Opleiding Duurzaam Gebouw :

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Opleiding Duurzaam Gebouw :"

Transcriptie

1 Opleiding Duurzaam Gebouw : Duurzaam Bouwen Van A tot Z Leefmilieu Brussel Milieu-impactevaluaties in de gebouwde omgeving Milieugerelateerde materiaalprestatie van gebouwelementen Deel 2 Damien TRIGAUX KU LEUVEN

2 MILIEU-IMPACTEVALUATIES IN DE GEBOUWDE OMGEVING MILIEUGERELATEERDE MATERIAALPRESTATIE VAN GEBOUWELEMENTEN

3 INHOUDSOPGAVE 3 1. INLEIDING 2. METHODOLOGIE Milieudata Milieu-indicatoren Milieukosten Elementmethode 3. RESULTATEN 4. GEBRUIKERSTOOL Opbouw Demonstratie

4 INLEIDING 4 MILIEUGERELATEERDE MATERIAALPRESTATIE VAN GEBOUW(ELEMENT)EN Opdrachtgever: OVAM Onderzoeksconsortium: VITO, KU Leuven en WTCB Overleg met sectororganisaties en overheden

5 INLEIDING 5 DOELSTELLINGEN Bepalingsmethode milieuprestaties gebouwelementen Vlaamse/Belgische context Gebaseerd op Europese standards en International Reference Life Cycle Data Handbook Milieuprofielendatabank (115 gebouwelementenvarianten) Expert-rekentool

6 INHOUDSOPGAVE 6 1. INLEIDING 2. METHODOLOGIE Milieudata Milieu-indicatoren Milieukosten Elementmethode 3. RESULTATEN 4. GEBRUIKERSTOOL Opbouw Demonstratie

7 METHODOLOGIE MILIEUDATA 7 LCI DATA Generieke data Zwitserse databank Ecoinvent Aanpassing aan de Belgische context (elektriciteitsmix en transportmiddel) Specifieke data Nog geen Belgische EPD databank Specifieke LCI data van 8 producenten Emissions to air Acetone low. pop. 3,0636E-09 kg Acrolein low. pop. 3,7806E-12 kg Actinides, radioactive, unspecified low. pop. 8,7234E-12 kbq Aerosols, radioactive, unspecified low. pop. 1,6768E-07 kbq Aldehydes, unspecified low. pop. 3,1822E-10 kg Aluminum low. pop. 2,1245E-09 kg Ammonia low. pop. 2,2382E-07 kg Antimony low. pop. 6,257E-10 kg Antimony-124 low. pop. 1,2237E-12 kbq Antimony-125 low. pop. 1,277E-11 kbq Argon-41 low. pop. 0, kbq Arsenic low. pop. 4,596E-09 kg Barium low. pop. 2,4666E-09 kg Barium-140 low. pop. 8,3068E-10 kbq Benzene low. pop. 1,1425E-07 kg Benzo(a)pyrene low. pop. 5,716E-10 kg Beryllium low. pop. 4,5827E-12 kg Boron low. pop. 2,6495E-07 kg Bromine low. pop. 1,511E-08 kg Butadiene low. pop. 7,9072E-16 kg Butane low. pop. 3,4369E-07 kg Cadmium low. pop. 1,3861E-09 kg Calcium low. pop. 1,4198E-09 kg Carbon dioxide, biogenic low. pop. 7,4068E-06 kg Carbon dioxide, fossil low. pop. 0, kg Carbon disulfide low. pop. 3,0446E-07 kg Carbon monoxide, biogenic low. pop. 3,3369E-08 kg Carbon monoxide, fossil low. pop. 0, kg Carbon-14 low. pop. 0, kbq Cerium-141 low. pop. 2,0138E-10 kbq Cesium-134 low. pop. 9,6447E-12 kbq Cesium-137 low. pop. 1,7097E-10 kbq Chlorine low. pop. 2,2233E-14 kg

8 METHODOLOGIE MILIEU-INDICATOREN 8 VEELHEID AAN MILIEUASPECTEN

9 BELANGRIJKE MILIEUASPECTEN VOOR OVERHEDEN METHODOLOGIE MILIEU-INDICATOREN 9 KEUZE MILIEU-INDICATOREN klimaatsverandering Verzuring Fotochem. luchtverontr. Aantasting ozonlaag zwevend stof kwaliteit water kwantiteit water ruimtegebruik bodemerosie industrieel afval lawaai Global Warming Pot. Ozon Depletion Pot. Acidification Pot. (l+w) Eutrophication Pot. Ph. Chem. Ozon Cr. Pot. Ab. Depl. Pot. non-fossil Ab. Depl. Pot. fossil Human toxicity Respiratory inorganics Radiation, human Radiation, ecosystems Ecotoxicity Land occupation Land transformation Water depletion CEN INDICATOREN BIJKOMENDE INDICATOREN (CEN+)

10 METHODOLOGIE MILIEUKOSTEN 10 MONETARISATIE VAN MILIEU-IMPACTEN Beslissingen op basis van geaggregeerde score Vergelijking met financiële kosten Internalisatie van milieu-impact ( De vervuiler betaalt )

11 METHODOLOGIE MILIEUKOSTEN 11 MMG MILIEU-INDICATOREN CEN INDICATOREN CEN + INDICATOREN Global Warming Ozon Depletion Acidification Eutrophication Ph. Chem. Ozon Cr. Eutroph., freswater Eutroph., marine Human toxicity Respiratory inorganics Radiation, human Radiation, ecosystems Ecotoxicity Land transformation Ecotox., terrestrial Ecotox., marine water Ecotox., fresh water Land transf, rainforest Land transf., other Ab. Depl. non-fossil Land occupation Land occup. agricultural Ab. Depl. fossil Water depletion Land occup., urban 18 individuele scores 16 gemonetariseerde scores 3 geaggregeerde scores (CEN, CEN+, ALL)

12 METHODOLOGIE ELEMENTMETHODE 12 VERSCHILLENDE SCHAALNIVEAUS BOUWMATERIALEN VERWERKTE MATERIALEN GEBOUW- ELEMENTEN GEBOUWEN WIJKEN

