RAPPORT VAN BEVINDINGEN THEMAONDERZOEK FRIES BIJ

Transcriptie

1 RAPPORT VAN BEVINDINGEN THEMAONDERZOEK FRIES BIJ O.B.S. THRIMWALDA Plaats: Gytsjerk BRIN-nummer: 14BP Onderzoeksnummer: Onderzoek uitgevoerd op: 29 september 2009 Conceptrapport verzonden op: 28 oktober 2009 Rapport vastgesteld te Groningen op: 30 november 2009 Reproductie van het rapport zonder toestemming van de inspectie of de school/instelling vindt niet plaats anders dan in zijn volledige vorm.

2

3 1 INLEIDING De Inspectie van het Onderwijs heeft op 29 september 2009 een onderzoek uitgevoerd op o.b.s. "Thrimwalda" in het kader van het themaonderzoek Fries. Daarbij heeft een onderzoek plaatsgevonden naar de kernindicatoren van de volgende kwaliteitsaspecten: kwaliteitszorg, aanbod Friese taal, tijd, didactisch handelen, afstemming, actieve rol van leerlingen, toetsing en wet- en regelgeving. Aanleiding In 2006 heeft de inspectie onderzoek gedaan naar de positie van het Fries in het primair en voortgezet onderwijs. De bevindingen heeft zij gepubliceerd in het rapport De kwaliteit van het vak Fries in po en vo in Fryslân (september 2006). Het onderzoek was een vervolg op eerder onderzoek van de inspectie naar het Fries in het basisonderwijs (2001) en voortgezet onderwijs (1999). De minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap heeft de inspectie opdracht gegeven de kwaliteit van het onderwijs in het Fries in haar toezicht op te nemen (Handelingen EK, , 21 juni 2005). Afgesproken is dat de inspectie regelmatig bij diverse scholen in Fryslân onderzoek doet en hierover aan de minister rapporteert. In 2010 zal opnieuw een rapport verschijnen. De resultaten van het themaonderzoek, dat in 2009 op een aantal scholen voor po en vo is uitgevoerd, vormen daarvoor de basis. Onderzoeksopzet Het themaonderzoek Fries bestond uit de volgende activiteiten: Onderzoek en analyse van documenten en gegevens over de school die bij de inspectie aanwezig zijn. Analyse van, indien beschikbaar, documenten die betrekking hebben op het onderwijs in de Friese taal en cultuur van de school, die de school voorafgaand aan het schoolbezoek heeft toegestuurd. Schoolbezoek, waarbij de onderwijspraktijk is geobserveerd door het bijwonen van lessen Friese taal. Deze lesbezoeken vonden plaats in de groepen 1, 4 en 7-8. Bovendien heeft de inspectie over de kwaliteit van de kernindicatoren gesprekken gevoerd met de directie. Aan het eind van het schoolbezoek heeft de inspectie de kwaliteitsoordelen en de conclusies van het schoolbezoek besproken met de directie. Daarbij was een vertegenwoordiging van het bevoegd gezag aanwezig. Waarderingskader De inspectie heeft zich bij haar onderzoek gebaseerd op het waarderingskader Fries po. Het waarderingskader Fries is eerder gehanteerd bij de pilot themaonderzoeken po in 2007 en vo in

4 Opbouw rapport In hoofdstuk 2 staan de bevindingen uit het onderzoek op het gebied van de onderwijskwaliteit en de wettelijke voorschriften weergegeven. Deze worden gevolgd door een beschouwing waarin de beoordeling wordt toegelicht. 4

