TOTEM & Circulariteit. Roos Servaes Masterclass Kamp C, 4 oktober 2018

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "TOTEM & Circulariteit. Roos Servaes Masterclass Kamp C, 4 oktober 2018"

Transcriptie

1 TOTEM & Circulariteit Roos Servaes Masterclass Kamp C, 4 oktober 2018

2 OVAM: ambities circulair bouwen in Vlaanderen Beleidsprogramma Bouw ( ): Materiaalbewust bouwen in kringlopen 5 thema s

3 TOTEM => LCA = analyse van de impact van materialen over 1 levenscyclus Integratie MORGEN! potentieel recyclage & hergebruik in een volgende levenscyclus (module D) VANDAAG! Veranderingsgericht bouwen: ontwerprichtlijnen + bouwcatalogus

4 Production Construction Use End of Life Reuse/Recovery/ Recycling potential TOTEM: What is in it? ALLE ASPECTEN VAN CIRCULARITEIT? materiaal element gebouw Raw materials Transport Manufacturing Transport Installation Maintenance Replacements Operational energy/water use Demolition Transport Waste processing / disposal Recycled content CRADLE TO GRAVE TODAY TOMORROW.

5 CIRCULARITEIT: KWALITATIEVE BENADERING kwalitatieve evaluatie via 24 ontwerprichtlijnen, beschikbaar via:

6 Ovam-tools: stimulans voor dialoog & innovatie Kwalitatieve analyse: 24 ontwerprichtlijnen en Bouwcatalogus Kwantitatieve analyse (LCA): Belgische tool: Totem Integratie circulariteit via Kwantitatieve analyse (LCA&LCC)???.?

7 Circulariteit: inspiratie via LCC & LCA Integratie in TOTEM? Conventionele vloeropbouw Return of Investment Alternatieve veranderingsgerichte vloeropbouw Return of Investment

8 Circulariteit: inspiratie via Bouwcatalogus Integratie in TOTEM? Eind 2018 beschikbaar!

9 Circulariteit: inspiratie via?

10 & Circulariteit INTEGRATIE: JA! KEUZE METHODOLOGIE??? o LCA/LCC SCENARIO S ~ MODULE D o KWANTIFICEREN VAN 24 ONTWERPCRITERIA o OF ANDERE INSPIRATIE. BAMB (VITO, VUB, BRUSSELS ENVIRONMENT ) CIRCULARITEITSINDEX (NIBE) BUILDING CIRCULARITY INDEX (ALBA).

11 VANDAAG ANALYSE van de impact van materialen in gebouwen LCA Hergebruik in situ (renovatie) In relatie tot energie-impact OPTIMALISATIE van het ontwerp : milieu-impact FACILITEREN VAN BESLISSINGEN : architecten, bouwheren,

12 ALGEMENE PRINCIPES LEVENSCYCLUSANALYSE 13

13 ALGEMENE PRINCIPES LEVENSCYCLUSANALYSE INDICATOREN Monetarisatie: gebaseerd op willingness to pay om schade aan het milieu te vermijden of terug te herstellen 14

14 ALGEMENE PRINCIPES LEVENSCYCLUSANALYSE INDICATOREN ELEMENT > GEBOUW materialen verwerkte materialen gebouwelementen gebouw 16

15 ALGEMENE PRINCIPES MATERIALEN GEBOUW GENERIC DATA LCA SPECIFIC DATAS Score 17

16 BELANGRIJKSTE FUNCTIES VAN DE TOOL MODELLEREN Elementen & gebouwen VERGELIJKEN & OPTIMALISEREN EVALUEREN milieukosten 18

17 BELANGRIJKSTE FUNCTIES VAN DE TOOL MODELLEREN Elementen & gebouwen 19

18 > MODELLEREN Bibliotheek van elementen en materialen 20

19 > MODELLEREN Parametriseren van elementen type materiaal dikte lambda (warmtegeleiding) nieuw of renovatie 21

20 BELANGRIJKSTE FUNCTIES VAN DE TOOL MODELLEREN Elementen & gebouwen EVALUEREN milieukosten 22

21 > Evalueren elementen & gebouwen Bouwmateriaal Verwerkt materiaal Gebouwelement Gebouw 23

22 > Evalueren gebouwen 24

23 > Evalueren gebouwen 25

24 > Evalueren gebouwen 26

25 BELANGRIJKSTE FUNCTIES VAN DE TOOL MODELLEREN Elementen & gebouwen VERGELIJKEN & OPTIMALISEREN EVALUEREN milieukosten 27

26 > Vergelijken en optimaliseren element 28

27 > Vergelijken & optimaliseren element 29

28 > Vergelijken & optimaliseren gebouw 30

29 BELANGRIJKSTE FUNCTIES VAN DE TOOL MODELLEREN Elementen & gebouwen VERGELIJKEN & OPTIMALISEREN EVALUEREN milieukosten 31

30 BELANGRIJKSTE FUNCTIES VAN DE TOOL MODELLEREN Elementen & gebouwen VERGELIJKEN & OPTIMALISEREN EVALUEREN milieukosten 32

