RAPPORT VAN BEVINDINGEN. Kwaliteitsonderzoek bij. basisschool De Zwaluw

Transcriptie

1 RAPPORT VAN BEVINDINGEN Kwaliteitsonderzoek bij basisschool De Zwaluw Plaats : Leiden BRIN-nummer : 17OZ Onderzoeksnummer : Datum schoolbezoek : 12 oktober 2010 Rapport vastgesteld te Zoetermeer op 24 november 2010

2

3 Inhoud 1 Inleiding 5 2 Bevindingen 7 3 Toezichtarrangement 13 pagina 3 van 13

4

5 1 Inleiding De Inspectie van het Onderwijs heeft op 12 oktober 2010 een onderzoek uitgevoerd op basisschool De Zwaluw naar aspecten van de kwaliteit van het onderwijs en de naleving van wet- en regelgeving. De aanleiding voor dit onderzoek was het volgende. De inspectie heeft voor De Zwaluw een risicoanalyse uitgevoerd. Uit deze analyse kwam naar voren dat de opbrengsten mogelijk onvoldoende zijn. Op 31 augustus 2010 heeft de inspectie de uitkomsten van deze risicoanalyse met het bevoegd gezag besproken. Naar aanleiding van dit gesprek is besloten een onderzoek uit te voeren om eventuele tekortkomingen vast te stellen. Conform de uitgangspunten van het programmatisch handhaven onderzoekt de inspectie tevens standaard of wordt voldaan aan bepaalde wettelijke voorschriften. Onderzoeksopzet Het onderzoek bestond uit de volgende activiteiten: Een controle van de aanwezigheid van de schoolgids, het schoolplan en het zorgplan bij de inspectie. Een toets op de aanwezigheid van informatie over enkele wettelijke verplichte onderdelen in de schoolgids, het schoolplan en het zorgplan. Een controle op de onderwijstijd die de school heeft gepland. Onderzoek en analyse van documenten en gegevens over de school die bij de inspectie aanwezig zijn. Analyse van documenten die betrekking hebben op zelfevaluatie-activiteiten van de school die de school voorafgaand aan het schoolbezoek heeft toegestuurd, te weten het schooljaarverslag ; een interne evaluatie; het katern opbrengsten. Schoolbezoek, waarbij in een aantal groepen de onderwijspraktijk is geobserveerd door het bijwonen van lessen Nederlandse taal en rekenen en wiskunde. Deze lesbezoeken vonden plaats in de groepen 1/2b, 3/4, 6, 7a, 7/8. Gesprekken met de directie en de intern begeleider over de kwaliteit van de indicatoren. Een gesprek met leraren. Een eindgesprek met de directie en een vertegenwoordiging van het bevoegd gezag, na afloop van het schoolbezoek. Tijdens het onderzoek beoordeelde de inspectie indicatoren van de volgende aspecten: opbrengsten, onderwijsleerproces, zorg en begeleiding en kwaliteitszorg. pagina 5 van 13

6 Toezichtkader De inspectie heeft zich bij haar onderzoek onder andere gebaseerd op het Toezichtkader po/vo 2009 en de notitie Analyse en waarderingen van opbrengsten primair onderwijs. Beide documenten zijn te vinden op Opbouw rapport In hoofdstuk 2 staan de bevindingen uit het onderzoek naar de onderwijskwaliteit en de wettelijke vereisten. Dit wordt gevolgd door een beschouwing waarin het oordeel van de inspectie wordt toegelicht en waar mogelijk de schoolontwikkeling in samenhang wordt beschreven. Hoofdstuk 3 geeft het toezichtarrangement weer. pagina 6 van 13

7 2 Bevindingen 2.1 Kwaliteits- en nalevingsprofiel In onderstaande tabellen vermeldt de inspectie welke indicatoren in dit onderzoek zijn betrokken en tot welke bevindingen het onderzoek heeft geleid. De nummering in de tabellen verwijst naar het volledige waarderingskader primair onderwijs De indicatoren met een asterisk zijn de normindicatoren; zij spelen een beslissende rol bij de beoordeling van de kwaliteit van het onderwijs. De bevindingen zijn weergegeven in de vorm van een score. De score geeft aan in welke mate de betreffende indicator gerealiseerd is. Legenda: 1. slecht 2. onvoldoende 3. voldoende 4. goed 5. niet te beoordelen (alleen bij opbrengsten) In verband met het programmatisch handhaven heeft de inspectie daarnaast enkele controles uitgevoerd op bepaalde wettelijke voorschriften. Of de school wel of niet voldoet aan deze wettelijke vereisten wordt tot uitdrukking gebracht met de score 'ja' of 'nee'. Kwaliteitsaspect 1 Opbrengsten 1.1 * De resultaten van de leerlingen aan het eind van de basisschool liggen ten minste op het niveau dat op grond van de kenmerken van de leerlingenpopulatie mag worden verwacht. 1.2 * De resultaten van de leerlingen voor Nederlandse taal en voor rekenen en wiskunde tijdens de schoolperiode liggen ten minste op het niveau dat op grond van de kenmerken van de leerlingenpopulatie mag worden verwacht. 1.3 De leerlingen doorlopen in beginsel de school binnen de verwachte periode van acht jaar. 1.4 Leerlingen met specifieke onderwijsbehoeften ontwikkelen zich naar hun mogelijkheden. 1.5 De sociale competenties van de leerlingen liggen op een niveau dat mag worden verwacht. 5 pagina 7 van 13

