Marais drs. M.J. van Unen drs. A.V.R.J. Bell Meer informatie over chirurgie vindt u op onze website Algemene informatie over melanoom Melanoom betekent letterlijk: zwart gezwel. Deze vorm van kanker ontstaat uit pigmentcellen (melanocyten). Pigmentcellen komen vooral voor in de huid. Wanneer pigmentcellen in groepjes bij elkaar liggen, vormen zij een moedervlek. Er is sprake van een melanoom als een groep pigmentcellen is veranderd in kankercellen. De kwaadaardige cellen groeien na verloop van tijd uit in het omgevende weefsel. Doordat de melanoomcellen zich kunnen verplaatsen, kunnen uitzaaiingen ontstaan naar lymfeklieren en andere organen. Voor meer informatie over melanoom verwijzen wij naar de folder Melanoom van de KWF kankerbestrijding (

3 Zorgpad in stappen Stap 1: verwijzing dermatoloog/chirurg Stap 2: Diagnostiek Afspraak polikliniek Uitslag gesprek na weghalen huidafwijking Aanvullend onderzoek Vaststellen diagnose en opstellen behandelplan Stap 3: Behandeling re-excisie regionale klierdissectie Nabehandeling Stap 4: Follow-up Afspraken follow-up schema

4 Stap 1: verwijzing dermatoloog/chirurg Uw huisarts heeft u verwezen naar de dermatoloog op verdenking van huidkanker. Als u al onder behandeling bent (geweest) bij de chirurg, krijgt u een afspraak bij de chirurg. U krijgt een afspraak voor bezoek aan de dermatoloog. Tevens krijgt u een afspraak voor het weghalen van de huidafwijking. Stap 2: Diagnostiek Afspraak polikliniek Uitslag gesprek na weghalen huidafwijking Aanvullend onderzoek Vaststellen diagnose en opstellen behandelplan Afspraak dermatoloog/chirurg Tijdens uw afspraak bij de specialist worden u een aantal vragen gesteld. Dit heet ook wel een anamnese. Daarnaast vindt er lichamelijk onderzoek plaats en onderzoekt de specialist de huidafwijking/moedervlek. De specialist kan op basis van de uiterlijke kenmerken met redelijke zekerheid zeggen of er sprake is van een melanoom. De mate van zekerheid kan worden vergroot als tevens een dermatoscoop wordt gebruikt. Een dermatoscoop is een soort handmicroscoopje, waarmee het bovenste deel van de huid tienmaal kan worden vergroot. De specialist bespreekt met u het vervolgtraject of vervolgonderzoeken. Weghalen huidafwijking Als er reden voor is wordt een deel van de huid operatief verwijderd voor microscopisch onderzoek. Als er een redelijke verdenking is op een melanoom, dan moet de afwijking in principe geheel worden verwijderd voor microscopisch onderzoek. Op deze manier kan uw specialist met grote zekerheid een diagnose stellen. Dit weefsel wordt op het laboratorium voor pathologie onderzocht. Meer informatie over weefselonderzoek door de pathologie vindt u in de folder Klinische pathologie. Deze folder vindt u op onze website Zodra de uitslag van het pathologisch onderzoek beschikbaar is, krijgt u een vervolgafspraak bij de specialist. Hij/zij bespreekt met u de uitslag en bespreekt of er aanvullende

5 onderzoeken nodig zijn. Ook worden de behandelmogelijkheden met u besproken. De behandelmogelijkheden bestaan uit het verwijderen van extra huid rond het litteken van de melanoom en eventueel het verwijderen van de schildwachtklier. Aanvullend krijgt u een gesprek met de verpleegkundig specialist. De uitslag kan onzekerheid en psychische, lichamelijke en sociale veranderingen teweeg brengen voor u en uw omgeving. De verpleegkundig specialist bespreekt dit met u en geeft u voorlichting over de voorgestelde behandeling. Aanvullend onderzoek Voor het verdere vervolg zijn de kenmerken van een melanoom van belang. Het kan zijn dat er aanvullend onderzoek plaatsvindt om te bepalen in welk stadium de kwaadaardige cellen zich bevinden. Dit onderzoek kan variëren van alleen lichamelijk onderzoek tot een punctie en/of een echo. Een melanoom kan uitzaaiingen vormen. De eerste plaats waar deze optreden is in de lymfeklieren. Dit kan in de oksel of in de lies of op een ander plaats zijn afhankelijk van de plek waar het melanoom zit of heeft gezeten. Door deze lymfeklieren te verwijderen en te onderzoeken kan worden geconstateerd of er uitzaaiingen aanwezig zijn. Dit is belangrijk om te weten om eventuele aanvullende behandelingen te kunnen bepalen. Hiervoor wordt bij sommige melanomen een schildwachtklierprocedure gedaan. Indien er kwaadaardige cellen (uitzaaiingen) in de schildwachtklier zijn komt u mogelijk in aanmerking voor een okselklier- of liesklierdissectie. Een okselklierdissectie vindt plaats in het Laurentius ziekenhuis. U ontvangt dan de folder Okselklierdissectie bij melanoom. Bij uitzaaiingen in de lies wordt de liesklierdissectie in het VieCuri ziekenhuis te Venlo verricht. Uw specialist bespreekt met u of aanvullend onderzoek nodig is. Vaststellen diagnose en opstellen behandelplan Wanneer de specialist alle gegevens heeft wordt u besproken in het MDO (Multi Disciplinair Overleg). Uw behandelend arts bespreekt dan uw gegevens met andere specialisten zoals internist-oncoloog (arts gespecialiseerd in kanker), patholoog en radioloog. Samen wordt de diagnose vastgesteld en wordt gekeken welke behandeling voor uw situatie het beste is. Uw behandelend arts bespreekt vervolgens de uitslag met u en bespreekt met u de behandelmogelijkheden. Samen met u wordt uiteindelijk de behandeling bepaald.

