De Neurobiologie van ADHD
|
|
|
- Joke van de Brink
- 9 jaren geleden
- Aantal bezoeken:
Transcriptie
1 De Neurobiologie van ADHD ADHD: een dopaminerge of een noradrenerge stoornis? Dr.C.C. Kan, psychiater UMC St Radboud Nijmegen
2 Waarom dopaminerge / noradrenerge hypothese? Psychofarmaca die heropname van dopamine en/of noradrenaline remmen hebben positief effect op de ADHD symptomen Methylfenidaat Dextro-amfetamine Atomoxetine TCA s
3
4 dopaminerg noradrenerg glutaminerg VTA PFC Himelstein,-et al. Front-Biosci. 2000
5 PFC Striatum LC PFC Himelstein,-et al. Front-Biosci. 2000
6
7 Prefrontale Cortex (PFC) Impaired Response Inhibition (Barkley 1997) Inhibition of Impulsivity Inhibition of distractibility Executieve functies o.a.: Werkgeheugen Planning Concentratie
8 Prefrontale Cortex (PFC) PFC lesions ADHD phenotype Stoornissen in frontale functietesten Morfologische en functionele verschillen bij neuroimaging
9 dopaminerg noradrenerg glutaminerg Himelstein,-et al. Front-Biosci. 2000
10 Anterior cingulate during the counting Stroop (Bush et al 1999) frontostriato insular thalamic activity n=8 n=8 Anterior cingulate cognitive division activates in the normal control group but not in the ADHD group during the counting Stroop.
11 N200 to the Stop signal Topographic maps of the controls minus ADHD ERP difference wave (Plizka, 2000) Maximal difference Right frontal anterior
12 NA pathway of attention (Arnsten, 1996)
13 The role of the Locus Coeruleus (LC) Regulation of Arousal Stimulation/inhibition of the PFC
14 Typical LC neuron recorded in a monkey during performance of the discrimination task (vertical or horizontal bar) Aston-Jones, 1999 FAs = False Alarms
15 LC activity during visual discrimination task. (A, B): response for targets; (C, D): response for distractors (A, C): periods of good performance (phasic LC mode); and (B, D): poor behavioral performance (FA rate typically > 7%; tonic LC mode).
16 U-shaped curve (Aston-Jones, 1999)
17 LC PFC Himelstein,-et al. Front-Biosci. 2000
18
19 Influence of NE on delayed-response performance
20 dopaminerg noradrenerg glutaminerg VTA PFC Himelstein,-et al. Front-Biosci. 2000
21
22 Influence of D1-receptor stimulation on spatial working-memory performance
23 Catecholamine influences on prefrontal cortex (PFC) working-memory functions LC VTA PFC is taken offline during stress!
24
25 Nucleus Accumbens (Nac): knooppunt tussen het mesolimbische systeem en de inhiberende input vanuit PFC
26 Role of Striatum in neural circuitry w.r.t.: Motor control Executive functions Response inhibition Modulation of Reward
27 15-Year-Old Boy With ADHD and a Brain Lesion and His Unaffected Monozygotic Twin (Castellanos, 2003)