31 FEEDBACK SECTOR RETOURS DU SECTEUR UNDER CONSTRUCTION EPD UITBREIDING BIB EPB UITBREIDING VAN DE METHODOLOGIE BIM (BUILDING INFORMATION MODELLING) 33

32 TOTEM & Circulariteit: conclusies Kwantitatieve analyse van 1 levenscyclus via TOTEM (hergebruik in situ incl.) Kwalitatieve analyse over meerdere levenscycli via Ontwerprichtlijnen veranderingsgericht bouwen Bouwcatalogus (eind 2018 beschikbaar) Toekomstperspectieven TOTEM Circulariteit => Integratie: JA! Hoe meten en modelleren => under construction Opleidingen TOTEM najaar 2018 ( )

33 Dank voor uw aandacht Zijn er nog vragen? Vlaamse overheid Openbare Vlaamse Afvalstoffenmaatschappij Stationsstraat Mechelen T F [email protected] 35

TOTEM & Circulariteit. Roos Servaes Build up / Inspiratiedag GDCB 23 mei 2019

TOTEM & Circulariteit. Roos Servaes Build up / Inspiratiedag GDCB 23 mei 2019 TOTEM & Circulariteit Roos Servaes Build up / Inspiratiedag GDCB 23 mei 2019 Waarom? Wat is de impact van onze gebouwen? Welke bouwmaterialen zijn meer of minder duurzaam? Hoe kan ik afwegingen maken rond

Nadere informatie

BIM: impact op duurzame gebouwen

BIM: impact op duurzame gebouwen Seminarie Duurzame gebouwen BIM: impact op duurzame gebouwen 15 juni 2018 BIM EN LCA-TOOLS Illustratie van de werking van de Belgische tool TOTEM voor de ecologische doorlichting van gebouwen Sophie Bronchart

Nadere informatie

OVAM: circulair bouwen Pixii Expertday Circulair Bouwen, 20/03/18

OVAM: circulair bouwen Pixii Expertday Circulair Bouwen, 20/03/18 OVAM: circulair bouwen Pixii Expertday Circulair Bouwen, 20/03/18 Meg Scheppers, dienst Beleidsinnovatie, OVAM Agenda circulair (ver)bouwen Uitdagingen opportuniteiten Maatschappelijk, ruimtelijk, ecologisch

Nadere informatie

Circulaire economie Duurzaam materiaalgebruik in de bouw

Circulaire economie Duurzaam materiaalgebruik in de bouw Circulaire economie Duurzaam materiaalgebruik in de bouw Gent, 29 november 2016 Roos Servaes, Meg Scheppers INHOUD 1. Circulaire economie 2. Materiaalbewust bouwen in kringlopen (2014-2020) 3. Materiaalprestatie

Nadere informatie

BIM: impact op duurzame gebouwen

BIM: impact op duurzame gebouwen Seminarie Duurzame gebouwen BIM: impact op duurzame gebouwen 15 juni 2018 BIM ALS LEIDRAAD BIJ HET ECOLOGISCH ONTWERPEN VAN GEBOUWEN Aspecten van circulariteit en levenscyclusanalyse (LCA): Tools om de

Nadere informatie

INLEIDING TOT LEVENSCYCLUSANALYSE ALGEMENE PRINCIPES EN GEBRUIK LISA WASTIELS & LAETITIA DELEM WTCB DUURZAME ONTWIKKELING CSTC DEVELOPPEMENT DURABLE

INLEIDING TOT LEVENSCYCLUSANALYSE ALGEMENE PRINCIPES EN GEBRUIK LISA WASTIELS & LAETITIA DELEM WTCB DUURZAME ONTWIKKELING CSTC DEVELOPPEMENT DURABLE INLEIDING TOT LEVENSCYCLUSANALYSE ALGEMENE PRINCIPES EN GEBRUIK LISA WASTIELS & LAETITIA DELEM WTCB DUURZAME ONTWIKKELING CSTC DEVELOPPEMENT DURABLE 1 INLEIDING TOT LEVENSCYCLUSANALYSE 1. Levenscyclusanalyse

Nadere informatie

MASTERCLASS 3. Inhoud. Meetbaarheid van circulariteit. Belang van meetbaarheid van circulariteit. Madaster. BCI/Materialenbox TOTEM BIM

MASTERCLASS 3. Inhoud. Meetbaarheid van circulariteit. Belang van meetbaarheid van circulariteit. Madaster. BCI/Materialenbox TOTEM BIM MASTERCLASS 3 Meetbaarheid van circulariteit Het verslag bevat een samenvatting van de presentaties tijdens de 3de masterclass van t Centrum in Kamp C op 04/10/2018. De presentaties zelf zijn te vinden