13 METHODOLOGIE ELEMENTMETHODE 13 BB/SfB CODERINGSSYSTEEM

14 INHOUDSOPGAVE INLEIDING 2. METHODOLOGIE Milieudata Milieu-indicatoren Milieukosten Elementmethode 3. RESULTATEN 4. GEBRUIKERSTOOL Opbouw Demonstratie

15 euro/m2 wall RESULTATEN 15 ANALYSE VAN 1 VARIANT: MILIEU-INDICATOREN EW2_timber frame_rw22_facing brick land transf. (rainforest) land occupation (urban) land occupation (forest) ecotox. (marine) ecotox. (fresh water) ecotox. (terrestrial) CEN: CEN+: 19.9 TOTAL: ionising radiation (humans) 15 particulate matter formation (PM) human toxicity 10 depletion - non-fossil photochem. oxidant form. eutrophication (marine) 5 eutrophication (fresh water) acidification (land) ozone depletion 0 CEN CEN+ climate change

16 euro/m2 wall RESULTATEN 16 ANALYSE VAN 1 VARIANT: LEVENSCYCLUSFASEN 25 EW2_timber frame_rw22_facing brick CEN: CEN+: 19.9 TOTAL: heating (transmission) 20 EOL transport to EOL demolition replacement of elements replacement of subelements major maintenance small maintenance cleaning 5 construction transport to site productie 0 CEN CEN+

17 Indicators climate change ozone depletion acidification (land) eutrophic-ation (fresh water) eutrophic-ation (marine) photochem. oxidant form. depletion - non-fossil human toxicity particulate matter formation (PM) ionising radiation (humans) ecotox. (terrestrial) ecotox. (fresh water) ecotox. (marine) land occupation (forest) land occupation (urban) land transf. (rainforest) Life cycle stages euro/m2 wall RESULTATEN 17 ANALYSE VAN 1 VARIANT: MILIEU-INDICATOREN EN LEVENSCYCLUSFASEN 14 CEN EW2_timber frame_rw22_facing brick CEN+ CEN: CEN+: 19.9 TOTAL: heating (transmission) 10 EOL transport to EOL 8 demolition replacement of elements 6 4 replacement of subelements major maintenance small maintenance 2 cleaning construction 0

18 EW1_timber frame_rw14_facing brick EW2_timber frame_rw22_facing brick EW3_timber frame_cellulose22_facing brick EW4_timber frame_rw14_fibre cement EW5_FJI_cellulose24_facing brick EW6_FJI_cellulose36_facing brick EW7_FJI_cellulose36_roughcast_gypsu EW8_timber frame_rw14_planks EW9_concrete EW10_concrete EW11_concrete EW12_concrete EW13_concrete stone_full_rw7.5_facing EW14_hollow brick_insul_rw6_facing brick EW15_hollow brick_insul_rw8_roughcast EW16_hollow brick_insul_eps7_roughcast EW17_hollow brick_rw7.5_facing brick EW18_hollow brick_insul_rw6_facing EW19_concrete EW20_aircrete30_facing brick EW21_aircrete48_roughcast EW22_aircrete30_RW14_facing brick EW23_calcarenite_RW7.5_facing brick EW24_hollow brick_concrete prefab panel EW25_concrete_insitu_RW7.5_concrete euro/m2 wall RESULTATEN 18 VERGELIJKING VAN VERSCHILLENDE VARIANTEN: GLOBALE RESULTATEN heating CEN+ heating CEN CEN+ excluding heating CEN excluding heating

19 EW1_timber EW2_timber EW3_timber EW4_timber EW5_FJI_cellulose EW6_FJI_cellulose EW7_FJI_cellulose EW8_timber EW9_concrete EW10_concrete EW11_concrete EW12_concrete EW13_concrete EW14_hollow EW15_hollow EW16_hollow EW17_hollow EW18_hollow EW19_concrete EW20_aircrete30_f EW21_aircrete48_ EW22_aircrete30_ EW23_calcarenite EW24_hollow EW25_concrete_in euro/m2 wall RESULTATEN 19 VERGELIJKING VAN VERSCHILLENDE VARIANTEN: MILIEU-INDICATOREN 60 land transf. (rainforest) land occupation (urban) 50 land occupation (forest) ecotox. (marine) 40 ecotox. (fresh water) ecotox. (terrestrial) 30 ionising radiation (humans) particulate matter formation (PM) 20 human toxicity depletion - non-fossil 10 photochem. oxidant form. 0 eutrophication (marine) eutrophication (fresh water) acidification (land) ozone depletion climate change

20 EW1_timber frame_rw14_facing brick EW2_timber frame_rw22_facing brick EW3_timber frame_cellulose22_facing brick EW4_timber frame_rw14_fibre cement EW5_FJI_cellulose24_facing brick EW6_FJI_cellulose36_facing brick EW7_FJI_cellulose36_roughcast_gypsum EW8_timber frame_rw14_planks EW9_concrete EW10_concrete EW11_concrete EW12_concrete EW13_concrete stone_full_rw7.5_facing EW14_hollow brick_insul_rw6_facing brick EW15_hollow brick_insul_rw8_roughcast EW16_hollow brick_insul_eps7_roughcast EW17_hollow brick_rw7.5_facing brick EW18_hollow brick_insul_rw6_facing EW19_concrete EW20_aircrete30_facing brick EW21_aircrete48_roughcast EW22_aircrete30_RW14_facing brick EW23_calcarenite_RW7.5_facing brick EW24_hollow brick_concrete prefab panel EW25_concrete_insitu_RW7.5_concrete euro/m2 wall RESULTATEN 20 VERGELIJKING VAN VERSCHILLENDE VARIANTEN: LEVENSCYCLUSFASEN heating_cen+ heating_cen EOL_CEN+ EOL_CEN transport to EOL_CEN+ transport to EOL_CEN demolition_cen+ demolition_cen replacement of elements_cen+ replacement of elements_cen replacement of sub-elements_cen+ replacement of sub-elements_cen major maintenance_cen+ major maintenance_cen small maintenance_cen+ small maintenance_cen cleaning_cen+ cleaning_cen construction_cen+ construction_cen transport to site_cen+ transport to site_cen production_cen+ production_cen