28 Rol van het Striatum in neuraal netwerk: Hoogste Dopamine Activiteit Verlaagd of verhoogd in ADHD?
29 Activation during response inhibition on the stimulus-controlled task in a coronal slice located 12 mm anterior to the anterior commissure for an ADHD and a control child fmri Opposite effect of MPH in the head of the caudate and putamen in the ADHD and control child Vaidya, Chandan J. et al. (1998) Proc. Natl. Acad. Sci. USA 95, Copyright 1998 by the National Academy of Sciences
30 Role of Striatum in neural circuitry: Highest DAT density (contrary to PFC)
31 Specific binding ([STR BKG]/BKG) of [Tc 99m]TRODAT-1 to the DAT is displayed before and after treatment with methylphenidate as compared to normal controls (Krause, 2000) SPECT
32 Representative SPECT scans for ADHD patients as compared to agematched controls (Krause, 2000) MPH lowers increased striatal DAT availability in ADHD adults! A: Before MPH B: After MPH C: Controls
33 PET Distribution volume images of [ 11 C]raclopride at the level of the striatum and at the level of the cerebellum (Volkow, 2001) striatum MP reduced binding of [ 11 C]raclopride in the striatum where it competes with dopamine (DA) for binding to DA D2 receptors Sample: 11 healthy males
34 Grace, 2001: Interaction between PFC, hippocampus, amygdala and striatum VTA
35 1 DA release postsynaptic DA receptor stimulation 3 reuptake by DAT DA escape from synaptic cleft 5 GLU from PFC Stimulation of GLU heteroreceptor 7 Stimulation of DA autoreceptor 8 tonic downmodulation of DA release
36 E F D Model of MPH actions: (A) blockade of DAT (B) Accumulation of DA in synaptic cleft (C) Stimulation postsynaptic D-receptors (D) Feedback inhibition of DA neuron firing (E) escape of DA in extrasynaptic space (F) increase of autoreceptor stimulation attenuating DA release
37
38 Neural ADHD Circuit NA Posterior Cortex Attention Locus Coeruleus Impulsivity & Hyperactivity DA
39 Belangrijke Knooppunten in neurale ADHD circuit PFC; aandrijving en remming door NA en DA Aandrijving via 2 en D1 (matig), D2 Remming (offline!) via 1 en D1 (sterk), D5 Striatum; belangrijkste dopaminerge aangrijpingspunt van MPH door overmaat aan DATs; door DA RI herstel van tonische downmodulatie van dopamine aanmaak Bij laag stressniveau onvoldoende inhibitie in NAc via dopamine autoreceptoren Bij hoog stressniveau onvoldoende inhibitie in NAc via PFC (off-line!) Krappere marge qua stressniveau waarbij wel voldoende inhibitie optreedt
40 Hypothese: ADHD is een heterogene stoornis tgv verschillende afwijkingen in het NA of DA systeem waardoor de inhiberende invloed van de PFC wordt geremd of onvoldoende bijdraagt aan de frontostriatale respons inhibitie
Neuro-imaging bij bipolaire stoornissen: een overzicht
Neuro-imaging bij bipolaire stoornissen: een overzicht Max de Leeuw, psychiater en senior onderzoeker GGZ Rivierduinen/LUMC KenBiS, 17 juni 2016 Leiden Inhoud Emotieverwerking Werkgeheugen Beloning Eerstegraads
het dopaminerge beloningssysteem
het dopaminerge beloningssysteem 27/05/2016 51 mesolimbic DA system lekker eten zorgt voor DA afgifte 27/05/2016 52 Bassareo and Di Chiara, 1997 palatable food and dopamine why would some people overeat
Neurobiologie van verslaving. R. Schipper Arts in opleiding tot psychiater GGNet
Neurobiologie van verslaving R. Schipper Arts in opleiding tot psychiater GGNet Inhoud Inleiding Neuropsychologische concepten Neurobiologische concepten Genen en verslaving EPA en verslaving Inleiding
Suïcidaal gedrag: Hersenen in beeld en mogelijkheden voor behandeling
Suïcidaal gedrag: Hersenen in beeld en mogelijkheden voor behandeling Prof. Dr. K. Audenaert Hoogleraar Universiteit Gent Kliniekhoofd Volwassenen Psychiatrie UZ Gent Neurobiologie en suïcidaal gedrag
Cognitie, dopamine en impulscontrole bij de ziekte van Parkinson
Er wordt gefilmd [email protected] Cognitie, dopamine en impulscontrole bij de ziekte van Parkinson Cognitieve controle De mentale processen die ons in staat stellen om onze doelen te bereiken