Nadere informatie

Milieudeclaraties van bouwproducten ~ stand van zaken & toekomstige evoluties ~

Milieudeclaraties van bouwproducten ~ stand van zaken & toekomstige evoluties ~ Milieudeclaraties van bouwproducten ~ stand van zaken & toekomstige evoluties ~ Piet Vitse (PCE-FOAMGLAS) voorzitter BMP-WG Duurzaam Bouwen 1 1 1. Uitgangspunt 2. Maatschappelijk & wettelijk kader CPR

Nadere informatie

Levenscyclusanalyse en de bouw Streven naar een meetbare en berekenbare duurzaamheid van gebouwen

Levenscyclusanalyse en de bouw Streven naar een meetbare en berekenbare duurzaamheid van gebouwen Levenscyclusanalyse en de bouw Streven naar een meetbare en berekenbare duurzaamheid van gebouwen Pieter Van Laere - Sustainable Development Manager Saint-Gobain Construction Products - ISOVER De kers

Nadere informatie

Een tool in ontwikkeling op basis van de MMG berekeningswijze

Een tool in ontwikkeling op basis van de MMG berekeningswijze Een tool in ontwikkeling op basis van de MMG berekeningswijze Seminaries Duurzaam Bouwen, Leefmilieu Brussel 29 januari 2016 Evi Rossi, AMB, dienst Databeheer & Statistiek Roos Servaes, AMB, dienst Beleidsinnovatie

Nadere informatie

LCA voor woningen. Vlaamse Confederatie Bouw (VCB) Bertrand Waucquez, Energieconsulent Mechelen,

LCA voor woningen. Vlaamse Confederatie Bouw (VCB) Bertrand Waucquez, Energieconsulent Mechelen, LCA voor woningen Vlaamse Confederatie Bouw (VCB) Bertrand Waucquez, Energieconsulent Mechelen, 2018-06-07 www.vcb.be Inhoud Waarom LCA? Wat is LCA en wat kan je uit een LCA leren? Toekomstige versies

Nadere informatie

SuFiQuaD. Sustainability, Financial and Quality evaluation of Dwelling types. Frank De Troyer, Karen Allacker. OVAM 1 oktober 2009.

SuFiQuaD. Sustainability, Financial and Quality evaluation of Dwelling types. Frank De Troyer, Karen Allacker. OVAM 1 oktober 2009. SuFiQuaD Sustainability, Financial and Quality evaluation of Dwelling types Frank De Troyer, Karen Allacker. OVAM 1 oktober 2009 1 Doel Presentatie Wat kunnen we uit SuFiQuaD project leren voor een toekomstgericht

Nadere informatie

Circulaire Economie in de bouwsector. Veerle Labeeuw (Team Vlaams Materialenprogramma, OVAM) Jiska Verhulst (Directeur Plan C vzw) 15 maart 2016

Circulaire Economie in de bouwsector. Veerle Labeeuw (Team Vlaams Materialenprogramma, OVAM) Jiska Verhulst (Directeur Plan C vzw) 15 maart 2016 Circulaire Economie in de bouwsector Veerle Labeeuw (Team Vlaams Materialenprogramma, OVAM) Jiska Verhulst (Directeur Plan C vzw) 15 maart 2016 WIE? Sinds 2012 Historiek van afvalbeleid naar Kleine regio,

Nadere informatie

Materiaalbewust bouwen in kringlopen

Materiaalbewust bouwen in kringlopen Materiaalbewust bouwen in kringlopen Vlaams beleidsprogramma & concrete acties Roos Servaes, AMB, dienst Beleidsinnovatie INHOUD 1. Vlaams Beleidsprogramma (2014-2020) 2. Niet-steenachtige fractie 3. Materiaalprestatie

Nadere informatie

Methode en data in Europees perspectief

Methode en data in Europees perspectief Methode en data in Europees perspectief SBK-symposium Nationale Milieudatabase 24 februari 2011 Agnes Schuurmans (vz normcie 351 281 / lid SBK-TIC / Rockwool) Europese ontwikkelingen waarvoor milieu-informatie

Nadere informatie

Kwaliteitsvolle gerecycleerde granulaten - Een stand van zaken

Kwaliteitsvolle gerecycleerde granulaten - Een stand van zaken Kwaliteitsvolle gerecycleerde granulaten - Een stand van zaken Trends en evoluties van het beleid Philippe Van de Velde, AMB, team EBO INHOUD 1. Kader verder in opbouw 2. Waarheen met het beleid? 3. En

Nadere informatie

Produceren in China Goed voor de carbon footprint? Arnold de Vries Robbé

Produceren in China Goed voor de carbon footprint? Arnold de Vries Robbé Produceren in China Goed voor de carbon footprint? Arnold de Vries Robbé Project Analyse & Consultancy PAC How to present to Millennials? Opbouw presentatie Splits de vraag: 1) Staal productie in China

Nadere informatie

Sustainable Constructions Duurzaam stapelen

Sustainable Constructions Duurzaam stapelen 1 Sustainable Constructions Duurzaam stapelen Ir. Chris Hamans Rockwool International A.S. - DK 2 Duurzaam en Sustainable UK: Sustainability and Durability D: Nachhaltig und Dauerhaft NL: Duurzaam en Duurzaam??

