RAPPORT ONDERZOEK REKENEN-WISKUNDE BASISSCHOOL HERVORMDE SCHOOL

Transcriptie

1 RAPPORT ONDERZOEK REKENEN-WISKUNDE BASISSCHOOL HERVORMDE SCHOOL School : Basisschool Hervormde School Plaats : Opheusden BRIN-nummer : 05RW Onderzoeksnummer : Datum schoolbezoek : 3 april 2007 Datum vaststelling : 19 juni 2007

2

3 INHOUDSOPGAVE 1 INLEIDING KWALITEITSPROFIEL REKENEN-WISKUNDE BESCHOUWING REKEN-WISKUNDEONDERWIJS...9 Rapport onderzoek rekenen-wiskunde, Basisschool Hervormde School, d.d. 3 april

4

5 1 INLEIDING Het onderzoek rekenen-wiskunde Op 3 april 2007 bezocht de Inspectie van het Onderwijs "Basisschool Hervormde School" in het kader van een themaonderzoek rekenen-wiskunde. Dit onderzoek vond plaats in aanvulling op het reguliere PKO. Tijdens dit onderzoek onderzocht de inspectie de kwaliteit van het rekenwiskundeonderwijs op de school. Het gaat hierbij om indicatoren die betrekking hebben op het aanbod, de onderwijstijd, het didactisch handelen van leraren, de afstemming op de onderwijsbehoeften van leerlingen, de actieve en zelfstandige rol van leerlingen, de begeleiding, de zorg, de resultaten en de ontwikkeling van leerlingen. De indicatoren zijn specifiek voor het leer- en vormingsgebied rekenen-wiskunde geformuleerd. Indien de school in het kader van zelfevaluatie over een bepaalde indicator of over een bepaald kwaliteitsaspect dat een relatie heeft met het rekenwiskundeonderwijs voldoende betrouwbare en valide gegevens heeft verzameld kan in overleg tussen school en inspectie besloten worden om de oordelen uit de zelfevaluatie alleen te verifiëren en deze niet zelf opnieuw te onderzoeken. Zo sluit de inspectie niet alleen aan bij de specifieke situatie van de school, maar wordt de school bovendien niet onnodig belast. Dit was op uw school niet aan de orde. Uw school heeft naast de schoolgids en het schoolplan documenten ingestuurd die op uw zelfevaluatie-activiteiten en schoolontwikkeling betrekking hebben. Het betrof de volgende documenten: diverse schoolontwikkelingsgrafieken/trendoverzichten; resultaat oudertevredenheidsonderzoek; resultaat Arbo-enquête personeel; resultaat leerlingenenquête; notitie kwaliteitsbeleid (31 maart 2007) en tijdpad schoolplan ; notitie burgerschap en integratie; personeelsgids, februari 2007; uitvoering van het schoolplan in de jaren , , en ; concept tussentijdse evaluatie voor- en vroegschoolse educatie, gemeente Neder-Betuwe, mei De opzet van het onderzoek Het onderzoek bestond uit de volgende activiteiten. Onderzoek en analyse van documenten en gegevens over de school die bij de inspectie aanwezig zijn. Analyse van documenten die betrekking hebben op zelfevaluatieactiviteiten van de school en van andere documenten die de school voorafgaand aan het schoolbezoek heeft toegestuurd. Rapport onderzoek rekenen-wiskunde, Basisschool Hervormde School, d.d. 3 april

6 Schoolbezoek, waarbij in een aantal groepen de onderwijspraktijk is geobserveerd door het bijwonen van lessen rekenen en wiskunde. Deze lesbezoeken vonden plaats in de groepen 1/2, 4, 6 en 8. Bovendien heeft de inspectie over de kwaliteit van de indicatoren gesprekken gevoerd met de directie en de intern begeleiders. Aan het eind van het schoolbezoek heeft de inspectie de kwaliteitsoordelen en de conclusies van het schoolbezoek besproken met directie en team. Daarbij was een vertegenwoordiging van het bevoegd gezag aanwezig. De inhoud van het rapport Het onderzoek naar de kwaliteit van het onderwijs levert een kwaliteitsprofiel op van de school (hoofdstuk 2). Vervolgens wordt in hoofdstuk 3 een beschouwing gegeven over de geconstateerde kwaliteit van het rekenwiskundeonderwijs. Rapport onderzoek rekenen-wiskunde, Basisschool Hervormde School, d.d. 3 april

