Statistiek in HBO scripties
|
|
|
- Emma Christiaens
- 9 jaren geleden
- Aantal bezoeken:
Transcriptie
1 Statistiek in HBO scripties Wim Krijnen Lector Analyse Technieken voor Praktijkonderzoek Lectoraat Transparante Zorgverlening Hanze University of Applied Sciences January 29, 2015 Wim Krijnen Lector Analyse Technieken voor Praktijkonderzoek StatistiekLectoraat in HBO scripties Transparante Zorgverlening Hanze January University 29, 2015 of Applied1 Scienc / 25
2 Outline 1 Statistiek in het HBO Empirisch onderzoek naar Healthy Ageing 2 Voorbeeld: Energy verbruik slanke en obese vrouwen Van onderzoeksvraag naar experiment We hebben de data! Wat nu? Conclusies over toetsen voor twee groepen Videos van het WWW 3 HBO niveau statistiek 4 Conclusies en Tips voor HBO onderwijs 5 Vragen en discussie? Wim Krijnen Lector Analyse Technieken voor Praktijkonderzoek StatistiekLectoraat in HBO scripties Transparante Zorgverlening Hanze January University 29, 2015 of Applied2 Scienc / 25
3 Empirisch onderzoek naar Healthy Ageing Innovatie vraagt om onderzoekende houding van professionals in het werkveld Vernieuwend idee = Experiment = Statistische Toets = Significant Effect = nieuwe kennis Enkele vragen: Hoe kan data visualisatie de scriptie ondersteunen? Welke beschrijvende statistics zijn belangrijk? Welke toetsen behoren tot basiskennis? Welk idee zit achter een statistische toets? Wat komen we tegen als we een voorbeeld doornemen? Wim Krijnen Lector Analyse Technieken voor Praktijkonderzoek StatistiekLectoraat in HBO scripties Transparante Zorgverlening Hanze January University 29, 2015 of Applied3 Scienc / 25
4 Outline 1 Statistiek in het HBO Empirisch onderzoek naar Healthy Ageing 2 Voorbeeld: Energy verbruik slanke en obese vrouwen Van onderzoeksvraag naar experiment We hebben de data! Wat nu? Conclusies over toetsen voor twee groepen Videos van het WWW 3 HBO niveau statistiek 4 Conclusies en Tips voor HBO onderwijs 5 Vragen en discussie? Wim Krijnen Lector Analyse Technieken voor Praktijkonderzoek StatistiekLectoraat in HBO scripties Transparante Zorgverlening Hanze January University 29, 2015 of Applied4 Scienc / 25
5 Is energy verbruik verschillend tussen slanke en obese vrouwen? (Altman, 1991; Practical Statistics for Medical Research. Table 9.4, Chapman & Hall.) Toets: Null hypothese van gelijk gemiddelde in populatie H 0 : µ 1 = µ 2 Tegen alternatief van ongelijke gemiddelden; H A : µ 1 µ 2 Schat het effect van obese op energie verbruik: µ 2 µ 1. Hoe betrouwbaar kunnen we dit schatten? Antwoord: Doe een experiment en meet energie verbruik (MJ) bij vrouwen in beide groepen. Wim Krijnen Lector Analyse Technieken voor Praktijkonderzoek StatistiekLectoraat in HBO scripties Transparante Zorgverlening Hanze January University 29, 2015 of Applied5 Scienc / 25
6 We hebben de data! Wat nu? Dit is wat onderzoekers doen: Kijken hoe metingen verdeeld zijn (data plot/ boxplot) Toets normality per groep (Shapiro-Wilk) Berekenen gemiddelde and variantie per groep Two-sample t-test zonder assumptie van gelijke variantie Toets gelijkheid van varianties H 0 : σ1 2 = σ2 2 (F-test) Two-sample t-test met assumptie van gelijke variantie Non-parametric Wilcoxon (Mann-Whitney U) signed rank toets Let s do it and learn! Wim Krijnen Lector Analyse Technieken voor Praktijkonderzoek StatistiekLectoraat in HBO scripties Transparante Zorgverlening Hanze January University 29, 2015 of Applied6 Scienc / 25
7 Visualizing Energy Expenditure measurements Experiment: Group 1: 13 lean woman ( Control ); Group 2: 9 obese woman ( Treatment ) Wat zien we? Wim Krijnen Lector Analyse Technieken voor Praktijkonderzoek StatistiekLectoraat in HBO scripties Transparante Zorgverlening Hanze January University 29, 2015 of Applied7 Scienc / 25
8 Visualizing Energy Expenditure measurements Experiment: Group 1: 13 lean woman ( Control ); Group 2: 9 obese woman ( Treatment ) Wat zien we? Slank heeft een paar uitbijters, Obese is scheef verdeeld. Normality lijkt wat geschonden. Informele conclusies uit data visualisatie Wim Krijnen Lector Analyse Technieken voor Praktijkonderzoek StatistiekLectoraat in HBO scripties Transparante Zorgverlening Hanze January University 29, 2015 of Applied7 Scienc / 25
9 Shapiro-Wilk Normality test > with(energy, tapply(expend,stature,function(x) shapi $lean Shapiro-Wilk normality test data: x W = , p-value = $obese Shapiro-Wilk normality test data: x W = 0.876, p-value = H 0 : measurements are normally distributed Normality verwerpen voor Slank, niet voor Obese Degree of non-normality not drastic Wim Krijnen Lector Analyse Technieken voor Praktijkonderzoek StatistiekLectoraat in HBO scripties Transparante Zorgverlening Hanze January University 29, 2015 of Applied8 Scienc / 25
10 Beschrijvende Statistiek: gemiddelde en Standard Deviatie n gem. SD Lean Obese Gemiddelde van slank lager dan van obese Standard deviaties relatief klein Wim Krijnen Lector Analyse Technieken voor Praktijkonderzoek StatistiekLectoraat in HBO scripties Transparante Zorgverlening Hanze January University 29, 2015 of Applied9 Scienc / 25
11 Toets op gelijkheid van variantie > var.test(expend stature, data=energy) F test to compare two variances data: expend by stature F = , num df = 12, denom df = 8, p-value = alternative hypothesis: true ratio of variances is not equal to 1 95 percent confidence interval: sample estimates: ratio of variances Equality of variances (H 0 ) not rejected Wim Krijnen Lector Analyse Technieken voor Praktijkonderzoek StatistiekLectoraat in HBO scripties Transparante Zorgverlening Hanze January University 29, 2015 of Applied 10 Scienc / 25