Nadere informatie

TKI-KIEM WP1 - Methode voor integrale Energie- en Milieuprestatie. Erik Alsema, David Anink, W/E adviseurs 24 juni 2014

TKI-KIEM WP1 - Methode voor integrale Energie- en Milieuprestatie. Erik Alsema, David Anink, W/E adviseurs 24 juni 2014 TKI-KIEM WP1 - Methode voor integrale Energie- en Milieuprestatie Erik Alsema, David Anink, W/E adviseurs 24 juni 2014 Doel Ontwikkeling van integrale methodiek om de milieueffecten als gevolg van energiegebruik

Nadere informatie

Ecodesign. Leen Van Aken. Groep Design & Technologie

Ecodesign. Leen Van Aken. Groep Design & Technologie Ecodesign Leen Van Aken Groep Design & Technologie Wat is ecodesign? Eco - design Ecologisch > esthetisch, ergonomisch, economisch, functioneel, Levenscyclus > ontwerp, productie, distributie, gebruik

Nadere informatie

Vacature bij de OVAM. 2 beleidsmedewerkers bouw (contract onbepaalde duur)

Vacature bij de OVAM. 2 beleidsmedewerkers bouw (contract onbepaalde duur) ~t.\ Vlaanderen (~ \ i$ materiaalbewust Vacature bij de OVAM 2 beleidsmedewerkers bouw (contract onbepaalde duur) SAMEN MAKEN WE MORGEN MOOIER OVAM Afdeling: Team: Niveau: Graad: Stand plaats: Afval- en

Nadere informatie

De Ecolizer 2.0. Een instrument voor introductie van ecodesign

De Ecolizer 2.0. Een instrument voor introductie van ecodesign De Ecolizer 2.0 Een instrument voor introductie van ecodesign Ecolizer 2.0 Inhoud OVAM & ecodesign Ecolizer historiek Ecolizer 2.0 Toekomst OVAM Ecodesign Award Pro in samenwerking met Winnaars OVAM Ecodesign

Nadere informatie

EN De Europese norm voor duurzaamheid van bouwproducten

EN De Europese norm voor duurzaamheid van bouwproducten EN15804 - De Europese norm voor duurzaamheid van bouwproducten Chris Hamans Voorzitter werkgroep Environment CEPMC Rockwool International 1 Europese normen voor duurzaamheid?!! Waarom Europese normen?!

Nadere informatie

Duurzaamheid bouwwerken - Nieuwe Nederlandse en Europese normen en regelgeving

Duurzaamheid bouwwerken - Nieuwe Nederlandse en Europese normen en regelgeving Duurzaamheid bouwwerken - Nieuwe Nederlandse en Europese normen en regelgeving Agnes Schuurmans Voorzitter NEN 351 281 (CEN TC350) Rockwool International 1 Bouwbesluit - 1 april 2012 Milieuparagraaf Artikel

Nadere informatie

Duurzaam bouwen in België

Duurzaam bouwen in België Duurzaam bouwen in België Constitutionele context Federaal: Productbeleid (normen) Regio s: leefmilieu, wonen, rationeel energieverbruik,... 1 Sector 70 000 ondernemingen Vooral KMO Belg: Zelfbouwer >80%

Nadere informatie

Constructieve Flexibiliteit. Rijk Blok

Constructieve Flexibiliteit. Rijk Blok Constructieve Flexibiliteit Constructief Ontwerper Part Time Universitair Docent Constructief Ontwerpen Department for the Built Environment TU/e Eindhoven University of Technology Rotterdam Mysterieland

Nadere informatie

Doorstart (?) symbioseplatform Symbiose-event Zemst 17/11/15

Doorstart (?) symbioseplatform Symbiose-event Zemst 17/11/15 Doorstart (?) symbioseplatform Symbiose-event Zemst 17/11/15 Meg Scheppers, dienst Beleidsinnovatie, OVAM Symbiose 3.0 binnen CE? Vlaamse Regering: Visie 2050: Vlaanderen circulair (CE): Grondstoffenschaarste

Nadere informatie

Circulair aankopen. Praktijkvoorbeelden van de OVAM. Annemie Andries, OVAM, AMB/ KBL/ t ea m LOK

Circulair aankopen. Praktijkvoorbeelden van de OVAM. Annemie Andries, OVAM, AMB/ KBL/ t ea m LOK Circulair aankopen Praktijkvoorbeelden van de OVAM Annemie Andries, OVAM, AMB/ KBL/ t ea m LOK Circulaire economie 27/ 10/ 2016 2 Aankopen via overheidsopdrachten 2015 BBP België = 409.407 milj. EURO 17%

Nadere informatie

Het duurzaam materialenbeheer in de bouwsector in Vlaanderen

Het duurzaam materialenbeheer in de bouwsector in Vlaanderen Het duurzaam materialenbeheer in de bouwsector in Vlaanderen Beleidsmedewerker, afdeling Afvalstoffen- en Materialenbeheer, team bouw Uitvoeringsplan Bouw 2007-2013: Pionier in zijn soort, zowel naar vorm

