RAPPORT VAN BEVINDINGEN. Kwaliteitsonderzoek bij. de Erasmusschool

Transcriptie

1 RAPPORT VAN BEVINDINGEN Kwaliteitsonderzoek bij de Erasmusschool Plaats : 's-gravenhage BRIN-nummer : 19NZ Onderzoeksnummer : Datum schoolbezoek : 22 november 2010 Rapport vastgesteld te Zoetermeer op : 26 januari 2011

2

3 Inhoud 1 Inleiding 5 2 Bevindingen 7 3 Toezichtarrangement 13 pagina 3 van 13

4

5 1 Inleiding De Inspectie van het Onderwijs heeft op 22 november 2010 een onderzoek uitgevoerd op de Erasmusschool naar aspecten van de kwaliteit van het onderwijs en de naleving van wet- en regelgeving. De aanleiding voor dit onderzoek was het volgende. De inspectie heeft voor de Erasmusschool een risicoanalyse uitgevoerd. Uit deze analyse kwam naar voren dat de opbrengsten mogelijk onvoldoende zijn. Op 2 september 2010 heeft de inspectie de uitkomsten van deze risicoanalyse met het bevoegd gezag besproken. Naar aanleiding van dit gesprek is besloten een onderzoek uit te voeren om eventuele tekortkomingen vast te stellen. Conform de uitgangspunten van het programmatisch handhaven onderzoekt de inspectie tevens standaard of wordt voldaan aan bepaalde wettelijke voorschriften. Toezichthistorie De inspectie heeft al een aantal jaren geen onderzoek uitgevoerd op deze school. Het laatste periodiek kwaliteitsonderzoek vond plaats in In 2007 is er een VVE-onderzoek uitgevoerd in de groepen 1 en 2 en op de peuterspeelzaal in deze school. Onderzoeksopzet Het onderzoek bestond uit de volgende activiteiten: Een controle van de aanwezigheid van de schoolgids, het schoolplan en het zorgplan bij de inspectie. Een toets op de aanwezigheid van informatie over enkele wettelijke verplichte onderdelen in de schoolgids, het schoolplan en het zorgplan. Een controle op de onderwijstijd die de school heeft gepland. Onderzoek en analyse van documenten en gegevens over de school die bij de inspectie aanwezig zijn. Schoolbezoek, waarbij in een aantal groepen de onderwijspraktijk is geobserveerd door het bijwonen van lessen Nederlandse taal en rekenen en wiskunde. Deze lesbezoeken vonden plaats in de groepen 1/2, 3, 5, 6 en 8. Gesprekken met de directie en de intern begeleiders over de kwaliteit van de indicatoren. Een gesprek met leraren. Een eindgesprek met de directie en een vertegenwoordiging van het bevoegd gezag, na afloop van het schoolbezoek. Tijdens het onderzoek beoordeelde de inspectie indicatoren van de volgende aspecten: kwaliteitszorg, opbrengsten, zorg en begeleiding en het onderwijsleerproces. pagina 5 van 13

6 Toezichtkader De inspectie heeft zich bij haar onderzoek onder andere gebaseerd op het Toezichtkader po/vo 2009 en de notitie Analyse en waarderingen van opbrengsten primair onderwijs. Beide documenten zijn te vinden op Opbouw rapport In hoofdstuk 2 staan de bevindingen uit het onderzoek naar de onderwijskwaliteit en de wettelijke vereisten. Dit wordt gevolgd door een beschouwing waarin het oordeel van de inspectie wordt toegelicht en waar mogelijk de schoolontwikkeling in samenhang wordt beschreven. Hoofdstuk 3 geeft het toezichtarrangement weer. pagina 6 van 13

7 2 Bevindingen 2.1 Kwaliteits- en nalevingsprofiel In onderstaande tabellen vermeldt de inspectie welke indicatoren in dit onderzoek zijn betrokken en tot welke bevindingen het onderzoek heeft geleid. De nummering in de tabellen verwijst naar het volledige waarderingskader primair onderwijs De indicatoren met een asterisk zijn de normindicatoren; zij spelen een beslissende rol bij de beoordeling van de kwaliteit van het onderwijs. De bevindingen zijn weergegeven in de vorm van een score. De score geeft aan in welke mate de betreffende indicator gerealiseerd is. Legenda: 1. slecht 2. onvoldoende 3. voldoende 4. goed 5. niet te beoordelen (alleen bij opbrengsten) In verband met het programmatisch handhaven heeft de inspectie daarnaast enkele controles uitgevoerd op bepaalde wettelijke voorschriften. Of de school wel of niet voldoet aan deze wettelijke vereisten wordt tot uitdrukking gebracht met de score 'ja' of 'nee'. Kwaliteitsaspect 1 Opbrengsten 1.1 * De resultaten van de leerlingen aan het eind van de basisschool liggen ten minste op het niveau dat op grond van de kenmerken van de leerlingenpopulatie mag worden verwacht. 1.2 * De resultaten van de leerlingen voor Nederlandse taal en voor rekenen en wiskunde tijdens de schoolperiode liggen ten minste op het niveau dat op grond van de kenmerken van de leerlingenpopulatie mag worden verwacht. 1.3 De leerlingen doorlopen in beginsel de school binnen de verwachte periode van acht jaar. 1.4 Leerlingen met specifieke onderwijsbehoeften ontwikkelen zich naar hun mogelijkheden. 1.5 De sociale competenties van de leerlingen liggen op een niveau dat mag worden verwacht. 5 pagina 7 van 13

