RAPPORT VAN BEVINDINGEN. Kwaliteitsonderzoek bij. cbs Het Kompas

Transcriptie

1 RAPPORT VAN BEVINDINGEN Kwaliteitsonderzoek bij cbs Het Kompas Plaats : IJmuiden BRIN-nummer : 12QI Onderzoeksnummer : Datum schoolbezoek : 20 maart 2012 Rapport vastgesteld te Leeuwarden op: 16 mei 2012

2

3 Inhoud 1 Inleiding 5 2 Bevindingen 7 3 Toezichtarrangement 11 pagina 3 van 11

4

5 1 Inleiding De Inspectie van het Onderwijs heeft op 20 maart 2012 een onderzoek uitgevoerd op cbs Het Kompas naar aspecten van de kwaliteit van het onderwijs en de naleving van wet- en regelgeving. De aanleiding voor dit onderzoek was het volgende. De inspectie heeft voor cbs het Kompas een risicoanalyse uitgevoerd. Uit deze analyse kwam naar voren dat de opbrengsten mogelijk onvoldoende zijn. Toezichthistorie Op 16 januari 2007 beoordeelde de inspectie de kwaliteit van het onderwijs op Het Kompas als zwak. Dit was grotendeels terug te voeren op de leerinhouden Nederlandse taal die niet voldeden aan de kerndoelen en aan het feit dat het systeem van zorg en begeleiding niet volledig functioneerde. De eindopbrengsten waren voldoende. Op 9 september 2008 is de school opnieuw bezocht en kon zij aannemelijk maken dat het aanbod voor Nederlandse taal aan de kerndoelen voldeed. De kwaliteit van het onderwijs is toen als voldoende beoordeeld ondanks tekortkomingen bij de aspecten zorg en begeleiding en kwaliteitszorg. Op 20 maart 2012 zou de inspectie de school bezoeken in het kader van het onderwijsverslag maar vanwege mogelijk onvoldoende eindresultaten is het onderzoek omgezet in een kwaliteitsonderzoek. Onderzoeksopzet Het onderzoek bestond uit de volgende activiteiten: Een controle van de aanwezigheid van de schoolgids, het schoolplan en het zorgplan bij de inspectie. Een toets op de aanwezigheid van informatie over enkele wettelijke verplichte onderdelen in de schoolgids, het schoolplan en het zorgplan. Een controle op de onderwijstijd die de school heeft gepland. Onderzoek en analyse van documenten en gegevens over de school die bij de inspectie aanwezig zijn. Analyse van documenten die de school voorafgaand aan het schoolbezoek heeft toegestuurd, te weten: een evaluatie van het schoolpan , jaarplan-jaarverslag , toetskalender , tussenresultaten 2012, trendanalyse 2012 en een formulier met tussenopbrengsten. Schoolbezoek, waarbij in een aantal groepen de onderwijspraktijk is geobserveerd door het bijwonen van lessen Nederlandse taal en rekenen en wiskunde. Deze lesbezoeken vonden plaats in de groepen 1-2A, 1-2D, 2E, 3/4, 4, 5/6, 6, 6/7, 7/8, 7/8 en 8. Gesprekken met de directie en de intern begeleiders over de kwaliteit van de indicatoren. Een gesprek met leraren. Een eindgesprek met de directie en een vertegenwoordiging van het bestuur, na afloop van het schoolbezoek. Tijdens het onderzoek beoordeelde de inspectie indicatoren van de volgende aspecten: opbrengsten, leerstofaanbod, tijd, didactisch handelen en afstemming, zorg en begeleiding en kwaliteitszorg. pagina 5 van 11

6 Toezichtkader De inspectie heeft zich bij haar onderzoek onder andere gebaseerd op het Toezichtkader po/vo 2011 en de notitie Analyse en waarderingen van opbrengsten primair onderwijs. Beide documenten zijn te vinden op Opbouw rapport In hoofdstuk 2 staan de bevindingen uit het onderzoek naar de onderwijskwaliteit en de wettelijke vereisten. Dit wordt gevolgd door een beschouwing waarin het oordeel van de inspectie wordt toegelicht en waar mogelijk de schoolontwikkeling in samenhang wordt beschreven. Hoofdstuk 3 geeft het toezichtarrangement weer. pagina 6 van 11