Nadere informatie

Levenscyclusanalyse van groene wanden

Levenscyclusanalyse van groene wanden Groen Bouwen: Groene gevels voor duurzame gebouwen en steden Levenscyclusanalyse van groene wanden Inzicht in de milieu-impact van de verschillende onderdelen Lisa Wastiels, An Janssen WTCB 1 Mid-term

Nadere informatie

Welk perspectief heeft beton voor de transitie naar een klimaat neutrale en circulaire economie? Mantijn van Leeuwen (NIBE)

Welk perspectief heeft beton voor de transitie naar een klimaat neutrale en circulaire economie? Mantijn van Leeuwen (NIBE) Welk perspectief heeft beton voor de transitie naar een klimaat neutrale en circulaire economie? Mantijn van Leeuwen (NIBE) Klimaatakkoord Moet de invulling geven aan ons kabinetsbeleid: Broeikasgassen

Nadere informatie

Zet Cradle to Cradle de nieuwe krijtlijnen uit voor duurzame producten?

Zet Cradle to Cradle de nieuwe krijtlijnen uit voor duurzame producten? 26/03/2010 Zet Cradle to Cradle de nieuwe krijtlijnen uit voor duurzame producten? Dr. Karl Vrancken projectenmanager - VITO VITO Unit transitie energie en milieu» Energie en emissie modellering en monitoring»

Nadere informatie

Kwantificeren van Milieuprestatie. Mantijn van Leeuwen

Kwantificeren van Milieuprestatie. Mantijn van Leeuwen Kwantificeren van Milieuprestatie Mantijn van Leeuwen NIBE (Experts in Sustainability) Ondersteund door LCA gegevens, maakt u betere beslissingen NIBE speelt een centrale rol tussen producenten, ontwerpers,

Nadere informatie

Een toelichting op Circular IQ

Een toelichting op Circular IQ Een toelichting op Circular IQ Vereniging Circulair Friesland Roy Vercoulen & Claire Teurlings Founders Circular IQ 14 Februari 2017 Een slim interactief platform dat duurzaamheidsinformatie verandert

Nadere informatie

Duurzaamheidsanalyse, Hoe groen is groen?

Duurzaamheidsanalyse, Hoe groen is groen? Duurzaamheidsanalyse, Hoe groen is groen? Docentendag CBBE, Sustainable Transition & Sustainability Analysis in de Biobased Economy, 4 februari 2015 Dr ir Jerke W. de Vries w w w. h o g e s c h o o l v

Nadere informatie

FAQ KB EPD Scope van het KB? Zijn er overgangsmaatregelen voorzien? Hoe moet een fabrikant een LCA of levenscyclusanalyse uitvoeren?

FAQ KB EPD Scope van het KB? Zijn er overgangsmaatregelen voorzien? Hoe moet een fabrikant een LCA of levenscyclusanalyse uitvoeren? FAQ KB EPD Scope van het KB? De wetgeving geldt voor alle milieuboodschappen die op het bouwproduct worden aangebracht, maar niet voor reclamefolders en -panelen. Zijn er overgangsmaatregelen voorzien?

Nadere informatie

Veranderingsgericht bouwen Slim bouwen- 29 november 2016

Veranderingsgericht bouwen Slim bouwen- 29 november 2016 Veranderingsgericht bouwen Slim bouwen- 29 november 2016 Roos Servaes en Meg Scheppers, OVAM Agenda Veranderingsgericht bouwen: nood? Ruimtelijke uitdagingen Visie en filmpje Vlaamse Bouwmeester Ecologische

Nadere informatie

Milieuprofiel van gebouwelementen details per variant. 8. Raam

Milieuprofiel van gebouwelementen details per variant. 8. Raam Milieuprofiel van gebouwelementen details per variant 8. Raam Domentbeschrijving 1. Titel publicatie Milieuprofiel van gebouwelementen, details per variant: raam 2. Verantwoordelijke uitgever Danny Wille,

Nadere informatie

MOGELIJKHEDEN VOOR PLATFORM CIRCULAIRE NIEUWBOUW

MOGELIJKHEDEN VOOR PLATFORM CIRCULAIRE NIEUWBOUW MOGELIJKHEDEN VOOR PLATFORM CIRCULAIRE NIEUWBOUW ers Bas Slager 6 jaar Handmatige marktplaats Groot circulair aanbodnetwerk Gijsbert Jansen Circulair ontwikkelaar Groot netwerk opdrachtgevers Bouwkringloop

Nadere informatie

Green Deal Circulaire Gebouwen

Green Deal Circulaire Gebouwen Green Deal Circulaire Gebouwen 28-11-2015 Green Deal Circulaire Gebouwen 2 CFP Green Buildings: zo veel mogelijk gebouwen winstgevend verduurzamen 28-11-2015 Green Deal Circulaire Gebouwen 3 3 28-11-2015