8 Kwaliteitsaspect 2 Leerstofaanbod 2.1 * Bij de aangeboden leerinhouden voor Nederlandse taal en rekenen en wiskunde betrekt de school alle kerndoelen als te bereiken doelstellingen. 2.2 * De leerinhouden voor Nederlandse taal en voor rekenen en wiskunde worden aan voldoende leerlingen aangeboden tot en met het niveau van leerjaar De leerinhouden in de verschillende leerjaren sluiten op elkaar aan. 2.4 * De school met een substantieel aantal leerlingen met een leerlinggewicht biedt bij Nederlandse taal leerinhouden aan die passen bij de onderwijsbehoeften van leerlingen met een taalachterstand. 2.5 De school heeft een specifiek aanbod om sociale competenties te ontwikkelen. Kwaliteitsaspect 3 Tijd 3.1 De leraren maken efficiënt gebruik van de geplande onderwijstijd. Kwaliteitsaspect 4 Schoolklimaat 4.7 Het personeel van de school zorgt ervoor dat de leerlingen op een respectvolle manier met elkaar en anderen omgaan. Kwaliteitsaspect 5 Didactisch handelen 5.1 * De leraren geven duidelijke uitleg van de leerstof. 5.2 * De leraren realiseren een taakgerichte werksfeer. 5.3 * De leerlingen zijn actief betrokken bij de onderwijsactiviteiten. Kwaliteitsaspect 6 Afstemming 6.2 De leraren stemmen de instructie af op verschillen in ontwikkeling tussen de leerlingen. 6.3 De leraren stemmen de verwerkingsopdrachten af op verschillen in ontwikkeling tussen de leerlingen. Kwaliteitsaspect 7 Begeleiding 7.1 * De school gebruikt een samenhangend systeem van genormeerde instrumenten en procedures voor het volgen van de prestaties en de ontwikkeling van de leerlingen. 7.2 De leraren volgen en analyseren systematisch de voortgang in de ontwikkeling van de leerlingen. pagina 8 van 13

9 Kwaliteitsaspect 8 Zorg 8.1 De school signaleert vroegtijdig welke leerlingen zorg nodig hebben. 8.2 Op basis van een analyse van de verzamelde gegevens bepaalt de school de aard van de zorg voor de zorgleerlingen. 8.3 * De school voert de zorg planmatig uit. 8.4 De school evalueert regelmatig de effecten van de zorg. Kwaliteitsaspect 9 Kwaliteitszorg 9.1 De school heeft inzicht in de onderwijsbehoeften van haar leerlingenpopulatie. 9.2 De school evalueert jaarlijks de resultaten van de leerlingen. 9.3 De school evalueert regelmatig het onderwijsleerproces. 9.4 De school werkt planmatig aan verbeteractiviteiten. 9.5 De school borgt de kwaliteit van het onderwijsleerproces. 9.6 De school verantwoordt zich aan belanghebbenden over de gerealiseerde onderwijskwaliteit. Naleving wet- en regelgeving NT1a De inspectie is in het bezit gesteld van de geldende schoolgids (art. 16, lid 2 en 3, WPO). NT1b In de schoolgids is informatie opgenomen over standaard gecontroleerde onderdelen (art. 13 WPO) NT2a De inspectie is in het bezit gesteld van het geldende schoolplan (art. 16, lid 1 en 3, WPO) NT2b In het schoolplan is informatie opgenomen over een of meer standaard gecontroleerde onderdelen (art. 12 WPO). NT3a De inspectie is in het bezit gesteld van het geldende zorgplan (art. 19, lid 3, WPO). NT3b In het zorgplan is informatie opgenomen over een of meer standaard gecontroleerde onderdelen (art. 19, lid 2, WPO). NT4a Er is voldoende onderwijstijd geprogrammeerd om te kunnen voldoen aan de daarvoor gestelde minima (art. 8, lid 7 onder b, WPO). NT4b Er is maximaal zevenmaal een onvolledige schoolweek geprogrammeerd voor de groepen 3 t/m 8 (artikel 8, lid 7 onder b, WPO). ja nee 2.2 Beschouwing Algemeen beeld De Erasmusschool is een school met twee kanten. Enerzijds een school met voldoende basiskwaliteit als het gaat om pedagogisch handelen, schoolklimaat en onderwijsaanbod. Anderzijds kent de school nog geen opbrengstgerichte cultuur en dalen de eindopbrengsten nu al een paar jaar. Dit maakt de school kwetsbaar. De school heeft deze conclusie zelf ook onlangs getrokken en besloten om, mede op basis van dit rapport, een verbetertraject met de onderwijsbegeleidingsdienst te starten. pagina 9 van 13