21 RESULTATEN 21 PUBLICATIES

22 INHOUDSOPGAVE INLEIDING 2. METHODOLOGIE Milieudata Milieu-indicatoren Milieukosten Elementmethode 3. RESULTATEN 4. GEBRUIKERSTOOL Opbouw Demonstratie

23 GEBRUIKERSTOOL OPBOUW 23 DOELSTELLINGEN Vertaling naar de gebruikerspraktijk: architecten, bouwheren & lokale besturen en bouwmaterialenproducenten Vertaling naar beleidstoepassingen: criteria voor duurzaamheidsinstrumenten, bestekken en wedstrijdreglementen

24 GEBRUIKERSTOOL OPBOUW 24 STRUCTUUR SCHAALNIVEAUS INPUT VERWERKTE MATERIALEN OUTPUT VOORGEDEFINIEERDE VARIANTEN GEBOUWELEMENTEN GLOBALE RESULTATEN ZELF IN TE GEVEN VARIANTEN GEBOUWEN DEELRESULTATEN WIJKEN

25 GEBRUIKERSTOOL OPBOUW 25 STRUCTUUR VOORBEELDTOOL GEBRUIKERSTABBLADEN ACHTERGRONDTABBLADEN

26 GEBRUIKERSTOOL OPBOUW 26 TABBLAD (21)+_1 variant KEUZE PRIMAIRE LAAG KEUZE ISOLATIEMATERIAAL EN ISOLATIEDIKTE

27 GEBRUIKERSTOOL OPBOUW 27 TABBLAD (21)+_1 variant WARMTEWEERSTAND GLOBALE RESULTATEN DEELRESULTATEN

28 GEBRUIKERSTOOL OPBOUW 28 TABBLAD (21)+_1 variant KLEURENBALK me-waarde STAAFDIAGRAM GLOBALE RESULATEN

29 GEBRUIKERSTOOL OPBOUW 29 TABBLAD (21)+_1 variant STAAFDIAGRAM BIJDRAGE IMPACTINDICATOREN STAAFDIAGRAM BIJDRAGE LEVENSCYCLUSFASEN STAAFDIAGRAM BIJDRAGE VERWERKTE MATERIALEN

30 GEBRUIKERSTOOL OPBOUW 30 TABBLAD GEB_1 variant INVOER GEBOUWGEOMETRIE INVOER GEBOUWELEMENTEN

31 GEBRUIKERSTOOL OPBOUW 31 TABBLAD GEB_1 variant RATIO S U-WAARDEN ME-PEIL ENERGETISCHE EIGENSCHAPPEN

32 GEBRUIKERSTOOL OPBOUW 32 TABBLAD GEB_1 variant GLOBALE RESULTATEN DEELRESULTATEN

33 GEBRUIKERSTOOL OPBOUW 33 TABBLAD GEB_1 variant KLEURENBALK ME-PEIL STAAFDIAGRAM GLOBALE RESULATEN WAARDERINGSSYSTEEM REF-B EN VLAAMSE MAATSTAF

34 GEBRUIKERSTOOL OPBOUW 34 TABBLAD GEB_1 variant STAAFDIAGRAM BIJDRAGE IMPACTINDICATOREN STAAFDIAGRAM BIJDRAGE LEVENSCYCLUSFASEN STAAFDIAGRAM BIJDRAGE GEBOUWELEMENTEN

35 GEBRUIKERSTOOL DEMONSTRATIE 35 WAT IS HET EFFECT VAN? Isolatiegraad Materialen Woningtype

36 GEBRUIKERSTOOL DEMONSTRATIE 36 WAT IS HET EFFECT VAN?

37 CONTACT 37 Damien TRIGAUX PhD researcher KU Leuven Department of Architecture Kasteelpark Arenberg 1 - box Leuven : [email protected]

38 MILIEU-IMPACTEVALUATIES IN DE GEBOUWDE OMGEVING MILIEUGERELATEERDE MATERIAALPRESTATIE VAN GEBOUWELEMENTEN

Een tool in ontwikkeling op basis van de MMG berekeningswijze

Een tool in ontwikkeling op basis van de MMG berekeningswijze Een tool in ontwikkeling op basis van de MMG berekeningswijze Seminaries Duurzaam Bouwen, Leefmilieu Brussel 29 januari 2016 Evi Rossi, AMB, dienst Databeheer & Statistiek Roos Servaes, AMB, dienst Beleidsinnovatie

Nadere informatie

Milieu-impact van groene wandsystemen

Milieu-impact van groene wandsystemen Groen Bouwen: Groene gevels voor duurzame gebouwen en steden Milieu-impact van groene wandsystemen Lisa Wastiels, An Janssen WTCB Met de financiële steun van: 1 Milieu-impact van groene wanden 1. Levenscyclusanalyse

Nadere informatie

Levenscyclusanalyse van grassportvelden. 22 november Jasper Scholten

Levenscyclusanalyse van grassportvelden. 22 november Jasper Scholten Levenscyclusanalyse van grassportvelden 22 november 2012 Jasper Scholten Inhoud 1. Introductie Blonk Consultants 2. De levenscyclusanalyse (LCA) in 4 stappen 3. Resultaten 4. Advisering over duurzaam sportveldonderhoud

Nadere informatie

Milieuprofiel van gebouwelementen details per variant. 8. Raam

Milieuprofiel van gebouwelementen details per variant. 8. Raam Milieuprofiel van gebouwelementen details per variant 8. Raam Domentbeschrijving 1. Titel publicatie Milieuprofiel van gebouwelementen, details per variant: raam 2. Verantwoordelijke uitgever Danny Wille,

Nadere informatie

Opleiding Duurzaam Gebouw : Duurzame renovatie: kort overzicht

Opleiding Duurzaam Gebouw : Duurzame renovatie: kort overzicht Opleiding Duurzaam Gebouw : Duurzame renovatie: kort overzicht Leefmilieu Brussel MILIEU-IMPACTEVALUATIES IN DE GEBOUWDE OMGEVING Het gebruik van Life Cycle Assessment Deel 1 Damien TRIGAUX KU LEUVEN MILIEU-IMPACTEVALUATIES