8 Kwaliteitsaspect 2 Leerstofaanbod 2.1 * Bij de aangeboden leerinhouden voor Nederlandse taal en rekenen en wiskunde betrekt de school alle kerndoelen als te bereiken doelstellingen. 2.2 * De leerinhouden voor Nederlandse taal en voor rekenen en wiskunde worden aan voldoende leerlingen aangeboden tot en met het niveau van leerjaar De leerinhouden in de verschillende leerjaren sluiten op elkaar aan. 2.4 * De school met een substantieel aantal leerlingen met een leerlinggewicht biedt bij Nederlandse taal leerinhouden aan die passen bij de onderwijsbehoeften van leerlingen met een taalachterstand. 2.5 De school heeft een specifiek aanbod om sociale competenties te ontwikkelen. Kwaliteitsaspect 3 Tijd 3.1 De leraren maken efficiënt gebruik van de geplande onderwijstijd. Kwaliteitsaspect 5 Didactisch handelen 5.1 * De leraren geven duidelijke uitleg van de leerstof. 5.2 * De leraren realiseren een taakgerichte werksfeer. 5.3 * De leerlingen zijn actief betrokken bij de onderwijsactiviteiten. Kwaliteitsaspect 6 Afstemming 6.2 De leraren stemmen de instructie af op verschillen in ontwikkeling tussen de leerlingen. 6.3 De leraren stemmen de verwerkingsopdrachten af op verschillen in ontwikkeling tussen de leerlingen. Kwaliteitsaspect 7 Begeleiding 7.1 * De school gebruikt een samenhangend systeem van genormeerde instrumenten en procedures voor het volgen van de prestaties en de ontwikkeling van de leerlingen. 7.2 De leraren volgen en analyseren systematisch de voortgang in de ontwikkeling van de leerlingen. Kwaliteitsaspect 8 Zorg 8.1 De school signaleert vroegtijdig welke leerlingen zorg nodig hebben. 8.2 Op basis van een analyse van de verzamelde gegevens bepaalt de school de aard van de zorg voor de zorgleerlingen. 8.3 * De school voert de zorg planmatig uit. 8.4 De school evalueert regelmatig de effecten van de zorg. pagina 8 van 13

9 Kwaliteitsaspect 9 Kwaliteitszorg 9.1 De school heeft inzicht in de onderwijsbehoeften van haar leerlingenpopulatie. 9.2 De school evalueert jaarlijks de resultaten van de leerlingen. 9.3 De school evalueert regelmatig het onderwijsleerproces. 9.4 De school werkt planmatig aan verbeteractiviteiten. 9.5 De school borgt de kwaliteit van het onderwijsleerproces. 9.6 De school verantwoordt zich aan belanghebbenden over de gerealiseerde onderwijskwaliteit. Naleving wet- en regelgeving NT1a De inspectie is in het bezit gesteld van de geldende schoolgids (art. 16, lid 2 en 3, WPO). NT1b In de schoolgids is informatie opgenomen over standaard gecontroleerde onderdelen (art. 13 WPO) NT2a De inspectie is in het bezit gesteld van het geldende schoolplan (art. 16, lid 1 en 3, WPO) NT2b In het schoolplan is informatie opgenomen over een of meer standaard gecontroleerde onderdelen (art. 12 WPO). NT3a De inspectie is in het bezit gesteld van het geldende zorgplan (art. 19, lid 3, WPO). NT3b In het zorgplan is informatie opgenomen over een of meer standaard gecontroleerde onderdelen (art. 19, lid 2, WPO). NT4a Er is voldoende onderwijstijd geprogrammeerd om te kunnen voldoen aan de daarvoor gestelde minima (art. 8, lid 7 onder b, WPO). NT4b Er is maximaal zevenmaal een onvolledige schoolweek geprogrammeerd voor de groepen 3 t/m 8 (artikel 8, lid 7 onder b, WPO). ja nee 2.2 Beschouwing Algemeen beeld In de afgelopen jaren is stagnatie in de schoolontwikkeling opgetreden en zijn de resultaten van de leerlingen gedaald. Een jaar geleden heeft het bestuur hierop ingegrepen door de directeur te vervangen door een interim directeur en sinds deze zomer door een vaste directeur. Samen met het team heeft het nieuwe management de schoolontwikkeling een impuls gegeven. De voortvarende start die de school maakt met evaluatie van de opbrengsten en het onderwijsleerproces en het trekken van adequate consequenties voor de onderwijspraktijk, kan in de toekomst leiden tot verhoging van de nu nog magere opbrengsten. Ook is het zaak om alle prille ontwikkelingen te verankeren in de dagelijks praktijk en te borgen zodat de verbeteringen behouden blijven voor de school. Hieronder volgt een toelichting op het oordeel. Toelichting Leerresultaten en kwaliteitszorg pagina 9 van 13