7 2 KWALITEITSPROFIEL REKENEN-WISKUNDE Het kwaliteitsprofiel geeft een overzicht van de waarderingen die de inspectie heeft toegekend aan indicatoren voor het reken-wiskundeonderwijs. In de waardering is tot uitdrukking gebracht in welke mate de indicatoren bijdragen aan de kwaliteit van het onderwijs: 1. draagt niet of nauwelijks bij; 2. draagt onvoldoende bij; 3. draagt voldoende bij; 4. draagt in hoge mate bij; 5. niet te beoordelen (alleen bij Resultaten en Ontwikkeling van leerlingen). Deze waardering is gegeven indien de school over bepaalde indicatoren geen betrouwbare en valide gegevens beschikbaar heeft. Het kwaliteitsprofiel van Basisschool Hervormde School Leerstofaanbod 3.1 De aangeboden leerinhouden voor rekenen-wiskunde zijn dekkend voor de kerndoelen 3.4 De leerinhouden voor rekenen-wiskunde worden aan voldoende leerlingen aangeboden tot en met het niveau van groep De leerinhouden voor rekenen-wiskunde in de verschillende leerjaren sluiten op elkaar aan 3.6 De leerinhouden voor rekenen-wiskunde zijn afgestemd op de onderwijsbehoeften van individuele leerlingen Tijd 4.4 De leraren maken efficiënt gebruik van de geplande onderwijstijd voor rekenen-wiskunde 4.5 De school stemt de hoeveelheid tijd voor leren en onderwijzen bij rekenen-wiskunde af op de onderwijsbehoeften van leerlingen Didactisch handelen van leraren 6.1 De leraren realiseren een taakgerichte werksfeer tijdens de lessen rekenen-wiskunde 6.3 De leraren leggen bij rekenen-wiskunde duidelijk uit 6.5 De leraren bevorderen strategisch denken 6.9 De leraren dragen met behulp van leer- en hulpmiddelen bij aan een ondersteunende leeromgeving. Rapport onderzoek rekenen-wiskunde, Basisschool Hervormde School, d.d. 3 april

8 Afstemming 7.1 De leraren volgen de vorderingen van hun leerlingen in rekenen-wiskunde systematisch 7.2 De leraren analyseren de vorderingen van de leerlingen om vast te stellen wat bij rekenen-wiskunde de aanpassingen van het aanbod en/of het onderwijsleerproces moeten zijn voor de groep 7.3 De leraren stemmen de instructie en verwerking bij rekenenwiskunde af op de verschillen in ontwikkeling tussen de leerlingen Actieve en zelfstandige rol van leerlingen 8.1 De leerlingen zijn actief betrokken bij de onderwijsactiviteiten in het kader van rekenen-wiskunde Begeleiding 10.1 De school gebruikt een samenhangend systeem van instrumenten en procedures voor het volgen van de prestaties en de ontwikkeling van de leerlingen met betrekking tot rekenenwiskunde Zorg 11.2 Op basis van een analyse van de verzamelde gegevens met betrekking tot rekenen-wiskunde, bepaalt de school de aard van de zorg voor de zorgleerlingen 11.3 De school voert de zorg planmatig uit 11.4 De school gaat de effecten van de zorg na Resultaten 12.1 De resultaten van de leerlingen voor rekenen-wiskunde liggen aan het eind van de schoolperiode ten minste op het niveau dat op grond van de kenmerken van de leerlingenpopulatie mag worden verwacht 5 Ontwikkeling van leerlingen 13.1 De resultaten van de leerlingen voor rekenen-wiskunde tijdens de schoolperiode liggen ten minste op het niveau dat op grond van de kenmerken van de leerlingenpopulatie mag worden verwacht 5 Rapport onderzoek rekenen-wiskunde, Basisschool Hervormde School, d.d. 3 april