5 2 BEVINDINGEN 2.1 Kwaliteits- en nalevingsprofiel In onderstaande tabel vermeldt de inspectie welke indicatoren in dit onderzoek zijn betrokken en tot welke bevindingen het onderzoek heeft geleid. De nummering in de tabel verwijst naar het waarderingskader Fries po. De bevindingen zijn weergegeven in de vorm van een score. De score geeft aan in welke mate de betreffende indicator gerealiseerd is. De inspectie heeft daarnaast onderzocht of wordt voldaan aan de naleving van enkele wettelijke voorschriften. Legenda: 1. slecht 2. onvoldoende 3. voldoende 4. goed Kwaliteitszorg 1.1 De school heeft inzicht in de verschillen in onderwijsbehoeften van haar leerlingenpopulatie op het gebied van Friese taal. 1.2 De school evalueert systematisch de kwaliteit van de opbrengsten van het Fries. 1.3 De school evalueert systematisch de kwaliteit van het onderwijs in de Friese taal en cultuur. 1.4 De school werkt planmatig aan verbeteractiviteiten ten behoeve van de Friese taal. 1.5 De school borgt de kwaliteit van het onderwijs in de Friese taal en cultuur. 1.6 De school rapporteert aan belanghebbenden inzichtelijk over de gerealiseerde kwaliteit van het Fries. Aanbod Friese taal 2.1 Het aanbod voor Fries is dekkend voor de kerndoelen. 2.2 De leerinhouden Friese taal in de verschillende leerjaren sluiten op elkaar aan. 2.3 De school biedt leerlingen met verschillende taalachtergronden leerinhouden aan voor Fries die passen bij de onderwijsbehoeften van die leerlingen. Tijd 3.1 Er wordt voldoende onderwijstijd gepland voor Fries. 5

6 Didactisch handelen 4.1 De leraren realiseren bij Fries een taakgerichte werksfeer. 4.2 De leraren leggen in de lessen Fries duidelijk uit. 4.3 De leraren geven in de lessen Fries expliciet onderwijs in strategieën voor het begrijpen van Friese woorden en teksten. 4.4 De leraren dragen in de lessen Fries met behulp van leer- en hulpmiddelen bij aan een uitdagende leeromgeving. Afstemming 5.1 De leraren volgen de taal- en leesvorderingen Fries van hun leerlingen systematisch. 5.2 De leraren stemmen de instructie en verwerking bij Fries af op de onderwijsbehoeften van de leerlingen. 5.3 Het taalgebruik van de leraren past bij de taalbehoefte van de leerlingen. Actieve rol leerlingen 6.1 De leerlingen zijn tijdens de lessen Fries actief betrokken bij onderwijsactiviteiten. Toetsing 7.1 De leraren gebruiken methodeonafhankelijke toetsen voor het bepalen van de vorderingen op het gebied van de Friese taal Wet- en regelgeving Alle leraren die onderwijs in de Friese taal geven beschikken over een akte van bekwaamheid. In de schoolgids staan de doelen ten aanzien van het Fries beschreven. In het schoolplan staat een beschrijving van het aanbod Fries. ja nee 2.2 Beschouwing Algemeen beeld De inspectie concludeert dat de meeste indicatoren uit het waarderingskader Fries op o.b.s. Thrimwalde van onvoldoende kwaliteit zijn. Toelichting Kwaliteitszorg In het recent geschreven taalbeleidsplan Frysk heeft de school haar doelen en plannen met betrekking tot het Fries beschreven. Daarnaast inventariseert de school de gegevens over de thuistaal van haar leerlingen bij aanmelding en vorig jaar heeft opnieuw een inventarisatie plaatsgevonden om vast te stellen in hoeverre de thuistaalsituatie (eventueel) was gewijzigd. Er is nog geen sprake van een systematische aandacht voor de kwaliteitszorg van het Fries, omdat de directie aan andere prioriteiten aandacht geeft. 6

7 Onderwijsleerproces en afstemming Sinds enkele jaren maakt de school gebruik van een nieuwe methode Fries. Tijdens de lesbezoeken heeft de inspectie geconstateerd dat niet voor alle leerjaren de lesboeken en de nodige differentiatiekaternen worden gehanteerd. Om deze reden heeft de inspectie zowel het leerstofaanbod als de doorgaande lijn als onvoldoende beoordeeld. Ofschoon de lessentabellen anders doen vermoeden, is de hoeveelheid ingeroosterde tijd voor het vak Fries in de bovenbouw voldoende. Daarnaast is in alle groepen wekelijks een dagdeel vastgelegd waarin Fries zowel de voertaal als de instructietaal is. In de geobserveerde lessen is sprake van een taakgerichte werksfeer waarin de leerstof duidelijk wordt uitgelegd en waarin leerlingen actief bij de Friese les zijn betrokken. Strategieën voor leren en onderwijzen heeft de inspectie te weinig waargenomen. Opvallend is wel dat ondanks de gegevens over de thuistaalsituatie nog geen sprake is van afstemming binnen de groepen. De lessen hebben een klassikaal karakter waarin alle leerlingen dezelfde taken uitvoeren. Met ingang van dit jaar is de school voornemens om methodegebonden toetsen af te nemen. Een methodeonafhankelijke toets wordt niet afgenomen. 7