Impulscontroleproblematiek

Maat: px

Weergave met pagina beginnen:

Download "Impulscontroleproblematiek"

Emiel van der Zee
9 jaren geleden
Aantal bezoeken:

1 Impulscontroleproblematiek Niels Farenhorst Klinisch psycholoog/ psychotherapeut, Consulent en docent hersenletsel.

2 Je mobiel gaat Impulsief? Je verwacht nieuws en je krijgt een berichtje binnen. terwijl je achter het stuur zit.

3 Positief of negatief gevoel Positief/ lust: Bonbons Koopje

4 Negatief/ onlust: klootzak! mug

5 Impulsiviteit Komt veel voor na hersenschade Gaat regelmatig gepaard met agitatie Heeft veel gevolgen voor verzorging, revalidatie, veiligheid en sociale leven. Geen eenduidige definitie Verschillende begrippen: persoonlijkheidsverandering, executieve stoornis, desinhibitie, verlies impulscontrole. Geen eenduidig meetinstrument

6 Impulsief? Snel (te) Zonder plan Niet nagedacht over gevolgen.

7 Probleem? Onvoorspelbaar Ongepast Ondoelmatig Onbegrijpelijk Onveilig/ Schadelijk Herhaaldelijk Geneigdheid of stoornis? Persoonlijkheid of neuropsychologisch defect Zelfreflectie, inzicht, besef?

8 Periodieke explosieve stoornis Onvoorspelbaar Plotseling Kort, hevig Geen herinnering Epileptieform?

9 Alarm! 9

10 Amygdala hijacking Amygdala is dom Terug naar corticale controle: Trigger weg Diep ademhalen Naam noemen Benoemen wat gebeurt Vraag stellen Pas op met aanraken.

11 Overprikkeld FILMPJE (ouderenzorg)

12 Het brein als computer Licht Geluid Tast Pijn Geur Etc F I L T E R AROUSAL F I L T E R Gedrag IN UIT

13 OVERBELAST Ongeduld/ onrust ONTREMD opgejaagd OVERPRIKKELD ONZEKERHEID ONTREGELD OVERVRAAGD ONVELIG VOELEN OVERCOMPENSEREN ONBEGREPEN O v e r z i c h t veliezen

14 Archi Paleo - Neo

15 Archi Paleo - Neo Besef, begrip en doelbewust gedrag Emoties en automatismen Overleving (FFF), reflexen

16 Overleven Feed /(Vr)eten Fight/ Vechten Fuck/ Voortplanten Basale emoties/ motivatoren: Onlust (angst, dreiging, pijn etc) vs lust

17 Hiërarchie

18 Freud Super-ego Ego Id/ Es 18

19 Brein als sociaal orgaan De ander zien De ander horen De ander aanvoelen De ander begrijpen = sociale gnosis

20 Spelregels? De regel kennen Weten wanneer welke regel geldt De signalen van het overtreden van een regel Je aan een regel kunnen houden Je aan een regel willen houden

21 Ontregeling sociaal gedrag Gevolgen niet overzien/ ingeschat Zwak sociaal inschattingsvermogen Lijkt sociale waarden niet te delen Soms eufoor Lage frustratietolerantie; weinig kunnen hebben Pseudo-psychopathologie of verworven sociopathie

22 Handelen 1. Automatismen 2. Doelbewust/ planmatig gedrag KEUZES 22

23 Stoornissen Executieve Functies Geen idee hebben (niets bedenken, geen doel) Geen plan kunnen maken (niet vooruit denken, geen volgorde/ juiste tijd, geen structuur) Niet beginnen (initiatiefloosheid, onzeker) Beginnen zonder plan (chaos) Niet volhouden (afleidbaar, goal-drifting)

24 Stoornissen Executieve Functies Niet stoppen, (inadequaat doorgaan, persevereren, inflexibel/ star) Niet controleren (niet stoppen, niet overzien) Blijven controleren Niet corrigeren (wel weten, niet doen)

25 Probleemoplossend vermogen? Wat is het probleem? Informatie verzamelen Alle mogelijke oplossingen inventariseren Keuze hiertussen Uitvoering Evaluatie Correctie 25