12 Even naar de Formules: t-test met twee groepen H 0 : µ 1 µ 2 = 0, H 1 : µ 1 µ 2 0 Assumptie: σ 2 1 = σ2 2 = σ2 gelijke variantie X 1 gemiddelde in groep 1; X 2 gemiddelde in groep 2 S 1 standaard deviatie in groep 1; S 2 standaard deviatie in groep 2 X 1 = 1 n n i=1 X i ; S 2 1 = 1 n 1 Pooled schatter van de variantie σ 2 is n (X i X 1 ) 2 i=1 S 2 p = (n 1 1)S (n 2 1)S 2 2 n 1 + n 2 2 T = X 1 X 2 S p 1 n n 2 t n1 +n 2 2 T groot als X 1 veel groter dan X 2 Wim Krijnen Lector Analyse Technieken voor Praktijkonderzoek StatistiekLectoraat in HBO scripties Transparante Zorgverlening Hanze January University 29, 2015 of Applied 11 Scienc / 25
13 Vervolg Formules: t-test met twee groepen H 0 : µ 1 µ 2 = 0, H 1 : µ 1 µ 2 0 Test statistic berekend met de data: t 0 = x 1 x 2 s p 1 n n 2 P-waarde voor t > 0 is gelijk aan P(T t) + P(T t) Beslissing: H 0 niet verwerpen als P-waarde 0.05 H 0 verwerpen als P-waarde 0.05 Formele conclusies alleen uit statistische toets Opmerkingen: Met formules kun je exact weergeven hoe iets in elkaar zit. Eenvoudige bewerkingen, geen ingewikkelde wiskunde! Wim Krijnen Lector Analyse Technieken voor Praktijkonderzoek StatistiekLectoraat in HBO scripties Transparante Zorgverlening Hanze January University 29, 2015 of Applied 12 Scienc / 25
14 Two-sample t-test Assuming Equal Variances > t.test(expend stature, var.equal = TRUE, data=ener Two Sample t-test data: expend by stature t = , df = 20, p-value = alternative hypothesis: true difference in means is no 95 percent confidence interval: sample estimates: mean in group lean mean in group obese Verschil in steekproef gemiddelde -2.2 Nul hypothese van gelijk gemiddelde verwerpen P-waarde klein; degree of evidence strong Interpretatie: We zijn 95% zeker dat ware effect µ 1 µ 2 binnen ( 3.4; 1.1) ligt (bij herhaling) Wim Krijnen Lector Analyse Technieken voor Praktijkonderzoek StatistiekLectoraat in HBO scripties Transparante Zorgverlening Hanze January University 29, 2015 of Applied 13 Scienc / 25
15 Two-sample t-test Not Assuming Equal Variances > t.test(expend stature, var.equal = FALSE, data=ene Welch Two Sample t-test data: expend by stature t = , df = , p-value = alternative hypothesis: true difference in means is no 95 percent confidence interval: sample estimates: mean in group lean mean in group obese Nul hypothese van gelijk gemiddelde verwerpen Kleine P-waarde: Degree of evidence is strong Meer algemene toets; minder assumpties Wim Krijnen Lector Analyse Technieken voor Praktijkonderzoek StatistiekLectoraat in HBO scripties Transparante Zorgverlening Hanze January University 29, 2015 of Applied 14 Scienc / 25
16 Wilcoxon toets > wilcox_test(expend stature, data=energy, distribut Exact Wilcoxon Mann-Whitney Rank Sum Test data: expend by stature (lean, obese) Z = , p-value = alternative hypothesis: true mu is not equal to 0 95 percent confidence interval: sample estimates: difference in location Geen assumptie normaliteit (wel continue onafhankelijke metingen) Verwerp nul hypothese van geen verschuiving Kleine P-waarde: Degree of evidence is strong Wim Krijnen Lector Analyse Technieken voor Praktijkonderzoek StatistiekLectoraat in HBO scripties Transparante Zorgverlening Hanze January University 29, 2015 of Applied 15 Scienc / 25
17 Conclusies over toetsen voor twee groepen 1 Informele conclusies op basis van visualisaties 2 t-test is robust tegen kleine afwijkingen van normaliteit 3 Interpreteerbaar betrouwbaarheidsinterval voor verschil in populatie gemiddelde 4 Groot verschil tussen informele en formele conclusies 5 Minder belangrijke toetsen voor het HBO: t-toets met gelijke variantie F-toets Wilcoxon 6 Docent maak een keuze! Wim Krijnen Lector Analyse Technieken voor Praktijkonderzoek StatistiekLectoraat in HBO scripties Transparante Zorgverlening Hanze January University 29, 2015 of Applied 16 Scienc / 25
18 Videos on How to Use Software Videos on using SPSS (click op URL): Box-and-whiskers-plot Paired sample t-test Observed power t-test t-test by Andy Field EkbkI7x6bNA&list=PL25257A AE Analysis of variance Videos on using R: Box-and-whiskers-plot + explanations t-test Power t-test Wim Krijnen Lector Analyse Technieken voor Praktijkonderzoek StatistiekLectoraat in HBO scripties Transparante Zorgverlening Hanze January University 29, 2015 of Applied 17 Scienc / 25
19 More from the web More from the web: General ideas on anova Choose a test? jleeper/627/choosestat.html Choose a test? en/organisation/pfaff/stat_overview_table.html Conclusie: Het WWW maakt statistiek toepassen eenvoudig! Wim Krijnen Lector Analyse Technieken voor Praktijkonderzoek StatistiekLectoraat in HBO scripties Transparante Zorgverlening Hanze January University 29, 2015 of Applied 18 Scienc / 25
20 Outline 1 Statistiek in het HBO Empirisch onderzoek naar Healthy Ageing 2 Voorbeeld: Energy verbruik slanke en obese vrouwen Van onderzoeksvraag naar experiment We hebben de data! Wat nu? Conclusies over toetsen voor twee groepen Videos van het WWW 3 HBO niveau statistiek 4 Conclusies en Tips voor HBO onderwijs 5 Vragen en discussie? Wim Krijnen Lector Analyse Technieken voor Praktijkonderzoek StatistiekLectoraat in HBO scripties Transparante Zorgverlening Hanze January University 29, 2015 of Applied 19 Scienc / 25