Focus op aandacht! Aandacht en aandachtsstoornissen: de gedragsneurologische en neuropsychologische invalshoek
Focus op aandacht! Aandacht en aandachtsstoornissen: de gedragsneurologische en neuropsychologische invalshoek VWVJ-Symposium Leuven, 20-3-2015 Prof. Dr. Evert Thiery Universiteit Gent Disclosure belangen
A bio-driven behavioral change strategy for sedentary, low intrinsically motivated employee s. Mathieu de Greef Siska Sprenger, Brechje Houet
A bio-driven behavioral change strategy for sedentary, low intrinsically motivated employee s Mathieu de Greef Siska Sprenger, Brechje Houet Effecten van bewegen 1. Effectieve strategie tegen fysieke -
DE ONRUST IN DE JEUGD PSYCHOPATHOLOGIE BIJ HET PUBERBREIN
drs. Stephen Ebecilio DE ONRUST IN DE JEUGD PSYCHOPATHOLOGIE BIJ HET PUBERBREIN 4 juni 2015 Opvoedingstoolbox 2015 1 2 Periode van tweede rijpingsproces Adolescentie Vertraagde rijpingsproces Prefrontale
Revalidatie en preventie meer dan alleen spieren trainen. Lorenzo d Hont [ Master Sportfysiotherapeut]
Revalidatie en preventie meer dan alleen spieren trainen Lorenzo d Hont [ Master Sportfysiotherapeut] Patiënt X VKB-R 2014 30 tot 40 maal grotere kans op een VKB recidief Na 12 maanden ondervindt 28%
CVA zorg, topsport voor ons allemaal. Dinsdag 11 april 2017
CVA zorg, topsport voor ons allemaal Dinsdag 11 april 2017 CVA: focus op de onzichtbare gevolgen en gedrag Ingrid Brands, MD, PhD Revalidatiearts Blixembosch De impact Stroke: 78% has cognitive complaints
Anatomische correlaties van neuropsychiatrische symptomen bij dementie
Anatomische correlaties van neuropsychiatrische symptomen bij dementie K.J. Kaland, AIOS klinische geriatrie, Parnassia Groot Haags Geriatrie Referaat 6 februari 2017 Gedragsproblemen bij dementie Behavioral
Het executief en het sociaal cognitief functioneren bij licht verstandelijk. gehandicapte jeugdigen. Samenhang met emotionele- en gedragsproblemen
Het executief en het sociaal cognitief functioneren bij licht verstandelijk gehandicapte jeugdigen. Samenhang met emotionele- en gedragsproblemen Executive and social cognitive functioning of mentally
Werknemers met ADHD en/of ASS. Dr. C.C. Kan B. Arnold P. de Lange R. van Grinsven
Werknemers met ADHD en/of ASS Dr. C.C. Kan B. Arnold P. de Lange R. van Grinsven Inleiding Aandachtstekortstoornissen (ADHD) en autismespectrumstoornissen (ASS) werden voorheen eigenlijk alleen gediagnosticeerd
Train uw Brein: Cognitieve Training als een behandeling voor depressie. Marie-Anne Vanderhasselt
Train uw Brein: Cognitieve Training als een behandeling voor depressie Marie-Anne Vanderhasselt Vanderhasselt, M.A., De Raedt, R., Namur, V., Lotufo, P.A., Bensenor, Vanderhasselt, M.A., De Raedt, R.,
effecten van stress tijdens de zwangerschap op de feutale ontwikkeling Een longitudinale studie
effecten van stress tijdens de zwangerschap op de feutale ontwikkeling Een longitudinale studie 1 Mechanisme Dierstudies geven aan dat de placenta stress gerelateerde hormonen (cortisol) doorlaat naar
(gevangenis en heropvoeding) (volledig verbod) (persoonlijkheid) (behandeling gericht op abstinentie) (CGT, o.a. cue-exposure) (gecombineerde T)
(gevangenis en heropvoeding) (volledig verbod) (persoonlijkheid) (behandeling gericht op abstinentie) (CGT, o.a. cue-exposure) (gecombineerde T) (biologische naar combinatie ) 4 1 Dierexperimentele studies
Verslaving en impulsiviteit
22 oktober 2015 Verslaving en impulsiviteit Verschillende invalshoeken Dr Els Santens Verslaving als Chronische stoornis Duale procespathologie Verlies van controle = kernsymptoom Impulsiviteit: een veelzijdig
Cogmed Werkgeheugen Training & Transfer & ROI. Cogmed is opgenomen in de Databank Effectieve Jeugdinterventies van het Nederlands Jeugdinstituut.
Cogmed Werkgeheugen Training & Transfer & ROI Cogmed is opgenomen in de Databank Effectieve Jeugdinterventies van het Nederlands Jeugdinstituut. Introductie en inhoud Onderliggende research Voorwaarden
Block 1: Basic emotions, Brain structures and Stress.