26 Probleemoplossend vermogen? Wat is het probleem? Informatie verzamelen Alle mogelijke oplossingen inventariseren Keuze hiertussen Uitvoering Conclusie Correctie 26

27 Dysexecutief syndroom (ipv Frontaalsyndroom) Geen alles-of-niets kwestie Afhankelijk van o.a.: Prikkels/ drukte Vermoeidheid Stress

28 Wat termen Utilisatiegedrag Imitatiegedrag Echolalie / echopraxie Stereotype gedrag Dwanglachen/ dwanghuilen Stimulusbound/ externe locus of control Goal-drifting Persevereren Syndroom van Klüver- Bucy Tics

29 Impulsief: neuro en psycho Verlaagde prikkeldrempel: er komt te veel binnen Verhoogde arousal Stress/ onrust Manisch/ hypomaan: blij/ overmoedig Minder kunnen hebben: prikkelbaar Frustratie : boos Onveilig/ bedreigd voelen/ achterdocht: bang Verlaagde reactiedrempel: er gaat te snel/veel uit Verhoogde reactiviteit

30 Interventies Prikkel/ Situatie Reactie Gevolg

31 Probleemgedrag: analyse Wat wordt bedoeld? (overeenstemming?) Waarom is dat een probleem? Voor wie is het een probleem?

32 Interventies 1. Context/ omgeving 2. Triggers 3. Vaardigheden

33 Als het brein onvoldoende in staat is het gedrag adequaat te reguleren zal de omgeving dit moeten doen.

34 Rust door structuur Geen doel maar middel Doel is veiligheid en rust Vriendelijke, respectvolle bejegening Rustige, geduldige benadering (vermijd haast) Veelvuldig uitleg Voorspelbaarheid

35 structuur Oriëntatiepunten bieden Gestructureerde organisatie Doseren van stimuli Doseren van appéls Geheugenondersteuning Eenduidige benadering

36 Input: uitlokkers Prikkels: drukte, geluiden, licht, voorwerpen Pijn, aandrang Onrust, haast JIJ Benadering, Vragen, Opdrachten, Opmerkingen Doel: uitlokkers vermijden en/of de ander voor zijn

37 Bejegening Negatieve vicieuze cirkel: Impulsief gedrag negatieve sociale feedback frustratie Minder positieve feedback/ waardering tgv impulsiviteit

38 FILMPJE (Een hard gelach)

39 Belonen : operante benadering Waarderen wat goed gaat Controle waarderen (aandacht) Discontrole z.m. negeren TOOTS Evt neutraal maar duidelijk corrigeren Evt alternatief aanreiken Belonen werkt vaak beter dan straffen (en is plezieriger)

40 Regels 1. Bespreken 2. Afspreken 3. Aanspreken

41 Psycho-educatie Aan patiënt en omgeving Gevolgen hersenletsel Invloed van de omgeving

42 Adviezen: PRESTO Plannen Rustige omgeving Eén ding tegelijk Structureren Tijd nemen Ordenen

43 Vaardigheden Naar meer bewuste controle Meer tijd nemen Bewust van uitlokkers/ risicosituaties Op tijd afremmen (het voor zijn) en iets anders gaan doen Eventueel vermijden hiervan

44 Vaardigheden Oefenen van uitstel en stop-vaardigheden (bijv tot 10 tellen, weggaan) Remiders/ cues inzetten Hulp vragen En anders damagecontrol / herstelreacties

45 Medicatie? SSRI Anticonvulsivum Geen benzodiazepinen Methylfenidaat ed.

46 Take home Herken impulscontroleproblematiek Probeer gedrag te begrijpen Wees alert op voorspellers/ uitlokkers En van jouw feedback Analyseer Reageer bewust

Vergelijkbare documenten

Het voelt nu anders. Veranderde emoties na hersenletsel. Niels Farenhorst Klinisch psycholoog

Het voelt nu anders. Veranderde emoties na hersenletsel. Niels Farenhorst Klinisch psycholoog Het voelt nu anders Veranderde emoties na hersenletsel Niels Farenhorst Klinisch psycholoog Anderen zeiden: Ik ben nu eerder emotioneel Mijn stemmingen wisselen snel Ik erger mij overal aan Ik ben onzeker