21 Statistiek in het HBO Kennis: Visualisaties: scatter plot, box-and-whiskers plot, histogram Beschrijvende statistiek: gemiddelde, standaard deviatie, mediaan, IQR, proportie, frequentie Basis begrip statistische toets: nul-hypothese, alternatieve hypothese, betrouwbaarheids interval Toetsen: t-toets, één-weg variantie analyse, chi-kwadraat toets, toets op proporties Competenties: software gebruik (op de HG): SPSS, Minitab, Excell, R (conform werkveld) wetenschappelijk verantwoord schriftelijk rapporteren Wim Krijnen Lector Analyse Technieken voor Praktijkonderzoek StatistiekLectoraat in HBO scripties Transparante Zorgverlening Hanze January University 29, 2015 of Applied 20 Scienc / 25
22 Outline 1 Statistiek in het HBO Empirisch onderzoek naar Healthy Ageing 2 Voorbeeld: Energy verbruik slanke en obese vrouwen Van onderzoeksvraag naar experiment We hebben de data! Wat nu? Conclusies over toetsen voor twee groepen Videos van het WWW 3 HBO niveau statistiek 4 Conclusies en Tips voor HBO onderwijs 5 Vragen en discussie? Wim Krijnen Lector Analyse Technieken voor Praktijkonderzoek StatistiekLectoraat in HBO scripties Transparante Zorgverlening Hanze January University 29, 2015 of Applied 21 Scienc / 25
23 Wetenschappelijke Vorming Neem n zo groot mogelijk: Meten is weten. Empirische houding: Statistiek is middel praktijkproblemen op te lossen Weeg sterkte van empirisch bewijs uit experiment Schat effect grootte en vertaal naar relevantie (valorisatie) Gebruik betrouwbaarheidsinterval Statistiek is wetenschappelijk draaipunt in een scriptie (formele conclusies)! Statistische toetsen maken scriptie HBO proof (geen problemen met accreditatie!) Wim Krijnen Lector Analyse Technieken voor Praktijkonderzoek StatistiekLectoraat in HBO scripties Transparante Zorgverlening Hanze January University 29, 2015 of Applied 22 Scienc / 25
24 Tips voor HBO onderwijs Laat statistiek in alle leerjaren terugkeren bijvoorbeeld: jaar 1: visualisatie (scatter plot, boxplot) jaar 2: eenvoudig toetsen (t-toetsen) jaar 3: complexer toetsen (proporties, ANOVA) Integreer statistiek met inhoudelijke vakken Maak opdrachten en toets met assignments (werkstuk) Overschat niet de ICT-competenties van studenten Maak student onafhankelijk: leer zoeken op WWW (YouTube, Wikepedia) Installeer een statistische helpdesk (education on demand) Wim Krijnen Lector Analyse Technieken voor Praktijkonderzoek StatistiekLectoraat in HBO scripties Transparante Zorgverlening Hanze January University 29, 2015 of Applied 23 Scienc / 25
25 Outline 1 Statistiek in het HBO Empirisch onderzoek naar Healthy Ageing 2 Voorbeeld: Energy verbruik slanke en obese vrouwen Van onderzoeksvraag naar experiment We hebben de data! Wat nu? Conclusies over toetsen voor twee groepen Videos van het WWW 3 HBO niveau statistiek 4 Conclusies en Tips voor HBO onderwijs 5 Vragen en discussie? Wim Krijnen Lector Analyse Technieken voor Praktijkonderzoek StatistiekLectoraat in HBO scripties Transparante Zorgverlening Hanze January University 29, 2015 of Applied 24 Scienc / 25
26 Vragen? Moeten alle studenten iets van statistiek weten? Hoe leren we docenten empirisch wetenschappelijk te denken? Hoe maken we statistiek relevant? Hoe gaat statistiek leven voor de student? Waarom is statistiek lastig voor veel studenten? Wat is het verschil tussen significant en relevant? Wim Krijnen Lector Analyse Technieken voor Praktijkonderzoek StatistiekLectoraat in HBO scripties Transparante Zorgverlening Hanze January University 29, 2015 of Applied 25 Scienc / 25
Examen G0N34 Statistiek
Naam: Richting: Examen G0N34 Statistiek 8 september 2010 Enkele richtlijnen : Wie de vragen aanneemt en bekijkt, moet minstens 1 uur blijven zitten. Je mag gebruik maken van een rekenmachine, het formularium
Gebruik van Correlatiecoëfficiënt in onderzoek
Gebruik van Correlatiecoëfficiënt in onderzoek Wim Krijnen Lector Analyse Technieken voor Praktijkonderzoek Lectoraat Healthy Ageing, Allied Health Care and Nursing Hanze University of Applied Sciences
introductie Wilcoxon s rank sum toets Wilcoxon s signed rank toets introductie Wilcoxon s rank sum toets Wilcoxon s signed rank toets
toetsende statistiek week 1: kansen en random variabelen week : de steekproevenverdeling week 3: schatten en toetsen: de z-toets week : het toetsen van gemiddelden: de t-toets week 5: het toetsen van varianties:
TECHNISCHE UNIVERSITEIT EINDHOVEN Faculteit Wiskunde en Informatica Tentamen Statistiek voor T (2S070) op vrijdag 8 oktober 1999, uur De u
TECHNISCHE UNIVERSITEIT EINDHOVEN Faculteit Wiskunde en Informatica Tentamen Statistiek voor T (2S070) op vrijdag 8 oktober 1999, 14.00-17.00 uur De uitwerkingen van de opgaven dienen duidelijk geformuleerd
Meervoudige ANOVA Onderzoeksvraag Voorwaarden
Er is onderzoek gedaan naar rouw na het overlijden van een huisdier (contactpersoon: Karolijne van der Houwen (Klinische Psychologie)). Mensen konden op internet een vragenlijst invullen. Daarin werd gevraagd
Beschrijvende statistiek
Beschrijvende statistiek Beschrijvende en toetsende statistiek Beschrijvend Samenvatting van gegevens in de steekproef van onderzochte personen (gemiddelde, de standaarddeviatie, tabel, grafiek) Toetsend
Hoofdvraag. Hoe kan interne en externe data gebruikt worden voor ziektepreventie bij klanten van DFZ?