9 3 BESCHOUWING REKEN-WISKUNDEONDERWIJS De beschouwing in dit rapport over het rekenen-wiskundeonderwijs is een aanvulling op de integrale beschouwing zoals die is beschreven in het PKO rapport, dat u apart zult ontvangen. In de toelichting gaat de inspectie alleen in op de onderdelen die nog niet in het integrale rapport zijn toegelicht en uitsluitend op onderdelen die op het rekenen-wiskundeonderwijs van toepassing zijn. Algemeen beeld en toelichting In het integrale PKO rapport is het algemene beeld van de Hervormde School Opheusden beschreven. Wat betreft reken-wiskundeonderwijs is daar nog het volgende aan toe te voegen. Opbrengsten De school behaalt voldoende opbrengsten op het gebied van rekenen en wiskunde. In alle groepen worden de resultaten met methodeonafhankelijke toetsen gemonitord. Uit die gegevens blijkt dat dit jaar alleen in groep 6 meer leerlingen met een achterstand waren dan verwacht mag worden. Alle andere jaren was het aantal zorgleerlingen minder. Ook de eindopbrengsten op het gebied van rekenen zijn de afgelopen drie jaren rond het gemiddelde dat gezien de populatie verwacht mag worden. Leerstofaanbod Het leerstofaanbod voor reken-wiskunde onderwijs voldoet in grote lijnen. De school beschikt over een rekenmethode voor de groepen 3 t/m 8 die is gebaseerd op 'realistisch rekenen'. De methode voldoet aan de kerndoelen en sluit aan bij de belevingswereld van de leerlingen. In het onderwijs maken de leraren voldoende gebruik van hulpmiddelen. Ook ICT wordt daarbij beredeneerd ingezet. Voor leersterke leerlingen zet de school aanvullende materialen in. Het aanbod in de groepen 1 en 2 is nog onvoldoende uitgewerkt. De school heeft nog geen vastgelegd aanbod in deze groepen waarin de leerlijn voor rekenen is uitgewerkt naar tussendoelen en bijbehorende materialen. Leertijd Volgens opgave van de school besteden de leraren ruim 15% van de lestijd aan reken-wiskunde onderwijs, waarbij het accent op de hogere leerjaren ligt. In de groepen 1 t/m 3 is dit bijna 10% van de lestijd, terwijl in de groepen 4 t/m 8 zo'n 20% van de lestijd aan rekenen-wiskunde wordt besteed. Leertijd wordt ook gevarieerd voor leerlingen die meer tijd nodig hebben of daarentegen minder tijd nodig hebben. Ook huiswerk wordt daarbij als middel ingezet. Onderwijs en leren Zoals ook in het algemene deel van het PKO rapport al is beschreven, is de afstemming van het onderwijs op de verschillen tussen de leerlingen nog onvoldoende. Daarbij valt wel op dat het rekenonderwijs iets gunstiger afsteekt. Bij de verwerking van de leerstof wordt gewerkt in meerdere niveaus, waarbij voldoende rekening wordt gehouden met de verschillen tussen de leerlingen. De instructie is echter nog te klassikaal van opzet. Ook het gebruiken van de leerlingenresultaten op de methodegebonden toetsen en de landelijk genormeerde toetsen gebeurt nog onvoldoende inzichtelijk. Rapport onderzoek rekenen-wiskunde, Basisschool Hervormde School, d.d. 3 april

10 De manier waarop leraren het leerstofaanbod en de instructie en verwerkingsopdrachten afstemmen op de verschillen in niveau tussen leerlingen is niet helder genoeg vastgelegd in de groepsadministratie. Wat betreft het begeleiden van zorgleerlingen en het bieden van extra remediërende hulp is er geen noemenswaardig verschil tussen de verschillende vakken. De opmerkingen zoals die gemaakt zijn in het PKO rapport gelden daarom evenzeer voor het vakgebied rekenen-wiskunde. Rapport onderzoek rekenen-wiskunde, Basisschool Hervormde School, d.d. 3 april