Nadere informatie

Duurzame Bouwmaterialen

Duurzame Bouwmaterialen Seminarie Duurzaam Bouwen: Duurzame Bouwmaterialen 29/01/2016 Leefmilieu Brussel Het gebouw als materiaalbank Caroline Henrotay, Project management en Technische Coördinatie Leefmilieu Brussel Context

Nadere informatie

Energie en comfort in duurzame gebouwen

Energie en comfort in duurzame gebouwen Energie en comfort in duurzame gebouwen Aluminium Experience Day 30 augustus 2011 Dr.ir.arch. Griet Verbeeck (PHL & K.U.Leuven) DUURZAME GEBOUWEN KLIMAATSVERANDERING UITPUTTING NATUURLIJKE RIJKDOMMEN DUURZAAMHEID

Nadere informatie

VERANDERINGSGERICHT BOUWEN KWALITATIEVE ANALYSE VAN TIJDELIJKE MODULAIRE PAVILJOENEN

VERANDERINGSGERICHT BOUWEN KWALITATIEVE ANALYSE VAN TIJDELIJKE MODULAIRE PAVILJOENEN VERANDERINGSGERICHT BOUWEN KWALITATIEVE ANALYSE VAN TIJDELIJKE MODULAIRE PAVILJOENEN VERANDERINGSGERICHT BOUWEN KWALITATIEVE ANALYSE VAN TIJDELIJKE MODULAIRE PAVILJOENEN / 7.11.2017 pagina 1 van 11 veranderingsgericht

Nadere informatie

Kansen en uitdagingen Circulair inkopen

Kansen en uitdagingen Circulair inkopen Kansen en uitdagingen Circulair inkopen Innovatiegericht inkopen voor de openbare ruimte 12 november 2015 Take Padding, PIANOo Evert Schut, Rijkswaterstaat Van afval als zorg Naar grondstof als kans De

Nadere informatie

is materiaalbewust HANDEL EN WANDEL VAN DE SCHROOTHANDEL AFGEDANKTE VOERTUIGEN SAMEN MAKEN WE MORGEN MOOIER OVAM

is materiaalbewust HANDEL EN WANDEL VAN DE SCHROOTHANDEL AFGEDANKTE VOERTUIGEN SAMEN MAKEN WE MORGEN MOOIER OVAM is materiaalbewust HANDEL EN WANDEL VAN DE SCHROOTHANDEL AFGEDANKTE VOERTUIGEN SAMEN MAKEN WE MORGEN MOOIER OVAM WWW.OVAM.BE Afgedankte voertuigen Als schroothandelaar hebt u vaak te maken met voertuigwrakken.

Nadere informatie

(Levenscyclus) kost van energiezuinige g gebouwen

(Levenscyclus) kost van energiezuinige g gebouwen (Levenscyclus) kost van energiezuinige g gebouwen A2M A Versele Johan Van Dessel, Jeroen Vrijders, Ruben Decuypere Afdeling Duurzame Ontwikkeling en Renovatie www.wtcb.be LCC - PRINCIPES LCC principes

Nadere informatie

TOTEM OPLEIDING MODULE

TOTEM OPLEIDING MODULE TOTEM OPLEIDING MODULE 1: Inleiding BHG: 19 oktober 2018 (FR) en 30 november 2018 (NL) WG: 8 november 2018 (Namur) en 31 januari 2019 (Liège) VG: 17 januari 2019 (Leuven) en 7 februari 2019 (Gent) 1 Inleiding

Nadere informatie

Duurzaamheidsmetingen

Duurzaamheidsmetingen Duurzaamheidsmetingen 21 april SUSPRO³ werkgroep eco-innovatie Saskia Walraedt Projectleider Eco²Chem en Vlarip Agenda Inleiding Waarom duurzaamheid meten Types meetmethodes Wat meten Hoe meten Voorstelling

Nadere informatie

Building Circularity Index [BCI] Westerlo [Kamp C] 4 oktober 2018

Building Circularity Index [BCI] Westerlo [Kamp C] 4 oktober 2018 Building Circularity Index [BCI] Westerlo [Kamp C] 4 oktober 2018 De lat steeds iets hoger leggen De technieken volgen vanzelf. Merwedekanaalzone Nordic five level structure Achterliggende doelen van de

Nadere informatie

Opleiding Duurzaam Gebouw : MATERIALEN

Opleiding Duurzaam Gebouw : MATERIALEN Opleiding Duurzaam Gebouw : MATERIALEN Leefmilieu Brussel Instrumenten voor materiaalkeuze - Workshop Els Van de Moortel [email protected] www.vibe.be DOELSTELLING VAN DE WORKSHOP INSTRUMENTEN VOOR MATERIAALKEUZE

Nadere informatie

Startbijeenkomst keten innovatieprogramma Klimaat voor Verandering

Startbijeenkomst keten innovatieprogramma Klimaat voor Verandering Startbijeenkomst keten innovatieprogramma Klimaat voor Verandering Amsterdam, 26 januari 2016 1 Inhoud Introductie 3 Zij waren er bij! 4 Circulaire economie 5 Waarom circulair? 6 Nederland Circulair! 7