7 2 Bevindingen 2.1 Kwaliteits- en nalevingsprofiel In onderstaande tabellen vermeldt de inspectie welke indicatoren in dit onderzoek zijn betrokken en tot welke bevindingen het onderzoek heeft geleid. De nummering in de tabellen verwijst naar het volledige waarderingskader primair onderwijs Indicatoren die bij een kwaliteitsonderzoek de doorslag geven of een school (zeer) zwak is, de zogeheten normindicatoren, zijn gemarkeerd met een asterisk. Voor een overzicht van alle normindicatoren zie het Toezichtkader po/vo 2011 op De bevindingen zijn weergegeven in de vorm van een score. De score geeft aan in welke mate de betreffende indicator gerealiseerd is. Legenda: 1. slecht 2. onvoldoende 3. voldoende 4. goed 5. niet te beoordelen (alleen bij opbrengsten) In verband met het programmatisch handhaven heeft de inspectie daarnaast enkele controles uitgevoerd op bepaalde wettelijke voorschriften. Of de school wel of niet voldoet aan deze wettelijke vereisten wordt tot uitdrukking gebracht met de score 'ja' of 'nee'. Kwaliteitsaspect 1 Opbrengsten 1.1 * De resultaten van de leerlingen aan het eind van de basisschool liggen ten minste op het niveau dat op grond van de kenmerken van de leerlingenpopulatie mag worden verwacht. 1.2 * De resultaten van de leerlingen voor Nederlandse taal en voor rekenen en wiskunde tijdens de schoolperiode liggen ten minste op het niveau dat op grond van de kenmerken van de leerlingenpopulatie mag worden verwacht. 1.5 De sociale competenties van de leerlingen liggen op een niveau dat mag worden verwacht. Kwaliteitsaspect 2 Leerstofaanbod 2.1 * Bij de aangeboden leerinhouden voor Nederlandse taal en rekenen en wiskunde betrekt de school alle kerndoelen als te bereiken doelstellingen. 2.2 * De leerinhouden voor Nederlandse taal en voor rekenen en wiskunde worden aan voldoende leerlingen aangeboden tot en met het niveau van leerjaar De leerinhouden in de verschillende leerjaren sluiten op elkaar aan. 2.4 * De school met een substantieel aantal leerlingen met een leerlinggewicht biedt bij Nederlandse taal leerinhouden aan die passen bij de onderwijsbehoeften van leerlingen met een taalachterstand. 5 pagina 7 van 11

8 Kwaliteitsaspect 3 Tijd 3.1 De leraren maken efficiënt gebruik van de geplande onderwijstijd. Kwaliteitsaspect 5 Didactisch handelen 5.1 * De leraren geven duidelijke uitleg van de leerstof. 5.2 * De leraren realiseren een taakgerichte werksfeer. 5.3 * De leerlingen zijn actief betrokken bij de onderwijsactiviteiten. Kwaliteitsaspect 6 Afstemming 6.1 De leraren stemmen de aangeboden leerinhouden af op verschillen in ontwikkeling tussen de leerlingen. 6.2 De leraren stemmen de instructie af op verschillen in ontwikkeling tussen de leerlingen. 6.3 De leraren stemmen de verwerkingsopdrachten af op verschillen in ontwikkeling tussen de leerlingen. 6.4 De leraren stemmen de onderwijstijd af op verschillen in ontwikkeling tussen de leerlingen. Kwaliteitsaspect 7 Begeleiding 7.1 * De school gebruikt een samenhangend systeem van genormeerde instrumenten en procedures voor het volgen van de prestaties en de ontwikkeling van de leerlingen. 7.2 De leraren volgen en analyseren systematisch de voortgang in de ontwikkeling van de leerlingen. Kwaliteitsaspect 8 Zorg 8.1 De school signaleert vroegtijdig welke leerlingen zorg nodig hebben. 8.2 Op basis van een analyse van de verzamelde gegevens bepaalt de school de aard van de zorg voor de zorgleerlingen. 8.3 * De school voert de zorg planmatig uit. 8.4 De school evalueert regelmatig de effecten van de zorg. Kwaliteitsaspect 9 Kwaliteitszorg 9.1 De school heeft inzicht in de onderwijsbehoeften van haar leerlingenpopulatie. 9.2 De school evalueert jaarlijks de resultaten van de leerlingen. 9.3 De school evalueert regelmatig het onderwijsleerproces. 9.4 De school werkt planmatig aan verbeteractiviteiten. 9.5 De school borgt de kwaliteit van het onderwijsleerproces. 9.6 De school verantwoordt zich aan belanghebbenden over de gerealiseerde onderwijskwaliteit. Naleving wet- en regelgeving NT1a De inspectie is in het bezit gesteld van de geldende schoolgids (art. 16, lid 2 en 3, WPO). NT2a De inspectie is in het bezit gesteld van het geldende schoolplan (art. 16, lid 1 en 3, WPO) NT3a De inspectie is in het bezit gesteld van het geldende zorgplan (art. 19, lid 3, WPO). NT4a Er is voldoende onderwijstijd geprogrammeerd om te kunnen voldoen aan de daarvoor gestelde minima (art. 8, lid 7 onder b, WPO). NT4b Er is maximaal zevenmaal een onvolledige schoolweek geprogrammeerd voor de groepen 3 t/m 8 (artikel 8, lid 7 onder b, WPO). ja nee pagina 8 van 11