Hoofdvraag Hoe kan interne en externe data gebruikt worden voor ziektepreventie bij klanten van DFZ? Data visualisatie (Grafieken, dashboards); Kwantitatieve analyse (cijfers, statistiek); Software Inzichten
Enkelvoudige ANOVA Onderzoeksvraag Voorwaarden
Er is onderzoek gedaan naar rouw na het overlijden van een huisdier (contactpersoon: Karolijne van der Houwen (Klinische Psychologie)). Mensen konden op internet een vragenlijst invullen. Daarin werd gevraagd
Antwoordvel Versie A
Antwoordvel Versie A Interimtoets Toegepaste Biostatistiek 13 december 013 Naam:... Studentnummer:...... Antwoorden: Vraag Antwoord Antwoord Antwoord Vraag Vraag A B C D A B C D A B C D 1 10 19 11 0 3
Cursus Statistiek 2. Fellowonderwijs Opleiding Intensive Care. UMC St Radboud, Nijmegen
Cursus Statistiek 2 Fellowonderwijs Opleiding Intensive Care UMC St Radboud, Nijmegen Cursus Statistiek 2 Steekproefgrootte en power berekening Vergelijken van gemiddelden (T-testen) Niet-parametrische
toetsende statistiek deze week: wat hebben we al geleerd? Frank Busing, Universiteit Leiden
toetsende statistiek week 1: kansen en random variabelen week 2: de steekproevenverdeling week 3: schatten en toetsen: de z-toets week 4: het toetsen van gemiddelden: de t-toets Moore, McCabe, and Craig.
INDUCTIEVE STATISTIEK VOOR DE GEDRAGSWETENSCHAPPEN OPLOSSINGEN BIJ HOOFDSTUK 5
INDUCTIEVE STATISTIEK VOOR DE GEDRAGSWETENSCHAPPEN OPLOSSINGEN BIJ HOOFDSTUK 5 1. De onderzoekers van een preventiedienst vermoeden dat werknemers in een bedrijf zonder liften fitter zijn dan werknemers
M M M M M M M M M M M M M M La La La La La La La Mid Mid Mid Mid Mid Mid Mid 65 56 83 68 64 47 59 63 93 65 75 68 68 51
INDUCTIEVE STATISTIEK VOOR DE GEDRAGSWETENSCHAPPEN OPLOSSINGEN BIJ HOOFDSTUK 7 1. Een onderzoeker wil nagaan of de fitheid van jongeren tussen 14 en 18 jaar (laag, matig, hoog) en het geslacht (M, V) een
toetskeuze schema verschillen in gemiddelden
toetsende statistiek week 1: kansen en random variabelen week 2: de steekproevenverdeling week 3: schatten en toetsen: de z-toets week 4: het toetsen van gemiddelden: de t-toets week 5: het toetsen van
Statistiek II. Sessie 4. Feedback Deel 4
Statistiek II Sessie 4 Feedback Deel 4 VPPK Universiteit Gent 2017-2018 Feedback Oefensessie 4 We hebben besloten de bekomen grafieken in R niet in het document in te voegen, dit omdat het document met
werkcollege 6 - D&P9: Estimation Using a Single Sample
cursus 9 mei 2012 werkcollege 6 - D&P9: Estimation Using a Single Sample van frequentie naar dichtheid we bepalen frequenties van meetwaarden plot in histogram delen door totaal aantal meetwaarden > fracties
Oefenvragen bij Statistics for Business and Economics van Newbold
Oefenvragen bij Statistics for Business and Economics van Newbold Hoofdstuk 1 1. Wat is het verschil tussen populatie en sample? De populatie is de complete set van items waar de onderzoeker in geïnteresseerd
Interim Toegepaste Biostatistiek deel 1 14 december 2009 Versie A ANTWOORDEN
Interim Toegepaste Biostatistiek deel december 2009 Versie A ANTWOORDEN C 2 B C A 5 C 6 B 7 B 8 B 9 D 0 D C 2 A B A 5 C Lever zowel het antwoordformulier als de interim toets in Versie A 2. Dit tentamen
Cursus TEO: Theorie en Empirisch Onderzoek. Practicum 2: Herhaling BIS 11 februari 2015
Cursus TEO: Theorie en Empirisch Onderzoek Practicum 2: Herhaling BIS 11 februari 2015 Centrale tendentie Centrale tendentie wordt meestal afgemeten aan twee maten: Mediaan: de middelste waarneming, 50%
2DM71: Eindtoets Biostatistiek, op dinsdag 20 Januari 2015, 13.30-16.30
Faculteit der Wiskunde en Informatica 2DM71: Eindtoets Biostatistiek, op dinsdag 20 Januari 2015, 13.30-16.30 Opgave 1: (5 x 6 = 30 punten) (Bij deze opgave is gebruik van resultaten uit bijlage 1 noodzakelijk)
Hierbij is het steekproefgemiddelde x_gemiddeld= en de steekproefstandaardafwijking
Opdracht 9a ----------- t-procedures voor een enkelvoudige steekproef Voor de meting van de leesvaardigheid van kinderen wordt als toets de Degree of Reading Power (DRP) gebruikt. In een onderzoek onder
a. Wanneer kan men in plaats van de Pearson correlatie coefficient beter de Spearman rangcorrelatie coefficient berekenen?