Nadere informatie

Samenvatting Duurzaamheid van het afvalwater transport systeem; LCA methodiek toegepast op verschillende diameters en materialen

Samenvatting Duurzaamheid van het afvalwater transport systeem; LCA methodiek toegepast op verschillende diameters en materialen Samenvatting Duurzaamheid van het afvalwater transport systeem; LCA methodiek toegepast op verschillende diameters en materialen Inleiding De complexiteit van ons afvalwatersysteem is, naast de lange levensduur,

Nadere informatie

Levenscyclusanalyse en de bouw Streven naar een meetbare en berekenbare duurzaamheid van gebouwen

Levenscyclusanalyse en de bouw Streven naar een meetbare en berekenbare duurzaamheid van gebouwen Levenscyclusanalyse en de bouw Streven naar een meetbare en berekenbare duurzaamheid van gebouwen Pieter Van Laere - Sustainable Development Manager Saint-Gobain Construction Products - ISOVER De kers

Nadere informatie

Milieuprofiel van gebouwelementen details per variant. 1. Vloer op volle grond

Milieuprofiel van gebouwelementen details per variant. 1. Vloer op volle grond Milieuprofiel van gebouwelementen details per variant 1. Vloer op volle grond Domentbeschrijving geïntegreerde milieubeoordeling details van per materialengebruik variant: vloer op in volle gebouwen grond

Nadere informatie

SuFiQuaD. Sustainability, Financial and Quality evaluation of Dwelling types. Frank De Troyer, Karen Allacker. OVAM 1 oktober 2009.

SuFiQuaD. Sustainability, Financial and Quality evaluation of Dwelling types. Frank De Troyer, Karen Allacker. OVAM 1 oktober 2009. SuFiQuaD Sustainability, Financial and Quality evaluation of Dwelling types Frank De Troyer, Karen Allacker. OVAM 1 oktober 2009 1 Doel Presentatie Wat kunnen we uit SuFiQuaD project leren voor een toekomstgericht

Nadere informatie

INLEIDING TOT LEVENSCYCLUSANALYSE ALGEMENE PRINCIPES EN GEBRUIK LISA WASTIELS & LAETITIA DELEM WTCB DUURZAME ONTWIKKELING CSTC DEVELOPPEMENT DURABLE

INLEIDING TOT LEVENSCYCLUSANALYSE ALGEMENE PRINCIPES EN GEBRUIK LISA WASTIELS & LAETITIA DELEM WTCB DUURZAME ONTWIKKELING CSTC DEVELOPPEMENT DURABLE INLEIDING TOT LEVENSCYCLUSANALYSE ALGEMENE PRINCIPES EN GEBRUIK LISA WASTIELS & LAETITIA DELEM WTCB DUURZAME ONTWIKKELING CSTC DEVELOPPEMENT DURABLE 1 INLEIDING TOT LEVENSCYCLUSANALYSE 1. Levenscyclusanalyse

Nadere informatie

Levenscyclusanalyse (LCA) Product carbon footprint (PCF)

Levenscyclusanalyse (LCA) Product carbon footprint (PCF) 10/05/2011 Levenscyclusanalyse (LCA) Product carbon footprint (PCF) VITO An Vercalsteren Inhoud» Wat is een LCA algemene principes» Hoe is een LCA opgebouwd relatie met ISO Globale opbouw en aanpak Fase

Nadere informatie

Duurzame materialen voor de binnenafwerking kiezen

Duurzame materialen voor de binnenafwerking kiezen Seminarie Duurzaam Bouwen: Duurzame materialen voor de binnenafwerking kiezen 5 juni 2015 Leefmilieu Brussel VERDERE INFORMATIE EN BESCHIKBARE TOOLS Aanvullende informatie over duurzame materiaalkeuze

Nadere informatie

Duurzaamheid bouwwerken - Nieuwe Nederlandse en Europese normen en regelgeving

Duurzaamheid bouwwerken - Nieuwe Nederlandse en Europese normen en regelgeving Duurzaamheid bouwwerken - Nieuwe Nederlandse en Europese normen en regelgeving Agnes Schuurmans Voorzitter NEN 351 281 (CEN TC350) Rockwool International 1 Bouwbesluit - 1 april 2012 Milieuparagraaf Artikel

Nadere informatie

VERGELIJKING KINGSPAN RW QUADCORE TM MET ANDERE DAKOPBOUWEN

VERGELIJKING KINGSPAN RW QUADCORE TM MET ANDERE DAKOPBOUWEN VERGELIJKING KINGSPAN RW QUADCORE TM MET ANDERE DAKOPBOUWEN Aan: Van: Evert Kraaima [Kingspan Insulated Panels] Kamiel Jansen, Joost van Leeuwen [NIBE] Datum: 21-09-2018, laatste wijzigingen: 26-11-2018

Nadere informatie

TOTEM & Circulariteit. Roos Servaes Build up / Inspiratiedag GDCB 23 mei 2019

TOTEM & Circulariteit. Roos Servaes Build up / Inspiratiedag GDCB 23 mei 2019 TOTEM & Circulariteit Roos Servaes Build up / Inspiratiedag GDCB 23 mei 2019 Waarom? Wat is de impact van onze gebouwen? Welke bouwmaterialen zijn meer of minder duurzaam? Hoe kan ik afwegingen maken rond

Nadere informatie

Synthesenota BREEAM: Duurzaamheid meten

Synthesenota BREEAM: Duurzaamheid meten Synthesenota BREEAM: Duurzaamheid meten Frank De Troyer Prof. Dr. Ir. Arch. Departement Architectuur Stedenbouw en Ruimtelijke Ordening (ASRO) KULeuven [email protected] BREEAM + meten FDT

Nadere informatie

Milieukosten internaliseren: een troef voor duurzame vastgoedontwikkeling

Milieukosten internaliseren: een troef voor duurzame vastgoedontwikkeling Milieukosten internaliseren: een troef voor duurzame vastgoedontwikkeling Dienst Postacademische Vorming K.U.Leuven Campus Kortrijk Professional Meetings Real Estate: Groene Gebouwen Deel 3: Economische