Block 1: Basic emotions, Brain structures and Stress. Vraag 1 (10 punten) A. Wat is het Circuit van Papez en welke hersenstructuren maken hier deel van uit? (5 punten) B. Welke extra hersenstructuren zijn
Ontwikkeling van het adolescentenbrein
Ontwikkeling van het adolescentenbrein Eveline Crone Brain & Development lab Universiteit Leiden 13 sept 1848: Een ongelooflijk verhaal.. Phineas Gage 1 Phineas Gage Phineas Gage: herstel bleef bij bewustzijn
Cover Page. The handle http://hdl.handle.net/1887/22544 holds various files of this Leiden University dissertation
Cover Page The handle http://hdl.handle.net/1887/22544 holds various files of this Leiden University dissertation Author: Speksnijder, Niels Title: Determinants of psychosis vulnerability : focus on MEF2
Verstoorde bewegingssturing bij de ziekte van Parkinson. Rick Helmich
Verstoorde bewegingssturing bij de ziekte van Parkinson Rick Helmich Agenda Hoe komt een beweging tot stand? Wat gaat er mis bij de ziekte van Parkinson? Hoe compenseren Parkinson patiënten hiervoor? Zitten
SAMENVATTING. Inleiding. Black box? Signaalstoffen in de hersenen
SAMENVATTING Inleiding Black box? Lange tijd werd het brein beschouwd als een zogenaamde black box waar processen plaatsvinden die we niet kunnen zien of meten. In de loop van de vorige eeuw kwam daar
Running Head EXECUTIEVE FUNCTIES EN EXTERNALISEREND GEDRAG BIJ ADOLESCENTEN
1 Zelf Gerapporteerde Alledaagse Executieve Functies en Externaliserende Gedragsproblemen bij Adolescenten in en buiten de Jeugdhulpverlening Self-reported Everyday Executive Functioning and Externalising
Statistische significantie versus klinische relevantie: is het sop de kool wel waard?
Statistische significantie versus klinische relevantie: is het sop de kool wel waard? Prof. dr. Bart Morlion The Leuven Center for Algology & Pain Management University Hospitals Leuven, KU Leuven University
Neurobiologie, behandeling en nieuw onderzoek
Psychose en verslaving Neurobiologie, behandeling en nieuw onderzoek Nascholing te Oegstgeest 9 oktober 2008 Bas van der Hoorn [email protected] Opbouw Inleiding, dubbele diagnose zorgprogramma
De grijze massa tussen je oren
De grijze massa tussen je oren Centraal zenuwstelsel: Functies bepaald door de interacties tussen gebieden Koppelen van structuur aan rol in gedrag Dierexperimenten Humaan: Spontane en chirurgische lesies
Executive functioning bij kinderen met een ontwikkelings- of gedragsstoornis
Executive functioning bij kinderen met een ontwikkelings- of gedragsstoornis Sylvie Verté INLEIDING Reeds geruime tijd worden pogingen ondernomen om te bepalen welke aspecten van diverse ontwikkelings-
Baclofen, (How) Does It Work? The Efficacy and Working Mechanism of High- Dose Baclofen in the Treatment of Alcohol Dependence E. M.
Baclofen, (How) Does It Work? The Efficacy and Working Mechanism of High- Dose Baclofen in the Treatment of Alcohol Dependence E. M. Beraha Menahem SAMENVATTING Alcoholverslaving is een chronische psychiatrische
Chapter 9. Nederlandse samenvatting
Chapter 9 Nederlandse samenvatting 155 CHAPTER 9 Inleiding De obsessieve-compulsieve stoornis (OCS) en het syndroom van Gilles de la Tourette (GTS) zijn beiden neuropsychiatrische ziektebeelden die vaak
28-3-2010. Structuur voordracht. HECHTING ALS MEDICIJN Studiedag VBP op 26 maart 2010 Rotterdam. Introductie. Neurobiologie. Bonding/ attachment
HECHTING ALS MEDICIJN Studiedag VBP op 26 maart 2010 Rotterdam Peter Geerlings, psychiater/ psychotherapeut Teaching Fellow VBP Email: [email protected] Structuur voordracht Introductie Neurobiologie
INTRODUCTIE STRESSHORMONEN
8 Samenvatting INTRODUCTIE Cocaïne behoort tot de stimulerende middelen; stoffen die energie en alertheid verhogen en een kortstondig goed gevoel of zelfs euforie geven. Herhaaldelijk gebruik van cocaïne
Linking Depression. Longitudinal and neuroimaging genetic studies in major depressive disorder. Esther Opmeer