Opdracht 15a ------------ Spearman rangcorrelatie coefficient (non-parametrische tegenhanger van de Pearson correlatie coefficient) Wilcoxon symmetrie-toets (non-parametrische tegenhanger van de t-procedure
Extra Opgaven. 3. Van 10 personen meten we 100 keer de hartslag na het sporten. De gemiddelde hartslag van
Extra Opgaven 1. Een persoon doet een HIV-test. Helaas is de uitslag positief. De test is echter niet perfect. De persoon vraagt zich af wat de kans is dat hij nu ook echt HIV heeft. Gegeven is: de kans
Voer de gegevens in in een tabel. Definieer de drie kolommen van de tabel en kies als kolomnamen groep, vooraf en achteraf.
Opdracht 10a ------------ t-procedures voor gekoppelde paren t-procedures voor twee onafhankelijke steekproeven samengestelde t-procedures voor twee onafhankelijke steekproeven Twee groepen van 10 leraren
HOOFDSTUK IV TOETSEN VAN STATISTISCHE HYPOTHESEN
HOOFDSTUK IV TOETSEN VAN STATISTISCHE HYPOTHESEN 4. VERGELIJKINGSTOETSEN A. Vergelijken van varianties Men beschouwt twee steekproeven uit normaal verdeelde populaties: X, X,, X n ~ N(µ, σ ) Y, Y,, Y n
TECHNISCHE UNIVERSITEIT EINDHOVEN Faculteit Wiskunde en Informatica. Tentamen Statistiek 2 voor TeMa (2S195) op dinsdag ,
TECHNISCHE UNIVERSITEIT EINDHOVEN Faculteit Wiskunde en Informatica Tentamen Statistiek 2 voor TeMa (2S95) op dinsdag 5-03-2005, 9.00-22.00 uur Bij het tentamen mag gebruik worden gemaakt van een zakrekenmachine
Vandaag. Onderzoeksmethoden: Statistiek 3. Recap 2. Recap 1. Recap Centrale limietstelling T-verdeling Toetsen van hypotheses
Vandaag Onderzoeksmethoden: Statistiek 3 Peter de Waal (gebaseerd op slides Peter de Waal, Marjan van den Akker) Departement Informatica Beta-faculteit, Universiteit Utrecht Recap Centrale limietstelling
Aanpassingen takenboek! Statistische toetsen. Deze persoon in een verdeling. Iedereen in een verdeling
Kwantitatieve Data Analyse (KDA) Onderzoekspracticum Sessie 2 11 Aanpassingen takenboek! Check studienet om eventuele verbeteringen te downloaden! Huidige versie takenboek: 09 Gjalt-Jorn Peters [email protected]
Zomerschool Vakdidactisch Onderzoek Leuven, 8-10 september 2010 Sessie 8: Analyse van kwantitatieve data
Zomerschool Vakdidactisch Onderzoek Leuven, 8-10 september 2010 Sessie 8: Analyse van kwantitatieve data An Carbonez Leuven Statistics Research Centre Katholieke Universiteit Leuven Voorstelling van de
Inhoud. Woord vooraf 13. Hoofdstuk 1. Inductieve statistiek in onderzoek 17. Hoofdstuk 2. Kansverdelingen en kansberekening 28
Inhoud Woord vooraf 13 Hoofdstuk 1. Inductieve statistiek in onderzoek 17 1.1 Wat is de bedoeling van statistiek? 18 1.2 De empirische cyclus 19 1.3 Het probleem van de inductieve statistiek 20 1.4 Statistische
Toetsende Statistiek Week 5. De F-toets & Onderscheidend Vermogen
M, M & C 7.3 Optional Topics in Comparing Distributions: F-toets 6.4 Power & Inference as a Decision 7.1 The power of the t-test 7.3 The power of the sample t- Toetsende Statistiek Week 5. De F-toets &
Hoofdstuk 5 Een populatie: parametrische toetsen
Hoofdstuk 5 Een populatie: parametrische toetsen 5.1 Gemiddelde, variantie, standaardafwijking: De variantie is als het ware de gemiddelde gekwadrateerde afwijking van het gemiddelde. Hoe groter de variantie
Opgave 1: (zowel 2DM40 als 2S390)
TECHNISCHE UNIVERSITEIT EINDHOVEN Faculteit Wiskunde en Informatica Tentamen Biostatistiek voor BMT (DM4 en S39) op donderdag, 4.-7. uur Bij het tentamen mag gebruik worden gemaakt van een zakrekenmachine
Statistiek in de alfa en gamma studies. Aansluiting wiskunde VWO-WO 16 april 2018
Statistiek in de alfa en gamma studies Aansluiting wiskunde VWO-WO 16 april 2018 Wie ben ik? Marieke Westeneng Docent bij afdeling Methoden en Statistiek Faculteit Sociale Wetenschappen Universiteit Utrecht
EIND TOETS TOEGEPASTE BIOSTATISTIEK I. 30 januari 2009
EIND TOETS TOEGEPASTE BIOSTATISTIEK I 30 januari 2009 - Dit tentamen bestaat uit vier opgaven onderverdeeld in totaal 2 subvragen. - Geef bij het beantwoorden van de vragen een zo volledig mogelijk antwoord.