Nadere informatie

Vergelijking milieuaspecten LEDlichtbakken

Vergelijking milieuaspecten LEDlichtbakken Vergelijking milieuaspecten LEDlichtbakken Nulmeting Datum: 22 november 2012 Versie: Eindrapport Project nummer: C423 In opdracht van: Uitgevoerd door: Vakgroep Lichtreclame, Uneto-VNI Jorrit Leijting,

Nadere informatie

TOTEM & Circulariteit. Roos Servaes Masterclass Kamp C, 4 oktober 2018

TOTEM & Circulariteit. Roos Servaes Masterclass Kamp C, 4 oktober 2018 TOTEM & Circulariteit Roos Servaes Masterclass Kamp C, 4 oktober 2018 OVAM: ambities circulair bouwen in Vlaanderen Beleidsprogramma Bouw (2014-2020): Materiaalbewust bouwen in kringlopen 5 thema s TOTEM

Nadere informatie

Milieubeoordeling houten bruggen Diana de Graaf

Milieubeoordeling houten bruggen Diana de Graaf Milieubeoordeling houten bruggen Diana de Graaf Vergelijkende milieustudie bruggen Onderzoek Brede studie met meerdere sectoren Specificatie, berekeningsmethode, data Niet-materiaal gebonden specificaties

Nadere informatie

Geokunststoffen en de reductie van de CO2 footprint

Geokunststoffen en de reductie van de CO2 footprint Geokunststoffen en de reductie van de CO2 footprint M. Nods Nods Consultancy www.nods-consultancy.com [email protected] Principes circulaire economie 2 NGO: algemene introductie 1 De Life Cycle

Nadere informatie

Vergelijking milieuaspecten led-lichtbakken

Vergelijking milieuaspecten led-lichtbakken VAKGROEP LICHTRECLAME Vergelijking milieuaspecten led-lichtbakken Monitoring 2015 (meting 5 van 5) De techniek waarop Nederland draait 1 Opdrachtgever Terry Heemskerk Vakgroep Lichtreclame, UNETO-VNI Auteur(s)

Nadere informatie

Vergelijking milieuaspecten led-letter reclameverlichting

Vergelijking milieuaspecten led-letter reclameverlichting VAKGROEP LICHTRECLAME Vergelijking milieuaspecten led-letter reclameverlichting Monitoring 212 De techniek waarop Nederland draait 1 UNETO-VNI, februari 213, Zoetermeer Niets uit deze uitgave mag worden

Nadere informatie

Levenscyclusanalyse van groene wanden

Levenscyclusanalyse van groene wanden Groen Bouwen: Groene gevels voor duurzame gebouwen en steden Levenscyclusanalyse van groene wanden Inzicht in de milieu-impact van de verschillende onderdelen Lisa Wastiels, An Janssen WTCB 1 Mid-term

Nadere informatie

Sustainable Constructions Duurzaam stapelen

Sustainable Constructions Duurzaam stapelen 1 Sustainable Constructions Duurzaam stapelen Ir. Chris Hamans Rockwool International A.S. - DK 2 Duurzaam en Sustainable UK: Sustainability and Durability D: Nachhaltig und Dauerhaft NL: Duurzaam en Duurzaam??

Nadere informatie

Milieudeclaraties van bouwproducten ~ stand van zaken & toekomstige evoluties ~

Milieudeclaraties van bouwproducten ~ stand van zaken & toekomstige evoluties ~ Milieudeclaraties van bouwproducten ~ stand van zaken & toekomstige evoluties ~ Piet Vitse (PCE-FOAMGLAS) voorzitter BMP-WG Duurzaam Bouwen 1 1 1. Uitgangspunt 2. Maatschappelijk & wettelijk kader CPR

Nadere informatie

Bouwmaterialen Toekomst

Bouwmaterialen Toekomst Bouwmaterialen Toekomst Stichting Agrodome Informatie centrum Hergroeibare producten Bio based products Fred van der Burgh Impact op het milieu door de bouw industrie 35% Wegtransport 35% Afvalproductie

Nadere informatie

REFERENTIE BETONMORTELS Aan: Daaf de Kok (De betonketen)

REFERENTIE BETONMORTELS Aan: Daaf de Kok (De betonketen) REFERENTIE BETONMORTELS Aan: Daaf de Kok (De betonketen) Van: 16-maart- 2016 Betreft: Referentie betonmortels 1. Inleiding In opdracht van het Netwerk Betonketen zijn er referentiebetonmengsels voor het

Nadere informatie

Aluminium, LCA en EPD

Aluminium, LCA en EPD Symposium Duurzaam Aluminium 5 februari 2015 Aluminium, LCA en EPD Harry van Ewijk IVAM UvA BV www.ivam.uva.nl IVAM UvA BV Opgericht in 1993 vanuit de Vakgroep Milieukunde UvA is enige aandeelhouder 15

Nadere informatie

Vergelijking milieuaspecten led-letter reclameverlichting

Vergelijking milieuaspecten led-letter reclameverlichting VAKGROEP LICHTRECLAME Vergelijking milieuaspecten led-letter reclameverlichting Monitoring 2015 (meting 5 van 5) De techniek waarop Nederland draait 1 Opdrachtgever Terry Heemskerk Vakgroep Lichtreclame,

Nadere informatie

BEDRIJFSINFORMATIE. VOOR PLUS groen beton. MRPI-code DATUM AFGIFTE 20 september 2012

BEDRIJFSINFORMATIE. VOOR PLUS groen beton. MRPI-code DATUM AFGIFTE 20 september 2012 BEDRIJFSINFORMATIE VOOR PLUS groen beton MRPI-code 20.1.00026.004 Van Nieuwpoort Betonmortel B.V. Postbus 167 2800 DA Gouda Tel.: +31 (0)182 597 400 Fax: +31 (0)182 597 410 E-mail: [email protected]