Nadere informatie

OPLEIDING DUURZAME GEBOUWEN

OPLEIDING DUURZAME GEBOUWEN OPLEIDING DUURZAME GEBOUWEN BOUWWERVEN IN CIRCULAIRE ECONOMIE HERFST 2017 Gewestelijk Programma voor Circulaire Economie Bouwsector Isabelle SOBOTKA 2 DOELSTELLINGEN VAN DE PRESENTATIE N N Presentatie

Nadere informatie

Noodzaak van informatie

Noodzaak van informatie Noodzaak van informatie BIM koppeling met BREEAM TJJ Huijsmans Contents Inleiding Reageren op veranderingen Dynamiek in gebouwde omgeving Materialen in circulaire economie Shearing layers principe Noodzaak

Nadere informatie

Wat kan Value Engineering & LCC voor onze markt betekenen?

Wat kan Value Engineering & LCC voor onze markt betekenen? Wat kan Value Engineering & LCC voor onze markt betekenen? procesinnovatie bij ontwerp en beheer. Gerard Filé Introductie adviseur kosten & risicomanagement Overheid, industrie en inmiddels 23 jaar bij

Nadere informatie

[ AFSTUDEERPRESENTATIE ][ JEFFREY TRUIJENS ][ ][ TU DELFT ] BIM NU en BIM MORGEN

[ AFSTUDEERPRESENTATIE ][ JEFFREY TRUIJENS ][ ][ TU DELFT ] BIM NU en BIM MORGEN [ AFSTUDEERPRESENTATIE ][ JEFFREY TRUIJENS ][ 27-06-13 ][ TU DELFT ] BIM NU en BIM MORGEN 1 INHOUDSOPGAVE Vraagstelling Wat is BIM? Effecten Proces Theoretisch model Intern proces PCS Huidige status BIM

Nadere informatie

Aluminium, LCA en EPD

Aluminium, LCA en EPD Symposium Duurzaam Aluminium 5 februari 2015 Aluminium, LCA en EPD Harry van Ewijk IVAM UvA BV www.ivam.uva.nl IVAM UvA BV Opgericht in 1993 vanuit de Vakgroep Milieukunde UvA is enige aandeelhouder 15

Nadere informatie

Waarom testen? Het draait allemaal om: - winst marge - klant tevredenheid - product inzicht (van productie tot eind gebruiker)

Waarom testen? Het draait allemaal om: - winst marge - klant tevredenheid - product inzicht (van productie tot eind gebruiker) Waarom testen? Zorgen dat het ontwikkelde product geschikt is voor zijn einddoel Minimale transportschade, waardoor minder beschadigde producten bij einddoel Voorkomen van schade claims en juridische kosten

Nadere informatie

Overschotten en reststromen uit tuinbouw:

Overschotten en reststromen uit tuinbouw: Overschotten en reststromen uit tuinbouw: Wat kan, mag? Wat zou kunnen,? Ann Braekevelt Inagro, 21 juni 2018 1. Wettelijk kader: Beleidskader: Actieplan biomassa(rest)stromen 2015-2020 roadmap voedselverlies

Nadere informatie

Ontwikkelingspotentieel van stortplaatsen Het RuimteModel Vlaanderen als ondersteuning

Ontwikkelingspotentieel van stortplaatsen Het RuimteModel Vlaanderen als ondersteuning Ontwikkelingspotentieel van stortplaatsen Het RuimteModel Vlaanderen als ondersteuning Karolien Vermeiren (VITO) Guy Engelen (VITO) Druk op de ruimte Groei bebouwde ruimte = gem. 5-7 ha/dag 32,7 % van

Nadere informatie

SILVER. Cradle to Cradle Duurzaamheid staat voorop. www.armstrong.nl/plafonds www.armstrong-plafonds.be

SILVER. Cradle to Cradle Duurzaamheid staat voorop. www.armstrong.nl/plafonds www.armstrong-plafonds.be SILVER Cradle to Cradle Duurzaamheid staat voorop www.armstrong.nl/plafonds www.armstrong-plafonds.be Cradle to Cradle - de ingeslagen weg Cradle to Cradle is een innovatief concept waarbij productieprocessen

Nadere informatie

De ecologische keuze van bouwmaterialen: aandachtspunten en basisbegrippen

De ecologische keuze van bouwmaterialen: aandachtspunten en basisbegrippen De ecologische keuze van bouwmaterialen: aandachtspunten en basisbegrippen Opleidingscyclus 'De ecologische keuze van bouwmaterialen' 21 april 2009 1 Inhoud: 1. Enkele cijfers 2. Grijze energie: een basisbegrip

Nadere informatie

Agoria Circular economy Hoorzitting Vlaams Parlement 28/4/2016 Patrick Van den Bossche