Linking Depression Longitudinal and neuroimaging genetic studies in major depressive disorder Esther Opmeer Nederlandse Samenvatting Depressie staat in de top 3 van ziekten die de meeste ziektelast geven
De Relatie tussen het Adaptief en Cognitief Functioneren van Dak- en Thuisloze Jongeren en het Wel of Niet Hebben van een Psychiatrische Diagnose
De Relatie tussen het Adaptief en Cognitief Functioneren van Dak- en Thuisloze Jongeren en het Wel of Niet Hebben van een Psychiatrische Diagnose The Relationship between Adaptive and Cognitive Functioning
Nederlandse samenvatting Borderline-persoonlijkheidsstoornis (BPS) is een ernstige psychische stoornis, die vaak voorkomt bij mensen met een
Nederlandse samenvatting Borderline-persoonlijkheidsstoornis (BPS) is een ernstige psychische stoornis, die vaak voorkomt bij mensen met een voorgeschiedenis van interpersoonlijk trauma, zoals kindermishandeling
Sandra Veenstra. www.bsl.nl
Sandra Veenstra www.bsl.nl De toepassing van EMDR bij somatische klachten zoals chronische pijn Sandra Veenstra Jaarbeurs Utrecht, 27-09-13 Lichamelijke klachten geschikt voor behandeling met EMDR Wanneer
Kijk op de hersenen: grip op emotie en gedrag
Kijk op de hersenen: grip op emotie en gedrag Odile A. van den Heuvel Alumnidag - VU Medisch Centrum - 12 mei 2012 1 Gedachte: ze zien elkaar na lange tijd weer terug, hij is veilig teruggekomen van uitzending
Het Effect van Angst en Hyperactiviteit op het Uitvoeren van een. Reactietijdtaak bij Volwassenen.
Het Effect van Angst en Hyperactiviteit op het Uitvoeren van een Reactietijdtaak bij Volwassenen. The Effect of Anxiety and Hyperactivity on the Performance on a Reaction Time Task in Adults. Renate C.W.J.
Werkhouding in de klas : meer dan alleen maar concentratie. Fabienne De Boeck Jeugdarts Gent, 18 januari 2018
Werkhouding in de klas : meer dan alleen maar concentratie Fabienne De Boeck Jeugdarts Gent, 18 januari 2018 THEORETISCH KADER : ONTWIKKELING / RIJPING VH BREIN Intro: Ontwikkeling / rijping van het brein
Balans in training en werk. Nationale roeidag 2016 Henk-Jan Zwolle
Balans in training en werk Nationale roeidag 2016 Henk-Jan Zwolle Programma Voor veel roeiers ligt de nadruk van het seizoen op de eerste wedstrijden: De Heineken en de Head in maart. Hiervoor wordt in
Interactie VALPROINEZUUR + CARBAPENEMS. Dr. Stephanie Natsch Ziekenhuisapotheker-klinisch farmacoloog
Interactie VALPROINEZUUR + CARBAPENEMS Dr. Stephanie Natsch Ziekenhuisapotheker-klinisch farmacoloog Wat is het probleem? Bij toevoegen van een carbapenem bij patienten behandeld met valproïnezuur daalt
H G Z O - C O N G R E S L O E S S T R I J B O S C H & J O E S V. D. W I E L
Brein in het onderwijs Sprookjes bestaan niet... H G Z O - C O N G R E S L O E S S T R I J B O S C H & J O E S V. D. W I E L Of toch wel? Inhoud Anatomie 5 breinprincipes Brein-feiten en fabels Voorstellen
Voorspellers van Leerbaarheid en Herstel bij Cognitieve Revalidatie van Patiënten met Niet-aangeboren Hersenletsel
Voorspellers van Leerbaarheid en Herstel bij Cognitieve Revalidatie van Patiënten met Niet-aangeboren Hersenletsel Een onderzoek naar de invloed van cognitieve stijl, ziekte-inzicht, motivatie, IQ, opleiding,
Take home message. Het professionele brein in samenwerking
Het professionele brein in samenwerking John van der Meij Trilemma: Praktijk voor Training, Coaching en Therapie (Oegstgeest) Instituut voor Toegepaste Neurowetenschappen (Haarlem) Take home message 1)
DEPARTMENT INFORMATION TECHNOLOGY RESEARCH GROUP WAVES GELUID EN GEZONDHEID. Prof. Dr. ir. Dick Botteldooren
DEPARTMENT INFORMATION TECHNOLOGY RESEARCH GROUP WAVES GELUID EN GEZONDHEID Prof. Dr. ir. Dick Botteldooren DE OREN EN DAARTUSSEN sluit je oren gepercipieerde veiligheid 3 INHOUD Wat kunnen we horen Wat
De weg naar Goud. 20 jaar zoektocht. Herstel is essentieel Heart Rate Variability Makkelijk data verzamelen Data delen met coaches Individuele normen