Nadere informatie

Methode en data in Europees perspectief

Methode en data in Europees perspectief Methode en data in Europees perspectief SBK-symposium Nationale Milieudatabase 24 februari 2011 Agnes Schuurmans (vz normcie 351 281 / lid SBK-TIC / Rockwool) Europese ontwikkelingen waarvoor milieu-informatie

Nadere informatie

Circulaire economie Duurzaam materiaalgebruik in de bouw

Circulaire economie Duurzaam materiaalgebruik in de bouw Circulaire economie Duurzaam materiaalgebruik in de bouw Gent, 29 november 2016 Roos Servaes, Meg Scheppers INHOUD 1. Circulaire economie 2. Materiaalbewust bouwen in kringlopen (2014-2020) 3. Materiaalprestatie

Nadere informatie

Levenscyclusanalyse & duurzame inkoop van weginfrastructuur. 28 november 2018

Levenscyclusanalyse & duurzame inkoop van weginfrastructuur. 28 november 2018 Levenscyclusanalyse & duurzame inkoop van weginfrastructuur 28 november 2018 Agenda Jasper de Klein - Trainee Rijkswaterstaat Peter Gosselink - Royal HaskoningDHV Reinier de Nooij - Optimal Scans Uw ervaringen

Nadere informatie

TEPPFA onderzoek naar duurzaamheid kunststofleidingsystemen: een integrale milieuanalyse

TEPPFA onderzoek naar duurzaamheid kunststofleidingsystemen: een integrale milieuanalyse TEPPFA onderzoek naar duurzaamheid kunststofleidingsystemen: een integrale milieuanalyse Carolin Spirinckx Workshop Innovatie in Kunststoffen 17 November 2010 Stadhuis Gent Agenda 1. Inleiding 2. TEPPFA

Nadere informatie

LCA Studie Levens Cyclus Analyse van enkele tropische houtsoorten ten behoeve van damwanden

LCA Studie Levens Cyclus Analyse van enkele tropische houtsoorten ten behoeve van damwanden LCA Studie Levens Cyclus Analyse van enkele tropische houtsoorten ten behoeve van damwanden Management samenvatting Inleiding Damwanden zijn een belangrijke markt voor duurzaam geproduceerd tropisch hout,

Nadere informatie

LCA, de maatstaf voor milieu effecten? Maurits Dorlandt

LCA, de maatstaf voor milieu effecten? Maurits Dorlandt LCA, de maatstaf voor milieu effecten? Maurits Dorlandt Inhoud Levenscyclusanalyse (LCA) Meten, zweten en aannames Discussiepunten Soorten LCA s 3 Functies van LCA s Voorbeelden in de praktijk 2 Onze voetafdruk

Nadere informatie

MILIEU-IMPACT VAN GEBOUWEN

MILIEU-IMPACT VAN GEBOUWEN MILIEU-IMPACT VAN GEBOUWEN VANUIT HET LEVENSCYCLUS DENKEN ATIC, 20 Maart 2019 Prof. Karen Allacker Milieu-impact van de gebouwde omgeving 1. Duurzaam bouwen 2. Nood aan verandering 3. Levenscyclusanalyse

Nadere informatie

Screening LCA van e-waste recycling in Nederland

Screening LCA van e-waste recycling in Nederland Screening LCA van e-waste recycling in Nederland 2009-2012 Datum: 9 april 2013 Versie: Eindrapport Project nummer: CL1006b In opdracht van: Uitgevoerd door: Hendrik Bijker, Wecycle Jorrit Leijting, PRé

Nadere informatie

Wat is de Environmental Product Declaration (EPD)?

Wat is de Environmental Product Declaration (EPD)? Wat is de Environmental Product Declaration (EPD)? In een Environmental Product Declaration of EPD wordt in een 11-tal impactcategoriën de milieu-impact van een product uitgedrukt in getallen. Het is een

Nadere informatie

Materiaalbewust bouwen in kringlopen

Materiaalbewust bouwen in kringlopen Materiaalbewust bouwen in kringlopen Vlaams beleidsprogramma & concrete acties Roos Servaes, AMB, dienst Beleidsinnovatie INHOUD 1. Vlaams Beleidsprogramma (2014-2020) 2. Niet-steenachtige fractie 3. Materiaalprestatie

Nadere informatie

Verantwoorde keuze van bestratingsproducten

Verantwoorde keuze van bestratingsproducten Verantwoorde keuze van bestratingsproducten Bij de keuze van producten voor bestratingen gelden verschillende afwegingsfactoren. De impact van een bepaalde keuze op het milieu is daar één van, een factor

Nadere informatie

Duurzaamheid meten van verschillende eiwitbronnen. Veerle Van linden. Inspiration day: : The ProteinShift Brugge, ILVO ILVO

Duurzaamheid meten van verschillende eiwitbronnen. Veerle Van linden. Inspiration day: : The ProteinShift Brugge, ILVO ILVO Duurzaamheid meten van verschillende eiwitbronnen Veerle Van linden Inspiration day: : The ProteinShift Brugge, 11-12-2018 Inhoud Hoe meten we duurzaamheid van voeding? Levenscyclusanalyse (LCA): wat is

Nadere informatie

BIM: impact op duurzame gebouwen

BIM: impact op duurzame gebouwen Seminarie Duurzame gebouwen BIM: impact op duurzame gebouwen 15 juni 2018 BIM EN LCA-TOOLS Illustratie van de werking van de Belgische tool TOTEM voor de ecologische doorlichting van gebouwen Sophie Bronchart

Nadere informatie

Circulaire economie LCA als basis DUBOkeur als bewijs

Circulaire economie LCA als basis DUBOkeur als bewijs DUURZAAMGEBOUWD CONGRES Workshop 2E Circulaire economie LCA als basis DUBOkeur als bewijs Inhoud Materialen worden belangrijker Life Cycle Assessment (LCA) DUBOkeur prof.dr.ir. Michiel Haas Faculty CiTG