Kansrekening en Statistiek
Kansrekening en Statistiek College 14 Donderdag 28 Oktober 1 / 37 2 Statistiek Indeling: Hypothese toetsen Schatten 2 / 37 Vragen 61 Amerikanen werd gevraagd hoeveel % van de tijd zij liegen. Het gevonden
We berekenen nog de effectgrootte aan de hand van formule 4.2 en rapporteren:
INDUCTIEVE STATISTIEK VOOR DE GEDRAGSWETENSCHAPPEN OPLOSSINGEN BIJ HOOFDSTUK 4 1. Toets met behulp van SPSS de hypothese van Evelien in verband met de baardlengte van metalfans. Ga na of je dezelfde conclusies
Kruis per vraag slechts één vakje aan op het antwoordformulier.
Toets Stroom 1.2 Methoden en Statistiek tul, MLW 7 april 2006 Deze toets bestaat uit 25 vierkeuzevragen. Kruis per vraag slechts één vakje aan op het antwoordformulier. Vraag goed beantwoord dan punt voor
Het gebruik van een grafische rekenmachine is toegestaan tijdens dit tentamen, alsmede één A4-tje met aantekeningen.
Het gebruik van een grafische rekenmachine is toegestaan tijdens dit tentamen, alsmede één A4-tje met aantekeningen. 1. (a) In de appendix van deze vraag, is een dataset gegeven met de corresponderende
Eindtoets Toegepaste Biostatistiek
Eindtoets Toegepaste Biostatistiek 2013-2014 29 januari 2014 Dit tentamen bestaat uit vier opgaven, onderverdeeld in 24 subvragen. Begin bij het maken van een nieuwe opgave steeds op een nieuw antwoordvel.
c Voorbeeldvragen, Methoden & Technieken, Universiteit Leiden TS: versie 1 1 van 6
c Voorbeeldvragen, Methoden & Technieken, Universiteit Leiden TS: versie 1 1 van 6 1. Iemand kiest geblinddoekt 4 paaseitjes uit een mand met oneindig veel paaseitjes. De helft is melkchocolade, de andere
introductie populatie- steekproef- steekproevenverdeling pauze parameters aannames ten slotte
toetsende statistiek week 1: kansen en random variabelen week 2: de steekproevenverdeling Moore, McCabe, and Craig. Introduction to the Practice of Statistics Chapter 5: Sampling Distributions 5.1: The
Hoofdstuk 7: Statistische gevolgtrekkingen voor distributies
Hoofdstuk 7: Statistische gevolgtrekkingen voor distributies 7.1 Het gemiddelde van een populatie Standaarddeviatie van de populatie en de steekproef In het vorige deel is bij de significantietoets uitgegaan
HOOFDSTUK 6: INTRODUCTIE IN STATISTISCHE GEVOLGTREKKINGEN
HOOFDSTUK 6: INTRODUCTIE IN STATISTISCHE GEVOLGTREKKINGEN Inleiding Statistische gevolgtrekkingen (statistical inference) gaan over het trekken van conclusies over een populatie op basis van steekproefdata.
4 Domein STATISTIEK - versie 1.2
USolv-IT - Boomstructuur DOMEIN STATISTIEK - versie 1.2 - c Copyrighted 42 4 Domein STATISTIEK - versie 1.2 (Op initiatief van USolv-IT werd deze boomstructuur mede in overleg met het Universitair Centrum
Vandaag. Onderzoeksmethoden: Statistiek 4. Recap: Hypothese toetsen. Recap: One-sample t-toets
Vandaag Onderzoeksmethoden: Statistiek 4 Peter de Waal (gebaseerd op slides Peter de Waal, Marjan van den Akker) Departement Informatica Beta-faculteit, Universiteit Utrecht Recap: Hypothese toetsen t-toets
College 2 Enkelvoudige Lineaire Regressie
College Enkelvoudige Lineaire Regressie - Leary: Hoofdstuk 7 tot p. 170 (Advanced Correlational Strategies) - MM&C: Hoofdstuk 10 (Inference for Regression) - Aanvullende tekst 3 Jolien Pas ECO 011-01 Correlatie:
Examen G0N34 Statistiek
Naam: Richting: Examen G0N34 Statistiek 7 juni 2010 Enkele richtlijnen : Wie de vragen aanneemt en bekijkt, moet minstens 1 uur blijven zitten. Je mag gebruik maken van een rekenmachine, het formularium
Tentamen Biostatistiek 1 voor BMT (2DM40) woensdag 2 november 2011, uur
Faculteit der Wiskunde en Informatica Tentamen Biostatistiek 1 voor BMT (2DM40) woensdag 2 november 2011, 9.00-12.00 uur Bij het tentamen mag gebruik worden gemaakt van een zakrekenmachine en van een onbeschreven
Statistiek II. Sessie 5. Feedback Deel 5
Statistiek II Sessie 5 Feedback Deel 5 VPPK Universiteit Gent 2017-2018 Feedback Oefensessie 5 1 Statismex, gewicht en slaperigheid2 1. Lineair model: slaperigheid2 = β 0 + β 1 dosis + β 2 bd + ε H 0 :
ANOVA in SPSS. Hugo Quené. opleiding Taalwetenschap Universiteit Utrecht Trans 10, 3512 JK Utrecht 12 maart 2003
ANOVA in SPSS Hugo Quené [email protected] opleiding Taalwetenschap Universiteit Utrecht Trans 10, 3512 JK Utrecht 12 maart 2003 1 vooraf In dit voorbeeld gebruik ik fictieve gegevens, ontleend aan
Hoeveel vertrouwen heb ik in mijn onderzoek en conclusie? Les 1
Hoeveel vertrouwen heb ik in mijn onderzoek en conclusie? Les 1 1 Onderwerpen van de lessenserie: De Normale Verdeling Nul- en Alternatieve-hypothese ( - en -fout) Steekproeven Statistisch toetsen Grafisch
Tentamen Biostatistiek 1 voor BMT (2DM40), op maandag 5 januari 2009 14.00-17.00 uur
Faculteit der Wiskunde en Informatica Tentamen Biostatistiek voor BMT (2DM4), op maandag 5 januari 29 4.-7. uur Bij het tentamen mag gebruik worden gemaakt van een zakrekenmachine en van een onbeschreven
Bestaat er een betekenisvol verband tussen het geslacht en het voorkomen van dyslexie? Gebruik de Chi-kwadraattoets voor kruistabellen.