9 2.2 Beschouwing Algemeen beeld De inspectie concludeert dat de kwaliteit van het onderwijs op cbs het Kompas voldoende is. Zowel de eindresultaten als de tussenresultaten zijn boven de ondergrenzen die de inspectie stelt. De planmatige zorg (normindicator 8.3) beoordeelt de inspectie als onvoldoende. Daarnaast zijn de meeste indicatoren betreffende de afstemming en de zorg niet voldoende. De school heeft twee belangrijke ontwikkelpunten. Ten eerste het opbrengstgericht werken waarbij het stellen van eigen ambitieuze doelen en het afstemmen van het onderwijs op de onderwijsbehoeften van de individuele leerling belangrijke speerpunten zijn. Ten tweede de planmatige zorg waarbij ook de analyse van de gegevens van de zorgleerlingen de nodige aandacht behoeft. Hieronder volgt een toelichting op het oordeel. Toelichting Opbrengsten De resultaten van de leerlingen aan het eind van de basisschool zijn voldoende omdat deze in 2011 en 2012 boven de ondergrens liggen die de inspectie stelt. De eindresultaten van 2010 zijn echter onvoldoende. De resultaten gedurende de schoolloopbaan zijn van voldoende niveau omdat deze voor technisch lezen in groep 3 en 4, rekenen en wiskunde in groep 4 en 6 en begrijpend lezen in groep 6 voldoende zijn. De school gebruikt geen instrument voor het volgen van de sociaal-emotionele ontwikkeling en om deze reden is indicator 1.5 niet beoordeeld. Onderwijsleerproces, afstemming en tijd De school gebruikt voor rekenen, begrijpend lezen en spelling methodes die voldoen aan de kerndoelen. Voor de overige aspecten van taal werkt de school met de leerlijnen uit de OGOmap, die per thema zijn uitgewerkt. Deze leerlijnen geven echter niet aan hoe het aanbod moet oplopen in moeilijkheidsgraad. Dezelfde onderdelen van de leerlijnen worden in meerdere leerjaren aangeboden, maar op welk niveau en hoe er wordt aangesloten bij eerder aanbod is onduidelijk. Bij het leerstofaanbod in de groepen 1-2 zijn geen jaardoelen en daarvan afgeleide tussendoelen gesteld. Het aanbod aan de kleuters is gepland per thema waarbij voor alle activiteiten themadoelen zijn beschreven. Het is echter onduidelijk hoe deze themadoelen gekoppeld zijn aan jaardoelen. De doorgaande lijn in het onderwijsaanbod is om hiervoor beschreven redenen als onvoldoende beoordeeld. (indicator 2.3) Het didactisch handelen van de leraren is van voldoende niveau. Het leraargedrag is voorspelbaar en de leraren zorgen voor een duidelijke structuur en een doelmatig klassenmanagement. De leraren geven over het algemeen voldoende uitleg. Door de inhoud van de lessen en de keuzes van de thema`s zijn de leerlingen betrokken bij de lessen. De school werkt recent met groepsplannen voor lezen en in een enkele groep is er een groepsplan voor rekenen, spelling of begrijpend lezen. De kwaliteit van deze groepsplannen is wisselend. Daarnaast is in de groepsmappen of dagadministratie onvoldoende zichtbaar hoe de leraren voor deze vakken het onderwijs afstemmen op de onderwijsbehoeften van de leerlingen. De meeste indicatoren van afstemming zijn om deze reden als onvoldoende beoordeeld. Zorg en begeleiding De school heeft een adequaat systeem van instrumenten en procedures om de resultaten en de ontwikkeling van de leerlingen te volgen. pagina 9 van 11