Nadere informatie

Vermeden CO 2 emissies door recycling van e-waste

Vermeden CO 2 emissies door recycling van e-waste Vermeden CO 2 emissies door recycling van e-waste Monitoring 2013 Datum: 6-5-2014 Versie: Eindrapport Project nummer: CL1039 In opdracht van: Hendrik Bijker, Wecycle. Uitgevoerd door: Jorrit Leijting,

Nadere informatie

LCA-quickscan vergelijking onkruidbestrijdingsmethoden

LCA-quickscan vergelijking onkruidbestrijdingsmethoden LCA-quickscan vergelijking onkruidbestrijdingsmethoden In opdracht van Plant Research International Wageningen UR Eindrapport Niels Jonkers Amsterdam, 31 juli 2012 IVAM research and consultancy on sustainability

Nadere informatie

Voorbij energiebesparing: milieueffecten van energiebesparende maatregelen

Voorbij energiebesparing: milieueffecten van energiebesparende maatregelen Voorbij energiebesparing: milieueffecten van energiebesparende maatregelen 9 Oktober 28 Laure Itard 1 november 28 1 Renovatie van een rijtjehuis gebouwd in de periode 1966-1976 1 november 28 2 1. Isolatie

Nadere informatie

DoorTAStend, LCA studie van draagtassen

DoorTAStend, LCA studie van draagtassen TNO-rapport TNO 2014 R10949 DoorTAStend, LCA studie van draagtassen Earth, Life and Social Sciences Princetonlaan 6 3584 CB Utrecht Postbus 80015 3508 TA Utrecht www.tno.nl T +31 88 866 42 56 [email protected]

Nadere informatie

Bepalingsmethode Milieugerelateerde Materiaalprestatie van Gebouwelementen (MMG)

Bepalingsmethode Milieugerelateerde Materiaalprestatie van Gebouwelementen (MMG) Bepalingsmethode Milieugerelateerde Materiaalprestatie van Gebouwelementen (MMG) Bepalingsmethode Milieugerelateerde Materiaalprestatie van Gebouwelementen (MMG) Voor Openbare Vlaamse Afvalstoffenmaatschappij

Nadere informatie

Invloed op duurzaamheid als constructeur via de MPG

Invloed op duurzaamheid als constructeur via de MPG Invloed op duurzaamheid als constructeur via de MPG Olga van der Velde Datum: 14-06-2018 Constructeursdag Circl paviljoen www.nibe.org [email protected] 06 34 06 54 25 Voorstelronde: NIBE in het kort

Nadere informatie

Milieuanalyse: PaperWise als papier voor het tijdschrift Petrochem

Milieuanalyse: PaperWise als papier voor het tijdschrift Petrochem Milieuanalyse: PaperWise als papier voor het tijdschrift Petrochem Milieuanalyse: PaperWise als papier voor het tijdschrift Petrochem Delft, CE Delft, september 2015 Deze notitie is opgesteld door: M.M.

Nadere informatie

Environmental Product Declaration

Environmental Product Declaration MOSO International BV Adam Smithweg 2 1689 ZW Zwaag, the Netherlands Environmental Product Declaration In overeenstemming met EN 15804, volgens de bepalingsmethode SBK 2.0, november 2014 Productnaam: MOSO

Nadere informatie

Environmental Product Declaration

Environmental Product Declaration Nederlandse Branchevereniging voor de Timmerindustrie Nieuwe 's-gravelandseweg 16 1405 HM Bussum Nederland www.nbvt.nl Environmental Product Declaration In overeenstemming met EN 15804, volgens de bepalingsmethode

Nadere informatie

Haal meer uit de MAT 1 credit

Haal meer uit de MAT 1 credit Haal meer uit de MAT 1 credit Gert Jan van Beijnum 05-10-2016 [email protected] www.nibe.org www.nibe.info 1 1 NIBE 1 m2 Photovoltaic panel, multi-si, at plant/rer/i U 100% 0,932 m2 2,63 kg 10,1 kg

Nadere informatie

Handreiking bij stap één in LCA: Doel & Scope

Handreiking bij stap één in LCA: Doel & Scope Handreiking bij stap één in LCA: Doel & Scope 1 Introductie Duurzaamheid is tegenwoordig voor veel bedrijven een belangrijk onderdeel van hun bedrijfsvoering geworden. In steeds meer bedrijven vormt het

Nadere informatie

Vertaling van de MMG-Output naar beleidstoepassingen ikv specifieke gebruikersdoelgroepen

Vertaling van de MMG-Output naar beleidstoepassingen ikv specifieke gebruikersdoelgroepen Vertaling van de MMG-Output naar beleidstoepassingen ikv specifieke gebruikersdoelgroepen 0 100 200 300 400 500 600 700 800 900 1000 Milieukosten (euro/ m² BVO) 250 200 euro/m2 BVO 150 100 50 0 variant

Nadere informatie

LCA voor woningen. Vlaamse Confederatie Bouw (VCB) Bertrand Waucquez, Energieconsulent Mechelen,

LCA voor woningen. Vlaamse Confederatie Bouw (VCB) Bertrand Waucquez, Energieconsulent Mechelen, LCA voor woningen Vlaamse Confederatie Bouw (VCB) Bertrand Waucquez, Energieconsulent Mechelen, 2018-06-07 www.vcb.be Inhoud Waarom LCA? Wat is LCA en wat kan je uit een LCA leren? Toekomstige versies

Nadere informatie

Is Europa duurzaam? Is Aluminium duurzaam?

Is Europa duurzaam? Is Aluminium duurzaam? Is Europa duurzaam? Is Aluminium duurzaam? Taco van den Broek Normalisatie consultant Materialen en bouwproducten duurzaam aluminium 1 introduction duurzaam aluminium 2 Inhoud Korte intro over NEN Normen

Nadere informatie

DUURZAAMHEID, FINANCIËLE EN KWALITEITSEVALUATIE SUFIQUAD K. ALLACKER, F. DE TROYER, K. PUTZEYS, A. JANSSENS, C. SPIERINCKX, A.