De weg naar Goud 20 jaar zoektocht Herstel is essentieel Heart Rate Variability Makkelijk data verzamelen Data delen met coaches Individuele normen MyPerfectCoach Platform voor individuele sport data Makkelijk
Willem Bossers - Kennis in Beweging. Bewegen. door het leven heen. Door: Dr. Willem Bossers. @willembossers
20 30 Willem Bossers - Kennis in Beweging 15 40 10 60 5 80 0 100 Bewegen door het leven heen Door: Dr. Willem Bossers @willembossers Bewegen Norm Gezond Bewegen: gericht op het onderhouden van gezondheid
God en het brein André Aleman
God en het brein André Aleman Rijksuniversiteit Groningen André Wij zijn ons brein Na lezing van dit boek zul je beter begrijpen waarom je bent wie je bent Prof. Jim van Os Wij zijn niet ons brein Herman
Hoofdstuk 7: Emotie 1. INLEIDING
Hoofdstuk 7: Emotie 1. INLEIDING Ekman: 6 primaire emoties: Angst Blijdschap Weerzin Verrassing Droefnis Woede Damasio: primaire emoties + achtergrondemoties + sociale emoties Achtergrondemoties o verwijst
Werkgeheugen - Onderzoek - Praktijk
Het trainen van het werkgeheugen bij ontwikkelingsstoornissen: waarom zou je? Drs. B.J.L.Gerrits, psycholoog-psychotherapeut Presentatie Werkgeheugen wetenswaardigheden Onderzoek naar werkgeheugentrainingen
Kinderen met Internaliserende Problemen. The Effectiveness of Psychodynamic Play Group Therapy for Children. with Internalizing Problems.
Spelgroepbehandeling voor kinderen met internaliserende problemen De Effectiviteit van een Psychodynamische Spelgroepbehandeling bij Kinderen met Internaliserende Problemen. The Effectiveness of Psychodynamic
Effecten van contactgericht spelen en leren op de ouder-kindrelatie bij autisme
Effecten van contactgericht spelen en leren op de ouder-kindrelatie bij autisme Effects of Contact-oriented Play and Learning in the Relationship between parent and child with autism Kristel Stes Studentnummer:
Mindfulness voor ADHD. Anne Speckens Hoogleraar Psychiatrie
Mindfulness voor ADHD Anne Speckens Hoogleraar Psychiatrie Mindfulness Mindfulness is defined as: paying attention to the present moment intentionally without judgment Mindfulness Based Cognitive Therapy
ADHD, VERSLAVING en PSYCHOSTIMULANTIA Paradoxen, vraagtekens en verklaringen
ADHD, VERSLAVING en PSYCHOSTIMULANTIA Paradoxen, vraagtekens en verklaringen Een belangrijke reden waarom heel wat mensen, en ook een groep wetenschappers huiveren om psychostimulantia als behandeling
Communication about Animal Welfare in Danish Agricultural Education
Communication about Animal Welfare in Danish Agricultural Education Inger Anneberg, anthropologist, post doc, Aarhus University, Department of Animal Science Jesper Lassen, sociologist, professor, University
Licht op depressie bij Parkinson
Licht op depressie bij Parkinson dr. Odile A. van den Heuvel, psychiater / universitair hoofddocent Sonja Rutten, AIOS psychiatrie / promovendus Afd. Psychiatrie (Centrum Neuropsychiatrie Parkinson) Afd.
De gevolgen van trauma en stress in de kindertijd en uitgestelde klachten
De gevolgen van trauma en stress in de kindertijd en uitgestelde klachten Mirjam A.W. Rinne-Albers Symposium Trauma: late gevolgen voor kinderen en volwassenen 12 oktober 2011 Relatie trauma - psychopatologie
APPROACHING THE FAMILY
1 Journalists Workshop Organ Donation and Transplantation APPROACHING THE FAMILY COLENBIE LUC TRANSPLANTATION COORDINATION 9 October 2012 2 Everybody arriving hospital Start the fight for saving life Family
AANDACHT VOOR EMOTIEREGULATIE BIJ KINDEREN EN JONGEREN MET ADHD
AANDACHT VOOR EMOTIEREGULATIE BIJ KINDEREN EN JONGEREN MET ADHD Prof. dr. Roeljan Wiersema Universiteit Gent Faculteit Psychologie en Pedagogische Wetenschappen Onderzoeksgroep Ontwikkelingsstoornissen
Executieve Functies en Werkgeheugen. Dr. Dorine Slaats Klinisch neuropsycholoog
Executieve Functies en Werkgeheugen Dr. Dorine Slaats Klinisch neuropsycholoog U krijgt antwoord op: 1. Wat is het werkgeheugen? 2. Hoe belangrijk is het werkgeheugen? 3. En wat als het werkgeheugen faalt?