Agoria Circular economy Hoorzitting Vlaams Parlement 28/4/2016 Patrick Van den Bossche Agoria Circular economy Hoorzitting Vlaams Parlement 28/4/2016 Patrick Van den Bossche AGORIA, FEDERATIE VAN DE TECHNOLOGISCHE INDUSTRIE Motor van onze economie 2013 2014 Omzet 95.9 Miljard 96.4 Miljard

Nadere informatie

Invloed op duurzaamheid als constructeur via de MPG

Invloed op duurzaamheid als constructeur via de MPG Invloed op duurzaamheid als constructeur via de MPG Olga van der Velde Datum: 14-06-2018 Constructeursdag Circl paviljoen www.nibe.org [email protected] 06 34 06 54 25 Voorstelronde: NIBE in het kort

Nadere informatie

Opleiding Duurzaam Gebouw : Duurzame renovatie: kort overzicht

Opleiding Duurzaam Gebouw : Duurzame renovatie: kort overzicht Opleiding Duurzaam Gebouw : Duurzame renovatie: kort overzicht Leefmilieu Brussel MILIEU-IMPACTEVALUATIES IN DE GEBOUWDE OMGEVING Het gebruik van Life Cycle Assessment Deel 1 Damien TRIGAUX KU LEUVEN MILIEU-IMPACTEVALUATIES

Nadere informatie

Circulaire economie en recht: van afval naar grondstof VMR Themamiddag, 2 februari 2016 Carolien van Hemel

Circulaire economie en recht: van afval naar grondstof VMR Themamiddag, 2 februari 2016 Carolien van Hemel Circulaire economie en recht: van afval naar grondstof VMR Themamiddag, 2 februari 2016 Carolien van Hemel Niveaus van circulariteit (10 R s) 1. Refuse: weigeren/voorkomen gebruik 2. Reduce: gebruik

Nadere informatie

Analyse van massafluxen in een bosecosysteem; casestudie van een grove dennenbestand in de Kempen

Analyse van massafluxen in een bosecosysteem; casestudie van een grove dennenbestand in de Kempen Studiedag 16 maart 2012 Starters in het bosonderzoek Analyse van massafluxen in een bosecosysteem; casestudie van een grove dennenbestand in de Kempen Thomas Schaubroeck Jeroen Staelens (UGent) Kris Verheyen

Nadere informatie

TEPPFA onderzoek naar duurzaamheid kunststofleidingsystemen: een integrale milieuanalyse

TEPPFA onderzoek naar duurzaamheid kunststofleidingsystemen: een integrale milieuanalyse TEPPFA onderzoek naar duurzaamheid kunststofleidingsystemen: een integrale milieuanalyse Carolin Spirinckx Workshop Innovatie in Kunststoffen 17 November 2010 Stadhuis Gent Agenda 1. Inleiding 2. TEPPFA

Nadere informatie

HANDEL EN WANDEL VAN DE SCHROOTHANDEL AFGEDANKTE ELEKTRISCHE EN ELEKTRONISCHE APPARATUUR SAMEN MAKEN WE MORGEN MOOIER OVAM. is materiaalbewust

HANDEL EN WANDEL VAN DE SCHROOTHANDEL AFGEDANKTE ELEKTRISCHE EN ELEKTRONISCHE APPARATUUR SAMEN MAKEN WE MORGEN MOOIER OVAM. is materiaalbewust is materiaalbewust HANDEL EN WANDEL VAN DE SCHROOTHANDEL AFGEDANKTE ELEKTRISCHE EN ELEKTRONISCHE APPARATUUR SAMEN MAKEN WE MORGEN MOOIER OVAM WWW.OVAM.BE Afgedankte elektrische en elektronische apparatuur

Nadere informatie

Geokunststoffen en de reductie van de CO2 footprint

Geokunststoffen en de reductie van de CO2 footprint Geokunststoffen en de reductie van de CO2 footprint M. Nods Nods Consultancy www.nods-consultancy.com [email protected] Principes circulaire economie 2 NGO: algemene introductie 1 De Life Cycle

Nadere informatie

Startbijeenkomst keten innovatieprogramma. Kunststof & Rubber in de Ondergrondse Infrastructuur

Startbijeenkomst keten innovatieprogramma. Kunststof & Rubber in de Ondergrondse Infrastructuur Startbijeenkomst keten innovatieprogramma Kunststof & Rubber in de Ondergrondse Infrastructuur Utrecht, 21 oktober 2015 Inhoud Introductie 3 Zij waren er bij! 4 Circulaire economie 5 RACE programma 6 Sectoranalyse

Nadere informatie

Studie Groene businessmodellen: Waarom slaan ze niet aan? Resultaten onderzoek

Studie Groene businessmodellen: Waarom slaan ze niet aan? Resultaten onderzoek Studie Groene businessmodellen: Waarom slaan ze niet aan? Resultaten onderzoek Inleiding - Aanleiding studie - Gebrek vergroening DNA bestaande bedrijven: op niveau businessmodellen (BM) en strategie ipv

Nadere informatie