Oplossingen hoofdstuk IX 1. Bestaat er een verband tussen het geslacht en het voorkomen van dyslexie? Uit een aselecte steekproef van 00 leerlingen (waarvan 50% jongens en 50% meisjes) uit het basisonderwijs
Hoofdstuk 12: Eenweg ANOVA
Hoofdstuk 12: Eenweg ANOVA 12.1 Eenweg analyse van variantie Eenweg en tweeweg ANOVA Wanneer we verschillende populaties of behandelingen met elkaar vergelijken, dan zal er binnen de data altijd sprake
Toetsende Statistiek Week 3. Statistische Betrouwbaarheid & Significantie Toetsing
Toetsende Statistiek Week 3. Statistische Betrouwbaarheid & Significantie Toetsing M, M & C, Chapter 6, Introduction to Inference 6.1 Estimating with Confidence 6.2 Tests of Significance 6.3 Use and Abuse
Statistiek ( ) eindtentamen
Statistiek (200300427) eindtentamen studiejaar 2010-11, blok 4; Taalwetenschap, Universiteit Utrecht. woensdag 29 juni 2011, 17:15-19:00u, Educatorium, zaal Gamma. Schrijf je naam en student-nummer op
Workshop Kwalitatief en Kwantitatief Onderzoek
Workshop Kwalitatief en Kwantitatief Onderzoek Wim Krijnen Lector Analyse Technieken voor Praktijk Onderzoek Lectoraat Healthy Ageing, Allied Health Care and Nursing Hanze University of Applied Sciences
Training statistiek NEN-689. Blok 2 Software voor: (1) Statistisch toetsen van werkplekmetingen (2) Boxplot voor rapport
Training statistiek NEN-689 Blok 2 Software voor: (1) Statistisch toetsen van werkplekmetingen (2) Boxplot voor rapport 1 Eisen software voor statistische toetsing van meetseries 1. OEL-compliance test
SPSS Introductiecursus. Sanne Hoeks Mattie Lenzen
SPSS Introductiecursus Sanne Hoeks Mattie Lenzen Statistiek, waarom? Doel van het onderzoek om nieuwe feiten van de werkelijkheid vast te stellen door middel van systematisch onderzoek en empirische verzamelen
Open het databestand in SPSS en kies Analyze > Correlate > Bivariate. Vul vervolgens het dialoogvenster in als volgt:
INDUCTIEVE STATISTIEK VOOR DE GEDRAGSWETENSCHAPPEN OPLOSSINGEN BIJ HOOFDSTUK 9 1. Een klinisch psycholoog vraagt zich af of er een verband bestaat tussen depressie en sociale vermijding in de populatie
De data worden ingevoerd in twee variabelen, omdat we te maken hebben met herhaalde metingen:
INDUCTIEVE STATISTIEK VOOR DE GEDRAGSWETENSCHAPPEN OPLOSSINGEN BIJ HOOFDSTUK 6 1. De 15 leden van een kleine mountainbikeclub vragen zich af in welk mate de omgevingstemperatuur een invloed heeft op hun
c. Geef de een-factor ANOVA-tabel. Formuleer H_0 and H_a. Wat is je conclusie?
Opdracht 13a ------------ Een-factor ANOVA (ANOVA-tabel, Contrasten, Bonferroni) Bij een onderzoek naar de leesvaardigheid bij kinderen in de V.S. werden drie onderwijsmethoden met elkaar vergeleken. Verschillende
9. Lineaire Regressie en Correlatie
9. Lineaire Regressie en Correlatie Lineaire verbanden In dit hoofdstuk worden methoden gepresenteerd waarmee je kwantitatieve respons variabelen (afhankelijk) en verklarende variabelen (onafhankelijk)
G0N11a Statistiek en data-analyse: project Eerste zittijd Modeloplossing
G0N11a Statistiek en data-analyse: project Eerste zittijd 2007-2008 Modeloplossing Opmerking vooraf: Deze modeloplossing is een heel volledig antwoord op de gestelde vragen. Om de maximumscore op een vraag
Tentamen Biostatistiek 1 voor BMT (2DM40) woensdag 28 oktober 2009, 9.00-12.00 uur
Faculteit der Wiskunde en Informatica Tentamen Biostatistiek voor BMT (DM4) woensdag 8 oktober 9, 9.-. uur Bij het tentamen mag gebruik worden gemaakt van een zakrekenmachine en van een onbeschreven Statistisch
TECHNISCHE UNIVERSITEIT EINDHOVEN Faculteit Wiskunde en Informatica. Tentamen Statistiek 2 voor TeMa (2S195) op dinsdag , uur.