Neuropsychologie en de MMPI-2(-RF) I bij alcoholgerelateerde cognitieve stoornissen
Neuropsychologie en de MMPI-2(-RF) I bij alcoholgerelateerde cognitieve stoornissen Serge Walvoort I Klinisch neuropsycholoog - Topklinisch Centrum voor Korsakov en alcoholgerelateerde cognitieve stoornissen
SYMPOSIUM ERGOTHERAPEUTEN
Vrijdag 12 september 2014 HOW TO DO COGNITIVE REHABILITATION WORKSHOP FOR PROFESSIONALS Moderator Instructors Turid Deisz Kit Malia & Anne Brannagan Where cognitive impairment is causing management difficulties
Volgehouden aandacht en ADHD
Volgehouden aandacht en ADHD Naam : Serena van Kammen Collegekaart nr. : 9943846 Begeleider : Huib van Dis Studierichting : Klinische Neuropsychologie Universiteit van Amsterdam Afdeling Psychologie 2
18. Gegeven zijn de volgende uitspraken: I. Tyrosine is de precursor van serotonine II. Een overmaat aan serotonine kan leiden tot agressief gedrag.
1. Welke uitspraak is WAAR? a. Evertebraten hebben geen zenuwstelsel dat hun toelaat gecoördineerde bewegingen uit te voeren. b. Evertebraten hebben niet meer dan 10.000 zenuwcellen. c. Het telencephalon
Het Effect van Verschil in Sociale Invloed van Ouders en Vrienden op het Alcoholgebruik van Adolescenten.
Het Effect van Verschil in Sociale Invloed van Ouders en Vrienden op het Alcoholgebruik van Adolescenten. The Effect of Difference in Peer and Parent Social Influences on Adolescent Alcohol Use. Nadine
Diagnostiek en behandeling apathie bij hersenschade: geen doorsnee kwestie!
Diagnostiek en behandeling apathie bij hersenschade: geen doorsnee kwestie! agressie apathie Apathie? Sigmund Freud (1914, On Narcissism): We must recollect that all of our provisional ideas in psychology
Running head: MINDFULNESS, CONTINGENTE ZELFWAARDERING EN DEPRESSIE 1. De Invloed van een Gecombineerde Mindfulnessbehandeling op
Running head: MINDFULNESS, CONTINGENTE ZELFWAARDERING EN DEPRESSIE 1 De Invloed van een Gecombineerde Mindfulnessbehandeling op Contingente Zelfwaardering en Depressieve Klachten. Tammasine Netteb Open
Het Magische Getal 7 Hersenontwikkeling: inzichten relevant voor Jeugdgezondheidszorg. Fabienne De Boeck Gent, 17/3/2017
Het Magische Getal 7 Hersenontwikkeling: inzichten relevant voor Jeugdgezondheidszorg Fabienne De Boeck Gent, 17/3/2017 Are There Really as Many Neurons in the Human Brain as Stars in the Milky Way? Bradley
Notitie : In de grond gevormde palen met grondverwijdering
Notitie : In de grond gevormde palen met grondverwijdering Waarom een notitie? Waarom een notitie? Onduidelijkheid van de norm? Waarom een notitie? Onduidelijkheid van de norm? of Landelijk handelen volgens
M, 65 j. Valproaat spiegels:
M, 65 j. Valproaat spiegels: Medicatie: Paracetamol Doxycycline Meropenem Captopril Propofol Sufentanil Macrogol Zopiclon SDD Nadroparine Atenolol insuline Wat is er aan de hand? Interactie VALPROINEZUUR
Mindfulness training bij volwassenen met ADHD;
Mindfulness training bij volwassenen met ADHD; Een neuropsychotherapeutische benadering 22 maart 2018 ADHD netwerkdag Sevket Hepark, psychiater Disclosure belangen spreker Sevket Hepark 22 maart 2018 (potentiële)
Cover Page. The handle holds various files of this Leiden University dissertation.