10 Hieronder volgt een toelichting op het oordeel. Toelichting Opbrengsten en evaluaties daarvan De eindopbrengsten van de Erasmusschool zijn de laatste twee jaar onvoldoende en vertonen een dalende lijn. De tussentijdse opbrengsten van afgelopen schooljaar zijn onvoldoende omdat de toetsen voor technisch lezen in groep 3, begrijpend lezen in groep 6 en rekenen in groep 6 onvoldoende waren. De school heeft dit ook geconstateerd en verbeteracties ingezet of voorgenomen, zoals vernieuwing van methodes. Tussen deze feiten en maatregelen ontbreekt echter een gedegen analyse en evaluatie van eindtoets en leerlingvolgsysteem. De school ademt nog geen opbrengstgerichte cultuur uit van doelen stellen, toetsen analyseren, trendanalyses duiden en conclusies trekken voor de onderwijsorganisatie en de lespraktijk. De school vermoedt dat het niveau van de leerlingenpopulatie daalt sinds enige jaren, maar kan dit niet staven met trendanalyses of leerwinstanalyses. In de groepen 6, 7 en 8 zit een aantal leerlingen met een eigen leerlijn. Deze leerlingen worden ondersteund met een handelingsplan en gevolgd in hun ontwikkeling. Voor hen is echter nog geen ontwikkelingsperspectief geschetst met bijbehorende tussendoelen en plannend aanbod, zodat aangetoond kan worden dat ook deze leerlingen zich ontwikkelen naar hun vermogen. Analyses, zorg en differentiatie De school staat nog aan het begin van het gebruik maken van analyses van toetsen. Foutencategorieën worden geïdentificeerd en remediërende lessen uit de methode worden ingezet. De toetsen zijn echter een veel grotere bron van informatie dan waar de school nu inzicht in heeft. Ook is het nog geen normale gang van zaken om per groep/vak of per leerling leerwinstdoelen te stellen, wat zeer behulpzaam is bij de latere evaluatie. Zonder dit inzicht in de groep leerlingen is het ook moeilijk om de lessen aan de mogelijkheden van de leerlingen aan te passen. De differentiatiepraktijk is dan ook nog erg mager. Zowel tijdens de instructie als tijdens de verwerking van de lesstof kan meer en effectiever gevarieerd worden. Er is een goed lopende zorgstructuur gebouwd op de school. Afspraken zijn helder en de formats zijn behulpzaam. Op enkele onderdelen kan de leerlingenzorg effectiever. Zo kunnen de analysevaardigheden ten behoeve van de zorgleerlingen vergroot worden. Lang niet altijd is duidelijk wat de oorzaak is van het geconstateerde probleem. Er zijn afspraken over wanneer een leerling extra zorg krijgt. Dit leidt echter tot een waaier aan handelings- en ondersteuningsplannetjes. Terwijl lichte zorg ook een plaats zou kunnen krijgen in groepsplannen voor het klassenmanagement, of in groepshandelingsplannen. De huidige plannen missen vaak een diagnose, hebben vage doelstellingen en ontberen nogal eens een evaluatie. Kwaliteitszorg pagina 10 van 13

11 De Erasmusschool heeft de helft van de kwaliteitszorgcyclus goed op orde en staat voor de andere helft nog aan het begin van een ontwikkeling. De school werkt met duidelijke plannen van aanpak van verbeteringen, zet sterk in op borging van de resultaten (met coaches) en rapporteert hierover naar betrokkenen. Het fundament voor dit proces ontbreekt echter. De school heeft nog geen systeem of instrument om objectief het onderwijsleerproces te evalueren. Daarnaast kent de school, zoals al gezegd, geen traditie in het evalueren van de (eind)resultaten van de leerlingen. Als laatste moet opgemerkt worden dat de school ook systematischer gebruik kan maken van haar kennis van de leerlingenpopulatie. De school legt deze informatie over trends in de populatie nog niet vast en trekt daar niet aantoonbaar conclusies uit. pagina 11 van 13

12

13 3 Toezichtarrangement De Inspectie van het Onderwijs kent aan de Erasmusschool het basisarrangement toe. Dit betekent dat de inspectie op dit moment geen reden heeft om het toezicht te intensiveren. Er is een onvolledigheid in de inhoud van de schoolgids geconstateerd. Het document geeft geen informatie over de volgende onderdelen: beschrijving over de onderwijsresultaten. Het beleid van de inspectie is de genoemde of onvolkomenheden op dit moment nog niet als tekortkoming te beoordelen bij de betreffende indicator over het naleven van wet- en regelgeving. Wel heeft de inspectie met het bevoegd gezag afgesproken dat in de volgende versie van dit schooldocument het ontbrekende onderdeel is opgenomen. pagina 13 van 13