TECHNISCHE UNIVERSITEIT EINDHOVEN Faculteit Wiskunde en Informatica Tentamen Statistiek voor TeMa (S95) op dinsdag 3-03-00, 9- uur. Bij het tentamen mag gebruik worden gemaakt van een zakrekenmachine en
Residual Plot for Strength. predicted Strength
Uitwerking tentamen DS mei 4 Opgave Een uitwerking geven is hier niet mogelijk. Het is van belang het iteratieve optimaliseringsproces goed uit te voeren (zie ook de PowerPoint sheets): screening design
Statistiek 2 deel A 30 minuten over statistisch toetsen
Statistiek 2 deel A 30 minuten over statistisch toetsen R.J. Baars, MSc Kruytgebouw N710 [email protected] februari 2014 Opbouw van statistiek Statistiek 1 (periode 2: vandaag) Dit college + zelfstudie +
Data analyse Inleiding statistiek
Data analyse Inleiding statistiek 1 Terugblik - Inductieve statistiek Afleiden van eigenschappen van een populatie op basis van een beperkt aantal metingen (steekproef) Kennis gemaakt met kans & kansverdelingen»
HOOFDSTUK 7: STATISTISCHE GEVOLGTREKKINGEN VOOR DISTRIBUTIES
HOOFDSTUK 7: STATISTISCHE GEVOLGTREKKINGEN VOOR DISTRIBUTIES 7.1 Het gemiddelde van een populatie Standaarddeviatie van de populatie en de steekproef In het vorige deel is bij de significantietoets uitgegaan
Bij herhaalde metingen ANOVA komt het effect van het experiment naar voren bij de variantie binnen participanten. Bij de gewone ANOVA is dit de SS R
14. Herhaalde metingen Introductie Bij herhaalde metingen worden er bij verschillende condities in een experiment dezelfde proefpersonen gebruikt of waarbij dezelfde proefpersonen op verschillende momenten
Inhoudsopgave. Deel I Schatters en toetsen 1
Inhoudsopgave Deel I Schatters en toetsen 1 1 Hetschattenvanpopulatieparameters.................. 3 1.1 Inleiding:schatterversusschatting................. 3 1.2 Hetschattenvaneengemiddelde..................
Vergelijken van twee groepen (SPSS)
Vergelijken van twee groepen (SPSS) Vergelijking van gemiddeldes van onafhankelijke steekproeven met gelijke varianties (dataset newspapers) In een onderzoek geven studenten aan hoeveel keer per week ze
Voorblad bij tentamen
Studentnaam: Studentnummer: Voorblad bij tentamen (in te vullen door de examinator) Vaknaam:Biostatistiek en Lineaire Algebra Vakcode: 2DM81 Datum: Begintijd:13.30 Eindtijd: 16.30 Aantal pagina s:2 voor
R Statistiek II
R Statistiek II 2016-2017 Inhoudstafel BASIS... 3 Centrummaten p. 19... 4 R EN DE MEETNIVEAUS P. 11... 4 ORDENINGSTECHNIEKEN P. 16... 4 GRAFISCHE VOORSTELLINGEN P. 17... 5 SPREIDINGSMATEN P. 21... 7 ASSOCIATIEMATEN
Oplossingen hoofdstuk 9
Oplossingen hoofdstuk 9 1. Bestaat er een verband tussen het geslacht en het voorkomen van dyslexie? Uit een aselecte steekproef van 200 leerlingen (waarvan 50% jongens en 50% meisjes) uit het basisonderwijs
Kansrekening en Statistiek
Kansrekening en Statistiek College 12 Vrijdag 16 Oktober 1 / 38 2 Statistiek Indeling vandaag: Normale verdeling Wet van de Grote Getallen Centrale Limietstelling Deductieve statistiek Hypothese toetsen
Toetsende Statistiek, Week 2. Van Steekproef naar Populatie: De Steekproevenverdeling
Toetsende Statistiek, Week 2. Van Steekproef naar Populatie: De Steekproevenverdeling Moore, McCabe & Craig: 3.3 Toward Statistical Inference From Probability to Inference 5.1 Sampling Distributions for
Statistische verwerking van ringtestresultaten onder ISO Siegfried Hofman
11/10/2010 Statistische verwerking van ringtestresultaten onder ISO 17043 Siegfried Hofman Kader ISO 17043 (maa 2010): Conformity assessment General Requirements For Proficiency Testing» ISO Guide 43 (1997):
Statistiek II. Sessie 2. Verzamelde vragen en feedback Deel 2
Statistiek II Sessie 2 Verzamelde vragen en feedback Deel 2 VPPK Universiteit Gent 2017-2018 Feedback Oefensessie 2 We hebben besloten de bekomen grafieken in R niet in het document in te voegen, dit omdat
Hoofdstuk 6 Twee populaties: parametrische toetsen
Hoofdstuk 6 Twee populaties: parametrische toetsen 6.1 De t-toets voor het verschil tussen twee gemiddelden: In veel onderzoekssituaties zijn we vooral in de verschillen tussen twee populaties geïnteresseerd.
TECHNISCHE UNIVERSITEIT EINDHOVEN Faculteit Wiskunde en Informatica. Tentamen Statistiek 2 voor TeMa (2S195) op vrijdag , 9-12 uur.
TECHNISCHE UNIVERSITEIT EINDHOVEN Faculteit Wiskunde en Informatica Tentamen Statistiek 2 voor TeMa (2S95) op vrijdag 29-04-2004, 9-2 uur. Bij het tentamen mag gebruik worden gemaakt van een zakrekenmachine
Berekenen en gebruik van Cohen s d Cohen s d is een veelgebruikte manier om de effectgrootte te berekenen en wordt
A. Effect & het onderscheidingsvermogen Effectgrootte (ES) De effectgrootte (effect size) vertelt ons iets over hoe relevant de relatie tussen twee variabelen is in de praktijk. Er zijn twee soorten effectgrootten:
TECHNISCHE UNIVERSITEIT EINDHOVEN Faculteit Wiskunde en Informatica. Tentamen Statistiek I voor B (2S410) op , uur.
TECHNISCHE UNIVERSITEIT EINDHOVEN Faculteit Wiskunde en Informatica Tentamen Statistiek I voor B (S40) op 0-0-0, 4.00 7.00 uur. Bij het tentamen mag gebruik worden gemaakt van een zakrekenmachine, een
Stochastiek 2. Inleiding in the Mathematische Statistiek. staff.fnwi.uva.nl/j.h.vanzanten
Stochastiek 2 Inleiding in the Mathematische Statistiek staff.fnwi.uva.nl/j.h.vanzanten 1 / 12 H.1 Introductie 2 / 12 Wat is statistiek? - 2 Statistiek is de kunst van het (wiskundig) modelleren van situaties