10 De resultaten en op zowel de eindtoets als de tussentijdse toetsen zijn volgens de beslisregels van de inspectie net voldoende. Voor de eindtoets betekent dit dat de resultaten in 2010 en 2008 onvoldoende waren en in 2009 net op de ondergrens lagen. Voor de tussentijdse toetsen betekent dit dat vier van de vijf toetsen waar de inspectie als steekproef naar kijkt voldoende zijn. Alleen de score op technisch lezen in groep 4 ligt nog onder de ondergrens. De inspectie heeft echter ook gekeken naar groep 5 en 7. Daar zijn de toetsen voor rekenen in beide groepen onvoldoende, technisch lezen in groep 5 onvoldoende en begrijpend lezen in groep 7 onvoldoende. Dit wordt bevestigd door een mager resultaat op de Entreetoets groep 7. Dit is een zorgelijk beeld. Zeker gezien het feit dat de school tot voor kort niet wist dat de eindresultaten zo tekortschoten. Ten behoeve van een aanpak om de stagnerende schoolontwikkeling een impuls te geven, heeft de school een start gemaakt met het systematisch evalueren van het onderwijs met behulp van een zelfevaluatie-instrument. Het onderwerp opbrengsten is hierbij geprioriteerd. Deze start zal de school mogelijk meer inzicht geven in de oorzaken van de lage resultaten van de leerlingen. Het huidige katern opbrengsten heeft nog deels de status van een plan van aanpak in plaats van een evaluatie. Zodra de resultaten van voorgaande jaren en van de komende toetsen ingebracht worden, zal de school ook trend- en inhoudsanalyses kunnen maken. Benchmarking door het vergelijken met scholen met eenzelfde leerlingenpopulatie en met eigen gestelde doelen kunnen ook inzichten verschaffen in de kwaliteit van de eigen opbrengsten. Verdergaande scholing kan een bijdrage leveren aan het voorkomen dat evaluatie van opbrengsten 'toveren met cijfers' wordt. Evaluatie van opbrengsten op schoolniveau zal de komende jaren een vervolg moeten krijgen in het meer opbrengstgericht werken in de hele school op alle niveaus. De school heeft op dit moment een aantal leerlingen dat werkt op een eigen leerlijn. Omdat de school voor deze leerlingen wil werken met een ontwikkelingsperspectief heeft de school voor één leerling een pilot gedraaid. De school zal na evaluatie van de pilot voor de overige leerlingen ook een ontwikkelingsperspectief maken. Naast de verbetering van de opbrengsten is het belangrijkste verbeterpunt volgens de school de borging van de gerealiseerde schoolontwikkeling. In het verleden is te veel verwaterd, volgens het team. De directie heeft al plannen ontwikkeld om de borging weer op te pakken. Analyse en differentiatie Het volgen, registreren en analyseren van alle toetsen kan op sommige punten nog verbeterd worden. Ten eerste volgt de school de vorderingen van de leerlingen op begrijpend lezen niet goed. De school gebruikt daarvoor alleen de LVS-toets een maal per jaar en niet de methodegebonden toetsen van de twee methodes die de school gebruikt. Vervolgens maken de leerkrachten foutenanalyses van de toetsen met behulp van de handreikingen van de methodes. Leerkrachten kunnen deze analyses nog verder verdiepen door naar trends te kijken en een diagnose van het achterliggende probleem te maken. De school werkt nog te veel op 'de automatische piloot' door alleen de voorschriften van een methode te volgen. Dit geldt niet alleen voor analyse en diagnosevaardigheden, maar ook voor het ontwerpen van de groeps(handelings)plannen. In deze groepsplannen wordt deels ook de zorg verantwoord voor leerlingen die vroeger een individueel handelingsplan kregen. Deze effectiviteitslag is mogelijk, maar de zorg die daar in vermeld staat moet wel beredeneerd blijven door de leerkracht. pagina 10 van 13

11 De gekozen aanpak van analyse, diagnose en keuze voor extra zorg is wellicht mede de oorzaak van de nog magere differentiatiepraktijk. Tijdens de lesobservaties werd tijdens de fase van instructie en van verwerking in te weinig lessen vormen van differentiatie aangetroffen. Ook daar waar wel les werd gegeven aan verschillende groepjes binnen de klas, bleek instructie meer het karakter te hebben van begeleide verwerking van de lesstof. Differentiatie tijdens de verwerkingsfase krijgt al vorm bij het rekenonderwijs, daarbuiten nog te weinig. Als het groepsplan deels de handelingsplannen vervangt, kan bij de differentiatie tijdens de verwerking ook meer verwacht worden dan het volgen van de differentiatievoorschriften uit de methode. pagina 11 van 13

12

13 3 Toezichtarrangement De Inspectie van het Onderwijs kent aan basisschool De Zwaluw het basisarrangement toe. Dit betekent dat de inspectie op dit moment geen reden heeft om het toezicht te intensiveren. De inspectie concludeert tevens dat er geen tekortkomingen zijn in de naleving van de wettelijke voorschriften die standaard zijn gecontroleerd. pagina 13 van 13