DUURZAAMHEID, FINANCIËLE EN KWALITEITSEVALUATIE SUFIQUAD K. ALLACKER, F. DE TROYER, K. PUTZEYS, A. JANSSENS, C. SPIERINCKX, A. DUURZAAMHEID, FINANCIËLE EN KWALITEITSEVALUATIE VAN WOONTYPES SUFIQUAD K. ALLACKER, F. DE TROYER, K. PUTZEYS, A. JANSSENS, C. SPIERINCKX, A. VERCALSTEREN SCIENCE FOR A SUSTAINABLE DEVELOPMENT (SSD) Transversale

Nadere informatie

LCA Wapeningsstaal. Branchestudie VWN

LCA Wapeningsstaal. Branchestudie VWN LCA Wapeningsstaal Branchestudie VWN Opdrachtgever Koninklijke Metaalunie Contactpersoon de heer P. van der Mars Kenmerk R076390af.00001.tdr Versie 01_001 Datum 9 Juni 2015 Auteur T.E. (Thom) de Rijk MSc.

Nadere informatie

Ecodesign. Leen Van Aken. Groep Design & Technologie

Ecodesign. Leen Van Aken. Groep Design & Technologie Ecodesign Leen Van Aken Groep Design & Technologie Wat is ecodesign? Eco - design Ecologisch > esthetisch, ergonomisch, economisch, functioneel, Levenscyclus > ontwerp, productie, distributie, gebruik

Nadere informatie

Luchtkwaliteit: een Europees perspectief

Luchtkwaliteit: een Europees perspectief Luchtkwaliteit: een Europees perspectief Conferentie Luchtkwaliteit Brussel, 5 december 2014 Dr Hans Bruyninckx Executive Director European Environment Agency EEA rapporten 2014 Luchtverontreiniging een

Nadere informatie

De ecologische keuze van bouwmaterialen: aandachtspunten en basisbegrippen

De ecologische keuze van bouwmaterialen: aandachtspunten en basisbegrippen De ecologische keuze van bouwmaterialen: aandachtspunten en basisbegrippen Opleidingscyclus 'De ecologische keuze van bouwmaterialen' 21 april 2009 1 Inhoud: 1. Enkele cijfers 2. Grijze energie: een basisbegrip

Nadere informatie

Environmental Product Declaration

Environmental Product Declaration VRK isolatie Boterberg 7 5047 ST Tilburg, Nederland Environmental Product Declaration In overeenstemming met EN 15804, volgens de bepalingsmethode SBK 2.0, november 2014 Productnaam: Métisse RT Datum van

Nadere informatie

Duurzaam bouwen in België

Duurzaam bouwen in België Duurzaam bouwen in België Constitutionele context Federaal: Productbeleid (normen) Regio s: leefmilieu, wonen, rationeel energieverbruik,... 1 Sector 70 000 ondernemingen Vooral KMO Belg: Zelfbouwer >80%

Nadere informatie

Organische stof: stof tot nadenken

Organische stof: stof tot nadenken Wereld Bodemdag Organische stof: stof tot nadenken Steven Sleutel Universiteit Gent Vakgroep Bodembeheer Bodem organische stof (BOS) O,H C S P N Landbouwgrond organische koolstof (OC) voorraad 0-30cm Bron:

Nadere informatie

Environmental Product Declaration

Environmental Product Declaration Nederlandse Branchevereniging voor de Timmerindustrie Nieuwe 's-gravelandseweg 16 1405 HM Bussum Nederland www.nbvt.nl Environmental Product Declaration In overeenstemming met EN 15804, volgens de bepalingsmethode

Nadere informatie

Environmental Product Declaration

Environmental Product Declaration MOSO International BV Adam Smithweg 2 1689 ZW Zwaag, the Netherlands Environmental Product Declaration In overeenstemming met EN 15804, volgens de bepalingsmethode SBK 2.0, november 2014 Productnaam: MOSO

Nadere informatie

Om te bepalen of een verf duurzaam is dient er, naar de mening van de VVVF, sprake te zijn van een integrale aanpak.

Om te bepalen of een verf duurzaam is dient er, naar de mening van de VVVF, sprake te zijn van een integrale aanpak. BEOORDELINGSMODEL DUURZAAM ONDERHOUD Integrale benadering Om te bepalen of een verf duurzaam is dient er, naar de mening van de VVVF, sprake te zijn van een integrale aanpak. Een integrale aanpak zou zich

Nadere informatie

Duurzaam bouwen en LCA s en de NMD. G. Jonkers NVVT 28-5-2013

Duurzaam bouwen en LCA s en de NMD. G. Jonkers NVVT 28-5-2013 Duurzaam bouwen en LCA s en de NMD G. Jonkers NVVT 28-5-2013 Presentatie Achtergronden duurzaam bouwen Bepalingsmethoden milieuprestatie gebouw LCA Nationale Milieudatabase Duurzaamheid en verf -> een

Nadere informatie

Duurzaam parkeren als hoeksteen van strategie en innovatie

Duurzaam parkeren als hoeksteen van strategie en innovatie w h i t e p a p e r Duurzaam parkeren als hoeksteen van strategie en innovatie Zie opgelegde duurzaamheidseisen als kans om nieuwe initiatieven te ontplooien en de concurrentie voor te zijn Duurzaam ondernemen

Nadere informatie

FAQ KB EPD Scope van het KB? Zijn er overgangsmaatregelen voorzien? Hoe moet een fabrikant een LCA of levenscyclusanalyse uitvoeren?

FAQ KB EPD Scope van het KB? Zijn er overgangsmaatregelen voorzien? Hoe moet een fabrikant een LCA of levenscyclusanalyse uitvoeren? FAQ KB EPD Scope van het KB? De wetgeving geldt voor alle milieuboodschappen die op het bouwproduct worden aangebracht, maar niet voor reclamefolders en -panelen. Zijn er overgangsmaatregelen voorzien?

Nadere informatie

LCA Quickscan: koffiebekers voor eenmalig gebruik

LCA Quickscan: koffiebekers voor eenmalig gebruik LCA Quickscan: koffiebekers voor eenmalig gebruik Partners for Innovation BV Siem Haffmans i.s.m. IVAM UvA BV Research and Consultancy on Sustainability Bart Krutwagen / Niels Jonkers 31 maart 2011 1.

Nadere informatie