6 Stap 3: Behandeling re-excisie regionale klierdissectie Nabehandeling Uw behandelend arts heeft met besproken welke behandeling bij u gaat plaatsvinden. Het melanoom is al eerder verwijderd door de chirurg of dermatoloog. Dit gebeurt bij voorkeur via een operatie, meestal onder plaatselijke verdoving. re-excisie Als na verwijdering en microscopisch onderzoek de kenmerken van het melanoom bekend zijn, volgt kort daarna een tweede operatie. Rondom het litteken waar het melanoom in eerste instantie is verwijderd, wordt voor de zekerheid nogmaals een stuk huid weggehaald met een marge van 1 of 2 cm. De marge is afhankelijk van de vastgestelde dikte van het melanoom. Als deze kleiner of gelijk is aan 2 mm, is een marge van 1 cm voldoende, anders wordt 2 cm aanbevolen. regionale klierdissectie Om eventuele uitzaaiingen naar de dichtstbijzijnde lymfeklieren op te sporen, wordt bij sommige melanomen een schildwachtklierprocedure gedaan in combinatie met het ruimer weghalen van het litteken. Wanneer u in aanmerking komt voor deze procedure, ontvangt u de folder Okselklierdissectie bij melanoom. Nabehandeling Uw behandelend arts bespreekt de uitslag van de operatie met u en geeft u uitleg over eventuele nabehandeling. Deze nabehandeling wordt pas duidelijk, nadat de uitslagen van de operatie bekend zijn. De nabehandeling kan bijvoorbeeld bestaan uit radiotherapie (bestralen) of systemische therapie (behandeling die het hele lichaam aanpakt, bijvoorbeeld chemotherapie, hormonale therapie of immunotherapie).

7 Stap 4: Follow-up Afspraken follow-up schema Wanneer alle behandelingen achter de rug zijn, blijft u nog een aantal jaren onder nacontrole. Deze controles zijn onder andere bedoeld om uw huid en de rest van het lichaam te controleren. Daarnaast zijn deze controles bedoeld om het zelfvertrouwen in het lichaam weer te herstellen en om vragen te stellen. Tijdens de nacontrole kunnen eventuele klachten worden besproken. Het is belangrijk de huid goed in de gaten te houden. Als nieuwe pigmentafwijkingen ontstaan of als er bestaande moedervlekken veranderen, is het verstandig de huisarts of dermatoloog te raadplegen. Let ook op huidveranderingen in de omgeving van het operatielitteken. Ook is het verstandig te letten op eventuele vergroting van de lymfeklieren. Overmatig blootstelling aan zonlicht en vooral zonverbranding moet u vermijden. Follow-up schema Het aantal controlebezoeken bij de dermatoloog of chirurg is afhankelijk van de kenmerken van het melanoom. Soms hoeft u maar één keer terug te komen voor een controlebezoek. Het kan ook zijn dat u vaker terug moet komen voor controle in het ziekenhuis, gedurende een aantal jaren na het optreden van een melanoom. U bespreekt met uw behandelend arts af hoe vaak u wordt gecontroleerd. Vooruitzichten De vooruitzichten bij een melanoom hangen sterk af van de kans op het ontstaan van uitzaaiingen. Dit is weer afhankelijk van de kenmerken van uw melanoom. Hoe dunner deze is, hoe groter de kans op volledige genezing. In het algemeen is de overlevingskans in Nederland ongeveer 80 procent. Bij een uitzaaiing is de kans op genezing minder groot. Patiëntencommunicatie Laurentius ziekenhuis Juli 2017