10 De leraren brengen de toetsresultaten in kaart maar analyseren deze resultaten echter onvoldoende. De resultaten van de methodegebonden toetsen zijn nog onvoldoende terug te zien in de afstemming van het onderwijs aan de individuele leerling. Daarnaast gebruikt de school geen instrument om de sociaal -emotionele ontwikkeling van de leerlingen te volgen. Indicator 7.2. is om deze redenen als onvoldoende beoordeeld. De school heeft criteria vastgelegd waarin wordt beschreven wanneer de leerachterstanden te groot zijn en een leerling in aanmerking komt voor extra hulp. De analyse van de gegevens van de zorgleerlingen is echter nog onvoldoende. De school stelt voor deze leerlingen groepsplannen of individuele handelingsplannen op maar in deze plannen zijn de doelen, de activiteiten en de evaluatie te globaal beschreven. Door het ontbreken van de individuele accenten is het niet goed te bepalen of leerlingen terecht een zelfde of juist een verschillende aanpak krijgen. Zowel de analyse, de planmatige zorg als de evaluatie zijn hierdoor als onvoldoende beoordeeld. Kwaliteitszorg De kenmerken van de schoolpopulatie zijn in kaart gebracht en vertaald naar de onderwijsbehoeften van de leerlingen. De school werkt volgens het OGOconcept en besteedt bij het uitwerken van de thema`s extra aandacht aan het taalonderwijs. De school evalueert het onderwijsleerproces met behulp van een kwaliteitsinstrument. Tijdens teamvergaderingen worden alle onderdelen van het onderwijsleerproces besproken. Daarnaast houdt de school tevredenheidsonderzoeken onder ouders en leerkrachten. Op grond van deze evaluaties formuleert de school haar verbeterpunten en deze zijn beschreven in het schoolplan en in het jaarplan. De directie en intern begeleiders van de school gaan aan de hand van kijkwijzers op klassenbezoek om de kwaliteit van het onderwijs te borgen. De school evalueert de resultaten van de leerlingen echter onvoldoende. De school stelt geen eigen ambitieuze tussen- en einddoelen waardoor het referentiekader ontbreekt om de gerealiseerde leerresultaten te evalueren. De directie en het team hebben te weinig zicht op de eigen eindresultaten doordat de opbrengsten door de jaren heen niet structureel gevolgd zijn en niet op hiaten geanticipeerd kon worden. Het opbrengstgericht werken is een belangrijk ontwikkelpunt voor de school. pagina 10 van 11

11 3 Toezichtarrangement Kwaliteit De Inspectie van het Onderwijs kent aan cbs Het Kompas het basisarrangement toe. Dit betekent dat de inspectie op dit moment geen reden heeft om het toezicht te intensiveren. Naleving Er zijn tekortkomingen geconstateerd in de naleving van wettelijke voorschriften, die vanwege het programmatisch handhaven standaard zijn gecontroleerd. Ten aanzien van de ouderbijdrage is geconstateerd dat informatie ontbreekt over de ouderbijdrage. Er dient in de schoolgids informatie te zijn opgenomen over de vrijwilligheid en over de hoogte van de ouderbijdrage. De inspectie heeft de tekortkoming met het bestuur besproken en het bestuur is het eens met de vastgestelde tekortkoming. De inspectie heeft het bestuur opdracht gegeven alle ouders schriftelijk te informeren over de ontbrekende informatie over de ouderbijdrage en aan te geven wat het schoolbeleid is op dit punt. De inspectie ontvangt een afschrift hiervan. Na dit kwaliteitsonderzoek heeft het bestuur passende maatregelen getroffen. De ouders zijn nu goed geïnformeerd over de ouderbijdrage. De inspectie concludeert derhalve dat de geconstateerde tekortkoming in de naleving van wet- en regelgeving op de onderzochte onderdelen is opgeheven. Er is een onvolledigheid in de inhoud van het schoolplan geconstateerd. Het document geeft geen informatie over de volgende onderdelen: Een passage waarin wordt beschreven wat het personeelsbeleid is dat gericht is op de ontwikkeling en uitvoering van het onderwijskundig beleid van de school, alsmede de maatregelen en instrumenten die waarborgen dat het personeel zijn bekwaamheid onderhoudt. Het beleid van de inspectie is de genoemde onvolkomenheden op dit moment nog niet als tekortkoming te beoordelen bij de betreffende indicator over het naleven van wet- en regelgeving. Wel heeft de inspectie met het bestuur afgesproken dat in de volgende versie van dit schooldocument het ontbrekende onderdeel is opgenomen. pagina 11 van 11