Cover Page The handle http://hdl.handle.net/1887/37815 holds various files of this Leiden University dissertation. Author: Kleibeuker, Sietske Willemijn Title: 'What Box?': behavioral, neuro-imaging, and
AD(H)D. een meetbare hersenfunctiestoornis. A.Haagen, kinderartskinderneuroloog 1
AD(H)D een meetbare hersenfunctiestoornis 1 Inleiding Wanneer spreken we van ADHD? Hoe stellen we de diagnose? Wat gebeurt er in de hersenen? 2 BEGRIPPEN Attention Deficit Hyperactivity Disorder = Aandachtsstoornis
Biologische en genetische aspecten rondom eetstoornissen
Biologische en genetische aspecten rondom eetstoornissen Prof dr Roger Adan Dept Translational Neuroscience, UMC Utrecht [email protected] Rintveld eetstoornissen kliniek, Altrecht, Zeist Dept Physiology
UvA-DARE (Digital Academic Repository) Detecting dopamine dysfunction with pharmacological MRI Schrantee, Anouk. Link to publication
UvA-DARE (Digital Academic Repository) Detecting dopamine dysfunction with pharmacological MRI Schrantee, Anouk Link to publication Citation for published version (APA): Schrantee, A. G. M. (2016). Detecting
Talentmanagement in tijden van crisis
Talentmanagement in tijden van crisis Drs. Bas Puts Page 1 Copyright Siemens 2009. All rights reserved Mission: Achieving the perfect fit Organisatie Finance Sales Customer Engineering Project management
Samenvatting in het Nederlands
Samenvatting in het Nederlands S Inleiding Zonder impulsief gedrag, gedrag waar niet voldoende over nagedacht is, is het leven saai. Wanneer impulsiviteit in voldoende mate aanwezig is noemen we iemand
Cognitive Change in Parkinson s Disease M. Broeders
Cognitive Change in Parkinson s Disease M. Broeders Cognitive Change in Parkinson s Disease Nederlandse samenvatting De ziekte van Parkinson (ZVP) is één van de meest voorkomende neurodegeneratieve aandoeningen
1.GABA Glutamaat, basics I Richard
1.GABA Glutamaat, basics I Richard - Receptoren (slow, fast, ion channel, G coupled, second messenger) - Agonisme, antagonisme, par@eel agonisme, upregula@e, downregula@e, inverse agonist, - PAM en NAM
Socio-economic situation of long-term flexworkers
Socio-economic situation of long-term flexworkers CBS Microdatagebruikersmiddag The Hague, 16 May 2013 Siemen van der Werff www.seo.nl - [email protected] - +31 20 525 1630 Discussion topics and conclusions
Autointoxicatie met insuline Prognose na ernstige hypoglycemie. 12 november 2015 Loes Hoogveld, 1C
Autointoxicatie met insuline Prognose na ernstige hypoglycemie 12 november 2015 Loes Hoogveld, 1C Casus Vrouw TS insuline Gedurende 12 uur niet gezien Bij aankomst E1M3V1 waarvoor intubatie door MMT Bloedglucose
Hoofdstuk 3 hoofdstuk 4
9Samenvatting Chapter 9 156 Samenvatting De ziekte van Parkinson is een veel voorkomende neurodegeneratieve aandoening, die vooral de oudere bevolking treft. Behandeling bestaat tot nu toe uit symptomatische
Wie kiest er eigenlijk: wij of onze hersenen?
Wie kiest er eigenlijk: wij of onze hersenen? Stan Gielen Afd. Biofysica Radboud Universiteit Nijmegen Contents Supervised en unsupervised leren? Wat is een neuron en hoe werkt het Hoe maken wij keuzes?
De rol van de huidige nucleaire technieken
De rol van de huidige nucleaire technieken Nascholingsdag Beeldvorming bij ziekte van Parkinson Silvia Eshuis Medische beeldvorming Radiologie CT MRI Röntgen echo Nucleaire geneeskunde Planair SPECT(-CT)
ADHD & ADD Leerstoornissen Medicatie. Jeffrey ter Meulen, jeugdarts
ADHD & ADD Leerstoornissen Medicatie Jeffrey ter Meulen, jeugdarts Relatie leerstoornis - ADHD kernsymptomen DSMIV epidemiologiepathofysiologie etiologie comorbiditeit beloop therapie Relatie dyslexie
